మహాభారతం · అధ్యాయం 6.117
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.117.1
शिखण्डी तु रणे भीष्ममासाद्य पुरुषर्षभम् ।
दशभिर्निशितैर्भल्लैराजघान स्तनान्तरे ॥ ६.११७.१ ॥
యుద్ధంలో శిఖండి పురుషశ్రేష్ఠుడైన భీష్మును సమీపించి, పది పదునైన భల్లాలతో ఆయన రొమ్ము మధ్య కొట్టాడు.
6.117.2
शिखण्डिनं तु गाङ्गेयः क्रोधदीप्तेन चक्षुषा ।
संप्रेक्षत कटाक्षेण निर्दहन्निव भारत ॥ ६.११७.२ ॥
గంగా కుమారుడు భీష్ముడు కోపంతో మండే కన్నులతో శిఖండిని ఓరచూపుతో చూశాడు, అతన్ని దహించివేయునట్లు, ఓ భారతా.
6.117.3
स्त्रीत्वं तस्य स्मरन्राजन्सर्वलोकस्य पश्यतः ।
नाजघान रणे भीष्मः स च तन्नावबुद्धवान् ॥ ६.११७.३ ॥
రాజా, అందరూ చూస్తుండగా, అతని స్త్రీత్వాన్ని స్మరించి భీష్ముడు యుద్ధంలో అతనిపై కొట్టలేదు; అది ఆయనకు తెలియలేదు కూడా.
6.117.4
अर्जुनस्तु महाराज शिखण्डिनमभाषत ।
अभित्वरस्वास्य वधे शिखण्डिन्रथसत्तम ॥ ६.११७.४ ॥
మహారాజా, అర్జునుడు శిఖండితో ఇలా అన్నాడు: శిఖండీ, రథికులలో ఉత్తముడా, అతన్ని చంపడానికి త్వరపడు.
6.117.5
किं ते विवक्षया वीर जहि भीष्मं महारथम् ।
न ह्यन्यमनुपश्यामि कंचिद्यौधिष्ठिरे बले ॥ ६.११७.५ ॥
వీరుడా, మాట్లాడి నీకు ఏమి ప్రయోజనం? మహారథుడైన భీష్ముని చంపు. యుధిష్ఠిరుని సైన్యంలో వేరొకరిని నేను చూడలేను.
6.117.6
यः शक्तः समरे भीष्मं योधयेत पितामहम् ।
ऋते त्वां पुरुषव्याघ्र सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ ६.११७.६ ॥
పురుషవ్యాఘ్రా, నీవు తప్ప యుద్ధంలో పితామహుడు భీష్ముని ఎదిరించగలిగినవాడెవడు? ఇది నిజమని నీకు చెబుతున్నాను.
6.117.7
एवमुक्तस्तु पार्थेन शिखण्डी भरतर्षभ ।
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पितामहमुपाद्रवत् ॥ ६.११७.७ ॥
పార్థుడు ఇలా చెప్పగా, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, శిఖండి వెంటనే అనేక రకాల బాణాలతో పితామహుడిపై దాడి చేశాడు.
6.117.8
अचिन्तयित्वा तान्बाणान्पिता देवव्रतस्तव ।
अर्जुनं समरे क्रुद्धं वारयामास सायकैः ॥ ६.११७.८ ॥
మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు ఆ బాణాలను లెక్కచేయకుండా, యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తుడైన అర్జునుడిని తన బాణాలతో అడ్డుకున్నాడు.
6.117.9
तथैव च चमूं सर्वां पाण्डवानां महारथः ।
अप्रैषीत्स शरैस्तीक्ष्णैः परलोकाय मारिष ॥ ६.११७.९ ॥
అలాగే ఆ మహారథుడు పాండవుల సమస్త సేనను తీక్ష్ణమైన బాణాలతో పరలోకానికి పంపించాడు, ఓ మారిష.
6.117.10
तथैव पाण्डवा राजन्सैन्येन महता वृताः ।
भीष्मं संछादयामासुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ६.११७.१० ॥
అలాగే, ఓ రాజా, పాండవులు గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టి, మేఘాలు సూర్యుని కప్పినట్లు భీష్ముడిని కప్పివేశారు.
6.117.11
स समन्तात्परिवृतो भीष्मो हि भरतर्षभ ।
निर्ददाह रणे शूरान्वने वह्निरिव ज्वलन् ॥ ६.११७.११ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, చుట్టూ ముట్టబడిన భీష్ముడు అడవిలో మండే అగ్నివలె యుద్ధంలో శూరులను దహించివేశాడు.
6.117.12
तत्राद्भुतमपश्याम तव पुत्रस्य पौरुषम् ।
अयोधयच्च यत्पार्थं जुगोप च पितामहम् ॥ ६.११७.१२ ॥
అక్కడ మీ కుమారుని అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని మేము చూశాము; అతడు పార్థునితో పోరాడి పితామహుని రక్షించాడు.
6.117.13
कर्मणा तेन समरे तव पुत्रस्य धन्विनः ।
दुःशासनस्य तुतुषुः सर्वे लोका महात्मनः ॥ ६.११७.१३ ॥
యుద్ధంలో మీ విలుకాడు కుమారుడు దుఃశాసనుడి ఆ కార్యంతో, ఆ మహాత్ముడి పట్ల సర్వలోకాలు సంతోషించాయి.
6.117.14
यदेकः समरे पार्थान्सानुगान्समयोधयत् ।
न चैनं पाण्डवा युद्धे वारयामासुरुल्बणम् ॥ ६.११७.१४ ॥
ఒంటరిగా యుద్ధంలో పార్థులను, వారి అనుచరులతో కలిసి ఎదిరించాడు; పాండవులు యుద్ధంలో ఆ భయంకరుడిని ఆపలేకపోయారు.
6.117.15
दुःशासनेन समरे रथिनो विरथीकृताः ।
सादिनश्च महेष्वासा हस्तिनश्च महाबलाः ॥ ६.११७.१५ ॥
యుద్ధంలో దుఃశాసనుడి చేత రథికులు రథములు లేనివారయ్యారు; అశ్వికులు, మహా విలుకాండ్రు, బలవంతమైన ఏనుగులు కూడా.
6.117.16
विनिर्भिन्नाः शरैस्तीक्ष्णैर्निपेतुर्वसुधातले ।
शरातुरास्तथैवान्ये दन्तिनो विद्रुता दिशः ॥ ६.११७.१६ ॥
పదునైన బాణాలతో గాయపడి వారు భూమిపై పడిపోయారు; బాణాలతో బాధపడిన ఇతర ఏనుగులు దిక్కులకు పారిపోయాయి.
6.117.17
यथाग्निरिन्धनं प्राप्य ज्वलेद्दीप्तार्चिरुल्बणम् ।
तथा जज्वाल पुत्रस्ते पाण्डुसेनां विनिर्दहन् ॥ ६.११७.१७ ॥
ఇంధనం లభించిన అగ్ని ప్రచండమైన జ్వాలలతో ప్రజ్వలించినట్లు, మీ కుమారుడు పాండవ సేనను దహిస్తూ ప్రజ్వలించాడు.
6.117.18
तं भारतमहामात्रं पाण्डवानां महारथः ।
जेतुं नोत्सहते कश्चिन्नाभ्युद्यातुं कथंचन ॥ ६.११७.१८ ॥
పాండవుల ఆ మహారథుడు, భరతవంశపు ఆ మహా మావటి వాడిని జయించడానికి ఎవ్వరూ సాహసించలేదు, ఏ విధంగానూ ఎదుర్కోలేదు.
6.117.19
ऋते महेन्द्रतनयाच्छ्वेताश्वात्कृष्णसारथेः ।
स हि तं समरे राजन्निर्जित्य विजयोऽर्जुनः ॥ ६.११७.१९ ॥
రాజా, మహేంద్రుని కుమారుడు, తెల్లని గుర్రాలు కలవాడు, కృష్ణుడు సారథిగా ఉన్నవాడు అయిన అర్జునుడు తప్ప ఎవరూ యుద్ధంలో అతన్ని జయించలేరు; విజేత అర్జునుడే అతన్ని జయించాడు.
6.117.20
भीष्ममेवाभिदुद्राव सर्वसैन्यस्य पश्यतः ।
विजितस्तव पुत्रोऽपि भीष्मबाहुव्यपाश्रयः ॥ ६.११७.२० ॥
సైన్యమంతా చూస్తుండగా అతడు భీష్ముడిపైనే దాడి చేశాడు; భీష్ముని బాహువులను ఆశ్రయించిన మీ కుమారుడు కూడా ఓడిపోయాడు.
6.117.21
पुनः पुनः समाश्वस्य प्रायुध्यत मदोत्कटः ।
अर्जुनस्तु रणे राजन्योधयन्संव्यराजत ॥ ६.११७.२१ ॥
మళ్ళీ మళ్ళీ ధైర్యం తెచ్చుకుని, గర్వోన్మత్తుడై అతడు తీవ్రంగా పోరాడాడు; రాజా, యుద్ధంలో యోధులతో పోరాడుతున్న అర్జునుడు అత్యంత ప్రకాశించాడు.
6.117.22
शिखण्डी तु रणे राजन्विव्याधैव पितामहम् ।
शरैरशनिसंस्पर्शैस्तथा सर्पविषोपमैः ॥ ६.११७.२२ ॥
కానీ రాజా, శిఖండి యుద్ధంలో పితామహుడిని వజ్రస్పర్శ వంటి, సర్పవిషం వంటి బాణాలతో కొట్టాడు.
6.117.23
न च स्म ते रुजं चक्रुः पितुस्तव जनेश्वर ।
स्मय्रमानस्तु गाङ्गेयस्तान्बाणाञ्जगृहे तदा ॥ ६.११७.२३ ॥
ఓ జనేశ్వరా, అవి మీ తండ్రిని (భీష్ముని) ఏ మాత్రం బాధించలేదు; అప్పుడు గాంగేయుడు నవ్వుతూ ఆ బాణాలను పట్టుకున్నాడు.
6.117.24
उष्णार्तो हि नरो यद्वज्जलधाराः प्रतीच्छति ।
तथा जग्राह गाङ्गेयः शरधाराः शिखण्डिनः ॥ ६.११७.२४ ॥
వేడిమితో బాధపడే మనిషి నీటి ధారలను స్వీకరించినట్లు, గాంగేయుడు శిఖండి బాణధారలను స్వీకరించాడు.
6.117.25
तं क्षत्रिया महाराज ददृशुर्घोरमाहवे ।
भीष्मं दहन्तं सैन्यानि पाण्डवानां महात्मनां ॥ ६.११७.२५ ॥
మహారాజా, యుద్ధంలో క్షత్రియులు ఆ భయంకరమైన భీష్ముడిని చూశారు; ఆయన మహాత్ములైన పాండవుల సైన్యాలను దహించుచుండెను.
6.117.26
ततोऽब्रवीत्तव सुतः सर्वसैन्यानि मारिष ।
अभिद्रवत संग्रामे फल्गुनं सर्वतो रणे ॥ ६.११७.२६ ॥
అప్పుడు మీ కుమారుడు సర్వసైన్యాలతో ఇలా అన్నాడు: అయ్యా, యుద్ధంలో అన్ని వైపుల నుండి రణరంగంలో ఫల్గునుని మీద దూకండి.
6.117.27
भीष्मो वः समरे सर्वान्पायिष्यति धर्मवित् ।
तद्भयं सुमहत्त्यक्त्वा पाण्डवान्प्रति युध्यत ॥ ६.११७.२७ ॥
ధర్మం తెలిసిన భీష్ముడు యుద్ధంలో మిమ్మల్ని అందరినీ రక్షిస్తాడు; కాబట్టి ఆ గొప్ప భయాన్ని విడిచి పాండవులతో పోరాడండి.
6.117.28
एष तालेन महता भीष्मस्तिष्ठति पालयन् ।
सर्वेषां धार्तराष्ट्राणां समरे शर्म वर्म च ॥ ६.११७.२८ ॥
ఈ భీష్ముడు గొప్ప తాళధ్వజంతో నిలిచి యుద్ధంలో ధృతరాష్ట్ర పుత్రులందరికీ ఆశ్రయంగా, కవచంగా రక్షిస్తూ ఉన్నాడు.
6.117.29
देवा अपि समुद्युक्ता नालं भीष्मं समासितुम् ।
किमु पार्था महात्मानं मर्त्यभूता महाबलाः ॥ ६.११७.२९ ॥
దేవతలు కూడా కలిసి లేచినా భీష్ముడిని ఎదుర్కోలేరు; ఇక మర్త్యులైన మహాబలులైన పార్థులు ఆ మహాత్ముడిని ఎలా ఎదుర్కొంటారు?
6.117.30
तस्माद्द्रवत मा योधाः फल्गुनं प्राप्य संयुगे ।
अहमद्य रणे यत्तो योधयिष्यामि पाण्डवम् ॥ ६.११७.३० ॥
కాబట్టి యోధులారా, యుద్ధంలో ఫల్గునుని చేరి పారిపోకండి; ఈ రోజు నేనే రణంలో సిద్ధంగా ఉండి పాండవునితో పోరాడుతాను.
6.117.31
सहितः सर्वतो यत्तैर्भवद्भिर्वसुधाधिपैः ।
तच्छ्रुत्वा तु वचो राजंस्तव पुत्रस्य धन्विनः ॥ ६.११७.३१ ॥
ఓ రాజా, మీరందరు అన్ని వైపుల నుండి సిద్ధంగా కలిసి, విల్లువాడైన మీ కుమారుని ఆ మాటలు విని—
6.117.32
अर्जुनं प्रति संयत्ता बलवन्तो महाबलाः ।
ते विदेहाः कलिङ्गाश्च दासेरकगणाश्च ह ॥ ६.११७.३२ ॥
అర్జునునికి ఎదురుగా సిద్ధంగా ఉన్న బలవంతులు, మహాబలులు—ఆ విదేహులు, కళింగులు, దాసేరక గణాలు కూడా—
6.117.33
अभिपेतुर्निषादाश्च सौवीराश्च महारणे ।
बाह्लीका दरदाश्चैव प्रतीच्योदीच्यमालवाः ॥ ६.११७.३३ ॥
మహాయుద్ధంలో నిషాదులు, సౌవీరులు దూకారు; బాహ్లీకులు, దరదులు, పశ్చిమ-ఉత్తర మాలవులు కూడా—
6.117.34
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ।
साल्वः शकास्त्रिगर्ताश्च अम्बष्ठाः केकयौः सह ॥ ६.११७.३४ ॥
అభీషాహులు, శూరసేనులు, శిబులు, వసాతులు, సాల్వులు, శకులు, త్రిగర్తులు, అంబష్ఠులు కేకయులతో కలిసి—
6.117.35
अभिपेतू रणे पार्थं पतङ्गा इव पावकम् ।
स तान्सर्वान्सहानीकान्महाराज महारथान् ॥ ६.११७.३५ ॥
పతంగాలు అగ్నిపై పడినట్లు వారు రణంలో పార్థునిపై పడ్డారు. ఓ మహారాజా, అతడు ఆ మహారథులందరినీ వారి సేనలతో—
6.117.36
दिव्यान्यस्त्राणि संचिन्त्य प्रसंधाय धनञ्जयः ।
स तैरस्त्रैर्महावेगैर्ददाह सुमहाबलः ॥ ६.११७.३६ ॥
దివ్యాస్త్రాలను స్మరించి, గురిపెట్టి, ధనంజయుడు ఆ మహావేగ అస్త్రాలతో—ఆ మహాబలుడు వారిని దహించివేశాడు.
6.117.37
शरप्रतापैर्बीभत्सुः पतङ्गानिव पावकः ।
तस्य बाणसहस्राणि सृजतो दृढधन्विनः ॥ ६.११७.३७ ॥
బాణాల ప్రతాపంతో బీభత్సుడు (అర్జునుడు) పతంగాలపై పడిన అగ్నిలా కనిపించాడు. ఆ దృఢధన్వి వేలాది బాణాలను ప్రయోగించాడు.
6.117.38
दीप्यमानमिवाकाशे गाण्डीवं समदृश्यत ।
ते शरार्ता महाराज विप्रकीर्णमहाध्वजाः ॥ ६.११७.३८ ॥
గాండీవం ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తున్నట్లు కనిపించింది. మహారాజా, బాణాలతో బాధితులైన వారి మహాధ్వజాలు చెల్లాచెదరయ్యాయి.
6.117.39
नाभ्यवर्तन्त राजानः सहिता वानरध्वजम् ।
सध्वजा रथिनः पेतुर्हयारोहा हयैः सह ॥ ६.११७.३९ ॥
కలిసి ఉన్న రాజులు వానరధ్వజుడిని (అర్జునుని) ఎదిరించలేకపోయారు. ధ్వజాలతో రథికులు పడిపోయారు, అశ్వారోహులు గుర్రాలతో పడిపోయారు.
6.117.40
सगजाश्च गजारोहाः किरीटिशरताडिताः ।
ततोऽर्जुनभुजोत्सृष्टैरावृताऽऽसीद्वसुंधरा ॥ ६.११७.४० ॥
ఏనుగులతో పాటు మావటీలు కిరీటి (అర్జునుని) బాణాలతో కొట్టబడి పడిపోయారు. అప్పుడు అర్జునుని బాహువుల నుండి విడిచిన బాణాలతో భూమి కప్పబడింది.
6.117.41
विद्रुतं दिक्षु सर्वासु शरैर्बलमदृश्यत ।
अथ पार्थो महाराज द्रावयित्वा वरूथिनीम् ॥ ६.११७.४१ ॥
అన్ని దిక్కులలో బాణాలతో తరిమివేయబడిన సేన పారిపోవడం కనిపించింది. మహారాజా, అప్పుడు పార్థుడు (అర్జునుడు) ఆ సేనను తరిమివేసి—
6.117.42
दुःशासनाय सुबहून्प्रेषयामास सायकान् ।
ते तु भित्त्वा तव सुतं दुःशासनमयोमुखाः ॥ ६.११७.४२ ॥
దుఃశాసనుని వైపు అతడు అనేక బాణాలను పంపాడు. ఆ ఇనుపముఖ బాణాలు మీ కుమారుడు దుఃశాసనుని చీల్చి—
6.117.43
धरणीं विविशुः सर्वे वल्मीकमिव पन्नगाः ।
हयांश्चास्य ततो जघ्ने सारथिं च न्यपातयत् ॥ ६.११७.४३ ॥
వారందరూ పుట్టలో ప్రవేశించే పాముల వలె భూమిలో దూరిపోయారు. తరువాత అతడు వారి గుర్రాలను చంపి సారథిని కూడా కూల్చాడు.
6.117.44
विविंशतिं च विंशत्या विरथीकृतवान्प्रभुः ।
आजघान भृशं चैव पञ्चभिर्नतपर्वभिः ॥ ६.११७.४४ ॥
ప్రభువు అయిన అతడు వివింశతిని ఇరవై బాణాలతో రథం లేనివాడిని చేశాడు; వంగిన కొనలు గల ఐదు బాణాలతో అతడిని తీవ్రంగా కొట్టాడు.
6.117.45
कृपं विकर्णं शल्यं च विद्ध्वा बहुभिरायसैः ।
चकार विरथांश्चैव कौन्तेयः श्वेतवाहनः ॥ ६.११७.४५ ॥
కుంతీపుత్రుడు, శ్వేతవాహనుడు కృప, వికర్ణ, శల్యులను అనేక ఇనుప బాణాలతో గుచ్చి వారిని కూడా రథహీనులను చేశాడు.
6.117.46
एवं ते विरथाः सर्वे कृपः शल्यश्च मारिष ।
दुःशासनो विकर्णश्च तथैव च विविंशतिः ॥ ६.११७.४६ ॥
ఓ పూజ్యుడా, ఈ విధంగా వారందరూ రథహీనులయ్యారు—కృప, శల్య, దుఃశాసన, వికర్ణ, వివింశతి.
6.117.47
संप्राद्रवन्त समरे निर्जिताः सव्यसाचिना ।
पूर्वाह्णे भरतश्रेष्ठ पराजित्य महारथान् ॥ ६.११७.४७ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, యుద్ధంలో సవ్యసాచిచే ఓడిపోయి వారు పారిపోయారు; పూర్వాహ్నంలో ఆ మహారథులను జయించి.
6.117.48
प्रजज्वाल रणे पार्थो विधूम इव पावकः ।
तथैव शरवर्षेण भास्करो रश्मिवानिव ॥ ६.११७.४८ ॥
యుద్ధంలో పృథ కుమారుడు పొగలేని అగ్నిలా ప్రజ్వరిల్లాడు; బాణ వర్షంతో కిరణాలుగల సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు.
6.117.49
अन्यानपि महाराज तापयामास पार्थिवान् ।
पराङ्मुखीकृत्य तथा शरवर्षैर्महारथान् ॥ ६.११७.४९ ॥
మహారాజా, అతడు ఇతర రాజులను కూడా బాధించాడు; బాణవర్షంతో మహారథులను వెనుదిరిగేలా చేశాడు.
6.117.50
प्रावर्तयत संग्रामे शोणितोदां महानदीम् ।
मध्येन कुरुसैन्यानां पाण्डवानां च भारत ॥ ६.११७.५० ॥
భారతా, అతడు యుద్ధంలో రక్తనదిని ప్రవహింపజేశాడు; అది కౌరవ మరియు పాండవ సేనల మధ్యగా ప్రవహించింది.
6.117.51
तस्मिन्नतिमहाभीमे राजन्वीरवरक्षये ।
भीष्मं प्रति पराक्रान्ताः पाण्डवाः सह सृञ्जयैः ॥ ६.११७.५१ ॥
రాజా, ఆ అతిభయంకరమైన వీరశ్రేష్ఠుల వినాశనంలో, పాండవులు సృంజయులతో కలిసి భీష్ముని మీదికి పరాక్రమంతో దూకారు.
6.117.52
ते पराक्रान्तमालोक्य युधि राजन्पितामहम् ।
न न्यवर्तन्त ते पुत्रा ब्रह्मलोकपुरस्कृताः ॥ ६.११७.५२ ॥
రాజా, యుద్ధంలో పితామహుడు పరాక్రమిస్తుండగా చూసినా ఆ కుమారులు వెనుదిరగలేదు; బ్రహ్మలోకాన్ని తమ లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు.
6.117.53
इच्छन्तो निधनं युद्धे स्वर्गलोकपरायणाः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तावका युद्धदुर्मदाः ॥ ६.११७.५३ ॥
యుద్ధంలో మరణాన్ని కోరుతూ, స్వర్గలోకమే పరమలక్ష్యంగా, యుద్ధమదంతో ఉన్న మీ వీరులు పాండవుల వైపు ముందుకు సాగారు.
6.117.54
पाण्डवाश्च महाराज स्मरन्तो विविधान्बहून् ।
क्लेशान्कृतान्सपुत्रेण त्वया पूर्वं नराधिप ॥ ६.११७.५४ ॥
మహారాజా, నరాధిపా, పాండవులు పూర్వం నీవు మరియు నీ కుమారులు కలిగించిన అనేక విధాల కష్టాలను స్మరిస్తూ...
6.117.55
भयं त्यक्त्वा रणे शूराः स्वर्गलोकपुरस्कृताः ।
तावकांस्तव पुत्रांश्च योधयन्ति स्म हृष्टवत् ॥ ६.११७.५५ ॥
యుద్ధంలో భయాన్ని విడిచి, స్వర్గలోకాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న శూరులు ఆనందంగా మీ వారినీ మీ కుమారులనూ ఎదుర్కొని పోరాడారు.
6.117.56
गजाश्च रथसङ्घाश्च बहुधा रथिभिर्हताः ।
रथाश्च निहता नागैर्हयाश्चैव पदातिभिः ॥ ६.११७.५६ ॥
ఏనుగులూ రథ సమూహాలూ రథికులచే పలు విధాలుగా హతమయ్యాయి; రథాలు ఏనుగులచే నాశనమయ్యాయి, గుర్రాలు పదాతులచే చంపబడ్డాయి.
6.117.57
अन्तरा च्छिद्यमानानि शरीराणि शिरांसि च ।
निपेतुर्दिक्षु सर्वासु गजाश्वरथयोधिनाम् ॥ ६.११७.५७ ॥
ఏనుగు, గుర్రం, రథ యోధుల శరీరాలు, తలలు మధ్యలో ఖండించబడి అన్ని దిక్కులలో పడ్డాయి.
6.117.58
छन्नमायोधनं राजन्कुण्डलाङ्गदधारिभिः ।
पतितैः पात्यमानैश्च राजपुत्रैर्महारथैः ॥ ६.११७.५८ ॥
ఓ రాజా, కుండలాలు, అంగదాలు ధరించిన రాజపుత్రులు, మహారథులు పడిపోయి, పడగొట్టబడుతూ యుద్ధరంగాన్ని కప్పివేశారు.
6.117.59
रथनेमिनिकृत्तैश्च गजैश्चैवावपोथितैः ।
पादातश्चाप्यधावन्त साश्वाश्च हययोधिनः ॥ ६.११७.५९ ॥
రథ చక్రాల అంచులచే ఖండించబడి, ఏనుగులచే తొక్కబడి, పదాతులు కూడా పరుగెత్తారు; గుర్రాలతో అశ్వ యోధులు కూడా పరుగెత్తారు.
6.117.60
गजाश्च रथयोधाश्च परिपेतुः समन्ततः ।
विकीर्णाश्च रथा भूमौ भग्रचक्रयुगध्वजाः ॥ ६.११७.६० ॥
ఏనుగులు, రథ యోధులు నలువైపులా పడ్డారు; చక్రాలు, కాడలు, ధ్వజాలు విరిగిన రథాలు నేలపై చెల్లాచెదురుగా పడి ఉన్నాయి.
6.117.61
तद्गजाश्वरथौघानां रुधिरेण समुक्षितम ।
छन्नमायोधनं रेजे रक्ताभ्रमिव शारदम् ॥ ६.११७.६१ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాల సమూహాల రక్తంతో తడిసిన ఆ యుద్ధభూమి శరదృతువు ఎర్రని మేఘంలా ప్రకాశించింది.
6.117.62
श्वानः काकाश्च गृध्राश्च वृका गोमायुभिः सह ।
प्रणेर्दुर्भक्ष्यमासाद्य विकृताश्च सगद्विजाः ॥ ६.११७.६२ ॥
కుక్కలు, కాకులు, రాబందులు, తోడేళ్ళు నక్కలతో కలిసి తినరాని మాంసాన్ని పొంది తృప్తి చెందాయి; వికృతమైన పక్షులు కూడా అక్కడ చేరాయి.
6.117.63
ववुर्बहुविधश्चैव दिक्षु सर्वासु मारुताः ।
दृश्यमानेषु रक्षःसु भूतेषु च नदत्सु च ॥ ६.११७.६३ ॥
అన్ని దిక్కులలో అనేక రకాల గాలులు వీచాయి; రాక్షసులు కనిపిస్తూ, భూతాలు గర్జిస్తూ ఉండగా.
6.117.64
काञ्चनानि च दामानि पताकाश्च महाधनाः ।
धूयमाना व्यदृश्यन्त सहसा मारुतेरिताः ॥ ६.११७.६४ ॥
బంగారు మాలలు, అత్యంత విలువైన పతాకలు గాలితో అకస్మాత్తుగా కదులుతూ కనిపించాయి.
6.117.65
श्वेतच्छत्रसहस्राणि सध्वजाश्च महारथाः ।
विकीर्णाः समदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.११७.६५ ॥
తెల్లని గొడుగులు వేల సంఖ్యలో, ధ్వజాలతో కూడిన మహారథులు వందలు, వేలుగా చెల్లాచెదురుగా కనిపించారు.
6.117.66
सपताकाश्च मातङ्गा दिशो जग्मुः शरातुराः ।
क्षत्रियाश्च मनुष्येन्द्र गदाशक्तिधनुर्धराः ॥ ६.११७.६६ ॥
ధ్వజాలతో కూడిన ఏనుగులు బాణాలచే బాధితమై దిక్కులకు పారిపోయాయి; ఓ నరేంద్రా, గద, శక్తి, ధనుస్సు ధరించిన క్షత్రియులు కూడా (పారిపోయారు).
6.117.67
समन्ततश्च दृश्यन्ते पतिता धरणीतले ।
इषुभिस्ताड्यमानाश्च नाराचैश्च सहस्रशः।
पेतुरार्तस्वरं कृत्वा तत्रतत्र महागजाः ॥ ६.११७.६७ ॥
చుట్టూ నేలపై పడి ఉన్నవి కనిపించాయి; బాణాలతో, నారాచాలతో వేలాదిగా కొట్టబడి, అక్కడక్కడ బాధాకరమైన ఆర్తనాదం చేస్తూ మహాగజాలు పడిపోయాయి.
6.117.68
सेनापतिस्तु समरे प्राह सेनां महारथः ।
अभ्यद्रवत गाङ्गेयं सैनिकाः किं कृतेन वः ॥ ६.११७.६८ ॥
యుద్ధంలో ఆ మహారథుడైన సేనాపతి సేనతో ఇలా అన్నాడు — "సైనికులారా, మీ ఈ పని వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? గాంగేయుడిపై (భీష్ముడిపై) దాడి చేయండి!"
6.117.69
सेनापतिवचः श्रुत्वा सोमकाः सह सृञ्जयैः ।
अभ्यद्रवन्त गोङ्गेयं शस्त्रवृष्ट्या समन्ततः ॥ ६.११७.६९ ॥
సేనాపతి మాటలు విని సోమకులు సృంజయులతో కలిసి, అన్ని వైపులనుండి ఆయుధవర్షం కురిపిస్తూ గాంగేయుడిపై (భీష్ముడిపై) ఉరికారు.
6.117.70
ततो भीष्मो महाराज दिव्यमस्त्रमुदीरयन् ।
अभ्यधावत कौन्तेयं मिषतां सर्वधन्विनाम् ॥ ६.११७.७० ॥
అప్పుడు, మహారాజా, భీష్ముడు దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తూ, ధనుర్ధరులందరూ చూస్తుండగా కౌంతేయుడి (అర్జునుడి) వైపు ఉరికాడు.
6.117.71
तं शिखण्डी रणे यान्तमभ्यद्रवत दंशितः ।
ततः समाहरद्भीष्मस्तदस्त्रं पावकोपमम् ॥ ६.११७.७१ ॥
యుద్ధంలో ముందుకు సాగుతున్న అతనిపై కవచధారి శిఖండి దాడి చేశాడు; అప్పుడు భీష్ముడు అగ్నితో సమానమైన ఆ అస్త్రాన్ని వెనక్కి ఉపసంహరించాడు.
6.117.72
एतस्मिन्नेव काले तु कौन्तेयः श्वेतवाहनः ।
निजघ्ने तावकं सैन्यं मोहयित्वा पितामहम् ॥ ६.११७.७२ ॥
అదే సమయంలో తెల్లని గుర్రాలు గల కౌంతేయుడు (అర్జునుడు), పితామహుడిని (భీష్ముడిని) మోసగించి, మీ సైన్యాన్ని సంహరించాడు.