ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.12.1
उत्तरेषु च कौरव्य द्वीपेषु श्रूयते कथा ।
एवं तत्र महाराज ब्रुवतश्च निबोध मे ॥ ६.१२.१ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ଉତ୍ତର ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏକ କଥା ଶୁଣାଯାଏ। ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାକାର କଥା ମୁଁ କହୁଛି, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ।
6.12.2
घृततोयः समुद्रोऽत्र दधिमण्डोदकोऽपरः ।
सुरोदः सागरश्चैव तथान्यो जलसागरः ॥ ६.१२.२ ॥
ଏଠାରେ ଘିଅ ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଅନ୍ୟଟି ଦହି-ମଣ୍ଡ ଜଳର, ସୁରା ଜଳର ସାଗର, ଏବଂ ସେହିପରି ଆଉ ଏକ ଜଳସାଗର।
6.12.3
परस्परेण द्विगुणाः सर्वे द्वीपा नराधिप ।
पर्वताश्च महाराज समुद्रैः परिवारिताः ॥ ६.१२.३ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ। ହେ ମହାରାଜ, ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
6.12.4
गौरस्तु मध्यमे द्वीपे गिरिर्मानःशिलो महान् ।
पर्वतः पश्चिमे कृष्णो नारायणसखो नृप ॥ ६.१२.४ ॥
ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ ଗୌର ଓ ମହାନ ମାନଃଶିଲ ପର୍ବତ ଅଛନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମରେ କୃଷ୍ଣ ପର୍ବତ, ଯିଏ ନାରାୟଣଙ୍କ ସଖା, ହେ ନୃପ।
6.12.5
तत्र रत्नानि दिव्यानि स्वयं रक्षति केशवः ।
प्रसन्नश्चाभवत्तत्र प्रजानां व्यदधत्सुखम् ॥ ६.१२.५ ॥
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନମାନଙ୍କୁ କେଶବ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁଖ ଦିଅନ୍ତି।
6.12.6
कुशस्तम्बः कुशद्वीपे मध्ये जनपदैः सह ।
संपूज्यते शाल्मलिश्च द्वीपे शाल्मलिके नृप ॥ ६.१२.६ ॥
କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟରେ କୁଶସ୍ତମ୍ବ ଜନପଦମାନଙ୍କ ସହ ପୂଜିତ ହୁଏ। ହେ ନୃପ, ଶାଲ୍ମଳି ଦ୍ୱୀପରେ ଶାଲ୍ମଳି ବୃକ୍ଷ ପୂଜିତ ହୁଏ।
6.12.7
क्रौञ्चद्वीपे महाक्रौञ्चो गिरी रत्नचयाकरः ।
संपूज्यते महाराज चातुर्वर्ण्येन नित्यदा ॥ ६.१२.७ ॥
କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ମହାକ୍ରୌଞ୍ଚ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ରତ୍ନରାଶିର ଖଣି। ହେ ମହାରାଜ, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତାହା ସର୍ବଦା ପୂଜିତ ହୁଏ।
6.12.8
गोमन्तः पर्वतो राजन्सुमहान्सर्वधातुमान् ।
यत्र नित्यं निवसति श्रीमान्कमललोचनः ॥ ६.१२.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଗୋମନ୍ତ ନାମକ ପର୍ବତ ଅତି ବିଶାଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧାତୁବିଶିଷ୍ଟ। ସେଠାରେ କମଳନୟନ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସର୍ବଦା ବାସ କରନ୍ତି।
6.12.9
मोक्षिभिः संस्तुतो नित्यं प्रभुर्नारायणो हरिः ।
कुशद्वीपे तु राजेन्द्र पर्वतो विद्रुमैश्चितः ॥ ६.१२.९ ॥
ମୋକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦା ସ୍ତୁତ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ହରି (ସେଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି)। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ପର୍ବତ ପ୍ରବାଳରେ ସଜ୍ଜିତ।
6.12.10
सुनामा नाम दुर्धर्षो द्वितीयो हेमपर्वतः ।
द्युतिमान्नाम कौरव्य तृतीयः कुमुदो गिरिः ॥ ६.१२.१० ॥
ସୁନାମା ନାମକ ଅଜେୟ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତ ଅଛି। ହେ କୌରବ୍ୟ, ତୃତୀୟଟି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ନାମକ କୁମୁଦ ପର୍ବତ।
6.12.11
चतुर्थः पुष्पवान्नाम पञ्चमस्तु कुशेशयः ।
षष्ठो हरिगिरिर्नाम षडेते पर्वतोत्तमाः ॥ ६.१२.११ ॥
ଚତୁର୍ଥଟି ପୁଷ୍ପବାନ୍ ନାମକ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମଟି କୁଶେଶୟ। ଷଷ୍ଠଟି ହରିଗିରି ନାମକ। ଏହି ଛଅଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ।
6.12.12
तेषामन्तरविष्कम्भो द्विगुणः सर्वभागशः ।
औद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम् ॥ ६.१२.१२ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ୟବଧାନ ସମସ୍ତ ଭାଗରେ ଦ୍ୱିଗୁଣ। ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ଔଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବେଣୁମଣ୍ଡଳ।
6.12.13
तृतीयं सुरथाकारं चतुर्थं कम्बलं स्मृतम् ।
धृतिमत्पञ्चमं वर्षं षष्ठं प्रभाकरम् ॥ ६.१२.१३ ॥
ତୃତୀୟ ସୁରଥାକାର, ଚତୁର୍ଥ କମ୍ବଳ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ପଞ୍ଚମ ଧୃତିମତ ବର୍ଷ, ଷଷ୍ଠ ପ୍ରଭାକର।
6.12.14
सप्तमं कापिलं वर्षं सप्तैते वर्षलम्भकाः ।
एतेषु देवगन्धर्वाः प्रजाश्च जगतीश्वर ॥ ६.१२.१४ ॥
ସପ୍ତମ କାପିଳ ବର୍ଷ। ଏହି ସାତଟି ବର୍ଷଦାତା। ଏଥିରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର।
6.12.15
विहरन्ते रमन्ते च न तेषु म्रियते जनः ।
न तेषु दस्यवः सन्ति म्लेच्छजात्योपि वा नृप ॥ ६.१२.१५ ॥
ସେମାନେ ବିହାର କରନ୍ତି ଓ ରମଣ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ମରେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଡକାୟତ ନାହାନ୍ତି, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଜାତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍।
6.12.16
गौरप्रायो जनः सर्वः सुकुमारश्च पार्थिव ।
अवशिष्टेषु सर्वेषु वक्ष्यामि मनुजेश्वर ॥ ६.१२.१६ ॥
ହେ ପାର୍ଥିବ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରାୟ ଗୌର ଓ ସୁକୁମାର। ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି, ହେ ମନୁଜେଶ୍ୱର।
6.12.17
यथाश्रुतं महाराज तदव्यग्रमनाः श्रृणु ।
क्रौञ्चद्वीपे महारा क्रौञ्चो नाम महागिरिः ॥ ६.१२.१७ ॥
ଶୁଣାଯାଇଥିବା ଭଳି, ହେ ମହାରାଜ, ତାହା ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ। କ୍ରୌଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ମହାରାଜ, କ୍ରୌଞ୍ଚ ନାମକ ଏକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି।
6.12.18
क्रौञ्चात्परो वामनको वामनादन्धकारकः ।
अन्धकारात्परो राजन्मैनाकः पर्वतोत्तमः । ॥ ६.१२.१८ ॥
କ୍ରୌଞ୍ଚ ପରେ ବାମନକ; ବାମନକ ପରେ ଅନ୍ଧକାରକ। ହେ ରାଜନ୍, ଅନ୍ଧକାର ପରେ ମୈନାକ, ପର୍ବତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.12.19
मैनाकात्परतो रादन्गोविन्दो गिरिरुत्तमः ।
गोविन्दात्परतो राजन्निबिडो नाम पर्वतः ॥ ६.१२.१९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମୈନାକଠାରୁ ପରେ ରାଦନ୍ ଅଛି, ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ ନାମକ ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଅଛି। ଗୋବିନ୍ଦଠାରୁ ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ନିବିଡ଼ ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି।
6.12.20
परस्तु द्विगुणस्तेषां विष्कम्भो वंशवर्धन ।
देशांस्तत्र प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः श्रृणु ॥ ६.१२.२० ॥
ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ପରେ ସେମାନଙ୍କ ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱିଗୁଣ, ହେ ବଂଶବର୍ଧନ। ସେଠାକାର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ମୁଁ କହୁଥିବା ଶୁଣ।
6.12.21
क्रोञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः ।
मनोनुगात्परश्चोष्णो देशः कुरुकुलोद्वह ॥ ६.१२.२१ ॥
କ୍ରୌଞ୍ଚର ଶୁଭ ଦେଶ, ବାମନର ମନୋନୁଗ ଦେଶ। ମନୋନୁଗଠାରୁ ପରେ ଉଷ୍ଣ ଦେଶ ଅଛି, ହେ କୁରୁକୁଳର ଭାରବାହକ।
6.12.22
उष्णात्परः प्रावरकः प्रावारादन्धकारकः ।
अन्धकारकदेशात्तु मुनिदेशः परः स्मृतः ॥ ६.१२.२२ ॥
ଉଷ୍ଣଠାରୁ ପରେ ପ୍ରାବରକ; ପ୍ରାବାରଠାରୁ ପରେ ଅନ୍ଧକାରକ। ଅନ୍ଧକାରକ ଦେଶଠାରୁ ପରେ ମୁନିଦେଶ ସ୍ମୃତ।
6.12.23
मुनिदेशात्परश्चैव प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः ।
सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रायो जनाधिप ॥ ६.१२.२३ ॥
ମୁନିଦେଶଠାରୁ ପରେ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ କୁହାଯାଏ; ତାହା ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ, ସେଠାକାର ଲୋକମାନେ ପ୍ରାୟ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣ, ହେ ଜନାଧିପ।
6.12.24
एते देशा महाराज देवगन्धर्वसेविताः ।
पुष्करे पुष्करो नाम पर्वतो मणिरत्नवान् ॥ ६.१२.२४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ। ପୁଷ୍କରରେ ମଣିରତ୍ନଯୁକ୍ତ ପୁଷ୍କର ନାମକ ପର୍ବତ ଅଛି।
6.12.25
तत्र नित्यं प्रभवति स्वयं देवः प्रजापतिः ।
तं पर्युपासते नित्यं देवाः सर्वे महर्षयः ॥ ६.१२.२५ ॥
ସେଠାରେ ସର୍ବଦା ସ୍ୱୟଂ ଦେବ ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରକଟ ରହନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
6.12.26
वाग्भिर्मनोनुकूलाभिः पूजयन्तो जनाधिप ।
जम्बूद्वीपात्प्रवर्तन्ते रत्नानि विविधान्युत ॥ ६.१२.२६ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ମନକୁ ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ମଧ୍ୟ ବିବିଧ ରତ୍ନ ଆସେ।
6.12.27
द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां कुरुसत्तम ।
ब्रह्मचर्येण सत्येन प्रजानां हि दमेन च ॥ ६.१२.२७ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ପ୍ରଜାମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
6.12.28
आरोग्यायुःप्रमाणाभ्यां द्विगुणं द्विगुणं ततः ।
एको जनपदो राजन्द्वीपेष्वेतेषु भारत।
उक्ता जनपदा येषु धर्मश्चैकः प्रदृश्यते ॥ ६.१२.२८ ॥
ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଆୟୁଷ ପରିମାଣରେ ତାହା କ୍ରମଶଃ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହୁଏ। ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକରେ ଗୋଟିଏ ହିଁ ଜନପଦ, ହେ ଭାରତ। ଯେଉଁ ଜନପଦମାନଙ୍କ କଥା କୁହାଯାଇଛି, ସେଥିରେ ଗୋଟିଏ ହିଁ ଧର୍ମ ଦେଖାଯାଏ।
6.12.29
ईश्वरो दण्डमुद्यम्य स्वयमेव प्रजापतिः ।
द्वीपानेतान्महाराज रक्षंस्तिष्ठति नित्यदा ॥ ६.१२.२९ ॥
ଈଶ୍ୱର ପ୍ରଜାପତି ନିଜେ ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା କରି ସର୍ବଦା ଠିଆ ହୋଇଥାନ୍ତି।
6.12.30
स राजा स शिवो राजन्स पिता प्रतितामहः ।
गोपायति नरश्रेष्ठ प्रजाः सजडपण्डिताः ॥ ६.१२.३० ॥
ସେ ହିଁ ରାଜା, ସେ ହିଁ ଶିବ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ହିଁ ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହ। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ହିଁ ମୂର୍ଖ ଓ ପଣ୍ଡିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
6.12.31
भोजनं चात्र कौरव्य प्रजाः स्वयमुपस्थितम् ।
सिद्धमेव महाबाहो तद्धि भुञ्जन्ति नित्यदा ॥ ६.१२.३१ ॥
ହେ କୌରବ୍ୟ, ଏଠାରେ ପ୍ରଜାମାନେ ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିବା, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଜନ ସଦା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ହେ ମହାବାହୋ।
6.12.32
ततः परं समा नाम दृश्यते लोकसंस्थितिः ।
चतुरश्र महाराज त्रयस्त्रिंशत्तु मण्डलम् ॥ ६.१२.३२ ॥
ତା'ପରେ 'ସମା' ନାମକ ଲୋକବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଏ, ଚତୁଷ୍କୋଣ, ହେ ମହାରାଜ; ଏବଂ ତେତ୍ରିଶ ମଣ୍ଡଳ।
6.12.33
तत्र तिष्ठन्ति कौरव्य चत्वारो लोकसंमताः ।
दिग्गजा भरतश्रेष्ठ वामनैरावतादयः ॥ ६.१२.३३ ॥
ସେଠାରେ ହେ କୌରବ୍ୟ, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଚାରି ଦିଗ୍ଗଜ ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତି, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ — ବାମନ, ଐରାବତ ଆଦି।
6.12.34
सुप्रतीकस्तदा राजन्प्रभिन्नकरटामुखः ।
तस्याहं परिमाणं तु न संख्यातुमिहोत्सहे ॥ ६.१२.३४ ॥
ସେତେବେଳେ ହେ ରାଜନ୍, ମଦଜଳ ଝରୁଥିବା ଗଣ୍ଡ ଓ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ସୁପ୍ରତୀକ (ସେଠାରେ ଅଛି); ତାହାର ପରିମାଣ ଏଠାରେ ଗଣିବାକୁ ମୁଁ ସାହସ କରେ ନାହିଁ।
6.12.35
असंख्यातः स नित्यं हि तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
तत्र वै वायवो वान्ति दिग्भ्यः सर्वाभ्य एव हि ॥ ६.१२.३५ ॥
ତାହା ସଦା ଅସଂଖ୍ୟ — ତିର୍ଯ୍ୟକ, ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅଧଃ; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପବନ ବହେ।
6.12.36
असंबद्धा महाराज तान्निगृह्णन्ति ते गजाः ।
पुष्करैः पद्मसंकाशैर्विकसद्भिर्महाप्रभैः ॥ ६.१२.३६ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେହି ଅସଂବଦ୍ଧ (ପବନକୁ) ସେହି ହାତୀମାନେ ରୋକନ୍ତି — ପଦ୍ମ ପରି, ବିକଶିତ, ମହାପ୍ରଭ ଶୁଣ୍ଢ ଦ୍ୱାରା।
6.12.37
शतधा पुनरेवाशु ते तान्मुञ्चन्ति नित्यशः ।
श्वसद्भिर्मुच्यमानास्तु दिग्गजैरिह मारुताः ।
आगच्छन्ति महाराज ततस्तिष्ठन्ति वै प्रजाः ॥ ६.१२.३७ ॥
ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶହେ ପ୍ରକାରରେ ଶୀଘ୍ର ସର୍ବଦା ଛାଡ଼ନ୍ତି। ଦିଗ୍ଗଜମାନଙ୍କ ନିଃଶ୍ୱାସରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବାୟୁ ଏଠାକୁ ଆସେ; ହେ ମହାରାଜ, ତେବେ ପ୍ରଜାମାନେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି।
6.12.38
परो वै विस्तरोऽत्यर्थं त्वया सञ्जय कीर्तितः ।
दर्शितं द्वीपसंस्थानमुत्तरं ब्रूहि सञ्जय ॥ ६.१२.३८ ॥
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ। ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ବିନ୍ୟାସ ଦେଖାଇଛ; ବର୍ତ୍ତମାନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଂଶ କୁହ, ସଞ୍ଜୟ।
6.12.39
उक्ता द्वीपा महाराज ग्रहं वै शृणु तत्त्वतः ।
स्वर्भानोः कौरवश्रेष्ठ यावदेव प्रमाणतः ॥ ६.१२.३९ ॥
ମହାରାଜ, ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇସାରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଗ୍ରହ ବିଷୟରେ ଯଥାର୍ଥରେ ଶୁଣ, ହେ କୌରବଶ୍ରେଷ୍ଠ — ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ବିଷୟରେ, ତାହାର ପରିମାଣ ଅନୁସାରେ।
6.12.40
परिमण्डलो महाराज स्वर्भानुः श्रूयते ग्रहः ।
योजनानां सहस्राणि विष्कम्भो द्वादशास्य वै ॥ ६.१२.४० ॥
ମହାରାଜ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ନାମକ ଗ୍ରହ ଗୋଲାକାର ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ। ଏହାର ବ୍ୟାସ ବାର ହଜାର ଯୋଜନ।
6.12.41
परिणाहेन षट्त्रिंशद्विपुलत्वेन चानघ ।
षष्टिमाहुः शतान्यस्य बुधाः पौराणिकास्तथा ॥ ६.१२.४१ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଏହାର ପରିଧି ଛତ୍ରିଶ ହଜାର ଏବଂ ବିସ୍ତାର ଛଅ ଶହ ଯୋଜନ ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପୁରାଣଜ୍ଞମାନେ କୁହନ୍ତି।
6.12.42
चन्द्रमास्तु सहस्राणि राजन्नेकादश स्मृतः ।
विष्कम्भेण कुरुश्रेष्ठ त्रयस्त्रिंशत्तु मण्डलम् ॥ ६.१२.४२ ॥
ହେ ରାଜନ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟାସ ଏଗାର ହଜାର ଯୋଜନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହାର ମଣ୍ଡଳ ତେତିଶ ହଜାର।
6.12.43
एकोनषष्टिविष्कम्भं शीतरश्मेर्महात्मनः ॥ ६.१२.४३ ॥
ମହାତ୍ମା ଶୀତରଶ୍ମି (ଚନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କର ବ୍ୟାସ ଅନେଷଠି।
6.12.44
सूर्यस्त्वष्टौ सहस्राणि द्वे चान्ये कुरुनन्दन ।
विष्कम्भेण ततो राजन्मण्डलं त्रिंशता समम् ॥ ६.१२.४४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ବ୍ୟାସ ଆଠ ହଜାର ଏବଂ ଆଉ ଦୁଇ; ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ରାଜନ, ତାର ମଣ୍ଡଳ ତିରିଶ ସମାନ।
6.12.45
अष्टपञ्चाशतं राजन्विपुलत्वेन चानघ ।
श्रूयते परमोदारः पतगोऽसौ विभावसुः ॥ ६.१२.४५ ॥
ହେ ରାଜନ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ବିସ୍ତାରରେ ଅଠାବନ୍ନ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ; ସେହି ପରମ ଉଦାର ପତଗ ବିଭାବସୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)।
6.12.46
एतत्प्रमाणमर्कस्य निर्दिष्टमिह भारत ।
स राहुश्छादयत्येतौ यथाकालं महात्तया ॥ ६.१२.४६ ॥
ହେ ଭାରତ, ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଏହି ପରିମାଣ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ସେହି ରାହୁ ନିଜ ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଯଥାକାଳ ଏ ଦୁଇଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରେ।
6.12.47
चन्द्रादित्यौ महाराज संक्षेपोऽयमुदाहृतः ।
इत्येतत्ते महाराज पृच्छतः शास्त्रचक्षुषा ॥ ६.१२.४७ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କର ଏହି ସଂକ୍ଷେପ କୁହାଯାଇଛି; ହେ ମହାରାଜ, ଶାସ୍ତ୍ରଚକ୍ଷୁରେ ପଚାରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଏ ସବୁ କୁହାଯାଇଛି।
6.12.48
सर्वमुक्तं यथातत्त्वं तस्माच्छममवाप्नुहि ।
यथोद्दिष्टं मया प्रोक्तं सनिर्माणमिदं जगत् ॥ ६.१२.४८ ॥
ସମସ୍ତ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ କୁହାଯାଇଛି; ତେଣୁ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କର। ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି ସହିତ ଏ ଜଗତ କହିଲି।
6.12.49
तस्मादाश्वस कौरव्य पुत्रं दुर्योधनं प्रति ।
श्रुत्वेदं भरतश्रेष्ठ भूमिपर्व मनोनुगम् ॥ ६.१२.४९ ॥
ଅତଏବ ହେ କୌରବ୍ୟ, ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବିଷୟରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୁଅ। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନକୁ ପ୍ରିୟ ଏହି ଭୂମିପର୍ବ ଶୁଣି।
6.12.50
श्रीमान्भवति राजन्यः सिद्धार्थः साधुसंमतः ।
आयुर्बलं च कीर्तिश्च तस्य तेजश्च वर्धते ॥ ६.१२.५० ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ଏହା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଶ୍ରୀମାନ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଓ ସାଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଆୟୁ, ବଳ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ତେଜ ବଢ଼େ।
6.12.51
यः शृणोति महीपाल पर्वणीदं यतव्रतः ।
प्रीयन्ते पितरस्तस्य तथैव च पितामहाः ॥ ६.१२.५१ ॥
ହେ ମହୀପାଳ, ଯେଉଁ ବ୍ରତନିଷ୍ଠ ହୋଇ ଏହି ପର୍ବ ଶୁଣେ, ତାର ପିତୃଗଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେହିପରି ପିତାମହମାନେ ମଧ୍ୟ।
6.12.52
इदं तु भारतं वर्षं यत्र वर्तामहे वयम् ।
पूर्वैः प्रवर्तितं पुण्यं तत्सर्वं श्रुतवानसि ॥ ६.१२.५२ ॥
ଆମେ ଯେଉଁଠି ବାସ କରୁ ଏହି ଭାରତବର୍ଷ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ପୁଣ୍ୟଭୂମି; ସବୁ ତୁମେ ଶୁଣିଛ।