ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.12.1
उत्तरेषु च कौरव्य द्वीपेषु श्रूयते कथा ।
एवं तत्र महाराज ब्रुवतश्च निबोध मे ॥ ६.१२.१ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਉੱਤਰੀ ਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਗੱਲ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਉਹ ਸੁਣੋ।
6.12.2
घृततोयः समुद्रोऽत्र दधिमण्डोदकोऽपरः ।
सुरोदः सागरश्चैव तथान्यो जलसागरः ॥ ६.१२.२ ॥
ਇੱਥੇ ਘਿਉ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਦਹੀਂ ਦੇ ਮੰਡ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਸੁਰਾ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਲ-ਸਾਗਰ।
6.12.3
परस्परेण द्विगुणाः सर्वे द्वीपा नराधिप ।
पर्वताश्च महाराज समुद्रैः परिवारिताः ॥ ६.१२.३ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਸਾਰੇ ਦੀਪ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਬਤ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।
6.12.4
गौरस्तु मध्यमे द्वीपे गिरिर्मानःशिलो महान् ।
पर्वतः पश्चिमे कृष्णो नारायणसखो नृप ॥ ६.१२.४ ॥
ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਗੌਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮਾਨਃਸ਼ਿਲ ਪਰਬਤ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।
6.12.5
तत्र रत्नानि दिव्यानि स्वयं रक्षति केशवः ।
प्रसन्नश्चाभवत्तत्र प्रजानां व्यदधत्सुखम् ॥ ६.१२.५ ॥
ਉੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਖ਼ੁਦ ਕੇਸ਼ਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
6.12.6
कुशस्तम्बः कुशद्वीपे मध्ये जनपदैः सह ।
संपूज्यते शाल्मलिश्च द्वीपे शाल्मलिके नृप ॥ ६.१२.६ ॥
ਕੁਸ਼ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਸ਼ਸਤੰਬ ਜਨਪਦਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.12.7
क्रौञ्चद्वीपे महाक्रौञ्चो गिरी रत्नचयाकरः ।
संपूज्यते महाराज चातुर्वर्ण्येन नित्यदा ॥ ६.१२.७ ॥
ਕ੍ਰੌਂਚਦ੍ਵੀਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਕ੍ਰੌਂਚ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਖਾਣ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.12.8
गोमन्तः पर्वतो राजन्सुमहान्सर्वधातुमान् ।
यत्र नित्यं निवसति श्रीमान्कमललोचनः ॥ ६.१२.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੋਮੰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਸਦਾ ਵਸਦੇ ਹਨ।
6.12.9
मोक्षिभिः संस्तुतो नित्यं प्रभुर्नारायणो हरिः ।
कुशद्वीपे तु राजेन्द्र पर्वतो विद्रुमैश्चितः ॥ ६.१२.९ ॥
ਮੋਕਸ਼ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਉਸਤਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ (ਉੱਥੇ ਵਸਦਾ ਹੈ)। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਬਤ ਮੂੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ।
6.12.10
सुनामा नाम दुर्धर्षो द्वितीयो हेमपर्वतः ।
द्युतिमान्नाम कौरव्य तृतीयः कुमुदो गिरिः ॥ ६.१२.१० ॥
ਸੁਨਾਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਅਜੇਤੂ ਦੂਜਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਤੀਜਾ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਕੁਮੁਦ ਪਰਬਤ ਹੈ।
6.12.11
चतुर्थः पुष्पवान्नाम पञ्चमस्तु कुशेशयः ।
षष्ठो हरिगिरिर्नाम षडेते पर्वतोत्तमाः ॥ ६.१२.११ ॥
ਚੌਥਾ ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ ਹਰਿਗਿਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੇ ਉੱਤਮ ਪਰਬਤ ਹਨ।
6.12.12
तेषामन्तरविष्कम्भो द्विगुणः सर्वभागशः ।
औद्भिदं प्रथमं वर्षं द्वितीयं वेणुमण्डलम् ॥ ६.१२.१२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਅੰਤਰ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਵਰਸ਼ ਔਦਭਿਦ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵੇਣੂਮੰਡਲ।
6.12.13
तृतीयं सुरथाकारं चतुर्थं कम्बलं स्मृतम् ।
धृतिमत्पञ्चमं वर्षं षष्ठं प्रभाकरम् ॥ ६.१२.१३ ॥
ਤੀਜਾ ਸੁਰਥਾਕਾਰ, ਚੌਥਾ ਕੰਬਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਵਾਂ ਧ੍ਰਿਤਿਮਤ ਵਰਸ਼, ਛੇਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ।
6.12.14
सप्तमं कापिलं वर्षं सप्तैते वर्षलम्भकाः ।
एतेषु देवगन्धर्वाः प्रजाश्च जगतीश्वर ॥ ६.१२.१४ ॥
ਸੱਤਵਾਂ ਕਾਪਿਲ ਵਰਸ਼। ਇਹ ਸੱਤੇ ਵਰਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਨ, ਹੇ ਜਗਤੀਸ਼ਵਰ।
6.12.15
विहरन्ते रमन्ते च न तेषु म्रियते जनः ।
न तेषु दस्यवः सन्ति म्लेच्छजात्योपि वा नृप ॥ ६.१२.१५ ॥
ਉਹ ਵਿਚਰਦੇ ਅਤੇ ਰਮਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕੂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
6.12.16
गौरप्रायो जनः सर्वः सुकुमारश्च पार्थिव ।
अवशिष्टेषु सर्वेषु वक्ष्यामि मनुजेश्वर ॥ ६.१२.१६ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ, ਉੱਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਰੇ ਅਤੇ ਸੁਕੁਮਾਰ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਸਭ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਨੁਜੇਸ਼ਵਰ।
6.12.17
यथाश्रुतं महाराज तदव्यग्रमनाः श्रृणु ।
क्रौञ्चद्वीपे महारा क्रौञ्चो नाम महागिरिः ॥ ६.१२.१७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਦੀਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਰਬਤ ਹੈ।
6.12.18
क्रौञ्चात्परो वामनको वामनादन्धकारकः ।
अन्धकारात्परो राजन्मैनाकः पर्वतोत्तमः । ॥ ६.१२.१८ ॥
ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਮਨਕ; ਵਾਮਨਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰਕ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੈਨਾਕ, ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ।
6.12.19
मैनाकात्परतो रादन्गोविन्दो गिरिरुत्तमः ।
गोविन्दात्परतो राजन्निबिडो नाम पर्वतः ॥ ६.१२.१९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਨਾਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਾਦਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨਾਮ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪਰਬਤ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਿਬਿਡ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ।
6.12.20
परस्तु द्विगुणस्तेषां विष्कम्भो वंशवर्धन ।
देशांस्तत्र प्रवक्ष्यामि तन्मे निगदतः श्रृणु ॥ ६.१२.२० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਦੁੱਗਣਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੰਸ਼ਵਰਧਨ। ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਦੇਸਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ।
6.12.21
क्रोञ्चस्य कुशलो देशो वामनस्य मनोनुगः ।
मनोनुगात्परश्चोष्णो देशः कुरुकुलोद्वह ॥ ६.१२.२१ ॥
ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਦੇਸ਼, ਵਾਮਨ ਦਾ ਮਨੋਨੁਗ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਮਨੋਨੁਗ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਸ਼ਣ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੂਕੁਲ ਦੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ।
6.12.22
उष्णात्परः प्रावरकः प्रावारादन्धकारकः ।
अन्धकारकदेशात्तु मुनिदेशः परः स्मृतः ॥ ६.१२.२२ ॥
ਉਸ਼ਣ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਾਵਰਕ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਵਾਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰਕ ਹੈ। ਅੰਧਕਾਰਕ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੁਨੀ-ਦੇਸ਼ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.12.23
मुनिदेशात्परश्चैव प्रोच्यते दुन्दुभिस्वनः ।
सिद्धचारणसंकीर्णो गौरप्रायो जनाधिप ॥ ६.१२.२३ ॥
ਮੁਨੀ-ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸ੍ਵਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ।
6.12.24
एते देशा महाराज देवगन्धर्वसेविताः ।
पुष्करे पुष्करो नाम पर्वतो मणिरत्नवान् ॥ ६.१२.२४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਮਣੀ-ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪਰਬਤ ਹੈ।
6.12.25
तत्र नित्यं प्रभवति स्वयं देवः प्रजापतिः ।
तं पर्युपासते नित्यं देवाः सर्वे महर्षयः ॥ ६.१२.२५ ॥
ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਸਵੈਂ ਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਰਸ਼ੀ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
6.12.26
वाग्भिर्मनोनुकूलाभिः पूजयन्तो जनाधिप ।
जम्बूद्वीपात्प्रवर्तन्ते रत्नानि विविधान्युत ॥ ६.१२.२६ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਬੂਦ੍ਵੀਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਵਿਧ ਰਤਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
6.12.27
द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां कुरुसत्तम ।
ब्रह्मचर्येण सत्येन प्रजानां हि दमेन च ॥ ६.१२.२७ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਹੈ।
6.12.28
आरोग्यायुःप्रमाणाभ्यां द्विगुणं द्विगुणं ततः ।
एको जनपदो राजन्द्वीपेष्वेतेषु भारत।
उक्ता जनपदा येषु धर्मश्चैकः प्रदृश्यते ॥ ६.१२.२८ ॥
ਆਰੋਗਤਾ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੁੱਗਣਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਜਨਪਦ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਨਪਦਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਧਰਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
6.12.29
ईश्वरो दण्डमुद्यम्य स्वयमेव प्रजापतिः ।
द्वीपानेतान्महाराज रक्षंस्तिष्ठति नित्यदा ॥ ६.१२.२९ ॥
ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪ ਦੰਡ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਪਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਦਾ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
6.12.30
स राजा स शिवो राजन्स पिता प्रतितामहः ।
गोपायति नरश्रेष्ठ प्रजाः सजडपण्डिताः ॥ ६.१२.३० ॥
ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੜਦਾਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹੀ ਮੂਰਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਡਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.12.31
भोजनं चात्र कौरव्य प्रजाः स्वयमुपस्थितम् ।
सिद्धमेव महाबाहो तद्धि भुञ्जन्ति नित्यदा ॥ ६.१२.३१ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਇੱਥੇ ਪਰਜਾ ਆਪ ਹੀ ਆਇਆ ਹੋਇਆ, ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ ਸਦਾ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ।
6.12.32
ततः परं समा नाम दृश्यते लोकसंस्थितिः ।
चतुरश्र महाराज त्रयस्त्रिंशत्तु मण्डलम् ॥ ६.१२.३२ ॥
ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ 'ਸਮਾ' ਨਾਮ ਦੀ ਲੋਕ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ, ਚੌਕੋਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ; ਅਤੇ ਤੈਂਤੀ ਮੰਡਲ।
6.12.33
तत्र तिष्ठन्ति कौरव्य चत्वारो लोकसंमताः ।
दिग्गजा भरतश्रेष्ठ वामनैरावतादयः ॥ ६.१२.३३ ॥
ਉੱਥੇ ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨੇ ਹੋਏ ਚਾਰ ਦਿੱਗਜ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ — ਵਾਮਨ, ਐਰਾਵਤ ਆਦਿ।
6.12.34
सुप्रतीकस्तदा राजन्प्रभिन्नकरटामुखः ।
तस्याहं परिमाणं तु न संख्यातुमिहोत्सहे ॥ ६.१२.३४ ॥
ਤਦ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਦਜਲ ਵਹਾਉਂਦੇ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ (ਉੱਥੇ ਹੈ); ਉਸਦਾ ਮਾਪ ਇੱਥੇ ਗਿਣਨ ਦਾ ਮੈਂ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
6.12.35
असंख्यातः स नित्यं हि तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा ।
तत्र वै वायवो वान्ति दिग्भ्यः सर्वाभ्य एव हि ॥ ६.१२.३५ ॥
ਉਹ ਸਦਾ ਅਸੰਖ ਹੈ — ਤਿਰਛਾ, ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ; ਉੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
6.12.36
असंबद्धा महाराज तान्निगृह्णन्ति ते गजाः ।
पुष्करैः पद्मसंकाशैर्विकसद्भिर्महाप्रभैः ॥ ६.१२.३६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਸੰਬੱਧ (ਹਵਾਵਾਂ) ਨੂੰ ਉਹ ਹਾਥੀ ਰੋਕਦੇ ਹਨ — ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਖਿੜੀਆਂ, ਮਹਾਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਨਾਲ।
6.12.37
शतधा पुनरेवाशु ते तान्मुञ्चन्ति नित्यशः ।
श्वसद्भिर्मुच्यमानास्तु दिग्गजैरिह मारुताः ।
आगच्छन्ति महाराज ततस्तिष्ठन्ति वै प्रजाः ॥ ६.१२.३७ ॥
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਦਿਗਗਜਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਛੱਡੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤਦ ਪਰਜਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
6.12.38
परो वै विस्तरोऽत्यर्थं त्वया सञ्जय कीर्तितः ।
दर्शितं द्वीपसंस्थानमुत्तरं ब्रूहि सञ्जय ॥ ६.१२.३८ ॥
ਸੰਜਯ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੀਪਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਿਖਾਈ; ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਦਾ ਦੱਸ, ਸੰਜਯ।
6.12.39
उक्ता द्वीपा महाराज ग्रहं वै शृणु तत्त्वतः ।
स्वर्भानोः कौरवश्रेष्ठ यावदेव प्रमाणतः ॥ ६.१२.३९ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਦੀਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ — ਸ੍ਵਰਭਾਨੂ ਬਾਰੇ, ਉਸਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ।
6.12.40
परिमण्डलो महाराज स्वर्भानुः श्रूयते ग्रहः ।
योजनानां सहस्राणि विष्कम्भो द्वादशास्य वै ॥ ६.१२.४० ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਸ੍ਵਰਭਾਨੂ ਨਾਮਕ ਗ੍ਰਹਿ ਗੋਲ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵਿਆਸ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ।
6.12.41
परिणाहेन षट्त्रिंशद्विपुलत्वेन चानघ ।
षष्टिमाहुः शतान्यस्य बुधाः पौराणिकास्तथा ॥ ६.१२.४१ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਧੀ ਛੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਛੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਇਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
6.12.42
चन्द्रमास्तु सहस्राणि राजन्नेकादश स्मृतः ।
विष्कम्भेण कुरुश्रेष्ठ त्रयस्त्रिंशत्तु मण्डलम् ॥ ६.१२.४२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਵਿਆਸ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸਦਾ ਮੰਡਲ ਤੇਤੀਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ।
6.12.43
एकोनषष्टिविष्कम्भं शीतरश्मेर्महात्मनः ॥ ६.१२.४३ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੀਤਰਸ਼ਮੀ (ਚੰਦਰਮਾ) ਦਾ ਵਿਆਸ ਉਨਹੱਤਰ ਹੈ।
6.12.44
सूर्यस्त्वष्टौ सहस्राणि द्वे चान्ये कुरुनन्दन ।
विष्कम्भेण ततो राजन्मण्डलं त्रिंशता समम् ॥ ६.१२.४४ ॥
ਸੂਰਜ ਦਾ ਵਿਆਸ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੋ ਹੈ; ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ, ਰਾਜਨ, ਉਸਦਾ ਮੰਡਲ ਤੀਹ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
6.12.45
अष्टपञ्चाशतं राजन्विपुलत्वेन चानघ ।
श्रूयते परमोदारः पतगोऽसौ विभावसुः ॥ ६.१२.४५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੰਜਾ ਸੁਣੀਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਰਮ ਉਦਾਰ ਪਤੰਗ ਵਿਭਾਵਸੁ (ਸੂਰਜ) ਹੈ।
6.12.46
एतत्प्रमाणमर्कस्य निर्दिष्टमिह भारत ।
स राहुश्छादयत्येतौ यथाकालं महात्तया ॥ ६.१२.४६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇਹ ਮਾਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਹੂ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ।
6.12.47
चन्द्रादित्यौ महाराज संक्षेपोऽयमुदाहृतः ।
इत्येतत्ते महाराज पृच्छतः शास्त्रचक्षुषा ॥ ६.१२.४७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਆਦਿੱਤ ਦਾ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸ਼ਾਸਤਰ-ਨੇਤਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
6.12.48
सर्वमुक्तं यथातत्त्वं तस्माच्छममवाप्नुहि ।
यथोद्दिष्टं मया प्रोक्तं सनिर्माणमिदं जगत् ॥ ६.१२.४८ ॥
ਸਭ ਕੁਝ ਯਥਾਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ। ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਸੀ, ਮੈਂ ਸਿਰਜਣਾ ਸਮੇਤ ਇਹ ਜਗਤ ਦੱਸਿਆ।
6.12.49
तस्मादाश्वस कौरव्य पुत्रं दुर्योधनं प्रति ।
श्रुत्वेदं भरतश्रेष्ठ भूमिपर्व मनोनुगम् ॥ ६.१२.४९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਰੇ ਧੀਰਜ ਰੱਖ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਇਹ ਭੂਮਿਪਰਵ ਸੁਣ ਕੇ।
6.12.50
श्रीमान्भवति राजन्यः सिद्धार्थः साधुसंमतः ।
आयुर्बलं च कीर्तिश्च तस्य तेजश्च वर्धते ॥ ६.१२.५० ॥
ਜੋ ਰਾਜਾ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸਿੱਧਾਰਥ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ, ਬਲ, ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਧਦੇ ਹਨ।
6.12.51
यः शृणोति महीपाल पर्वणीदं यतव्रतः ।
प्रीयन्ते पितरस्तस्य तथैव च पितामहाः ॥ ६.१२.५१ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਜੋ ਵਰਤ-ਨਿਸ਼ਠ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਪਰਵ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾਮਹ ਵੀ।
6.12.52
इदं तु भारतं वर्षं यत्र वर्तामहे वयम् ।
पूर्वैः प्रवर्तितं पुण्यं तत्सर्वं श्रुतवानसि ॥ ६.१२.५२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤਵਰਸ਼ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਪੁੰਨ ਭੂਮੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ।