ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.118
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.118.1
असंव्यूढेष्वनीकेषु भूयिष्ठमनुवर्तिषु ।
ब्रह्मलोकपराः सर्वे समपद्यन्त भारत ॥ ६.११८.१ ॥
ହେ ଭରତ, ବ୍ୟୁହହୀନ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକାଂଶ ପଛକୁ ଫେରିବାବେଳେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରତି ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଲେ।
6.118.2
च ह्यनीकमनीकेषु समसञ्जत संकले ।
रथा न रथिभिः सार्धं पादाता न पदातिभिः ॥ ६.११८.२ ॥
ସେହି ଗୋଳମାଳିଆ ସଂଘର୍ଷରେ ସେନାମାନେ ସେନାମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିଗଲେ; ରଥ ରଥୀ ସହ ଓ ପଦାତି ପଦାତି ସହ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଲଢ଼ିଲେ ନାହିଁ।
6.118.3
अश्वा नाश्वैरयुध्यन्त गजा न गजयोधिभिः ।
उन्मत्तवन्महाराज युध्यन्ते तत्र भारत ॥ ६.११८.३ ॥
ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ସହ ଏବଂ ହାତୀ ହାତୀ-ଯୋଦ୍ଧା ସହ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଲଢ଼ିଲେ ନାହିଁ; ହେ ମହାରାଜ, ହେ ଭରତ, ସେଠାରେ ସେମାନେ ପାଗଳ ପରି ଲଢ଼ୁଥିଲେ।
6.118.4
महान्व्यतिकरो रौद्रः सेनयोः समपद्यत ।
नरनागगणेष्वेवं विकीर्णेषु च सर्वशः ॥ ६.११८.४ ॥
ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗୋଳମାଳ ଉପୁଜିଲା; ମଣିଷ ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ଦଳ ସର୍ବତ୍ର ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ଗଲେ।
6.118.5
क्षये तस्मिन्महारौद्रे निर्विशेषमजायत ।
ततः शल्यः कृपश्चैव चित्रसेनश्च भारत ॥ ६.११८.५ ॥
ସେହି ମହାଭୟଙ୍କର ସଂହାରରେ ସବୁକିଛି ଭେଦହୀନ ହୋଇଗଲା; ହେ ଭରତ, ତା'ପରେ ଶଲ୍ୟ, କୃପ ଓ ଚିତ୍ରସେନ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
6.118.6
दुःशासनो विकर्णश्च रथानास्थाय भास्वरान् ।
पाण्डवानां रणे शूरा ध्वजिनीं समकम्पयन् ॥ ६.११८.६ ॥
ଦୁଃଶାସନ ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଚଢ଼ି ରଣରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନାକୁ କମ୍ପାଇଦେଲେ; ସେମାନେ ବୀର ଥିଲେ।
6.118.7
सा वध्यमाना समरे पाण्डुसेना महात्मभिः ।
त्रातारं नाध्यगच्छद्वै मञ्जमानेव नौर्जंले ॥ ६.११८.७ ॥
ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଉଥିବା ପାଣ୍ଡୁ ସେନା, ଜଳରେ ବୁଡ଼ୁଥିବା ନୌକା ପରି, କୌଣସି ଚାତା ପାଇଲା ନାହିଁ।
6.118.8
यथा हि शैशिरः कालो गवां मर्माणि कृन्तति ।
तथा पाण्डुसुतानां वै भीष्मो मर्माणि कृन्तति ॥ ६.११८.८ ॥
ଶୀତ ଋତୁ ଯେପରି ଗାଈମାନଙ୍କର ମର୍ମସ୍ଥଳ କାଟେ, ସେହିପରି ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ମର୍ମସ୍ଥଳ କାଟନ୍ତି।
6.118.9
तथैव तव सैन्यस्य पार्थेन च महात्मना ।
नवमेघप्रतीकाशाः पातिता बहुधा गजाः ॥ ६.११८.९ ॥
ସେହିପରି ଆପଣଙ୍କ ସେନାର ନୂଆ ମେଘ ପରି ହାତୀମାନେ ମହାତ୍ମା ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
6.118.10
मृद्यमानाश्च दृश्यन्ते पार्थेन नरयूथपाः ।
इषुभिस्ताड्यमानाश्च नाराचैश्च सहस्रशः ॥ ६.११८.१० ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପେଷିଯାଉଥିବା ନରଯୂଥପତିମାନେ ଦିଶୁଛନ୍ତି; ବାଣ ଓ ନାରାଚରେ ହଜାର ହଜାର ଥର ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ।
6.118.11
पेतुरार्तस्वरं घोरं कृत्वा तत्र महागजाः ।
आनद्धाभरणैः कायैर्निहतानां महात्मनाम् ॥ ६.११८.११ ॥
ସେଠାରେ ମହାଗଜମାନେ ଭୟଙ୍କର ଆର୍ତ୍ତନାଦ କରି ପଡ଼ିଲେ; ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ନିହତ ଶରୀର ସହିତ, ସଜ୍ଜିତ ଅଳଙ୍କାର ସହିତ।
6.118.12
छन्नमायोधनं रेजे शिरोभिश्च सकुण्डलैः ।
तस्मिन्नेव महाराज महावीरवरक्षये ॥ ६.११८.१२ ॥
କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ସେହି ରଣକ୍ଷେତ୍ର ଝଲସୁଥିଲା; ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ମହାବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ବିନାଶରେ।
6.118.13
भीष्मे च युधि विक्रान्ते पाण्डवे च धनञ्जये ।
ते पराक्रान्तमालोक्य राजन्युधि पितामहम् ॥ ६.११८.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ପରାକ୍ରମରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ ବୀରତ୍ୱରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାମହଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦେଖିଲେ।
6.118.14
अभ्यवर्तन्त ते पुत्राः सर्वे सैन्यपुरस्कृताः ।
इच्छन्तो निधनं युद्धे स्वर्गं कृत्वा परायणम् ॥ ६.११८.१४ ॥
ତୁମର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ସେନାକୁ ଆଗରେ ରଖି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେମାନେ ଲଢ଼ିଲେ।
6.118.15
पाण्डवानभ्यवर्तन्त तस्मिन्वीरवरक्षये ।
पाण्डवापि महाराज स्मरन्तो विविधान्बहून् ॥ ६.११८.१५ ॥
ସେହି ବୀରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିବିଧ ପ୍ରକାରର ବହୁ କ୍ଳେଶକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
6.118.16
क्लेशान्कृतान्सपुत्रेण त्वया पूर्वं नराधिप ।
भयं त्यक्त्वा रणे शूरा ब्रह्मलोकाय तत्पराः ॥ ६.११८.१६ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା କ୍ଳେଶ ସ୍ମରଣ କରି, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ଶୂରମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଇଁ ତତ୍ପର ଥିଲେ।
6.118.17
तावकांस्तव पुत्रांश्च योधयन्ति प्रहृष्टवत् ।
सेनापतिस्तु समरे प्राह सेनां महारथः ॥ ६.११८.१७ ॥
ସେମାନେ ତୁମ ଲୋକମାନଙ୍କ ଓ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ହର୍ଷରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାରଥୀ ସେନାପତି ସେନାକୁ କହିଲେ।
6.118.18
अभिद्रवत गाङ्गेयं सोमकाः सृञ्जयैः सह ।
सेनापतिवचः श्रुत्वा सोमकाः सृञ्जयाश्च ते ॥ ६.११८.१८ ॥
"ସୋମକ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କର।" ସେନାପତିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସୋମକ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ସେହିପରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
6.118.19
अभ्यद्रवन्त गाङ्गेयं शरवृष्ट्या समाहताः ।
वध्यमानस्ततो राजन्पिता शान्तनवस्तव ॥ ६.११८.१९ ॥
ଶରବର୍ଷାରେ ଆହତ ହୋଇ ସେମାନେ ଗାଙ୍ଗେୟ (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ହେ ରାଜନ, ତହିଁରେ ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଆହତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ।
6.118.20
अमर्षवशमापन्नो योधयामास सृञ्जयान् ।
तस्य कीर्तिमतस्तात पुरा रामेण धीमता ॥ ६.११८.२० ॥
କ୍ରୋଧବଶ ହୋଇ ସେ ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ହେ ବତ୍ସ, ସେଇ ଯଶସ୍ୱୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ (ପରଶୁରାମ) ବିଦ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ।
6.118.21
संप्रदत्ताऽस्त्रशिक्षा वै परानीकविनाशनी ।
स तां विद्यामधिष्ठाय कुर्वन्तपरबलक्षयम् ॥ ६.११८.२१ ॥
ଶତ୍ରୁସେନା ବିନାଶକାରୀ ଅସ୍ତ୍ରଶିକ୍ଷା ତାଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେ ବିଦ୍ୟାକୁ ଆୟତ୍ତ କରି ସେ ଶତ୍ରୁବଳ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲେ।
6.118.22
अहन्यहनि पार्थानां वृद्धः कुरुपितामहः ।
भीष्मो दशसहस्राणि जघान परवीरहा ॥ ६.११८.२२ ॥
ପ୍ରତିଦିନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନାରେ ବୃଦ୍ଧ କୁରୁପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ, ଶତ୍ରୁବୀର ସଂହାରକ, ଦଶ ହଜାର (ଯୋଦ୍ଧା) ବଧ କରୁଥିଲେ।
6.118.23
तस्मिंस्तु दशमे प्राप्ते दिवसे भरतर्षभ ।
एको भीष्मो हि मत्स्येषु पाञ्चालेषु च संयुगे ॥ ६.११८.२३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ଦଶମ ଦିନରେ ଏକାକୀ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ମତ୍ସ୍ୟ ଓ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ସଂହାର କରୁଥିଲେ)।
6.118.24
गजाश्वममितं हत्वा हत्वा सप्त महारथान् ।
हत्वा पञ्चसहस्राणि रथानां प्रतिपामहः ॥ ६.११८.२४ ॥
ଅସଂଖ୍ୟ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ବଧ କରି, ସାତ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପାଞ୍ଚ ହଜାର ରଥୀଙ୍କୁ ବଧ କରି (ପ୍ରତିରୋଧକାରୀଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ)।
6.118.25
नराणां च महायुद्धे सहस्राणि चतुर्दश ।
दन्तिनां च सहस्राणि हयानामयुतं पुनः ॥ ६.११८.२५ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଚଉଦ ହଜାର ମନୁଷ୍ୟ, ହଜାର ହଜାର ହାତୀ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ଦଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ା ବଧ କଲା।
6.118.26
शिक्षबलेन न्यहनत्पिता तव विशांपते ।
ततः सर्वमहीपानां क्षपयित्वा वरूथिनीम् ॥ ६.११८.२६ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଆପଣଙ୍କ ପିତା ନିଜ କୌଶଳ ବଳରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସେନା ଧ୍ୱଂସ କରି।
6.118.27
विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीको निपातितः ।
शतानीकं च समरे हत्वा भीष्मः प्रतापवान् ॥ ६.११८.२७ ॥
ବିରାଟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଶତାନୀକ ପଡ଼ିଗଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତାନୀକଙ୍କୁ ବଧ କରି ପ୍ରତାପୀ ଭୀଷ୍ମ।
6.118.28
सहस्राणि महाराज राज्ञां भल्लैरपातयत् ।
उद्विग्नाः समरे योधा विक्रोशन्ति धनञ्जयम् ॥ ६.११८.२८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ ରାଜାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ଜଣକୁ ପାଡ଼ିଦେଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।
6.118.29
ये च केचन पार्थानामभियाता धनञ्जयम् ।
राजानो भीष्ममासाद्य गतास्ते यमसादनम् ॥ ६.११८.२९ ॥
ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ, ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପାଇ ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ।
6.118.30
किरन्दश दिशो भीष्मः शरजालैः समन्ततः ।
अतीत्य सेनां पार्थानामवतस्थे चमूमुखे ॥ ६.११८.३० ॥
ଚାରିଦିଗ ବାଣଜାଲରେ ଭରି ଭୀଷ୍ମ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଠିଆ ହେଲେ।
6.118.31
स कृत्वा सुमहत्कर्म तस्मिन्वै दशमेऽहनि ।
सेनयोरन्तरे तिष्ठन्प्रगृहीतशरासनः ॥ ६.११८.३१ ॥
ସେହି ଦଶମ ଦିନରେ ମହାନ କର୍ମ କରି, ଦୁଇ ସେନାଙ୍କ ମଝିରେ ଧନୁ ଧରି ସେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
6.118.32
न चैनं पार्थिवाः केचिच्छक्ता राजन्निरीक्षितुम् ।
मध्यं प्राप्तं यथा ग्रीष्मे तपन्तं भास्करं दिवि ॥ ६.११८.३२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କେତେକ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଆକାଶରେ ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି।
6.118.33
यथा दैत्यचमूं शक्रस्तापयामास संयुगे ।
तथा भीष्मः पाण्डवेयांस्तापयामास भारत ॥ ६.११८.३३ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟସେନାକୁ ତପ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଭୀଷ୍ମ, ହେ ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ତପ୍ତ କଲେ।
6.118.34
तथा चैनं पराक्रान्तमालोक्य मधुसूदनः ।
उवाच देवकीपुत्रः प्रीयमाणो धनञ्जयम् ॥ ६.११८.३४ ॥
ତାଙ୍କର ଏହି ପରାକ୍ରମ ଦେଖି ମଧୁସୂଦନ, ଦେବକୀପୁତ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.118.35
एष शान्तनवो भीष्मः सेनयोरन्तरे स्थितः ।
सन्निहत्य बलादेनं विजयस्ते भविष्यति ॥ ६.११८.३५ ॥
ଏହି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଦୁଇ ସେନାଙ୍କ ମଝିରେ ଠିଆ ଅଛନ୍ତି; ବଳରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ ତୁମର ବିଜୟ ହେବ।
6.118.36
बलात्संस्तम्भयस्वैनं यत्रैषा भिद्यते चमूः ।
न हि भीष्मशरानन्यः सोढुमुत्सहते विभो ॥ ६.११८.३६ ॥
ହେ ବିଭୋ, ଯେଉଁଠି ଏହି ସେନା ଭାଙ୍ଗୁଛି ସେଠାରେ ବଳରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକ; ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବାଣ ସହିବାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
6.118.37
ततस्तस्मिन्क्षणे राजंश्चोदितो वानरध्वजः ।
सध्वजं सरथं साश्वं भीष्ममन्तर्दधे शरैः ॥ ६.११८.३७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି କ୍ଷଣରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ବାନରଧ୍ୱଜ ଧ୍ୱଜ, ରଥ ଓ ଅଶ୍ୱ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
6.118.38
स चापि कुरुमुख्यानामृषभः पाण्डवेरितान् ।
सरव्रतैः शरव्रातान्बहुधा विदुधाव तान् ॥ ६.११८.३८ ॥
କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ବୃଷଭ ସେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରେରିତ ସେହି ବାଣସମୂହକୁ ବହୁପ୍ରକାରେ ଛେଦନ କଲେ।
6.118.39
ततः पाञ्चालराजश्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् ।
पाण्डवो भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.११८.३९ ॥
ତା'ପରେ ପାଞ୍ଚାଳରାଜ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ପାଣ୍ଡବ ଭୀମସେନ ଏବଂ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ—
6.118.40
यमौ च चेकितानश्च केकयाः पञ्च चैव ह ।
सात्यकिश्च महाबाहुः सौभद्रोऽथ घटोत्कचः ॥ ६.११८.४० ॥
ଯମଜ ଦୁଇ, ଚେକିତାନ, କେକୟର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, ମହାବାହୁ ସାତ୍ୟକି, ସୌଭଦ୍ର ଓ ପରେ ଘଟୋତ୍କଚ—
6.118.41
द्रौपदेयाः शिखण्डी च कुन्तिभोजश्च वीर्यवान् ।
विराटश्च महाराज पाण्डवेया महाबलाः ॥ ६.११८.४१ ॥
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରଗଣ, ଶିଖଣ୍ଡୀ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ କୁନ୍ତିଭୋଜ, ହେ ମହାରାଜ, ବିରାଟ ଓ ମହାବଳ ପାଣ୍ଡବପୁତ୍ରଗଣ—
6.118.42
एते चान्ये च बहवः पीडिता भीष्मसायकैः ।
समुद्धृताः फल्गुनेन निमग्नाः शोकसागरे ॥ ६.११८.४२ ॥
ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ବହୁତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଶୋକସାଗରରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ; ଫାଲ୍ଗୁନ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
6.118.43
ततः शिखण्डी वेगेन प्रगृह्य परमायुधम् ।
भीष्ममेवाभिदुद्राव रक्ष्यमाणः किरीटिना ॥ ६.११८.४३ ॥
ତା'ପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ବେଗରେ ଏକ ପରମ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରକୁ ହିଁ ଧାଇଁଲେ।
6.118.44
ततोऽस्यानुचरान्हत्वा सर्वान्रणविभागवित् ।
भीष्ममेवाभिदुद्राव बीभत्सुरपराजितः ॥ ६.११८.४४ ॥
ତା'ପରେ ରଣବିଭାଗ ଜାଣିଥିବା, ଅପରାଜିତ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅନୁଚରଙ୍କୁ ବଧ କରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରକୁ ହିଁ ଧାଇଁଲେ।
6.118.45
सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
विराटो द्रुपदश्चैव माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ६.११८.४५ ॥
ସାତ୍ୟକି, ଚେକିତାନ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ପୃଷତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିରାଟ, ଦ୍ରୁପଦ, ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବ।
6.118.46
दुद्रुवुर्भीष्ममेवाजौ रक्षिता दृढधन्वना ।
अभिमन्युश्च समरे द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः ॥ ६.११८.४६ ॥
ଦୃଢଧନ୍ବାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରକୁ ହିଁ ଧାଇଁଲେ; ଅଭିମନ୍ୟୁ ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ।
6.118.47
ददृशुः समरे भीष्मं समुद्यतमहायुधम् ।
ते सर्वे दृढधन्वानः संयुगेष्वपलायिनः ॥ ६.११८.४७ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉଠାଯାଇଥିବା ମହା ଆୟୁଧ ସହିତ ଦେଖିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ଧନୁର୍ଧର, ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାୟନ ନ କରିବା ଲୋକ ଥିଲେ।
6.118.48
बहुधा भीष्ममानर्च्छुर्मार्गणैः क्षतमार्गणैः ।
विधूय तान्बाणगणान्ये मुक्ताः पार्थिवोत्तमैः ॥ ६.११८.४८ ॥
ବହୁ ପ୍ରକାରେ ସେମାନେ କ୍ଷତ ଘଟାଉଥିବା ବାଣରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନଙ୍କ ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣସମୂହକୁ ସେ ଝାଡ଼ି ପକାଇଲେ।
6.118.49
पाण्डवानामदीनात्मा व्यगाहत वरूथिनीम् ।
चक्रे शरविघातं च क्रीडन्निव पितामहः ॥ ६.११८.४९ ॥
ଅଦୀନାତ୍ମା ପିତାମହ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଖେଳୁଥିବା ପରି ଶରବର୍ଷଣ କଲେ।
6.118.50
नाभिसंधत्त पाञ्चाल्ये स्मयमानो मुहुर्मुहुः ।
स्त्रीत्वं तस्यानुसंस्मृत्य भीष्मो बाणाञ्शिखण्डिने ॥ ६.११८.५० ॥
ହସି ହସି ବାରମ୍ବାର ତାର ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ସ୍ମରଣ କରି ଭୀଷ୍ମ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଉପରେ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ ନାହିଁ।
6.118.51
जघान द्रुपदानीके रथान्सप्त महारथः ।
ततः किलकिलाशब्दः क्षणेन समभूत्तदा ॥ ६.११८.५१ ॥
ମହାରଥ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ସେନାରେ ସାତଟି ରଥ ଭୂମିସାତ୍ କଲେ; ସେତେବେଳେ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ କିଲକିଲା ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
6.118.52
मत्स्यपाञ्चालचेदीनां तमेकमभिधावताम् ।
ते नराश्वरथव्रातैर्मार्गणैश्च परंतप ॥ ६.११८.५२ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ! ମତ୍ସ୍ୟ, ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ଚେଦିର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେହି ଏକାକୀଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ; ମନୁଷ୍ୟ, ଅଶ୍ୱ ଓ ରଥ-ବାହିନୀ ସହ ଏବଂ ବାଣ ସହ।
6.118.53
तमेकं छादयामासुर्मेघा इव दिवाकरम् ।
भीष्मं भागीरथीपुत्रं प्रतपन्तं रणे रिपून् ॥ ६.११८.५३ ॥
ମେଘମାନେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦନ କରନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ସେହି ଏକାକୀଙ୍କୁ—ରଣରେ ଶତ୍ରୁ ତାପୁଥିବା ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ—ଆଚ୍ଛାଦନ କଲେ।
6.118.54
ततस्तस्य च तेषां च युद्धे देवासुरोपमे ।
किरीटी भीष्ममानर्च्छ पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ ६.११८.५४ ॥
ତା'ପରେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ ସେହି ଯୁଦ୍ଧରେ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।