Mahābhārata · Adhyāya 6.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.118.1
असंव्यूढेष्वनीकेषु भूयिष्ठमनुवर्तिषु ।
ब्रह्मलोकपराः सर्वे समपद्यन्त भारत ॥ ६.११८.१ ॥
¡Oh Bhārata! Cuando los ejércitos quedaron desordenados y la mayoría se retiraba, todos se volvieron hacia el mundo de Brahmā.
6.118.2
च ह्यनीकमनीकेषु समसञ्जत संकले ।
रथा न रथिभिः सार्धं पादाता न पदातिभिः ॥ ६.११८.२ ॥
Y en aquel caos de combate, los ejércitos chocaron con ejércitos: los carros no lucharon contra carros, ni los infantes contra infantes.
6.118.3
अश्वा नाश्वैरयुध्यन्त गजा न गजयोधिभिः ।
उन्मत्तवन्महाराज युध्यन्ते तत्र भारत ॥ ६.११८.३ ॥
Los caballos no lucharon contra caballos, ni los elefantes contra jinetes de elefantes; oh gran rey, oh Bhārata, allí combatían como enloquecidos.
6.118.4
महान्व्यतिकरो रौद्रः सेनयोः समपद्यत ।
नरनागगणेष्वेवं विकीर्णेषु च सर्वशः ॥ ६.११८.४ ॥
Entre los dos ejércitos surgió una gran y terrible confusión; las tropas de hombres y elefantes quedaron dispersas por todas partes.
6.118.5
क्षये तस्मिन्महारौद्रे निर्विशेषमजायत ।
ततः शल्यः कृपश्चैव चित्रसेनश्च भारत ॥ ६.११८.५ ॥
En aquella destrucción tan terrible todo se volvió indistinguible. Luego Śalya, Kṛpa y Citrasena, oh Bhārata, [también estuvieron allí].
6.118.6
दुःशासनो विकर्णश्च रथानास्थाय भास्वरान् ।
पाण्डवानां रणे शूरा ध्वजिनीं समकम्पयन् ॥ ६.११८.६ ॥
Duḥśāsana y Vikarṇa, subiendo a sus carros resplandecientes, hicieron temblar al ejército de los Pāṇḍavas en la batalla; eran héroes.
6.118.7
सा वध्यमाना समरे पाण्डुसेना महात्मभिः ।
त्रातारं नाध्यगच्छद्वै मञ्जमानेव नौर्जंले ॥ ६.११८.७ ॥
El ejército de Pāṇḍu, siendo abatido en la batalla por los magnánimos, no halló protector, como un bote que se hunde en el agua.
6.118.8
यथा हि शैशिरः कालो गवां मर्माणि कृन्तति ।
तथा पाण्डुसुतानां वै भीष्मो मर्माणि कृन्तति ॥ ६.११८.८ ॥
Como la estación invernal hiere las partes vitales de las vacas, así Bhīṣma hiere las partes vitales de los hijos de Pāṇḍu.
6.118.9
तथैव तव सैन्यस्य पार्थेन च महात्मना ।
नवमेघप्रतीकाशाः पातिता बहुधा गजाः ॥ ६.११८.९ ॥
Asimismo, los elefantes de vuestro ejército, semejantes a nubes nuevas, fueron derribados de muchas maneras por el magnánimo Pārtha.
6.118.10
मृद्यमानाश्च दृश्यन्ते पार्थेन नरयूथपाः ।
इषुभिस्ताड्यमानाश्च नाराचैश्च सहस्रशः ॥ ६.११८.१० ॥
Se ven a los señores de los hombres siendo aplastados por Pārtha, heridos por flechas y nārācas por millares.
6.118.11
पेतुरार्तस्वरं घोरं कृत्वा तत्र महागजाः ।
आनद्धाभरणैः कायैर्निहतानां महात्मनाम् ॥ ६.११८.११ ॥
Allí cayeron los grandes elefantes, lanzando un terrible grito de angustia, junto con los cuerpos de los magnánimos muertos, adornados con arreos.
6.118.12
छन्नमायोधनं रेजे शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
तस्मिन्नेव महाराज महावीरवरक्षये ॥ ६.११८.१२ ॥
Aquel campo de batalla, cubierto de cabezas con pendientes, resplandecía, oh gran rey, en la destrucción de los mejores grandes héroes.
6.118.13
भीष्मे च युधि विक्रान्ते पाण्डवे च धनञ्जये ।
ते पराक्रान्तमालोक्य राजन्युधि पितामहम् ॥ ६.११८.१३ ॥
Oh rey, mientras Bhīṣma combatía con valor en la batalla y el pāṇḍava Dhanañjaya luchaba con coraje, vieron al abuelo mostrar su pericia en el combate.
6.118.14
अभ्यवर्तन्त ते पुत्राः सर्वे सैन्यपुरस्कृताः ।
इच्छन्तो निधनं युद्धे स्वर्गं कृत्वा परायणम् ॥ ६.११८.१४ ॥
Todos tus hijos avanzaron poniendo al ejército al frente, deseando la muerte en la batalla y tomando el cielo como su meta suprema.
6.118.15
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तस्मिन्वीरवरक्षये ।
पाण्डवापि महाराज स्मरन्तो विविधान्बहून् ॥ ६.११८.१५ ॥
En aquella batalla, destrucción de los mejores héroes, también los pāṇḍavas avanzaron; oh gran rey, recordando muchos y diversos sufrimientos.
6.118.16
क्लेशान्कृतान्सपुत्रेण त्वया पूर्वं नराधिप ।
भयं त्यक्त्वा रणे शूरा ब्रह्मलोकाय तत्पराः ॥ ६.११८.१६ ॥
Oh señor de los hombres, recordando las penurias que tú y tus hijos les causasteis antes, los héroes, abandonado el miedo en la batalla, estaban decididos a alcanzar el mundo de Brahmā.
6.118.17
तावकांस्तव पुत्रांश्च योधयन्ति प्रहृष्टवत् ।
सेनापतिस्तु समरे प्राह सेनां महारथः ॥ ६.११८.१७ ॥
Luchaban alegremente contra tus hombres y tus hijos; pero en la batalla el gran auriga, el comandante, habló al ejército.
6.118.18
अभिद्रवत गाङ्गेयं सोमकाः सृञ्जयैः सह ।
सेनापतिवचः श्रुत्वा सोमकाः सृञ्जयाश्च ते ॥ ६.११८.१८ ॥
"Atacad a Gāṅgeya junto con los somakas y los sṛñjayas." Oyendo las palabras del comandante, los somakas y los sṛñjayas avanzaron en consecuencia.
6.118.19
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं शरवृष्ट्या समाहताः ।
वध्यमानस्ततो राजन्पिता शान्तनवस्तव ॥ ६.११८.१९ ॥
Heridos por una lluvia de flechas, arremetieron contra Gāṅgeya (Bhīṣma). Oh rey, entonces tu padre, el hijo de Śantanu, era abatido.
6.118.20
अमर्षवशमापन्नो योधयामास सृञ्जयान् ।
तस्य कीर्तिमतस्तात पुरा रामेण धीमता ॥ ६.११८.२० ॥
Dominado por la ira, combatió contra los Sṛñjayas. Oh querido, a aquel renombrado hombre, hace tiempo, el sabio Rāma (Paraśurāma) le había impartido (su instrucción en las armas).
6.118.21
संप्रदत्ताऽस्त्रशिक्षा वै परानीकविनाशनी ।
स तां विद्यामधिष्ठाय कुर्वन्तपरबलक्षयम् ॥ ६.११८.२१ ॥
La instrucción en armas que aniquila el ejército enemigo le había sido plenamente impartida. Habiendo dominado aquella ciencia, causaba la ruina de la fuerza enemiga.
6.118.22
अहन्यहनि पार्थानां वृद्धः कुरुपितामहः ।
भीष्मो दशसहस्राणि जघान परवीरहा ॥ ६.११८.२२ ॥
Día tras día, el anciano abuelo de los Kurus, Bhīṣma, matador de héroes enemigos, mataba a diez mil (guerreros) de los Pāṇḍavas.
6.118.23
तस्मिंस्तु दशमे प्राप्ते दिवसे भरतर्षभ ।
एको भीष्मो हि मत्स्येषु पाञ्चालेषु च संयुगे ॥ ६.११८.२३ ॥
Oh toro de los Bharatas, en aquel décimo día, Bhīṣma solo, en batalla, entre los Matsyas y los Pāñcālas (causó la matanza).
6.118.24
गजाश्वममितं हत्वा हत्वा सप्त महारथान् ।
हत्वा पञ्चसहस्राणि रथानां प्रतिपामहः ॥ ६.११८.२४ ॥
Habiendo matado innumerables elefantes y caballos, habiendo matado a siete grandes guerreros de carro, habiendo matado a cinco mil combatientes en carro, destruyó a quienes se le oponían.
6.118.25
नराणां च महायुद्धे सहस्राणि चतुर्दश ।
दन्तिनां च सहस्राणि हयानामयुतं पुनः ॥ ६.११८.२५ ॥
En la gran batalla derribó catorce mil hombres, miles de elefantes y de nuevo diez mil caballos.
6.118.26
शिक्षबलेन न्यहनत्पिता तव विशांपते ।
ततः सर्वमहीपानां क्षपयित्वा वरूथिनीम् ॥ ६.११८.२६ ॥
Oh señor de los pueblos, tu padre golpeó con la fuerza de su destreza; luego, habiendo destruido el ejército de todos los reyes.
6.118.27
विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीको निपातितः ।
शतानीकं च समरे हत्वा भीष्मः प्रतापवान् ॥ ६.११८.२७ ॥
Śatānīka, el querido hermano de Virāṭa, fue derribado; y habiendo matado a Śatānīka en batalla, el poderoso Bhīṣma.
6.118.28
सहस्राणि महाराज राज्ञां भल्लैरपातयत् ।
उद्विग्नाः समरे योधा विक्रोशन्ति धनञ्जयम् ॥ ६.११८.२८ ॥
Oh gran rey, con flechas bhalla derribó a miles de reyes; en la batalla los guerreros alarmados claman a Dhanañjaya.
6.118.29
ये च केचन पार्थानामभियाता धनञ्जयम् ।
राजानो भीष्ममासाद्य गतास्ते यमसादनम् ॥ ६.११८.२९ ॥
Y cualesquiera reyes que atacaron a Dhanañjaya por el lado de los hijos de Pṛthā, al llegar a Bhīṣma, fueron a la morada de Yama.
6.118.30
किरन्दश दिशो भीष्मः शरजालैः समन्ततः ।
अतीत्य सेनां पार्थानामवतस्थे चमूमुखे ॥ ६.११८.३० ॥
Esparciendo las direcciones con redes de flechas por todas partes, Bhīṣma, tras pasar el ejército de los Pārthas, se detuvo al frente de la hueste.
6.118.31
स कृत्वा सुमहत्कर्म तस्मिन्वै दशमेऽहनि ।
सेनयोरन्तरे तिष्ठन्प्रगृहीतशरासनः ॥ ६.११८.३१ ॥
Habiendo realizado una gran hazaña aquel décimo día, se mantenía en pie entre los dos ejércitos, con el arco en alto.
6.118.32
न चैनं पार्थिवाः केचिच्छक्ता राजन्निरीक्षितुम् ।
मध्यं प्राप्तं यथा ग्रीष्मे तपन्तं भास्करं दिवि ॥ ६.११८.३२ ॥
Ningún rey pudo mirarlo, oh rey, como no se puede mirar al sol ardiente en el cielo al mediodía del verano.
6.118.33
यथा दैत्यचमूं शक्रस्तापयामास संयुगे ।
तथा भीष्मः पाण्डवेयांस्तापयामास भारत ॥ ६.११८.३३ ॥
Así como Indra abrasó al ejército de los Daitya en la batalla, así Bhīṣma abrasó a los hijos de Pāṇḍu, oh Bhārata.
6.118.34
तथा चैनं पराक्रान्तमालोक्य मधुसूदनः ।
उवाच देवकीपुत्रः प्रीयमाणो धनञ्जयम् ॥ ६.११८.३४ ॥
Al verlo avanzar así con valor, Madhusūdana, el hijo de Devakī, complacido, habló a Dhanañjaya.
6.118.35
एष शान्तनवो भीष्मः सेनयोरन्तरे स्थितः ।
सन्निहत्य बलादेनं विजयस्ते भविष्यति ॥ ६.११८.३५ ॥
Aquí está Bhīṣma, hijo de Śantanu, de pie entre los dos ejércitos; derribándolo por la fuerza, la victoria será tuya.
6.118.36
बलात्संस्तम्भयस्वैनं यत्रैषा भिद्यते चमूः ।
न हि भीष्मशरानन्यः सोढुमुत्सहते विभो ॥ ६.११८.३६ ॥
Oh poderoso, allí donde este ejército se quiebra, detenlo por la fuerza; nadie más es capaz de soportar las flechas de Bhīṣma.
6.118.37
ततस्तस्मिन्क्षणे राजंश्चोदितो वानरध्वजः ।
सध्वजं सरथं साश्वं भीष्ममन्तर्दधे शरैः ॥ ६.११८.३७ ॥
Entonces, oh rey, en ese instante, impulsado, el de estandarte simiesco cubrió a Bhīṣma con su estandarte, carro y caballos bajo una lluvia de flechas.
6.118.38
स चापि कुरुमुख्यानामृषभः पाण्डवेरितान् ।
सरव्रतैः शरव्रातान्बहुधा विदुधाव तान् ॥ ६.११८.३८ ॥
Y aquel toro de los principales kurus también destrozó de muchas maneras aquellas multitudes de flechas lanzadas por los pāṇḍavas.
6.118.39
ततः पाञ्चालराजश्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् ।
पाण्डवो भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.११८.३९ ॥
Entonces el rey de los pāñcālas, el poderoso Dhṛṣṭaketu, el pāṇḍava Bhīmasena y Dhṛṣṭadyumna, hijo de Pṛṣata—
6.118.40
यमौ च चेकितानश्च केकयाः पञ्च चैव ह ।
सात्यकिश्च महाबाहुः सौभद्रोऽथ घटोत्कचः ॥ ६.११८.४० ॥
Los gemelos, Cekitāna, los cinco hermanos kekaya, el de grandes brazos Sātyaki, el hijo de Subhadrā y luego Ghaṭotkaca—
6.118.41
द्रौपदेयाः शिखण्डी च कुन्तिभोजश्च वीर्यवान् ।
विराटश्च महाराज पाण्डवेया महाबलाः ॥ ६.११८.४१ ॥
Los hijos de Draupadī, Śikhaṇḍin, el poderoso Kuntibhoja, y Virāṭa, oh gran rey, y los poderosos hijos de Pāṇḍu—
6.118.42
एते चान्ये च बहवः पीडिता भीष्मसायकैः ।
समुद्धृताः फल्गुनेन निमग्नाः शोकसागरे ॥ ६.११८.४२ ॥
Estos y muchos otros, afligidos por las flechas de Bhīṣma y hundidos en el océano de dolor, fueron levantados por Phalguna (Arjuna).
6.118.43
ततः शिखण्डी वेगेन प्रगृह्य परमायुधम् ।
भीष्ममेवाभिदुद्राव रक्ष्यमाणः किरीटिना ॥ ६.११८.४३ ॥
Entonces Śikhaṇḍin, tomando con rapidez un arma suprema y protegido por el de la diadema (Arjuna), se lanzó directamente contra Bhīṣma.
6.118.44
ततोऽस्यानुचरान्हत्वा सर्वान्रणविभागवित् ।
भीष्ममेवाभिदुद्राव बीभत्सुरपराजितः ॥ ६.११८.४४ ॥
Entonces Bībhatsu (Arjuna), invencible y conocedor de las divisiones de la batalla, mató a todos sus seguidores y se lanzó directamente contra Bhīṣma.
6.118.45
सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
विराटो द्रुपदश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ६.११८.४५ ॥
Sātyaki, Ekitāna, Dhṛṣṭadyumna, el hijo de Pṛṣata, Virāṭa, Drupada, y los dos hijos de Mādrī, los Pāṇḍavas.
6.118.46
दुद्रुवुर्भीष्ममेवाजौ रक्षिता दृढधन्वना ।
अभिमन्युश्च समरे द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ॥ ६.११८.४६ ॥
Protegidos por el de arco firme, se lanzaron en batalla directamente contra Bhīṣma: también Abhimanyu y los cinco hijos de Draupadī.
6.118.47
ददृशुः समरे भीष्मं समुद्यतमहायुधम् ।
ते सर्वे दृढधन्वानः संयुगेष्वपलायिनः ॥ ६.११८.४७ ॥
En la batalla vieron a Bhīṣma con su gran arma alzada; todos eran arqueros firmes que no huían en los combates.
6.118.48
बहुधा भीष्ममानर्च्छुर्मार्गणैः क्षतमार्गणैः ।
विधूय तान्बाणगणान्ये मुक्ताः पार्थिवोत्तमैः ॥ ६.११८.४८ ॥
De muchas maneras golpearon a Bhīṣma con flechas que hieren; y él sacudió las bandadas de flechas que los reyes más eminentes habían disparado.
6.118.49
पाण्डवानामदीनात्मा व्यगाहत वरूथिनीम् ।
चक्रे शरविघातं च क्रीडन्निव पितामहः ॥ ६.११८.४९ ॥
El abuelo, de ánimo impertérrito, se internó en el ejército de los Pāṇḍavas y, como si jugara, desató una lluvia de flechas.
6.118.50
नाभिसंधत्त पाञ्चाल्ये स्मयमानो मुहुर्मुहुः ।
स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्मृत्य भीष्मो बाणाञ्शिखण्डिने ॥ ६.११८.५० ॥
Sonriendo una y otra vez, recordando su condición de mujer, Bhīṣma no dirigió sus flechas contra el Pāñcāla Śikhaṇḍin.
6.118.51
जघान द्रुपदानीके रथान्सप्त महारथः ।
ततः किलकिलाशब्दः क्षणेन समभूत्तदा ॥ ६.११८.५१ ॥
El gran auriga derribó siete carros en el ejército de Drupada; entonces, en un instante, se alzó un clamor de júbilo.
6.118.52
मत्स्यपाञ्चालचेदीनां तमेकमभिधावताम् ।
ते नराश्वरथव्रातैर्मार्गणैश्च परंतप ॥ ६.११८.५२ ॥
¡Oh abrasador de enemigos! Los guerreros de los Matsya, Pāñcāla y Cedi arremetieron contra él solo, con multitudes de hombres, caballos y carros, y con flechas.
6.118.53
तमेकं छादयामासुर्मेघा इव दिवाकरम् ।
भीष्मं भागीरथीपुत्रं प्रतपन्तं रणे रिपून् ॥ ६.११८.५३ ॥
Como las nubes cubren al sol, cubrieron a aquel único hombre —Bhīṣma, hijo de Bhāgīrathī, que abrasaba a sus enemigos en la batalla.
6.118.54
ततस्तस्य च तेषां च युद्धे देवासुरोपमे ।
किरीटी भीष्ममानर्च्छ पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ ६.११८.५४ ॥
Entonces, en aquella batalla semejante a la guerra de dioses y demonios, Kirīṭin (Arjuna), poniendo a Śikhaṇḍin al frente, atacó a Bhīṣma.