ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.120.1
कथमासंस्तदा योधा हीना भीष्मेण सञ्जय ।
बलिना देवकल्पेन कौमारब्रह्मचारिणा ॥ ६.१२०.१ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਬਲਵਾਨ, ਦੇਵਤੁਲ ਅਤੇ ਬਾਲਪਣ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਭੀਸ਼ਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਯੋਧੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਗਏ?
6.120.2
तदैव निहतान्मन्ये कुरूनन्यांश्च पाण्डवैः ।
न प्राहरद्यदा भीष्मो घृणित्वाद्द्रुपदात्मजम् ॥ ६.१२०.२ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਉਦੋਂ ਹੀ ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
6.120.3
ततो दुःखतरं मन्ये किमन्यत्प्रभविष्यति ।
अद्यैव निहतं श्रुत्वा पितरं मम दुर्मतेः ॥ ६.१२०.३ ॥
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਅੱਜ ਹੀ ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀ ਪਿਤਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੁਣੇ ਹਨ।
6.120.4
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
श्रुत्वा विनिहतं भीष्मं शतधा यन्न दीर्यते ॥ ६.१२०.४ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸੌ ਟੁਕੜੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
6.120.5
यदन्यन्निहतेनाजौ भीष्मेण जयमिच्छता ।
चेष्टितं कुरुसिंहेन तन्मे कथय सुव्रत ॥ ६.१२०.५ ॥
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਜੋ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
6.120.6
पुनःपुनर्न मृष्यामि हतं देवव्रतं रणे ।
न हतो जामदग्न्येन दिव्यैरस्त्रैश्च यः पुरा ॥ ६.१२०.६ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ।
6.120.7
स हतो द्रौपदेयेन पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ।
सायाह्ने न्यपतद्भूमौ धार्तराष्ट्रान्विषादयन् ॥ ६.१२०.७ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ।
6.120.8
पाञ्चालान्हर्षयंश्चैव भीष्मः कुरुपितामहः ।
स शेते शरतल्पस्थो मेदिनीमस्पृशंस्तदा ॥ ६.१२०.८ ॥
ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਭੀਸ਼ਮ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੂਹਿਆ।
6.120.9
भीष्मो रथात्प्रपतितः संछिन्नो बहुभिः शरैः ।
हाहेति तुमुलः शब्दो भूतानां समपद्यत ॥ ६.१२०.९ ॥
ਬਹੁਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਗਏ ਭੀਸ਼ਮ ਰੱਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਦਾ ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ।
6.120.10
सीमावृक्षे निपतिते कुरूणां समितिंजये ।
सेनयोरुभयो राजन्क्षत्रियान्भयमाविशत् ॥ ६.१२०.१० ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੀ ਜੰਗੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਹੱਦ-ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਉਹ ਡਿੱਗਿਆ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਆ ਵੜਿਆ।
6.120.11
भीष्मं शान्तनवं दृष्ट्वा विशीर्णकवचध्वजम् ।
कुरवः पर्यवर्तन्त पाण्डवाश्च विशांपते ॥ ६.१२०.११ ॥
ਕਵਚ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਕੌਰਵ ਤੇ ਪਾਂਡਵ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਗਏ।
6.120.12
खं तमःसंवृतमभूदासीद्भानुर्गतप्रभः ।
ररास पृथिवी चैव भीष्मे शान्तनवे हते ॥ ६.१२०.१२ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ; ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਭਾਹੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵੀ ਗਰਜ ਉੱਠੀ।
6.120.13
अयं ब्रह्मविदां श्रेष्ठो गतिर्ब्रह्मविदां सदा ।
इत्यभाषन्त भूतानि शयानं पुरुषर्षभम् ॥ ६.१२०.१३ ॥
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਗਤੀ ਹਨ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਰਸ਼ਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
6.120.14
अयं पितरमाज्ञाय कामार्तं शन्तनुं पुरा ।
ऊर्ध्वरेतसमात्मानं चकार पुरुषर्षभः ॥ ६.१२०.१४ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨੂੰ ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਜਾਣ ਕੇ ਇਸ ਪੁਰਸ਼ਰਸ਼ਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਊਰਧਵਰੇਤਾ ਬਣਾ ਲਿਆ।
6.120.15
इति स्म शरतल्पस्थं भरतानां पितामहम् ।
ऋषयस्त्वभ्यभाषन्त सहिताः सिद्धचारणैः ॥ ६.१२०.१५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਏ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਸਮੇਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
6.120.16
हते शान्तनवे भीष्मे भरतानां पितामहे ।
न किंचित्प्रत्यपद्यन्त पुत्रास्तव हि मारिष ॥ ६.१२०.१६ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਸ਼ਾਂਤਨਵ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਝ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾ ਸਕੇ।
6.120.17
विषण्णवदनाश्चासन्हतश्रीकाश्च भारत ।
अतिष्ठन्व्रीडिताश्चैव ह्रिया युक्ता ह्यधोमुखाः ॥ ६.१२०.१७ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ੋਭਾਹੀਣ ਹੋ ਗਏ; ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
6.120.18
पाण्डवाश्च जयं लब्ध्वा संग्रामशिरसि स्थिताः ।
सर्वे दध्युर्महाशङ्खान्हेमजालपरिष्कृतान् ॥ ६.१२०.१८ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਯੁੱਧ-ਮੂਹਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਾਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ।
6.120.19
हर्षात्तूर्यसहस्रेषु वाद्यमानेषु चानघ ।
अपश्याम महाराज भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.१२०.१९ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੂਰਿਆਂ ਦੇ ਵਜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
6.120.20
विक्रीडमानं कौन्तेयं हर्षेण महता युतम् ।
निहत्य तरसा शत्रुं महाबलसमन्वितम् ॥ ६.१२०.२० ॥
ਵੱਡੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਕੌਂਤੇਯ ਨੂੰ, ਸ਼ਤਰੂ ਨੂੰ ਝੱਟ ਮਾਰ ਕੇ ਮਹਾਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵੇਖਿਆ।
6.120.21
संमोहश्चापि तुमुलः कुरूणामभवत्ततः ।
कर्णदुर्योधनौ चापि निःश्वसेतां मुहुर्मुहुः ॥ ६.१२०.२१ ॥
ਤਦ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਮੋਹ ਅਤੇ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ; ਕਰਨ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗੇ।
6.120.22
तथा निपातिते भीष्मे कौरवाणां पितामहे ।
हाहाभूतमभूत्सर्वं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ६.१२०.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਭੀਸ਼ਮ ਡਿੱਗ ਪੈਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਹਾਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਰਿਆਦਾ ਟੁੱਟ ਗਈ।
6.120.23
दृष्ट्वा च पतितं भीष्मं पुत्रो दुःशासनस्तव ।
उत्तमं जवमास्थाय द्रोणानीकभुपाद्रवत् ॥ ६.१२०.२३ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਹਸ਼ਾਸਨ ਉੱਤਮ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
6.120.24
भ्रात्रा प्रस्थापितो वीरः स्वेनानीकेन दंशितः ।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रः स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१२०.२४ ॥
ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਉਹ ਵੀਰ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.120.25
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कुरवः पर्यवारयन् ।
दुःशासनं महाराज किमयं वक्ष्यतीति च ॥ ६.१२०.२५ ॥
ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਕੀ ਕਹੇਗਾ?
6.120.26
ततो द्रोणाय निहतं भीष्ममाचष्ट कौरवः ।
द्रोणस्तदाऽप्रियं श्रुत्वा मुमोह भरतर्षभ ॥ ६.१२०.२६ ॥
ਤਦ ਇੱਕ ਕੌਰਵ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭੀਸ਼ਮ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਬੁਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
6.120.27
स संज्ञामुपलभ्याशु भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निवारयामास तदा स्वान्यनीकानि मारिष ॥ ६.१२०.२७ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣ) ਛੇਤੀ ਹੀ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
6.120.28
विनिवृत्तान्कुरून्दृष्ट्वा पाण्डवापि स्वसैनिकान् ।
रथैः शीघ्राश्वसंयुक्तैः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.१२०.२८ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲਿਆ।
6.120.29
निवृत्तेषु च सैन्येषु पारम्पर्येण सर्वशः ।
निर्मुक्तकवचाः सर्वे भीष्ममीयुर्नराधिपाः ॥ ६.१२०.२९ ॥
ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਕਵਚ ਲਾਹ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਗਏ।
6.120.30
व्युपरम्य ततो युद्धाद्योधाः शतसहस्रशः ।
उपतस्थुर्महात्मानं प्रजापतिमिवामराः ॥ ६.१२०.३० ॥
ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਰੁਕ ਕੇ ਫਿਰ ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੋਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
6.120.31
ते तु भीष्मं समासाद्य शयानं भरतर्षभम् ।
अभिवाद्यावतिष्ठन्त पाण्डवाः कुरुभिः सह ॥ ६.१२०.३१ ॥
ਭਰਤਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਪਾਂਡਵ ਕੌਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
6.120.32
अथ पाण्डून्कुरूंश्चैव प्रणिपत्याग्रतः स्थितान् ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.१२०.३२ ॥
ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
6.120.33
स्वागतं वो महाभागाः स्वागतं वो महारथाः ।
तुष्यामि दर्शनाच्चाहं युष्माकममरोपमाः ॥ ६.१२०.३३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਹੇ ਮਹਾਰਥੀਓ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।
6.120.34
अभिनन्द्य स तानेवं शिरसा लम्बताऽब्रवीत् ।
परपार्श्वे तव सुतान्स्थितानुद्वीक्ष्य भारत।
शिरो मे लम्बतेऽत्यर्थमुपधानं प्रदीयताम् ॥ ६.१२०.३४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਲਟਕਾਈ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਵੇਖ ਕੇ। ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਬਹੁਤ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸਿਰਹਾਣਾ ਦਿਓ।
6.120.35
ततो नृपाः समाजह्रुस्तनूनि च मृदूनि च ।
उपधानानि मुख्यानि नैच्छत्तानि पितामहः ॥ ६.१२०.३५ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਨਰਮ ਅਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਉੱਤਮ ਸਿਰਹਾਣੇ ਲਿਆਂਦੇ; ਪਰ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ।
6.120.36
अथाब्रवीन्नरव्याघ्रः प्रसहन्निव तान्नृपान् ।
नैतानि वीरशय्यासु युक्तरूपाणि पार्थिवाः ॥ ६.१२०.३६ ॥
ਫਿਰ ਨਰਵਿਆਘ੍ਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜਿਹਾ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ — ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਇਹ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।
6.120.37
ततो वीक्ष्य नरश्रेष्ठमभ्यभाषत पाण्डवम् ।
धनञ्जयं दीर्घबाहुं सर्वलोकमहारथम् ॥ ६.१२०.३७ ॥
ਫਿਰ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਪਾਂਡਵ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ।
6.120.38
धनञ्जय महाबाहो शिरो मे तात लम्बते ।
दीयतामुपधानं वै यद्युक्तमिह मन्यसे ॥ ६.१२०.३८ ॥
ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣਾ ਦੇ।
6.120.39
समारोप्य महच्चापमभिवाद्य पितामहम् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१२०.३९ ॥
ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
6.120.40
आज्ञापय कुरुश्रेष्ठ सर्वशस्त्रभृतां वर ।
प्रेष्योऽहं तव दुर्धर्ष क्रियतां किं पितामह ॥ ६.१२०.४० ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ। ਹੇ ਦੁਰਧਰਸ਼, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਕੀ ਕਰਾਂ?
6.120.41
तमब्रवीच्छान्तनवः शिरो मे तात लम्बते ।
दीयतामुपधानं मे यद्युक्तमिह मन्यसे
उपधानं कुरुश्रेष्ठ उपधेहि ममार्जुन ॥ ६.१२०.४१ ॥
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਠੀਕ ਸਮਝੇਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣਾ ਦੇ। ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਜੁਨ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਿਰਹਾਣਾ ਰੱਖ।
6.120.42
वीरशय्यानुरूपं वै शीघ्रं वीर प्रयच्छ मे ।
त्वं हि पार्थ समर्थो वै श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.१२०.४२ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਵੀਰਸ਼ੱਈਆ ਦੇ ਯੋਗ ਸਿਰਹਾਣਾ ਛੇਤੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਮਰੱਥ ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।
6.120.43
क्षत्रधर्मस्य वेत्ता च बुद्धिसत्वगुणान्वितः ।
फल्गुनोऽपि तथेत्युक्त्वा व्यवसायं परंजयः ॥ ६.१२०.४३ ॥
ਖ਼ਾਤ੍ਰਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਤ੍ਵਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
6.120.44
गृह्यानुमन्त्र्य गाण्डीवं शरान्सन्नतपर्वणः ।
अनुमान्य महात्मानं भरतानां महारथम् ॥ ६.१२०.४४ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਥੀ ਮਹਾਤਮਾ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ।
6.120.45
त्रिभिस्तीक्ष्णैर्महावेगैरुदगृह्णाच्छिरः शरैः ।
अभिप्राये तु विदिते धर्मात्मा स्वयसाचिना ॥ ६.१२०.४५ ॥
ਤਿੰਨ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ (ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ) ਸਿਰ ਚੁੱਕਿਆ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਭਿਪ੍ਰਾਏ ਜਾਣ ਲਿਆ।
6.120.46
अतुष्यद्भरतश्रेष्ठो भीष्मो धर्मार्थतत्त्ववित् ।
उपधानेन दत्तेन प्रत्यनन्दद्धनञ्जयम् ॥ ६.१२०.४६ ॥
ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਭੀਸ਼ਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਿਰਹਾਣੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
6.120.47
प्राह सर्वान्समुद्वीक्ष्य भरतान्भारतं प्रति ।
कुन्तीपुत्रं युधां श्रेष्ठं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ॥ ६.१२०.४७ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭਰਤਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਭਾਰਤ (ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵੰਸ਼) ਪ੍ਰਤੀ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
6.120.48
शयनस्यानुरूपं मे पाण्डवोपहितं त्वया ।
यद्यन्यथा प्रपद्येथाः शपेयं त्वामहं पुरा ॥ ६.१२०.४८ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਇਹ ਸੇਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦੇ ਦਿੰਦਾ।
6.120.49
एवमेव महाबाहो धर्मेषु परितिष्ठता ।
स्वप्तव्यं क्षत्रियेणाजौ शरतल्पगतेन वै ॥ ६.१२०.४९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲੇਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.120.50
एवमुक्त्वा तु बीभत्सुं सर्वांस्तानब्रवीद्वचः ।
राज्ञश्च राजपुत्रांश्च पाण्डवैरभिसंवृतान् ॥ ६.१२०.५० ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
6.120.51
पश्यध्वमुपधानं मे पाणडवेनाभिसन्धितम् ।
शयेयमस्यां शय्यायां यावदावर्तनं रवेः ॥ ६.१२०.५१ ॥
ਵੇਖੋ, ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਜਾਇਆ ਇਹ ਸਿਰਹਾਣਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੁੜਨ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਸ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲੇਟਾਂਗਾ।
6.120.52
ये तदा धारयिष्यन्ति ते च प्रेक्ष्यन्ति मां नृपाः ।
दिशं वैश्रवणाक्रान्तां यदा गन्ता दिवाकरः ॥ ६.१२०.५२ ॥
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ (ਉੱਤਰ) ਵੱਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦ ਜੋ ਰਾਜੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਗੇ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਉਹ ਹੀ ਹੋਣਗੇ।
6.120.53
नूनं सप्ताश्वयुक्तेन रथेनोत्तमतेजसा ।
रक्ष्येऽहं वै मम प्राणान्सुहृदः सुप्रियानिव ॥ ६.१२०.५३ ॥
ਯਕੀਨਨ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰੱਥ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋਣ।
6.120.54
परिखाः खन्यतामत्र ममावसदने नृपाः ।
उपासिष्ये विवस्वन्तमेवं शरशताचितः ।
उपारमध्वं संग्रामाद्वैरमुत्सृज्य पार्थिवाः ॥ ६.१२०.५४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਆਰਾਮ ਸਥਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖਾਈਆਂ ਪੁਟਵਾਓ। ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਰੁਕ ਜਾਓ।
6.120.55
उपातिष्ठन्नथो वैद्याः शल्योद्धरणकोविदाः ।
सर्वोपकरणैर्युक्ताः कुशलैः साधुशिक्षिताः ॥ ६.१२०.५५ ॥
ਫਿਰ ਤੀਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵੈਦ ਨੇੜੇ ਆਏ; ਸਾਰੇ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਿਅਤ।
6.120.56
तान्दृष्ट्वा जाह्नवीपुत्रः प्रोवाच तनयं तव ।
दत्तदेया विसृज्यन्तां पूजयित्वा चिकित्सकाः ॥ ६.१२०.५६ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੰਗਾਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਦੇ ਕੇ, ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਕਰੋ।"
6.120.57
एवंगते मयेदानीं वैद्यैः कार्यमिहास्ति किम् ।
क्षत्रधर्मे प्रशस्तां हि प्राप्तोऽस्मि परमां गतिम् ॥ ६.१२०.५७ ॥
ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਵੈਦਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਕੰਮ? ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਮੈਂ ਪਾ ਲਈ ਹੈ।
6.120.58
नैष धर्मो महीपालाः शरतल्पगतस्य मे ।
एभिरेव शरैश्चाहं दग्धव्योऽग्नौ नराधिपाः ॥ ६.१२०.५८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਓ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਪਏ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆ ਜਾਵੇ।
6.120.59
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
वैद्यान्विसर्जयामास पूजयित्वा यथार्हतः ॥ ६.१२०.५९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ।
6.120.60
ततस्ते विस्मयं जग्मुर्नानाजनपदेश्वराः ।
स्थितिं धर्मे परां दृष्ट्वा भीष्मस्यामिततेजसः ॥ ६.१२०.६० ॥
ਤਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਪਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਅਮਿਤ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
6.120.61
उपधानं ततो दत्त्वा पितुस्ते मनुजेश्वराः ।
सहिताः पाण्डवाः सर्वे कुरवश्च महारथाः ॥ ६.१२०.६१ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਮਹਾਰਥੀ ਇਕੱਠੇ ਸਨ।
6.120.62
उपगम्य महात्मानं शयानं शयने शुभे ॥ ६.१२०.६२ ॥
ਸੁੰਦਰ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ।
6.120.63
तेऽभिवाद्य ततो भीष्मं कृत्वा च त्रिःप्रदक्षिणम् ।
विधाय रक्षां भीष्मस्य सर्व एव समन्ततः ॥ ६.१२०.६३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।
6.120.64
वीराः स्वशिबिराण्येव ध्यायन्तः परमातुराः ।
निवेशायाभ्युपागच्छन्सायाह्ने रुधिरोक्षिताः ॥ ६.१२०.६४ ॥
ਵੀਰ ਆਪਣੇ ਡੇਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਹੋਏ, ਆਰਾਮ ਲਈ ਡੇਰਿਆਂ ਵੱਲ ਗਏ।
6.120.65
निविष्टान्पाण्डवांश्चैव प्रीयमाणान्महारथान् ।
भीष्मस्य पतनं दृष्ट्वा उपगम्य महाबलः ॥ ६.१२०.६५ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ।
6.120.66
उवाच माधवः काले धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
दिष्ट्या जयसि कौरव्य दिष्ट्या भीष्मो निपातितः ॥ ६.१२०.६६ ॥
ਮਾਧਵ ਨੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਡੇਗੇ ਗਏ ਹਨ।'
6.120.67
अवध्यो मानुषैरेव सत्यसन्धो महारथः ।
अथवा दैवतैः सार्धं सर्वशास्त्रस्य पारगः ॥ ६.१२०.६७ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਵਧ੍ਯ, ਸਤਿਅ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਾਲਾ ਮਹਾਰਥੀ; ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪਾਰੰਗਤ।
6.120.68
त्वां तु चक्षुर्हणं प्राप्य दग्धो घोरेण चक्षुष ।
एवमुक्तो धर्मराजः प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ ६.१२०.६८ ॥
"ਤੈਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਖੋਹਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਲੱਗ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸੜਿਆ" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
6.120.69
तव प्रसादाद्विजयः क्रोधात्तव पराजयः ।
त्वं हि नः शरणं कृष्ण भक्तानामभयंकरः ॥ ६.१२०.६९ ॥
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤ, ਤੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਹਾਰ; ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਹੈਂ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
6.120.70
अनाश्चर्यो जयस्तेषां येषां त्वमसि केशव ।
रक्षिता समरे नित्यं नित्यं चापि हिते रतः ॥ ६.१२०.७० ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
6.120.71
सर्वथा त्वां समासाद्य नाश्चर्यमिति मे मतिः ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच स्मयमानो जनार्दनः।
तवैवैतद्युक्तरूपं वचनं पार्थिवोत्तम ॥ ६.१२०.७१ ॥
"ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ, ਇਹ ਬਚਨ ਤੇਰੇ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ।"