Mahābhārata · Adhyāya 6.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.120.1
कथमासंस्तदा योधा हीना भीष्मेण सञ्जय ।
बलिना देवकल्पेन कौमारब्रह्मचारिणा ॥ ६.१२०.१ ॥
Sañjaya, ¿cómo quedaron entonces los guerreros privados de Bhīṣma, el poderoso, semejante a un dios, célibe desde la niñez?
6.120.2
तदैव निहतान्मन्ये कुरूनन्यांश्च पाण्डवैः ।
न प्राहरद्यदा भीष्मो घृणित्वाद्द्रुपदात्मजम् ॥ ६.१२०.२ ॥
Creo que los Kuru y otros ya habían sido muertos por los Pāṇḍava cuando Bhīṣma, por compasión, no golpeó al hijo de Drupada.
6.120.3
ततो दुःखतरं मन्ये किमन्यत्प्रभविष्यति ।
अद्यैव निहतं श्रुत्वा पितरं मम दुर्मतेः ॥ ६.१२०.३ ॥
¿Qué podría ser más doloroso que esto? Hoy escuché que mi padre, de mente perversa, había sido muerto.
6.120.4
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
श्रुत्वा विनिहतं भीष्मं शतधा यन्न दीर्यते ॥ ६.१२०.४ ॥
Sin duda mi corazón está hecho de piedra de hierro, Sañjaya, pues al oír que Bhīṣma fue muerto no se parte en cien pedazos.
6.120.5
यदन्यन्निहतेनाजौ भीष्मेण जयमिच्छता ।
चेष्टितं कुरुसिंहेन तन्मे कथय सुव्रत ॥ ६.१२०.५ ॥
Oh tú de buenos votos, cuéntame las otras hazañas que el león de los Kuru, Bhīṣma, realizó en batalla deseando la victoria.
6.120.6
पुनःपुनर्न मृष्यामि हतं देवव्रतं रणे ।
न हतो जामदग्न्येन दिव्यैरस्त्रैश्च यः पुरा ॥ ६.१२०.६ ॥
Una y otra vez no puedo soportar que Devavrata haya sido muerto en la batalla, él que antes no fue muerto ni siquiera por las armas divinas del hijo de Jamadagni.
6.120.7
स हतो द्रौपदेयेन पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ।
सायाह्ने न्यपतद्भूमौ धार्तराष्ट्रान्विषादयन् ॥ ६.१२०.७ ॥
Abatido por el hijo de Draupadī, el príncipe pāñcāla Śikhaṇḍin, cayó al suelo al atardecer, sumiendo en la desesperación a los hijos de Dhṛtarāṣṭra.
6.120.8
पाञ्चालान्हर्षयंश्चैव भीष्मः कुरुपितामहः ।
स शेते शरतल्पस्थो मेदिनीमस्पृशंस्तदा ॥ ६.१२०.८ ॥
Alegrando a los pāñcālas, Bhīṣma, abuelo de los kurus, yace en un lecho de flechas, sin tocar entonces la tierra.
6.120.9
भीष्मो रथात्प्रपतितः संछिन्नो बहुभिः शरैः ।
हाहेति तुमुलः शब्दो भूतानां समपद्यत ॥ ६.१२०.९ ॥
Desgarrado por muchas flechas, Bhīṣma cayó de su carro, y entre los seres se alzó un tumultuoso grito de «¡ay, ay!».
6.120.10
सीमावृक्षे निपतिते कुरूणां समितिंजये ।
सेनयोरुभयो राजन्क्षत्रियान्भयमाविशत् ॥ ६.१२०.१० ॥
Cuando cayó el árbol que marcaba el límite de la victoria de los kurus en la batalla, oh rey, el temor entró en los guerreros de ambos ejércitos.
6.120.11
भीष्मं शान्तनवं दृष्ट्वा विशीर्णकवचध्वजम् ।
कुरवः पर्यवर्तन्त पाण्डवाश्च विशांपते ॥ ६.१२०.११ ॥
Al ver a Bhīṣma, hijo de Śāntanu, con la armadura y el estandarte rotos, los kurus y los pāṇḍavas se volvieron, oh señor de los hombres.
6.120.12
खं तमःसंवृतमभूदासीद्भानुर्गतप्रभः ।
ररास पृथिवी चैव भीष्मे शान्तनवे हते ॥ ६.१२०.१२ ॥
Cuando Bhīṣma, hijo de Śāntanu, fue muerto, el cielo se cubrió de tinieblas, el sol perdió su brillo y la tierra rugió.
6.120.13
अयं ब्रह्मविदां श्रेष्ठो गतिर्ब्रह्मविदां सदा ।
इत्यभाषन्त भूतानि शयानं पुरुषर्षभम् ॥ ६.१२०.१३ ॥
"Este es el mejor de los conocedores de Brahman, siempre la meta de los conocedores de Brahman" — así hablaron los seres al toro de los hombres que yacía allí.
6.120.14
अयं पितरमाज्ञाय कामार्तं शन्तनुं पुरा ।
ऊर्ध्वरेतसमात्मानं चकार पुरुषर्षभः ॥ ६.१२०.१४ ॥
Sabiendo que su padre Śantanu estaba afligido por el deseo, este toro de los hombres se hizo en otro tiempo de semen ascendente.
6.120.15
इति स्म शरतल्पस्थं भरतानां पितामहम् ।
ऋषयस्त्वभ्यभाषन्त सहिताः सिद्धचारणैः ॥ ६.१२०.१५ ॥
Así hablaron los sabios, junto con los Siddhas y Cāraṇas, al abuelo de los Bharatas que yacía en su lecho de flechas.
6.120.16
हते शान्तनवे भीष्मे भरतानां पितामहे ।
न किंचित्प्रत्यपद्यन्त पुत्रास्तव हि मारिष ॥ ६.१२०.१६ ॥
Oh venerable, cuando Bhīṣma, hijo de Śantanu y abuelo de los Bharatas, fue muerto, tus hijos no recobraron nada en absoluto.
6.120.17
विषण्णवदनाश्चासन्हतश्रीकाश्च भारत ।
अतिष्ठन्व्रीडिताश्चैव ह्रिया युक्ता ह्यधोमुखाः ॥ ६.१२०.१७ ॥
Sus rostros estaban abatidos y su gloria perdida, oh Bharata; avergonzados y llenos de vergüenza, se quedaron de pie con el rostro inclinado.
6.120.18
पाण्डवाश्च जयं लब्ध्वा संग्रामशिरसि स्थिताः ।
सर्वे दध्युर्महाशङ्खान्हेमजालपरिष्कृतान् ॥ ६.१२०.१८ ॥
Los Pāṇḍavas, habiendo obtenido la victoria y de pie al frente de la batalla, hicieron sonar todos sus grandes caracolas adornadas con redes de oro.
6.120.19
हर्षात्तूर्यसहस्रेषु वाद्यमानेषु चानघ ।
अपश्याम महाराज भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.१२०.१९ ॥
Entre miles de trompetas que sonaban con alegría, oh sin mácula, oh gran rey, vimos a Bhīmasena, el de gran fuerza.
6.120.20
विक्रीडमानं कौन्तेयं हर्षेण महता युतम् ।
निहत्य तरसा शत्रुं महाबलसमन्वितम् ॥ ६.१२०.२० ॥
Vimos al hijo de Kuntī jugando con gran alegría, quien había abatido rápidamente al enemigo y estaba dotado de gran fuerza.
6.120.21
संमोहश्चापि तुमुलः कुरूणामभवत्ततः ।
कर्णदुर्योधनौ चापि निःश्वसेतां मुहुर्मुहुः ॥ ६.१२०.२१ ॥
Entonces surgió entre los Kurus una gran confusión y tumulto, y Karṇa y Duryodhana también suspiraban profundamente una y otra vez.
6.120.22
तथा निपातिते भीष्मे कौरवाणां पितामहे ।
हाहाभूतमभूत्सर्वं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ६.१२०.२२ ॥
Así, cuando Bhīṣma, el abuelo de los Kauravas, fue derribado, todo se volvió lamento y transcurrió sin control.
6.120.23
दृष्ट्वा च पतितं भीष्मं पुत्रो दुःशासनस्तव ।
उत्तमं जवमास्थाय द्रोणानीकभुपाद्रवत् ॥ ६.१२०.२३ ॥
Al ver caído a Bhīṣma, tu hijo Duḥśāsana, tomando la máxima velocidad, se lanzó hacia el ejército de Droṇa.
6.120.24
भ्रात्रा प्रस्थापितो वीरः स्वेनानीकेन दंशितः ।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रः स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१२०.२४ ॥
Enviado por su hermano y reforzado con su propio ejército, aquel héroe, tigre entre los hombres, avanzó, animando a su propia hueste.
6.120.25
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कुरवः पर्यवारयन् ।
दुःशासनं महाराज किमयं वक्ष्यतीति च ॥ ६.१२०.२५ ॥
Al verlo acercarse, los Kurus lo rodearon, preguntándose, oh gran rey, qué diría Duḥśāsana.
6.120.26
ततो द्रोणाय निहतं भीष्ममाचष्ट कौरवः ।
द्रोणस्तदाऽप्रियं श्रुत्वा मुमोह भरतर्षभ ॥ ६.१२०.२६ ॥
Entonces un Kaurava le dijo a Droṇa que Bhīṣma había sido muerto; al oír esa noticia desagradable, Droṇa, oh toro de los Bharatas, quedó aturdido.
6.120.27
स संज्ञामुपलभ्याशु भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निवारयामास तदा स्वान्यनीकानि मारिष ॥ ६.१२०.२७ ॥
Aquel poderoso Bhāradvāja (Droṇa) recobró pronto el sentido y entonces, oh buen señor, contuvo a sus propios ejércitos y a los demás.
6.120.28
विनिवृत्तान्कुरून्दृष्ट्वा पाण्डवापि स्वसैनिकान् ।
रथैः शीघ्राश्वसंयुक्तैः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.१२०.२८ ॥
Al ver retirarse a los Kurus, también los Pāṇḍava rodearon por todos lados a sus propios soldados con carros uncidos a caballos veloces.
6.120.29
निवृत्तेषु च सैन्येषु पारम्पर्येण सर्वशः ।
निर्मुक्तकवचाः सर्वे भीष्ममीयुर्नराधिपाः ॥ ६.१२०.२९ ॥
Cuando los ejércitos se habían retirado todos en sucesión, todos los reyes, habiéndose quitado las armaduras, fueron hacia Bhīṣma.
6.120.30
व्युपरम्य ततो युद्धाद्योधाः शतसहस्रशः ।
उपतस्थुर्महात्मानं प्रजापतिमिवामराः ॥ ६.१२०.३० ॥
Entonces, cesando de la batalla, cientos de miles de guerreros se acercaron a aquel de gran alma, como los dioses se acercan a Prajāpati.
6.120.31
ते तु भीष्मं समासाद्य शयानं भरतर्षभम् ।
अभिवाद्यावतिष्ठन्त पाण्डवाः कुरुभिः सह ॥ ६.१२०.३१ ॥
Acercándose a Bhīṣma, el toro de los Bharatas, que yacía en el lecho, los Pāṇḍavas lo saludaron y se quedaron de pie junto a los Kurus.
6.120.32
अथ पाण्डून्कुरूंश्चैव प्रणिपत्याग्रतः स्थितान् ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.१२०.३२ ॥
Entonces Bhīṣma, el justo hijo de Śāntanu, aceptando las reverencias de los Pāṇḍavas y los Kurus que estaban delante, les habló.
6.120.33
स्वागतं वो महाभागाः स्वागतं वो महारथाः ।
तुष्यामि दर्शनाच्चाहं युष्माकममरोपमाः ॥ ६.१२०.३३ ॥
Bienvenidos, oh afortunados; bienvenidos, oh grandes guerreros de carros. Me alegra veros, oh semejantes a los dioses.
6.120.34
अभिनन्द्य स तानेवं शिरसा लम्बताऽब्रवीत् ।
परपार्श्वे तव सुतान्स्थितानुद्वीक्ष्य भारत।
शिरो मे लम्बतेऽत्यर्थमुपधानं प्रदीयताम् ॥ ६.१२०.३४ ॥
Habiéndolos saludado así, habló con la cabeza colgando, oh Bhārata, al ver a tus hijos de pie a su lado: «Mi cabeza cuelga en exceso; que se me dé una almohada».
6.120.35
ततो नृपाः समाजह्रुस्तनूनि च मृदूनि च ।
उपधानानि मुख्यानि नैच्छत्तानि पितामहः ॥ ६.१२०.३५ ॥
Entonces los reyes reunieron almohadas suaves y tiernas, excelentes, pero el abuelo no las quiso.
6.120.36
अथाब्रवीन्नरव्याघ्रः प्रसहन्निव तान्नृपान् ।
नैतानि वीरशय्यासु युक्तरूपाणि पार्थिवाः ॥ ६.१२०.३६ ॥
Entonces el tigre entre los hombres, como si insistiera, dijo a aquellos reyes: «Estas no son propias del lecho de un guerrero, oh reyes».
6.120.37
ततो वीक्ष्य नरश्रेष्ठमभ्यभाषत पाण्डवम् ।
धनञ्जयं दीर्घबाहुं सर्वलोकमहारथम् ॥ ६.१२०.३७ ॥
Entonces, mirando a Dhanañjaya el Pāṇḍava, el mejor de los hombres, de largos brazos y gran auriga de todos los mundos, habló.
6.120.38
धनञ्जय महाबाहो शिरो मे तात लम्बते ।
दीयतामुपधानं वै यद्युक्तमिह मन्यसे ॥ ६.१२०.३८ ॥
Oh Dhanañjaya, oh de brazos poderosos, hijo mío, mi cabeza cuelga. Si crees que es apropiado aquí, dame una almohada.
6.120.39
समारोप्य महच्चापमभिवाद्य पितामहम् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१२०.३९ ॥
Depositando su gran arco y saludando respetuosamente al abuelo, con los ojos llenos de lágrimas, pronunció estas palabras.
6.120.40
आज्ञापय कुरुश्रेष्ठ सर्वशस्त्रभृतां वर ।
प्रेष्योऽहं तव दुर्धर्ष क्रियतां किं पितामह ॥ ६.१२०.४० ॥
Ordénami, mejor de los kurus, mejor de todos los portadores de armas. Oh inexpugnable, soy tu servidor; ¿qué se debe hacer, abuelo?
6.120.41
तमब्रवीच्छान्तनवः शिरो मे तात लम्बते ।
दीयतामुपधानं मे यद्युक्तमिह मन्यसे
उपधानं कुरुश्रेष्ठ उपधेहि ममार्जुन ॥ ६.१२०.४१ ॥
El hijo de Śāntanu le dijo: Hijo mío, mi cabeza cuelga. Si crees que es apropiado aquí, dame una almohada. Oh mejor de los kurus, Arjuna, coloca una almohada para mí.
6.120.42
वीरशय्यानुरूपं वै शीघ्रं वीर प्रयच्छ मे ।
त्वं हि पार्थ समर्थो वै श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.१२०.४२ ॥
Oh héroe, dame pronto una almohada apropiada para el lecho de un guerrero. Oh hijo de Pṛthā, tú en verdad eres capaz, el mejor de todos los arqueros.
6.120.43
क्षत्रधर्मस्य वेत्ता च बुद्धिसत्वगुणान्वितः ।
फल्गुनोऽपि तथेत्युक्त्वा व्यवसायं परंजयः ॥ ६.१२०.४३ ॥
Phalguna (Arjuna), conocedor del deber del guerrero y dotado de inteligencia y de la cualidad de bondad, también dijo: «Así sea», y expresó su resolución; era el conquistador de enemigos.
6.120.44
गृह्यानुमन्त्र्य गाण्डीवं शरान्सन्नतपर्वणः ।
अनुमान्य महात्मानं भरतानां महारथम् ॥ ६.१२०.४४ ॥
Tomando el arco Gāṇḍīva y las flechas de nudos bien curvados, y habiéndolos consagrado con mantras, pidió permiso al gran-almado gran carretero de los Bharatas.
6.120.45
त्रिभिस्तीक्ष्णैर्महावेगैरुदगृह्णाच्छिरः शरैः ।
अभिप्राये तु विदिते धर्मात्मा स्वयसाचिना ॥ ६.१२०.४५ ॥
Con tres flechas afiladas y de gran velocidad levantó (la cabeza de Bhīṣma); y, conocida su intención, el de alma justa Savyasācin (Arjuna) actuó.
6.120.46
अतुष्यद्भरतश्रेष्ठो भीष्मो धर्मार्थतत्त्ववित् ।
उपधानेन दत्तेन प्रत्यनन्दद्धनञ्जयम् ॥ ६.१२०.४६ ॥
Bhīṣma, el mejor de los Bharatas, conocedor de las verdades del dharma y del artha, se complació; y por la almohada que le había sido dada, elogió a Dhanañjaya (Arjuna).
6.120.47
प्राह सर्वान्समुद्वीक्ष्य भरतान्भारतं प्रति ।
कुन्तीपुत्रं युधां श्रेष्ठं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ॥ ६.१२०.४७ ॥
Mirando a todos los Bharatas, habló al hijo de Kuntī, el mejor de los guerreros y acrecentador del gozo de los amigos, en relación con la estirpe de Bharata.
6.120.48
शयनस्यानुरूपं मे पाण्डवोपहितं त्वया ।
यद्यन्यथा प्रपद्येथाः शपेयं त्वामहं पुरा ॥ ६.१२०.४८ ॥
Este lecho que me has ofrecido, oh Pāṇḍava, es apropiado para mí; si hubieras actuado de otra manera, te habría maldecido hace tiempo.
6.120.49
एवमेव महाबाहो धर्मेषु परितिष्ठता ।
स्वप्तव्यं क्षत्रियेणाजौ शरतल्पगतेन वै ॥ ६.१२०.४९ ॥
Así, oh de poderosos brazos, el kṣatriya que permanece firme en el dharma debe yacer en battle sobre un lecho de flechas.
6.120.50
एवमुक्त्वा तु बीभत्सुं सर्वांस्तानब्रवीद्वचः ।
राज्ञश्च राजपुत्रांश्च पाण्डवैरभिसंवृतान् ॥ ६.१२०.५० ॥
Habiendo hablado así a Bībhatsu, dirigió estas palabras a todos los reyes y príncipes rodeados por los Pāṇḍavas.
6.120.51
पश्यध्वमुपधानं मे पाणडवेनाभिसन्धितम् ।
शयेयमस्यां शय्यायां यावदावर्तनं रवेः ॥ ६.१२०.५१ ॥
Mirad la almohada que el Pāṇḍava ha preparado para mí. Yaceré en este lecho hasta que el sol retroceda.
6.120.52
ये तदा धारयिष्यन्ति ते च प्रेक्ष्यन्ति मां नृपाः ।
दिशं वैश्रवणाक्रान्तां यदा गन्ता दिवाकरः ॥ ६.१२०.५२ ॥
Aquellos reyes que entonces me sostendrán y me mirarán, cuando el sol vaya hacia la región de Vaiśravaṇa, el norte.
6.120.53
नूनं सप्ताश्वयुक्तेन रथेनोत्तमतेजसा ।
रक्ष्येऽहं वै मम प्राणान्सुहृदः सुप्रियानिव ॥ ६.१२०.५३ ॥
Sin duda, con un carro uncido a siete caballos y de supremo esplendor, protegeré mi vida como si fuera un amigo muy querido.
6.120.54
परिखाः खन्यतामत्र ममावसदने नृपाः ।
उपासिष्ये विवस्वन्तमेवं शरशताचितः ।
उपारमध्वं संग्रामाद्वैरमुत्सृज्य पार्थिवाः ॥ ६.१२०.५४ ॥
Oh reyes, que se caven fosos aquí alrededor de mi lugar de reposo. Atravesado por cientos de flechas, adoraré así al sol. Oh reyes, abandonad la enemistad y cesad en la batalla.
6.120.55
उपातिष्ठन्नथो वैद्याः शल्योद्धरणकोविदाः ।
सर्वोपकरणैर्युक्ताः कुशलैः साधुशिक्षिताः ॥ ६.१२०.५५ ॥
Entonces se acercaron los médicos, diestros en extraer flechas, provistos de todos los instrumentos, hábiles y bien adiestrados.
6.120.56
तान्दृष्ट्वा जाह्नवीपुत्रः प्रोवाच तनयं तव ।
दत्तदेया विसृज्यन्तां पूजयित्वा चिकित्सकाः ॥ ६.१२०.५६ ॥
Al verlos, el hijo de Jāhnavī dijo a tu hijo: "Que estos médicos sean despedidos, honrados y recompensados como corresponde."
6.120.57
एवंगते मयेदानीं वैद्यैः कार्यमिहास्ति किम् ।
क्षत्रधर्मे प्रशस्तां हि प्राप्तोऽस्मि परमां गतिम् ॥ ६.१२०.५७ ॥
En este estado, ¿de qué me sirven ahora los médicos? He alcanzado el supremo destino alabado en el deber del guerrero.
6.120.58
नैष धर्मो महीपालाः शरतल्पगतस्य मे ।
एभिरेव शरैश्चाहं दग्धव्योऽग्नौ नराधिपाः ॥ ६.१२०.५८ ॥
Esto no es deber para mí, que yazgo en un lecho de flechas, oh reyes. Oh señores de los hombres, con estas mismas flechas debo ser quemado en el fuego.
6.120.59
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
वैद्यान्विसर्जयामास पूजयित्वा यथार्हतः ॥ ६.१२०.५९ ॥
Al oír sus palabras, tu hijo Duryodhana honró a los médicos según su mérito y los despidió.
6.120.60
ततस्ते विस्मयं जग्मुर्नानाजनपदेश्वराः ।
स्थितिं धर्मे परां दृष्ट्वा भीष्मस्यामिततेजसः ॥ ६.१२०.६० ॥
Entonces los señores de muchos reinos se asombraron al ver la suprema firmeza en el deber de Bhīṣma, de esplendor inmenso.
6.120.61
उपधानं ततो दत्त्वा पितुस्ते मनुजेश्वराः ।
सहिताः पाण्डवाः सर्वे कुरवश्च महारथाः ॥ ६.१२०.६१ ॥
Entonces, habiendo dado una almohada a su padre, los señores de los hombres, los Pāṇḍavas junto con todos los Kurus y grandes guerreros estaban reunidos.
6.120.62
उपगम्य महात्मानं शयानं शयने शुभे ॥ ६.१२०.६२ ॥
Habiéndose acercado al magnánimo que yacía en el hermoso lecho.
6.120.63
तेऽभिवाद्य ततो भीष्मं कृत्वा च त्रिःप्रदक्षिणम् ।
विधाय रक्षां भीष्मस्य सर्व एव समन्ततः ॥ ६.१२०.६३ ॥
Saludaron a Bhīṣma, dieron tres vueltas en torno a él y dispusieron una guardia para Bhīṣma por todos lados.
6.120.64
वीराः स्वशिबिराण्येव ध्यायन्तः परमातुराः ।
निवेशायाभ्युपागच्छन्सायाह्ने रुधिरोक्षिताः ॥ ६.१२०.६४ ॥
Los héroes, pensando solo en sus propios campamentos, profundamente afligidos y cubiertos de sangre, se dirigieron a sus campamentos para descansar al atardecer.
6.120.65
निविष्टान्पाण्डवांश्चैव प्रीयमाणान्महारथान् ।
भीष्मस्य पतनं दृष्ट्वा उपगम्य महाबलः ॥ ६.१२०.६५ ॥
Al ver a los Pāṇḍavas y a los grandes guerreros acampados y regocijándose, y tras ver la caída de Bhīṣma, el poderoso se acercó a ellos.
6.120.66
उवाच माधवः काले धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
दिष्ट्या जयसि कौरव्य दिष्ट्या भीष्मो निपातितः ॥ ६.१२०.६६ ॥
En el momento oportuno, Mādhava dijo a Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma: 'Por fortuna estás conquistando, oh descendiente de los Kurus; por fortuna Bhīṣma ha sido derribado.'
6.120.67
अवध्यो मानुषैरेव सत्यसन्धो महारथः ।
अथवा दैवतैः सार्धं सर्वशास्त्रस्य पारगः ॥ ६.१२०.६७ ॥
No podía ser muerto por hombres, el gran guerrero fiel a su palabra; o, junto con los dioses, era maestro de todas las escrituras.
6.120.68
त्वां तु चक्षुर्हणं प्राप्य दग्धो घोरेण चक्षुष ।
एवमुक्तो धर्मराजः प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ ६.१२०.६८ ॥
"Alcanzado por la flecha que quita los ojos, fuiste quemado por el terrible ojo." Así interpelado, el rey Dharma respondió a Janārdana.
6.120.69
तव प्रसादाद्विजयः क्रोधात्तव पराजयः ।
त्वं हि नः शरणं कृष्ण भक्तानामभयंकरः ॥ ६.१२०.६९ ॥
La victoria llega por tu gracia, la derrota por tu ira. Tú, oh Kṛṣṇa, eres nuestro refugio, dador de intrepidez a tus devotos.
6.120.70
अनाश्चर्यो जयस्तेषां येषां त्वमसि केशव ।
रक्षिता समरे नित्यं नित्यं चापि हिते रतः ॥ ६.१२०.७० ॥
No es de extrañar su victoria, oh Keśava, cuyo protector eres. Siempre eres el protector en la batalla y siempre dedicado a su bienestar.
6.120.71
सर्वथा त्वां समासाद्य नाश्चर्यमिति मे मतिः ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच स्मयमानो जनार्दनः।
तवैवैतद्युक्तरूपं वचनं पार्थिवोत्तम ॥ ६.१२०.७१ ॥
"Habiéndote alcanzado de todos modos, no es de extrañar, tal es mi parecer." Así interpelado, Janārdana respondió sonriendo: "Oh mejor de los reyes, estas palabras te corresponden solo a ti."