マハーバーラタ · 章 6.119
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.119.1
एवं ते पाण्डवाः सर्वे पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ।
विव्यधुः समरे भीष्मं परिवार्य समन्ततः ॥ ६.११९.१ ॥
こうしてパーンダヴァたちは全員、シカンディンを先頭に立て、戦場で四方からビーシュマを取り囲んで打ちかかった。
6.119.2
शतघ्नीभिः सुघोराभिः परिघैश्च परश्वथैः ।
मुद्गरैर्मुसलैः प्रासैः क्षेपणीयैश्च सर्वशः ॥ ६.११९.२ ॥
恐ろしいシャタグニー、鉄棍、斧、鉄槌、杵、槍、投擲武器によって、あらゆる方向から。
6.119.3
शरैः कनकपुङ्खैश्च शक्तितोमरकम्पनैः ।
नाराचैर्वत्सदन्तैश्च भुशुण्डीभिश्च सर्वशः ॥ ६.११९.३ ॥
金の羽の矢、投槍、震える槍、鉄の矢、ヴァツァダンタ矢、ブシュンディーによって、あらゆる方法で。
6.119.4
अताडयन्रणे भीष्मं सहिताः सर्वसृञ्जयाः ।
स विशीर्णतनुत्रामाः पीडितो बहुभिस्तदा ॥ ६.११९.४ ॥
戦場で、すべてのスリンジャヤがともにビーシュマを打った。そのとき彼の鎧は砕け、多くの者に苦しめられた。
6.119.5
न विव्यथे तदा भीष्मो भिद्यमानेषु मर्मसु ।
संदीप्तशरचापाग्निरस्त्रप्रसृतमारुतः ॥ ६.११९.५ ॥
急所を貫かれても、そのときビーシュマは苦しまなかった。燃え上がる矢と弓が彼の火であり、武器の広がりが彼の風であった。
6.119.6
नेमिनिर्ह्रादसंतापो महास्त्रोदयपावकः ।
चित्रचापमहाज्वालो वीरक्षयमहेन्धनः ॥ ६.११९.६ ॥
その熱は戦車の車輪の轟音、その火は大いなる武器の立ち上がり、その大きな炎は彩り豊かな弓、その大きな薪は英雄たちの滅亡であった。
6.119.7
युगान्तागनिसमप्रख्यः परेषां समपद्यत ।
निवृत्य रथसङ्घानामन्तरेण विनिःसृतः ॥ ६.११९.७ ॥
彼は劫末の火のように敵の前に現れ、戦車の群れの間から引き返して抜け出した。
6.119.8
दृश्यते स्म नेरन्द्राणां पुनर्मध्यगतश्चरन् ।
ततः पाञ्चालराजं च धृष्टकेतुमतीत्य च ॥ ६.११९.८ ॥
彼は再び王たちの中央を動き回るのが見られた。そしてパンチャーラの王とドリシュタケートゥを通り過ぎて。
6.119.9
पाण्डवानीकिनीमध्यमाससाद विशांपते ।
ततः सात्यकिभीमौ च पाण्डवं च धनञ्जयम् ॥ ६.११९.९ ॥
人民の主よ、彼はパーンダヴァ軍の中央に到達した。そしてサーティヤキとビーマ、そしてパーンダヴァのダナンジャヤを。
6.119.10
द्रुपदं च विराटं च धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
भीमघोषैर्महावेगैर्मर्मावरणभेदिभिः ॥ ६.११९.१० ॥
ドルパダ、ヴィラータ、そしてプリシャタの子ドリシュタデュムナを——恐ろしい唸りをあげ、非常な速さで、急所の鎧を貫く矢で。
6.119.11
षडेतान्निशितैर्भीष्मः प्रविव्याधोत्तकैः शरैः ।
तस्य ते निशितान्बाणात्सन्निवार्य महारथाः ॥ ६.११९.११ ॥
ビーシュマはこの六人を鋭利で優れた矢で貫いた。彼の鋭い矢を防ぎながら、大戦車兵たちは、
6.119.12
दशभिर्दशभिर्भीष्ममर्दयामासुरोजसा ।
शिखण्डी तु महाबाणान्यान्मुमोच महारथः ॥ ६.११९.१२ ॥
彼らは十ずつ、十ずつ力をこめてビーシュマを攻めた。だが大戦車兵シカンディンは大きな矢を放った。
6.119.13
न चक्रुस्ते रुजं तस्य स्वर्मपुङ्खाः शिलाशिताः ।
ततः किरीटी संरब्धो भीष्ममेवाभ्यधावत ॥ ६.११९.१३ ॥
金の羽をもち石で研がれたそれらの矢は、彼を少しも傷つけなかった。そこで怒ったキリーティン（アルジュナ）は、まっすぐビーシュマへ突進した。
6.119.14
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य धनुश्चास्य समाच्छिनत् ।
भीष्मस्य धनुषश्छेदं नामृष्यन्त महारथाः ॥ ६.११९.१४ ॥
シカンディンを前に立て、彼はビーシュマの弓を断ち切った。ビーシュマの弓が断たれたことを、大戦士たちは黙って見過ごせなかった。
6.119.15
द्रोणश्च कृतवर्मा च सैन्धवश्च जयद्रथः ।
भूरिश्रवाः शलः शल्यो भगदत्तस्तथैव च ॥ ६.११९.१५ ॥
ドローナ、クリタヴァルマン、シンドゥの王ジャヤドラタ、ブーリシュラヴァス、シャラ、シャリヤ、そして同じくバガダッタ。
6.119.16
सप्तैते परमक्रुद्धाः किरीटिनमभिद्रुताः ।
तत्र शस्त्राणि दिव्यानि दर्शयन्तो महारथाः ॥ ६.११९.१६ ॥
この七人は激怒してキリーティン（アルジュナ）に殺到した。大戦士たちはそこで神の武器を示していた。
6.119.17
अभिपेतुर्भृशं क्रुद्धाश्चादयन्तश्च पाण्डवम् ।
तेषामापततां शब्दः शुश्रुवे फल्गुनं प्रति ॥ ६.११९.१७ ॥
怒って彼らはパーンダヴァ（アルジュナ）に猛烈に襲いかかり、彼を覆い始めた。突撃する彼らの音がパルグナの方へ聞こえた。
6.119.18
उद्धूतानां यथा शब्दः समुद्राणां युगक्षये ।
घ्नत त्वरत गृह्णीत विद्ध्यध्वमवकर्तत ॥ ६.११९.१८ ॥
劫の終わりに荒れ狂う海の轟きのように――「打て、急げ、捕らえよ、貫け、断ち切れ！」
6.119.19
इत्यासीत्तुमुलः शब्दः फल्गुनस्य रथं प्रति ।
तं शब्दं तुमुलं श्रुत्वा पाण्डवानां महारथाः ॥ ६.११९.१९ ॥
こうしてパルグナの戦車へ向けて大きな騒音が起こった。その騒音を聞いて、パーンダヴァの大戦士たちは…
6.119.20
अभ्यधावन्परीप्सन्तः फल्गुनं भरतर्षभ ।
सात्यकिर्भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.११९.२० ॥
バラタの牡牛よ、パルグナを守ろうと、彼らは彼に向かって突進した。サートヤキ、ビーマセーナ、そしてプリシャタの子ドリシュタデュムナ…
6.119.21
विराटद्रुषदौ चोभौ राक्षसश्च घटोत्कचः ।
अभिमन्युश्च संक्रुद्धः सप्तैते क्रोधमूर्च्छिताः ॥ ६.११९.२१ ॥
ヴィラータとドルパダの二人、羅刹ガトートカチャ、そして激怒したアビマニユ——この七人は怒りに圧倒されていた…
6.119.22
समभ्यधावंस्त्वरिताश्चित्रकार्मुकधारिणः ।
तेषां समभवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.११९.२२ ॥
彼らは急いで突進し、見事な弓を携えた。両者の間に、身の毛もよだつ激しい戦いが起こった…
6.119.23
संग्रमे भरतश्रेष्ठ देवानां दानवैरिव ।
शिखण्डी तु रणे श्रेष्ठो रक्ष्ममाणः किरीटिना ॥ ६.११९.२३ ॥
バラタの最良の者よ、その戦いは神々と ダーナヴァの戦いのようであった。戦場で最も優れたシカンディンは、冠を戴く者（アルジュナ）に守られて…
6.119.24
अविध्यद्दशभिर्भीषअमं छिन्नधन्वानमाहवे ।
सारथिं दशभिश्चास्य ध्वजं चैकेन चिच्छिदे ॥ ६.११९.२४ ॥
戦いで弓の折れたビーシュマを十本の矢で射抜き、その御者を十本で打ち、旗を一本で断ち切った。
6.119.25
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय गाङ्गेयो वेगवत्तरम् ।
तदप्यस्य शितैर्बाणैस्त्रिभिश्चिच्छेद फल्गुनः ॥ ६.११९.२५ ॥
ガーンゲーヤ(ビーシュマ)は別のさらに速い弓を取ったが、それもパルグナが三本の鋭い矢で断ち切った。
6.119.26
एवं स पाण्डवः क्रुद्ध आत्तमात्तं पुनः पुनः ।
धनुश्चिच्छेद भीष्मस्य सव्यसाची परंतपः ॥ ६.११९.२६ ॥
こうして怒れるパーンダヴァ、敵を苦しめるサヴィヤサーチン(アルジュナ)は、ビーシュマが取り上げるたびにその弓を幾度も断ち切った。
6.119.27
स च्छिन्नधन्वा संक्रुद्धाः सृक्किणी परिसंलिहन् ।
शक्तिं जग्राह तरसा गिरीणामपि दारणीम् ॥ ६.११९.२७ ॥
弓を断たれた彼は激しく怒り、口の端をなめながら、山をも砕く槍を素早くつかんだ。
6.119.28
तां च चिक्षेप संक्रुद्धः फल्गुनस्य रथं प्रति ।
तामापतन्तीं संप्रेक्ष्य ज्वलन्तीमशनीमिव ॥ ६.११९.२८ ॥
怒って彼はそれをパルグナの戦車へ投げつけた。雷のように燃えながら迫るそれを見て、
6.119.29
समादत्त शितान्भल्लान्पञ्च पाण्डवनन्दनः ।
तस्य चिच्छेद तां शक्तिं पञ्चधा पञ्चभिः शरैः ॥ ६.११९.२९ ॥
パーンダヴァの喜びの子は五本の鋭い釣針状の矢を取り、五本の矢でその槍を五つに断ち切った。
6.119.30
संक्रुद्धो भरतश्रेष्ठ भीष्मवाहुप्रवेरिताम् ।
सा पपात तथा च्छिन्ना संक्रुद्धेन किरीटिना ॥ ६.११९.३० ॥
バラタ族の最良の者よ。ビーシュマの腕から放たれたその槍は、怒れるキリーティン(アルジュナ)によってこのように断ち切られて落ちた。
6.119.31
मेघबृन्दपरिभ्रष्टा विच्छिन्नेव शतह्रदा ।
छिन्नां तां शक्तिमालोक्य भीष्मः क्रोधसमन्वितः । ॥ ६.११९.३१ ॥
雲の群れから落ちた、断ち切られた稲妻のようなその槍を見て、怒りに満ちたビーシュマは……
6.119.32
अचिन्तयद्रणे वीरो बुद्ध्या परपुरंजयः ।
शक्तोऽहं धनुषैकेन निहन्तुं सर्वपाण्डवान् ॥ ६.११९.३२ ॥
戦場でその英雄、敵の都市を征服する者は知恵をもって考えた。「私は一張りの弓だけで、すべてのパーンダヴァを殺すことができる。」
6.119.33
यद्येषां न भवेद्गोप्ता विष्वक्सेनो महाबलः ।
अजय्यश्चैव सर्वेषां लोकानामिति मे मतिः ।
कारणद्वयमास्थाय नाहं योत्स्यामि पाण्डवान् ॥ ६.११९.३३ ॥
もし偉大な力を持つヴィシュヴァクセナ（クリシュナ）が彼らの守護者でなく、すべての世界に打ち勝てない者でなかったなら——これが私の考えだ——二つの理由に頼って、私はパーンダヴァと戦わないだろう。
6.119.34
अवध्यत्वाच्च पाण्डूनां स्त्रीभावाच्च शिखण्डिनः ।
पित्रा तुष्टेन मे पूर्वं यदा कालीमुदवहम् ॥ ६.११९.३४ ॥
パーンダヴァは殺されず、シカンディンは女の性質を持つゆえに（私は戦わない）。以前、私がカーリーを連れ去ったとき、父は私に満足して……
6.119.35
स्वच्छन्दमरणं दत्तमवध्यत्वं रणे तथा ।
तस्मान्मृत्युमहं मन्ये प्राप्तकालमिवात्मनः ॥ ६.११९.३५ ॥
自らの意志による死と、戦場での不死性を与えられた。ゆえに私は、死が自分の定められた時が来たかのように思う。
6.119.36
एवं ज्ञात्वा व्यवसितं भीष्मस्यामिततेजसः ।
ऋषयो वसवश्चैव वियत्स्था भीष्ममब्रुवन् ॥ ६.११९.३६ ॥
無量の威光を持つビーシュマのこの決意を知って、空中に立つ聖仙たちとヴァス神群はビーシュマに言った。
6.119.37
यत्ते व्यवसितं तात तदस्माकमपि प्रियम् ।
तत्कुरुष्व महाराज युद्धे बुद्धिं निवर्तय ॥ ६.११९.३७ ॥
愛しい子よ、お前が決めたことは我々にとっても喜ばしい。大王よ、それを行い、戦いから心を引き戻せ。
6.119.38
अस्य वाक्यस्य निधने प्रादुसासीच्छिवोऽनिलः ।
अनुलोमः सुगन्धी च पृषतैश्च समन्वितः ॥ ६.११९.३८ ॥
この言葉の終わりに、吉兆の風が吹き起こった。穏やかで芳しく、水しぶきを伴っていた。
6.119.39
देवदुन्दुभयश्चैव संप्रणेदुर्महास्वनाः ।
पपात पुष्पवृष्टिश्च भीष्मस्योपरि मारिष ॥ ६.११९.३९ ॥
神々の太鼓が大音声で鳴り響き、マーリシャよ、ビーシュマの上に花の雨が降り注いだ。
6.119.40
न च ताः शुश्रुवे कश्चित्तेषां संवदतां गिरः ।
ऋते भीष्मं महाबाहुं मां चापि मुनितेजसा ॥ ६.११९.४० ॥
彼らの語らう言葉は、大腕のビーシュマと、聖者の威力を備えた私のほかには、誰も聞かなかった。
6.119.41
संभ्रमश्च महानासीत्रिदशानां विशांपते ।
पतिष्यति रथाद्भीष्मे सर्वलोकप्रिये तदा ॥ ६.११९.४१ ॥
人の主よ、神々の間に大きな動揺が起こった。あらゆる世界に愛されるビーシュマが、いまや戦車から落ちようとしていたからである。
6.119.42
इति देवगणानां च वाक्यं श्रुत्वा महातपाः ।
ततः शान्तनवो भीष्मो बीभत्सुं नाभ्यवर्तत ॥ ६.११९.४२ ॥
神々の群れのこの言葉を聞いて、大苦行者シャンタヌの子ビーシュマは、ビーバトス（アルジュナ）に向かわなかった。
6.119.43
भिद्यमानः शितैर्बाणैः सर्वावरणभेदिभिः ।
शिखण्डी तु महाराज भरतानां पितामहम् ॥ ६.११९.४३ ॥
大王よ、あらゆる鎧を貫く鋭い矢に射抜かれたシカンディンは、バラタ族の祖父（ビーシュマ）を……
6.119.44
आजघानोरसि क्रुद्धो नवभिर्निशितैः शरैः ।
स तेनाभिहतः सङ्ख्ये भीष्मः कुरुपितामहः ॥ ६.११९.४४ ॥
怒った彼は胸に九本の鋭い矢を放った。戦いで彼に射られたクルの祖父ビーシュマは……
6.119.45
नाकम्पत महाराज क्षितिकम्पे यथाऽचलः ।
ततः प्रहस्य बीभत्सुर्व्याक्षिपन्गाण्डिवं धनुः ॥ ६.११९.४५ ॥
大王よ、地震の中の山のように彼は揺るがなかった。そこでビーバットス（アルジュナ）は笑いながらガーンディーヴァの弓を引き絞った。
6.119.46
गाङ्गेयं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ।
पुनः पुनः शतैरेनं त्वरमाणो धनञ्जयः ॥ ६.११९.४६ ॥
彼はガンガーの子（ビーシュマ）を二十五本の小さな矢で射た。ダナンジャヤ（アルジュナ）は急いで、幾度も幾百本もの矢で彼を射た。
6.119.47
सर्वगात्रेषु संक्रुद्धस्तथा मर्मस्वताडयत् ।
एवमन्यैरपि भृशं विद्ध्यमानः सहस्रशः ॥ ६.११९.४७ ॥
激しく怒った彼は全身と急所を射た。このように、他の者からも幾度となく、幾千回も射抜かれて……
6.119.48
तानप्याशु शरैर्भीष्मः प्रविव्याध महारथः ।
तैश्च मुक्ताञ्छरान्भीष्मो युधि सत्यपराक्रमः ॥ ६.११९.४८ ॥
大戦車兵のビーシュマは、彼らをも速やかに矢で射抜いた。そして彼らが放った矢を、戦いにおいて真の勇猛を持つビーシュマは……
6.119.49
निवारयामास शरैः समं सन्नतपर्वभिः ।
शिखण्डी तु रणे बाणान्यान्मुमोच महारथः ॥ ६.११९.४९ ॥
戦場で大戦車兵シカンディンは、節の曲がった矢で同時に彼らを防ぎ、自らも矢を放った。
6.119.50
न चक्रुस्ते रुजं तस्य रुक्मपुङ्खाः शिलासिताः ।
ततः किरीटी संक्रुद्धो भीष्ममेवाभ्यवर्तत ॥ ६.११९.५० ॥
金の羽根を持ち石で研がれたそれらの矢も彼に傷を与えなかった。そこで怒れるキリーティンはまっすぐビーシュマへと進んだ。
6.119.51
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य धनुश्चास्य समाच्छिनत् ।
अथैनं नवभिर्विद्ध्वा ध्वजमेकेन चिच्छिदे ॥ ६.११९.५१ ॥
シカンディンを前に立て、ビーシュマの弓を断ち切った。さらに九本の矢で射抜き、一本で彼の旗を切り落とした。
6.119.52
सारथिं विशिखैश्चास्य दशभिः समकम्पयत् ।
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय गाङ्गेयो बलवत्तरम् ॥ ६.११९.५२ ॥
十本の矢で彼の御者を震え上がらせた。するとガーンゲーヤ（ビーシュマ）は、さらに強力な別の弓を取った。
6.119.53
तदप्यस्य शितैर्भल्लैस्त्रिधा त्रिभिरघातयत् ।
निमेषार्धेन कौन्तेय आत्तमात्तं महारणे ॥ ६.११९.५३ ॥
その弓も鋭いバッラ矢三本で三つに折った。大戦で、クンティーの子は取り上げられるたびに、半瞬のうちに弓を打ち落とした。
6.119.54
एवमस्य धनूंष्याजौ चिच्छेद सुबहून्यथ ।
ततः शान्तनवो भीष्मो बीभत्सुं नात्यवर्तत ॥ ६.११९.५४ ॥
こうして戦いで彼は多くの弓を断ち切った。その後、シャンタヌの子はビバートスを凌ぐことができなかった。
6.119.55
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ।
सोऽतिविद्धो महेष्वासो दुःशासनमभाषत ॥ ६.११९.५५ ॥
そこで彼はビーシュマを二十五本の小矢で射抜いた。深く射抜かれた大弓の名手はドゥフシャーサナに語った。
6.119.56
एष पार्थो रणे क्रुद्धः पाण्डवानां महारथः ।
शरैरनेकसाहस्त्रैर्मामेवाभ्यपतद्रणे ॥ ६.११९.५६ ॥
このパールタは、激怒したパーンダヴァの大戦車兵で、戦場で幾千もの矢をもって私一人を攻撃した。
6.119.57
न चैष समरे शक्यो जेतुं वज्रभृता अपि ।
न चापि सहिता वीरा देवदानवराक्षसाः ॥ ६.११९.५७ ॥
戦いにおいては、金剛杵を持つ者（インドラ）でさえ彼を征服することはできず、神々、ダーナヴァ、ラークシャサの英雄たちが結集しても無理である。
6.119.58
मां चापि शक्ता निर्जेतुं किमु मर्त्या महारथाः ।
ऋतेऽर्जुनं सुसंक्रुद्धमेतत्सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ६.११९.५८ ॥
私さえも打ち負かせる死すべき大戦車兵はどこにいるか。激怒したアルジュナを除けば——これは私が君に告げる真実だ。
6.119.59
एवं तयोः संवदतोः फल्गुनो निशितैः शरैः ।
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य भीष्मं विव्याध संयुगे ॥ ६.११९.५९ ॥
二人がこのように語り合っている間に、パールグナはシカンディンを前に立て、鋭い矢で戦場にてビーシュマを射た。
6.119.60
ततो दुःशासनं भीष्मः स्मयमान इवाब्रवीत् ।
अर्दितो निशितैर्बाणैर्भृशं गाण्डीवधन्वना ॥ ६.११९.६० ॥
するとビーシュマは微笑むかのようにドゥフシャーサナに語った。ガーンディーヴァ弓の持ち主の鋭い矢に深く苦しめられながら。
6.119.61
वज्राशनिसमस्पर्शाः सुपुङ्खाः सुप्रतेजनाः ।
सुमुक्ता अव्यवच्छिन्ना नेमे बाणाःशिखण्डिनः ॥ ६.११९.६१ ॥
金剛と雷electのような感触、よく羽の付いた、よく研がれた、よく放たれた、途切れない——これらの矢はシカンディンのものではない。
6.119.62
निकृन्तमाना मर्माणि दृढावरणभेदिनः ।
सुसला इव मे ध्नन्ति नेमे बाणः शिखण्डिनः ॥ ६.११९.६२ ॥
急所を切り裂き、堅固な鎧を貫き、良い槍のように私を打つ——これらの矢はシカンディンのものではない。
6.119.63
वज्रदण्डसमस्पर्शा वज्रवेगदुरासदाः ।
मम प्राणानारुजन्ति नेमे बाणाः शिखण्डिनः ॥ ६.११९.६३ ॥
金剛の棍棒のような感触、金剛の速さで耐え難い——これらの矢は私の命の息を砕く；シカンディンのものではない。
6.119.64
नाशयन्तीव मे प्राणान्यमदूता इवागताः ।
गदापरिघसंस्पर्शा नेमे बाणाः शिखण्डिनः ॥ ६.११९.६४ ॥
ヤマの使者が来たかのように私の命の息を滅ぼす；棍棒と鉄棒の感触——これらの矢はシカンディンのものではない。
6.119.65
भुजगा इव संक्रुद्धा लेलिहाना विषोल्बणाः ।
समाविशन्ति मर्माणि नेमे बाणाः शिखण्डिनः ॥ ६.११९.६५ ॥
怒った蛇のように舌をちらつかせ、毒で恐ろしい——これらの矢は急所に入る；シカンディンのものではない。
6.119.66
अर्जुनस्य इमे बाणा नेमे बाणाः शिखण्डिनः ।
कृन्तन्ति मम गात्राणि माघमां सेगवा इव ॥ ६.११९.६६ ॥
これらの矢はアルジュナのもので、シカンディンの矢ではない——マーガ月の牛のように私の手足を切り裂く。
6.119.67
सर्वे ह्यपि न मे दुःखं कुर्युरन्ये नराधिपाःक ।
वीरं गाण्डीवधन्वानमृते जिष्णुं कपिध्वजम् ॥ ६.११९.६७ ॥
ほかのどの王も私に苦痛を与えることはできないだろう、ガーンディーヴァの弓を持つ英雄、猿旗の勝利者アルジュナを除いては。
6.119.68
इति ब्रुवञ्छान्तनवो दिधक्षुरिव पाण्डवम् ।
शक्तिं भीष्मः स पार्थाय ततश्चिक्षेप भारत ॥ ६.११९.६८ ॥
こう言って、シャンタヌの子ビーシュマは、パーンドゥの子を焼き尽くそうとするかのように、プリターの子に向けて槍を投げた、バーラタよ。
6.119.69
तामस्य विशिखैश्छित्त्वा त्रिधा त्रिभिरपातयत् ।
पश्यतां कुरुवीराणां सर्वेषां तत्र भारत ॥ ६.११९.६९ ॥
彼は矢でそれを三つに断ち切り、さらに三本の矢でそれを落とした、バーラタよ。クル族の英雄たちがみな見守る中で。
6.119.70
चर्माथादत्त गाङ्गेयो जातरूपपरिष्कृतम् ।
खङ्गं चान्यतरप्रेप्सुर्मृत्योरग्रे जयाय वा ॥ ६.११९.७० ॥
そこでガンガーの子は金で飾られた盾を取り、死に直面するか勝利するかを望み、剣をも取った。
6.119.71
तस्य तच्छतधा चर्म व्यधमत्सायकैस्तथा ।
रथादनवरूढस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.११९.७१ ॥
彼は矢でその盾を百片に砕いた。戦車から降りていない者にとって、それは驚くべきことのように思われた。
6.119.72
ततो युधिष्ठिरो राजा स्वान्यनीकान्यचोदयत् ।
अभिद्रवत गाङ्गेयं मा वोऽस्तु भयमण्वपि ॥ ६.११९.७२ ॥
そこで王ユディシュティラは自軍を奮い立たせた。「ガンガーの子を攻撃せよ！お前たちに少しの恐れもあってはならない。」
6.119.73
अथ ते तोमरैः प्रासैर्बाणौघैश्च समन्ततः ।
पट्टसैश्च सुनिस्त्रिंशैर्नाराचैश्च तथा शितैः ॥ ६.११९.७३ ॥
そこで彼らは、投槍・長槍・四方からの矢の雨・短剣・良い剣・鋭い鉄矢をもって攻め立てた。
6.119.74
वत्सदन्तैश्च भल्लैश्च तमेकमभिदुद्रुवुः ।
सिंहनादस्ततो घोरः पाण्डवानामभूत्तदा ॥ ६.११९.७४ ॥
彼らは犢牙の矢と鏃の矢で、彼一人に突撃した。そのときパーンダヴァの恐ろしい獅子吼が起こった。
6.119.75
तथैव तव पुत्राश्च नेदुर्भीष्मजयैषिणः ।
तमेकमभ्यरक्षन्त सिंहनादांश्च चक्रिरे ॥ ६.११९.७५ ॥
同じく、あなたの息子たちもビーシュマの勝利を求めて吠えた。彼一人を守りながら、獅子吼を上げた。
6.119.76
तत्रासीत्तुमुलं युद्धं तावकानां परैः सह ।
दशमेऽहनि राजेन्द्र भीष्मार्जुनसमागमे ॥ ६.११९.७६ ॥
そこで、あなたの軍と敵との間に激しい戦いが起きた。王の中の王よ、第十日、ビーシュマとアルジュナが出会った時のことである。
6.119.77
आसीद्धोर इवावर्तो मुहूर्तमुदधेरिव ।
सैन्यानां युध्यमानानां निघ्नतामितरेतरम् ॥ ६.११९.७७ ॥
大海に一瞬恐ろしい渦が生じるように、互いに打ち合い戦う軍勢の中に渦のような光景が現れた。
6.119.78
असौम्यरूपा पृथिवी शोणिताक्ताऽभवत्तदा ।
समं च विषमं चैव न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.११९.७८ ॥
そのとき大地は恐ろしい姿となり血に塗れた。平らなものも凸凹も、何一つ見分けられなかった。
6.119.79
योधानामयुतं हत्वा तस्मिन्स दशमेऽहनि ।
अतिष्ठदाहवे भीष्मो भिद्यमानेषु मर्मसु ॥ ६.११९.७९ ॥
その十日目、一万人の戦士を殺した後、急所を貫かれながらもビーシュマは戦場に立ち続けた。
6.119.80
ततः सेनामुखे तस्मिन्स्थितः पार्थो धनुर्धरः ।
मध्येन कुरुसैन्यानां द्रावयामास वाहिनीम् ॥ ६.११९.८० ॥
すると軍の先頭に立つ弓手パールタは、クル軍の中央を突破してその軍勢を敗走させた。
6.119.81
तत्राद्भुतमपश्याम पाण्डवानां पराक्रमम् ।
द्रावयामासुरिषुभिः सर्वान्भीष्मपदानुगान् ॥ ६.११९.८१ ॥
そこで私たちはパーンダヴァの驚くべき武勇を見た。彼らは矢で、ビーシュマに従う者すべてを敗走させたのだ。
6.119.82
वयं श्वेतहयाद्भीताः कुन्तीपुत्राद्धनञ्जयात् ।
पीड्यमानाः शितैः शस्त्रैः प्राद्रवाम रणे तदा ॥ ६.११९.८२ ॥
その時、白馬を駆るクンティーの子ダナンジャヤを恐れ、鋭い武器に苦しめられて、我々は戦場から逃げた。
6.119.83
पाण्डवैः पञ्चभिः सार्धं सात्यकेन च धन्विना ।
धृष्टद्युम्नसुखैः सर्वैः पाञ्चालैश्च समन्ततःक ॥ ६.११९.८३ ॥
五人のパーンダヴァ、弓手サーティヤキ、そしてドリシュタデュムナを先頭とするすべてのパーンチャーラと共に、四方から。
6.119.84
भिद्यमानाः शरैस्तीक्ष्णैः सर्वे कार्ष्णिपुरोगमैः ।
द्रोणद्रौणिकृतैः सार्धं सर्वे शल्यशलादयः।
तावकाः समरे राजञ्जहुर्भीष्मं महामृधे ॥ ६.११९.८४ ॥
鋭い矢に射抜かれ、クリシュナの子を先頭に、ドローナとドラウニの兵と共に、シャリヤ、シャラらすべてが、王よ、あの大戦でビーシュマを見捨てた。
6.119.85
सौवीराः कितवाः प्राच्याःप्रतीच्योदीच्यमालवाः ।
अभीषाहाः शूरसेनाः शिबयोऽथ वसातयः ॥ ६.११९.८५ ॥
ソーヴィーラ人、賭博者（キタヴァ人）、東方・西方・北方の諸民族、マーラヴァ人、アビーシャーハ人、シューラセーナ人、シビ人、ヴァサーティ人。
6.119.86
साल्वाश्रयास्त्रिगर्ताश्च अम्बष्ठाः केकयैः सह ।
द्वादशैते जनपदाः शरार्ता व्रणपीडिताः।
संग्रामे प्रजहुर्भीष्मं युध्यमानाः किरीटिना ॥ ६.११९.८६ ॥
この十二の国々は、サールヴァ族と同盟者、トリガルタ族、アンバシュタ族、ケーカヤ族とともに、矢に苦しみ傷に悩み、冠を戴く者（アルジュナ）と戦いながら、戦場でビーシュマを見捨てた。
6.119.87
ततस्तमेकं बहवः परिवार्य समन्ततः ।
परिकाल्य कुरून्सर्वाञ्शरर्षैरवाकिरन् ॥ ६.११९.८७ ॥
そのとき多くの者が、その一人を四方から取り囲み、クル族を皆追い払って、矢の雨を浴びせかけた。
6.119.88
निपातयत गृह्णीत युध्यध्वमवकृन्तत ।
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो राजन्भीष्मरथं प्रति ॥ ६.११९.८८ ॥
「打ち倒せ！捕らえよ！戦え！切り刻め！」——王よ、ビーシュマの戦車に向かって、このような騒然たる叫びが上がった。
6.119.89
निहत्य समरे राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ।
न तस्यासीदनिर्भिन्नं गात्रे द्व्यङ्गुलमन्तरम् ॥ ६.११९.८९ ॥
王よ、戦場で何百、何千を殺したにもかかわらず、その身体には二指幅の場所すら射抜かれずに残ってはいなかった。
6.119.90
एवंभूतस्तव पिता शरैर्विशकलीकृतः ।
शिताग्रैः फल्गुनेनाजौ प्राक्शिराः प्रापतद्रथात् ॥ ६.११९.९० ॥
このように、あなたの父上は戦いでパルグナ（アルジュナ）の鋭い矢によって切り刻まれ、頭を前にして戦車から落ちた。
6.119.91
किंचिच्छेषे दिनकरे पुत्राणां तव पश्यताम् ।
हाहेति दिवि देवानां पार्थिवानां च भारत ॥ ६.११९.९१ ॥
バラタよ、太陽がわずかに残るころ、あなたの息子たちが見守る中、天上の神々と地上の王たちのあいだに「ああ、ああ」という叫びが起こった。
6.119.92
पतमाने रथाद्भीष्मे बभूव सुमहास्वनः ।
संपतन्तमभिप्रेक्ष्य महात्मानं पितामहम् ॥ ६.११९.९२ ॥
ビーシュマが戦車から落ちると、大いなる叫びが起こった。偉大な祖父が倒れるのを見たからである。
6.119.93
सह भीष्मेण सर्वेषां प्रापतन्हृदयानि नः ।
स पपात महाबाहुर्वसुधामनुनादयन् ॥ ६.११९.९३ ॥
ビーシュマとともに、我々皆の心も落ちたかのようであった。大臂の者は大地を響かせて倒れた。
6.119.94
इन्द्रध्वज इवोत्सृष्टः केतुः सर्वधनुष्मताम् ।
धरणीं न स पस्पर्श शरसङ्घैः समावृतः ॥ ६.११९.९४ ॥
インドラの旗が投げ落とされたように、すべての弓手の旗印であった彼は、矢の群れに覆われ、大地に触れなかった。
6.119.95
शलतल्पे महेष्वासं शयानं पुरुषर्षभम् ।
रथात्प्रपतितं चैनं दिव्यो भावः समाविशत् ॥ ६.११९.९५ ॥
矢の床に横たわる大弓手、人中の牡牛、戦車から倒れた彼に、神聖な境地が入り込んだ。
6.119.96
अभ्यवर्षच्च पर्जन्यः प्राकम्पत च मेदिनी ।
पतन्स ददृशे चापि दक्षिणेन दिवाकरम् ॥ ६.११९.९६ ॥
雲は雨を降らせ、大地は震えた。倒れながら彼は南の太陽を見つめているのが見えた。
6.119.97
संज्ञां चोपालभद्वीरः कालं संचिन्त्य भारत ।
अन्तरिक्षे च शुश्राव दिव्या वाचः समन्ततः ॥ ६.११९.९७ ॥
バーラタよ、英雄は意識を取り戻し、時を思い巡らし、四方の空から神の声を聞いた。
6.119.98
कथं महात्मा गाङ्गेयः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
कालकर्ता नरव्याघ्रः संप्राप्ते दक्षिणायने ॥ ६.११९.९८ ॥
あらゆる武器の使い手の中で最も優れた、偉大なるガーンゲーヤ、人間の中の虎は、太陽が南行に入るとき、どのように死の時を選ぶのか。
6.119.99
स्थितोऽस्मीति च गाङ्गेयस्तच्छ्रुत्वा वाक्यमब्रवीत् ।
धारयिष्याम्यहं प्राणान्पतितिऽपि महीतले ॥ ६.११९.९९ ॥
「私は決意している」と言い、その言葉を聞いてガーンゲーヤは言った。「たとえ大地に倒れても、私は命を保ち続けよう。」
6.119.100
उत्तरायणमन्विच्छन्सुगतिप्रतिकाङ्क्षया ।
तस्य तन्मतमाज्ञाय गह्गा हिमवतः सुताः ॥ ६.११९.१०० ॥
太陽の北行を望み、善き行き先を願い、彼の意図を知って、ガンガーとヒマヴァットの息子たちは——
6.119.101
महर्षीन्हंसरूपेण प्रेषयामास तत्र वै ।
ततस्तं प्रति ते हंसास्त्वरिता मानसौकसः ॥ ६.११९.१०१ ॥
そこで彼らは大仙たちを白鳥の姿にして送った。すると、マーナサ湖に住むその速い白鳥たちが彼のもとへ来た。
6.119.102
आजग्मुः सहिता द्रष्टुं भीष्मं कुरुपितामहम् ।
यत्र शेते नरश्रेष्ठः शरतल्पे पितामहः ॥ ६.११९.१०२ ॥
彼らは一緒に、クル族の祖父ビーシュマを見に来た。人中の最良者である祖父は矢の寝床に横たわっていた。
6.119.103
ते तु भीष्मं समासाद्य ऋषयो हंसरूपिणः ।
अपश्यञ्छरतल्पस्थं भीष्मं कुरुकुलोद्वहम् ॥ ६.११९.१०३ ॥
白鳥の姿をした聖仙たちはビーシュマのもとに近づき、矢の寝床に横たわる、クル族を支える者ビーシュマを見た。
6.119.104
ते तं दृष्ट्वा महात्मानं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् ।
गाङ्गेयं भरतश्रेष्ठं दक्षिणेन च भास्करम् ॥ ६.११९.१०४ ॥
その大いなる魂の人を見て右回りに礼拝し、太陽を右に置いて、バラタ族の最良の者、ガンガーの子を見た。
6.119.105
इतरेतरमामन्त्र्य प्राहुस्तत्र मनीषिणः ।
भीष्मः कथं महात्मा सन्संस्थाता दक्षिणायने ॥ ६.११९.१०५ ॥
そこにいた賢者たちは互いに呼びかけて言った。「偉大な魂のビーシュマは、太陽の南行の時にどうして身を保つのだろうか？」
6.119.106
इत्युक्त्वा प्रस्थिता हंसा दक्षिणामभितो दिशम् ।
संप्रेक्ष्य वै महाबुद्धिश्चिन्तयित्वा च भारत ॥ ६.११९.१०६ ॥
そう言って白鳥たちは南の方角へ飛び去った。バーラタよ、その大いなる知恵の人は彼らを見て思いをめぐらし……
6.119.107
तानब्रवीच्छान्तनवो नाहं गन्ता कथंचन ।
दक्षिणावर्त आदित्ये एतन्मे मनसि स्थितम् ॥ ६.११९.१०७ ॥
シャンタヌの子は彼らに言った。「太陽が南へ回るあいだは、私は決して行かない。これは私の心に定まっていることだ。」
6.119.108
गमिष्यामि स्वकं स्थानमासीद्यन्मे पुरातनम् ।
उदगायन आदित्ये हंसाः सत्यं ब्रवीमि वः ॥ ६.११९.१०८ ॥
太陽が北行にあるとき、私は私の古くからの住まいへ行こう。白鳥たちよ、あなたがたに真実を言う。
6.119.109
धारयिष्याम्यहं प्राणानुत्तरायणकाङ्क्षया ।
प्राणानां च समुत्सर्ग ऐश्वर्यं नियतं मम ॥ ६.११९.१०९ ॥
太陽の北行を望み、私は命を保とう。命を捨てることは私に定められた力である。
6.119.110
तस्मात्प्राणान्धारयिष्ये मुमूर्षुरुदगायने ।
यश्च दत्तो वरो मह्यं पित्रा तेन महात्मना ॥ ६.११९.११० ॥
ゆえに私は北行まで命を保ち、死を望もう。それは、あの偉大な父が私に与えた恩恵である。
6.119.111
छन्दतस्ते भवेन्मृत्युरिति तत्सत्यमस्तु मे ।
धारयिष्ये ततः प्राणानुत्सर्गे नियते सति ॥ ६.११९.१११ ॥
「汝の意のままに死が来るように」——それが私にとって真実となれ。そののち、定められた時に命を捨てるまで、私は命を保とう。
6.119.112
इत्युक्त्वा तांस्तदा हंसान्स शेते शरतल्पगः ।
एवं कुरूणां पतिते शृङ्गे भीष्मे महौजसि ॥ ६.११९.११२ ॥
その白鳥たちにそう告げて、彼は矢の寝台に横たわった。こうして、力強いクル族の頂、ビーシュマが倒れたとき、
6.119.113
पाण्डवाः सृञ्जयाश्चैव सिंहनादं प्रचक्रिरे ।
तस्मिन्हते महासत्वे भरतानां पितामहे ॥ ६.११९.११३ ॥
その大いなる精神の、バーラタ族の祖父が討たれたとき、パーンダヴァとスリンジャヤは獅子の吼え声を上げた。
6.119.114
न किंचित्प्रत्यपद्यन्त पुत्रास्ते भरतर्षभ ।
संमोहश्चैव तुमुलः करूणामभवत्तदा ॥ ६.११९.११४ ॥
バーラタ族の牡牛よ、あなたの息子たちは何一つ応えられなかった。そのとき、クル族の間に激しい混乱と迷妄が生じた。
6.119.115
कृपदुर्योधनमुखा निःश्वस्य रुरुदुस्ततः ।
विषादाच्च चिरं कालमतिष्ठन्विगतेन्द्रियाः ॥ ६.११९.११५ ॥
Kṛpaとドゥルヨーダナを先頭に、彼らは深く嘆息して泣いた。悲嘆のあまり感覚は鈍り、長い間立ち尽くした。
6.119.116
दध्युश्चैव महाराज न युद्धे दधिरे मनः ।
ऊरुग्राहगृहीताश्च नाभ्यधावन्त पाण्डवान् ॥ ६.११९.११६ ॥
大王よ、彼らは絶望し、戦いに心を向けなかった。腿を掴まれたかのように、パーンダヴァたちへ突進しなかった。
6.119.117
अवध्ये शन्तनोः पुत्रे हते भीष्मे महौजसि ।
दुःखार्तास्ते ततो राजन्कुरूणां पतयोऽभवन् ।
अभाव सहसा राजन्कुरुराजस्य तर्कितः ॥ ६.११९.११७ ॥
殺されえないシャンタヌの子、偉大なビーシュマが殺された時、大王よ、クル族の指導者たちは悲嘆に苦しんだ。大王よ、クル王の滅亡への恐れが突如として生じた。
6.119.118
हतप्रवीरास्तु वयं निकृत्ताश्च शितैः शरैः ।
कर्तव्यं नाभिजानीमो निर्जिताः सव्यसाचिना ॥ ६.११९.११८ ॥
我らの勇士は倒れ、我らは鋭い矢に切り裂かれた。両手利きのサヴィヤサーチンに敗れ、我らはなすべきことを知らない。
6.119.119
पाणडवाश्च जयं लब्ध्वा परत्र च परां गतिम् ।
सर्वे दध्युर्महाशङ्खञ्शूराः परिघवाहवः ॥ ६.११९.११९ ॥
勝利を得、来世での最高の境地を得たパーンダヴァたちは、皆大いなる法螺貝を吹き鳴らした。彼らは鉄棍のような腕を持つ勇士であった。
6.119.120
सोमकाश्च सपाञ्चालाः प्राहृष्यन्त जनेश्वर ।
ततस्तूर्यसहस्रेषु नदत्सु स महाबलः ॥ ६.११९.१२० ॥
人の主よ、ソーマカ族とパーンチャーラ族もまた歓喜した。そして幾千もの楽器が鳴り響く中、その大力の者は……
6.119.121
आस्फोटयामास भृशं भीमसेनो ननाद च ।
सेनयोरुभयोश्चापि गाङ्गेये निहते विभौ ॥ ६.११९.१२१ ॥
ガンガーの息子である威力ある毘湿摩が殺されると、ビーマセーナは何度も腕を打ち鳴らして吠え、両軍も同じようにした。
6.119.122
संन्यस्य विराः शस्त्राणि प्राध्यायन्त समन्ततः ।
प्राक्रोशन्प्राद्रवंश्चान्ये जग्मुर्मोहं तथाऽपरे ॥ ६.११९.१२२ ॥
ある勇士たちは武器を置き、あちこちで物思いに沈んだ。叫ぶ者、逃げる者、そして混乱に陥る者もいた。
6.119.123
क्षत्रं चान्येऽभ्यनिन्दन्त भीष्मं चान्येऽभ्यपूजयन् ।
ऋषयः पितरश्चैव प्रशशसुर्महाव्रतम् ॥ ६.११९.१२३ ॥
ある者は武士の義務と毘湿摩を非難し、他の者は彼を敬った。聖仙たちと祖霊たちは大誓戒の人を称えた。
6.119.124
भरतानां च ये पूर्वे ते चैनं प्रशशंसिरे ।
महोपनिषदं चैव योगमास्थाय विर्यवान् ॥ ६.११९.१२४ ॥
バラタ族の先祖たちも彼を称えた。力ある毘湿摩は、ヨーガと大奥義の教えに依り、
6.119.125
जपञ्शान्तनवो धीमान्कालाकाङ्क्षी स्थितोऽभवत् ॥ ६.११९.१२५ ॥
シャーンタヌの賢い息子は、ジャパを唱えながら、時を待って揺るがず立っていた。