ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 6.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.120.1
कथमासंस्तदा योधा हीना भीष्मेण सञ्जय ।
बलिना देवकल्पेन कौमारब्रह्मचारिणा ॥ ६.१२०.१ ॥
ಸಂಜಯ, ಬಲಶಾಲಿಯೂ ದೇವಸಮನೂ ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯೂ ಆದ ಭೀಷ್ಮನಿಲ್ಲದೆ ಆಗ ಯೋಧರು ಹೇಗಿದ್ದರು?
6.120.2
तदैव निहतान्मन्ये कुरूनन्यांश्च पाण्डवैः ।
न प्राहरद्यदा भीष्मो घृणित्वाद्द्रुपदात्मजम् ॥ ६.१२०.२ ॥
ಭೀಷ್ಮನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ದ್ರುಪದನ ಮಗನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡದಿದ್ದಾಗಲೇ ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಪಾಂಡವರಿಂದ ಹತರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
6.120.3
ततो दुःखतरं मन्ये किमन्यत्प्रभविष्यति ।
अद्यैव निहतं श्रुत्वा पितरं मम दुर्मतेः ॥ ६.१२०.३ ॥
ಇದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಇನ್ನೇನಿರಬಹುದು? ಇಂದೇ ನನ್ನ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ತಂದೆ ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿದೆ.
6.120.4
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
श्रुत्वा विनिहतं भीष्मं शतधा यन्न दीर्यते ॥ ६.१२०.४ ॥
ಸಂಜಯ, ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿಯೂ ನನ್ನ ಹೃದಯ ನೂರು ತುಂಡಾಗಿ ಒಡೆಯದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು.
6.120.5
यदन्यन्निहतेनाजौ भीष्मेण जयमिच्छता ।
चेष्टितं कुरुसिंहेन तन्मे कथय सुव्रत ॥ ६.१२०.५ ॥
ಸುವ್ರತ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಕುರುಸಿಂಹ ಭೀಷ್ಮನು ಮಾಡಿದ ಇತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
6.120.6
पुनःपुनर्न मृष्यामि हतं देवव्रतं रणे ।
न हतो जामदग्न्येन दिव्यैरस्त्रैश्च यः पुरा ॥ ६.१२०.६ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾದ ದೇವವ್ರತನನ್ನು ನಾನು ಪದೇ ಪದೇ ಸಹಿಸಲಾರೆ; ಹಿಂದೆ ಜಮದಗ್ನಿಯ ಮಗನ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಅವನು ಹತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
6.120.7
स हतो द्रौपदेयेन पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ।
सायाह्ने न्यपतद्भूमौ धार्तराष्ट्रान्विषादयन् ॥ ६.१२०.७ ॥
ದ್ರೌಪದಿಯ ಮಗ, ಪಾಂಚಾಲ ರಾಜಕುಮಾರ ಶಿಖಂಡಿಯಿಂದ ಅವನು ಹತನಾದನು; ಸಾಯಂಕಾಲ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರನ್ನು ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾ.
6.120.8
पाञ्चालान्हर्षयंश्चैव भीष्मः कुरुपितामहः ।
स शेते शरतल्पस्थो मेदिनीमस्पृशंस्तदा ॥ ६.१२०.८ ॥
ಪಾಂಚಾಲರನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ಕುರುಗಳ ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮನು ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ; ಆಗ ಅವನು ನೆಲವನ್ನು ಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ.
6.120.9
भीष्मो रथात्प्रपतितः संछिन्नो बहुभिः शरैः ।
हाहेति तुमुलः शब्दो भूतानां समपद्यत ॥ ६.१२०.९ ॥
ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಭೀಷ್ಮನು ರಥದಿಂದ ಬಿದ್ದನು; ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಹಾ ಹಾ' ಎಂಬ ಮಹಾ ಕೂಗು ಎದ್ದಿತು.
6.120.10
सीमावृक्षे निपतिते कुरूणां समितिंजये ।
सेनयोरुभयो राजन्क्षत्रियान्भयमाविशत् ॥ ६.१२०.१० ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕುರುಗಳ ಯುದ್ಧ ಜಯಕ್ಕೆ ಗಡಿ-ವೃಕ್ಷದಂತಿದ್ದವನು ಬಿದ್ದಾಗ, ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಭಯ ಹೊಕ್ಕಿತು.
6.120.11
भीष्मं शान्तनवं दृष्ट्वा विशीर्णकवचध्वजम् ।
कुरवः पर्यवर्तन्त पाण्डवाश्च विशांपते ॥ ६.१२०.११ ॥
ಕವಚ ಮತ್ತು ಧ್ವಜ ಮುರಿದ ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ, ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಕೌರವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು ಇಬ್ಬರೂ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
6.120.12
खं तमःसंवृतमभूदासीद्भानुर्गतप्रभः ।
ररास पृथिवी चैव भीष्मे शान्तनवे हते ॥ ६.१२०.१२ ॥
ಶಂತನುವಿನ ಮಗ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದಾಗ, ಆಕಾಶವು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಯಿತು; ಸೂರ್ಯನು ಕಾಂತಿಹೀನನಾದನು, ಭೂಮಿಯೂ ಘರ್ಜಿಸಿತು.
6.120.13
अयं ब्रह्मविदां श्रेष्ठो गतिर्ब्रह्मविदां सदा ।
इत्यभाषन्त भूतानि शयानं पुरुषर्षभम् ॥ ६.१२०.१३ ॥
ಇವರು ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಿಗೆ ಸದಾ ಗತಿ — ಹೀಗೆ ಜೀವಿಗಳು ಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ಆ ಪುರುಷರ್ಷಭನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದವು.
6.120.14
अयं पितरमाज्ञाय कामार्तं शन्तनुं पुरा ।
ऊर्ध्वरेतसमात्मानं चकार पुरुषर्षभः ॥ ६.१२०.१४ ॥
ಹಿಂದೆ ತಂದೆ ಶಂತನು ಕಾಮಪೀಡಿತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಈ ಪುರುಷರ್ಷಭರು ತಮ್ಮನ್ನು ಊರ್ಧ್ವರೇತಸ್ಸನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.
6.120.15
इति स्म शरतल्पस्थं भरतानां पितामहम् ।
ऋषयस्त्वभ्यभाषन्त सहिताः सिद्धचारणैः ॥ ६.१२०.१५ ॥
ಹೀಗೆ ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಭರತರ ಪಿತಾಮಹರೊಡನೆ, ಸಿದ್ಧ ಚಾರಣರೊಡಗೂಡಿ ಋಷಿಗಳು ಮಾತನಾಡಿದರು.
6.120.16
हते शान्तनवे भीष्मे भरतानां पितामहे ।
न किंचित्प्रत्यपद्यन्त पुत्रास्तव हि मारिष ॥ ६.१२०.१६ ॥
ಓ ಮಾರಿಷ, ಭರತರ ಪಿತಾಮಹ ಶಂತನುಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮರು ಹತರಾದಾಗ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ಏನನ್ನೂ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
6.120.17
विषण्णवदनाश्चासन्हतश्रीकाश्च भारत ।
अतिष्ठन्व्रीडिताश्चैव ह्रिया युक्ता ह्यधोमुखाः ॥ ६.१२०.१७ ॥
ಓ ಭಾರತ, ಅವರ ಮುಖಗಳು ಬಾಡಿದವು, ಕಾಂತಿಗುಂದಿ, ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ ನಿಂತರು.
6.120.18
पाण्डवाश्च जयं लब्ध्वा संग्रामशिरसि स्थिताः ।
सर्वे दध्युर्महाशङ्खान्हेमजालपरिष्कृतान् ॥ ६.१२०.१८ ॥
ಪಾಂಡವರು ಜಯ ಪಡೆದು ಯುದ್ಧದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಚಿನ್ನದ ಜಾಲದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಮಹಾಶಂಖಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಊದಿದರು.
6.120.19
हर्षात्तूर्यसहस्रेषु वाद्यमानेषु चानघ ।
अपश्याम महाराज भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.१२०.१९ ॥
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ತೂರ್ಯಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಓ ನಿರ್ಮಲನೇ, ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಮಹಾಬಲನಾದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು.
6.120.20
विक्रीडमानं कौन्तेयं हर्षेण महता युतम् ।
निहत्य तरसा शत्रुं महाबलसमन्वितम् ॥ ६.१२०.२० ॥
ಮಹಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೌಂತೇಯನನ್ನು, ಶತ್ರುವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿ ಮಹಾಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದವನನ್ನು ನಾವು ಕಂಡೆವು.
6.120.21
संमोहश्चापि तुमुलः कुरूणामभवत्ततः ।
कर्णदुर्योधनौ चापि निःश्वसेतां मुहुर्मुहुः ॥ ६.१२०.२१ ॥
ಆಗ ಕೌರವರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಹಲ ಉಂಟಾಯಿತು; ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನರೂ ಪದೇಪದೇ ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಟ್ಟರು.
6.120.22
तथा निपातिते भीष्मे कौरवाणां पितामहे ।
हाहाभूतमभूत्सर्वं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ६.१२०.२२ ॥
ಹೀಗೆ ಕೌರವರ ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮರು ಬಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಹಾಕಾರವಾಗಿ ಮರ್ಯಾದೆ ತಪ್ಪಿತು.
6.120.23
दृष्ट्वा च पतितं भीष्मं पुत्रो दुःशासनस्तव ।
उत्तमं जवमास्थाय द्रोणानीकभुपाद्रवत् ॥ ६.१२०.२३ ॥
ಭೀಷ್ಮರು ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಿಮ್ಮ ಮಗ ದುಃಶಾಸನನು ಉತ್ತಮ ವೇಗದಿಂದ ದ್ರೋಣನ ಸೇನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
6.120.24
भ्रात्रा प्रस्थापितो वीरः स्वेनानीकेन दंशितः ।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रः स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१२०.२४ ॥
ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ತನ್ನದೇ ಸೇನೆಯಿಂದ ಸನ್ನದ್ಧನಾದ ಆ ವೀರ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದನು.
6.120.25
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कुरवः पर्यवारयन् ।
दुःशासनं महाराज किमयं वक्ष्यतीति च ॥ ६.१२०.२५ ॥
ಅವನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕುರುಗಳು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು. ಮಹಾರಾಜ, ಇವನು ಏನು ಹೇಳುವನು ಎಂದು.
6.120.26
ततो द्रोणाय निहतं भीष्ममाचष्ट कौरवः ।
द्रोणस्तदाऽप्रियं श्रुत्वा मुमोह भरतर्षभ ॥ ६.१२०.२६ ॥
ಆಗ ಒಬ್ಬ ಕೌರವನು ಭೀಷ್ಮ ಹತನಾದನೆಂದು ದ್ರೋಣನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆ ಅಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ದ್ರೋಣ ಮೂರ್ಛಿತನಾದನು.
6.120.27
स संज्ञामुपलभ्याशु भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निवारयामास तदा स्वान्यनीकानि मारिष ॥ ६.१२०.२७ ॥
ಆ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ (ದ್ರೋಣ) ಶೀಘ್ರವೇ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಓ ಮಾರಿಷ, ಆಗ ತನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ತಡೆದನು.
6.120.28
विनिवृत्तान्कुरून्दृष्ट्वा पाण्डवापि स्वसैनिकान् ।
रथैः शीघ्राश्वसंयुक्तैः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.१२०.२८ ॥
ಕುರುಗಳು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಪಾಂಡವರೂ ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕರನ್ನು, ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದರು.
6.120.29
निवृत्तेषु च सैन्येषु पारम्पर्येण सर्वशः ।
निर्मुक्तकवचाः सर्वे भीष्ममीयुर्नराधिपाः ॥ ६.१२०.२९ ॥
ಸೇನೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿದ ನಂತರ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರೂ ಕವಚಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಭೀಷ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.
6.120.30
व्युपरम्य ततो युद्धाद्योधाः शतसहस्रशः ।
उपतस्थुर्महात्मानं प्रजापतिमिवामराः ॥ ६.१२०.३० ॥
ಯುದ್ಧದಿಂದ ವಿರಮಿಸಿ, ಆಗ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಧರು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವ ದೇವತೆಗಳಂತೆ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದರು.
6.120.31
ते तु भीष्मं समासाद्य शयानं भरतर्षभम् ।
अभिवाद्यावतिष्ठन्त पाण्डवाः कुरुभिः सह ॥ ६.१२०.३१ ॥
ಭರತವಂಶದ ಹೋರಿಯಾದ ಭೀಷ್ಮರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಮಲಗಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೌರವರೊಡನೆ ಪಾಂಡವರು ನಿಂತರು.
6.120.32
अथ पाण्डून्कुरूंश्चैव प्रणिपत्याग्रतः स्थितान् ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.१२०.३२ ॥
ಆಗ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಪಾಂಡವರನ್ನೂ ಕೌರವರನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಶಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮರು ಅವರಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.
6.120.33
स्वागतं वो महाभागाः स्वागतं वो महारथाः ।
तुष्यामि दर्शनाच्चाहं युष्माकममरोपमाः ॥ ६.१२०.३३ ॥
ಮಹಾಭಾಗ್ಯರೇ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ! ಮಹಾರಥರೇ, ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ! ದೇವತುಲ್ಯರೇ, ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನದಿಂದ ನಾನು ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
6.120.34
अभिनन्द्य स तानेवं शिरसा लम्बताऽब्रवीत् ।
परपार्श्वे तव सुतान्स्थितानुद्वीक्ष्य भारत।
शिरो मे लम्बतेऽत्यर्थमुपधानं प्रदीयताम् ॥ ६.१२०.३४ ॥
ಹೀಗೆ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ತಲೆ ತೂಗಿಸಿ ಭೀಷ್ಮರು ಹೇಳಿದರು — ಭಾರತ, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ. ನನ್ನ ತಲೆ ಬಹಳ ತೂಗುತ್ತಿದೆ; ದಿಂಬು ಕೊಡಿ.
6.120.35
ततो नृपाः समाजह्रुस्तनूनि च मृदूनि च ।
उपधानानि मुख्यानि नैच्छत्तानि पितामहः ॥ ६.१२०.३५ ॥
ಆಗ ರಾಜರು ಮೃದುವಾದ, ಮೆತ್ತನೆಯ ಒಳ್ಳೆಯ ದಿಂಬುಗಳನ್ನು ತಂದರು; ಆದರೆ ಪಿತಾಮಹರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.
6.120.36
अथाब्रवीन्नरव्याघ्रः प्रसहन्निव तान्नृपान् ।
नैतानि वीरशय्यासु युक्तरूपाणि पार्थिवाः ॥ ६.१२०.३६ ॥
ಆಗ ನರವ್ಯಾಘ್ರರಾದ ಭೀಷ್ಮರು ಆ ರಾಜರಿಗೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು — ರಾಜರೇ, ಇವು ವೀರರ ಶಯ್ಯೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
6.120.37
ततो वीक्ष्य नरश्रेष्ठमभ्यभाषत पाण्डवम् ।
धनञ्जयं दीर्घबाहुं सर्वलोकमहारथम् ॥ ६.१२०.३७ ॥
ಆಗ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ನೋಡಿ, ದೀರ್ಘಬಾಹುವಾದ, ಸರ್ವಲೋಕಮಹಾರಥನಾದ ಪಾಂಡವ ಧನಂಜಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.120.38
धनञ्जय महाबाहो शिरो मे तात लम्बते ।
दीयतामुपधानं वै यद्युक्तमिह मन्यसे ॥ ६.१२०.३८ ॥
ಧನಂಜಯ, ಮಹಾಬಾಹು, ಮಗುವೇ, ನನ್ನ ತಲೆ ಜೋತುಬೀಳುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ ನನಗೆ ಒಂದು ದಿಂಬು ಕೊಡು.
6.120.39
समारोप्य महच्चापमभिवाद्य पितामहम् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१२०.३९ ॥
ದೊಡ್ಡ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.120.40
आज्ञापय कुरुश्रेष्ठ सर्वशस्त्रभृतां वर ।
प्रेष्योऽहं तव दुर्धर्ष क्रियतां किं पितामह ॥ ६.१२०.४० ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸರ್ವಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆಜ್ಞಾಪಿಸು. ದುರ್ಧರ್ಷನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕ. ಪಿತಾಮಹನೇ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
6.120.41
तमब्रवीच्छान्तनवः शिरो मे तात लम्बते ।
दीयतामुपधानं मे यद्युक्तमिह मन्यसे
उपधानं कुरुश्रेष्ठ उपधेहि ममार्जुन ॥ ६.१२०.४१ ॥
ಶಂತನುವಿನ ಮಗನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಮಗುವೇ, ನನ್ನ ತಲೆ ಜೋತುಬೀಳುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ ನನಗೆ ದಿಂಬು ಕೊಡು. ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ ಅರ್ಜುನ, ನನಗಾಗಿ ದಿಂಬನ್ನು ಇಡು.
6.120.42
वीरशय्यानुरूपं वै शीघ्रं वीर प्रयच्छ मे ।
त्वं हि पार्थ समर्थो वै श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.१२०.४२ ॥
ವೀರನೇ, ವೀರಶಯ್ಯೆಗೆ ಅನುರೂಪವಾದ ದಿಂಬನ್ನು ಬೇಗನೆ ನನಗೆ ಕೊಡು. ಪಾರ್ಥನೇ, ನೀನೇ ಸಮರ್ಥ; ಎಲ್ಲ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
6.120.43
क्षत्रधर्मस्य वेत्ता च बुद्धिसत्वगुणान्वितः ।
फल्गुनोऽपि तथेत्युक्त्वा व्यवसायं परंजयः ॥ ६.१२०.४३ ॥
ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನೂ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸತ್ತ್ವಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ ಆದ ಫಲ್ಗುನನು (ಅರ್ಜುನನು) 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು; ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನು.
6.120.44
गृह्यानुमन्त्र्य गाण्डीवं शरान्सन्नतपर्वणः ।
अनुमान्य महात्मानं भरतानां महारथम् ॥ ६.१२०.४४ ॥
ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತು ಬಾಗಿದ ಗಂಟುಗಳ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಿ, ಭರತರ ಮಹಾರಥನಾದ ಮಹಾತ್ಮನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
6.120.45
त्रिभिस्तीक्ष्णैर्महावेगैरुदगृह्णाच्छिरः शरैः ।
अभिप्राये तु विदिते धर्मात्मा स्वयसाचिना ॥ ६.१२०.४५ ॥
ಮೂರು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿವೇಗದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು (ಭೀಷ್ಮನ) ತಲೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದನು; ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಸವ್ಯಸಾಚಿ (ಅರ್ಜುನ) ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.
6.120.46
अतुष्यद्भरतश्रेष्ठो भीष्मो धर्मार्थतत्त्ववित् ।
उपधानेन दत्तेन प्रत्यनन्दद्धनञ्जयम् ॥ ६.१२०.४६ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಧರ್ಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಭೀಷ್ಮನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು; ನೀಡಿದ ದಿಂಬಿನಿಂದ ಧನಂಜಯನನ್ನು (ಅರ್ಜುನನನ್ನು) ಅಭಿನಂದಿಸಿದನು.
6.120.47
प्राह सर्वान्समुद्वीक्ष्य भरतान्भारतं प्रति ।
कुन्तीपुत्रं युधां श्रेष्ठं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ॥ ६.१२०.४७ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಭರತರನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಾರತ (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ವಂಶ)ದ ಕಡೆಗೆ, ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಮಿತ್ರರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕುಂತೀಪುತ್ರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
6.120.48
शयनस्यानुरूपं मे पाण्डवोपहितं त्वया ।
यद्यन्यथा प्रपद्येथाः शपेयं त्वामहं पुरा ॥ ६.१२०.४८ ॥
ಪಾಂಡವರು ನೀಡಿದ ಈ ಶಯನ ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ; ನೀನು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಮೊದಲೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
6.120.49
एवमेव महाबाहो धर्मेषु परितिष्ठता ।
स्वप्तव्यं क्षत्रियेणाजौ शरतल्पगतेन वै ॥ ६.१२०.४९ ॥
ಓ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ಬಾಣಗಳ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಬೇಕು.
6.120.50
एवमुक्त्वा तु बीभत्सुं सर्वांस्तानब्रवीद्वचः ।
राज्ञश्च राजपुत्रांश्च पाण्डवैरभिसंवृतान् ॥ ६.१२०.५० ॥
ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಪಾಂಡವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ರಾಜರು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ಅವನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
6.120.51
पश्यध्वमुपधानं मे पाणडवेनाभिसन्धितम् ।
शयेयमस्यां शय्यायां यावदावर्तनं रवेः ॥ ६.१२०.५१ ॥
ನೋಡಿ, ಪಾಂಡವನು ನನಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಈ ದಿಂಬು. ಸೂರ್ಯನು ತಿರುಗುವವರೆಗೆ ನಾನು ಈ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತೇನೆ.
6.120.52
ये तदा धारयिष्यन्ति ते च प्रेक्ष्यन्ति मां नृपाः ।
दिशं वैश्रवणाक्रान्तां यदा गन्ता दिवाकरः ॥ ६.१२०.५२ ॥
ಸೂರ್ಯನು ವೈಶ್ರವಣನ ದಿಕ್ಕಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಆಗ ನನ್ನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುವ ರಾಜರು ಇರುವರು.
6.120.53
नूनं सप्ताश्वयुक्तेन रथेनोत्तमतेजसा ।
रक्ष्येऽहं वै मम प्राणान्सुहृदः सुप्रियानिव ॥ ६.१२०.५३ ॥
ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಏಳು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ರಥದಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವೆನು; ಅತಿ ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರರಂತೆ.
6.120.54
परिखाः खन्यतामत्र ममावसदने नृपाः ।
उपासिष्ये विवस्वन्तमेवं शरशताचितः ।
उपारमध्वं संग्रामाद्वैरमुत्सृज्य पार्थिवाः ॥ ६.१२०.५४ ॥
ರಾಜರೇ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳದ ಸುತ್ತಲೂ ಕಂದಕಗಳನ್ನು ಅಗೆಸಿ. ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ಹೀಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವೆನು. ರಾಜರೇ, ವೈರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯುದ್ಧದಿಂದ ವಿರಮಿಸಿರಿ.
6.120.55
उपातिष्ठन्नथो वैद्याः शल्योद्धरणकोविदाः ।
सर्वोपकरणैर्युक्ताः कुशलैः साधुशिक्षिताः ॥ ६.१२०.५५ ॥
ನಂತರ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ವೈದ್ಯರು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದರು; ಎಲ್ಲ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಕೌಶಲ್ಯವುಳ್ಳ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರು.
6.120.56
तान्दृष्ट्वा जाह्नवीपुत्रः प्रोवाच तनयं तव ।
दत्तदेया विसृज्यन्तां पूजयित्वा चिकित्सकाः ॥ ६.१२०.५६ ॥
ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಗಂಗಾಪುತ್ರನು ನಿಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಈ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಗೌರವಿಸಿ ಕಳುಹಿಸಲಿ."
6.120.57
एवंगते मयेदानीं वैद्यैः कार्यमिहास्ति किम् ।
क्षत्रधर्मे प्रशस्तां हि प्राप्तोऽस्मि परमां गतिम् ॥ ६.१२०.५७ ॥
ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ವೈದ್ಯರಿಂದ ಈಗ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಕ್ಷಾತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಲ್ಪಡುವ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ನಾನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.
6.120.58
नैष धर्मो महीपालाः शरतल्पगतस्य मे ।
एभिरेव शरैश्चाहं दग्धव्योऽग्नौ नराधिपाः ॥ ६.१२०.५८ ॥
ಓ ರಾಜರೇ, ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿರುವ ನನಗೆ ಇದು ಧರ್ಮವಲ್ಲ. ನರಾಧಿಪರೇ, ಈ ಬಾಣಗಳಿಂದಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸಬೇಕು.
6.120.59
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
वैद्यान्विसर्जयामास पूजयित्वा यथार्हतः ॥ ६.१२०.५९ ॥
ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಮ್ಮ ಮಗ ದುರ್ಯೋಧನನು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಗೌರವಿಸಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
6.120.60
ततस्ते विस्मयं जग्मुर्नानाजनपदेश्वराः ।
स्थितिं धर्मे परां दृष्ट्वा भीष्मस्यामिततेजसः ॥ ६.१२०.६० ॥
ಆಗ ನಾನಾ ಜನಪದಗಳ ಒಡೆಯರು ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿ ಭೀಷ್ಮನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಪರಮ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡರು.
6.120.61
उपधानं ततो दत्त्वा पितुस्ते मनुजेश्वराः ।
सहिताः पाण्डवाः सर्वे कुरवश्च महारथाः ॥ ६.१२०.६१ ॥
ನಂತರ ಅವರು ತಂದೆಗೆ (ಭೀಷ್ಮರಿಗೆ) ದಿಂಬನ್ನು ನೀಡಿ, ಮನುಷ್ಯರ ರಾಜರು, ಪಾಂಡವರು, ಎಲ್ಲಾ ಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾರಥರು ಒಟ್ಟಾಗಿದ್ದರು.
6.120.62
उपगम्य महात्मानं शयानं शयने शुभे ॥ ६.१२०.६२ ॥
ಸುಂದರ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಮಹಾತ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು.
6.120.63
तेऽभिवाद्य ततो भीष्मं कृत्वा च त्रिःप्रदक्षिणम् ।
विधाय रक्षां भीष्मस्य सर्व एव समन्ततः ॥ ६.१२०.६३ ॥
ಅವರು ಭೀಷ್ಮರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಭೀಷ್ಮರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು.
6.120.64
वीराः स्वशिबिराण्येव ध्यायन्तः परमातुराः ।
निवेशायाभ्युपागच्छन्सायाह्ने रुधिरोक्षिताः ॥ ६.१२०.६४ ॥
ವೀರರು ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಥೆಯಿಂದ, ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದವರಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಹೋದರು.
6.120.65
निविष्टान्पाण्डवांश्चैव प्रीयमाणान्महारथान् ।
भीष्मस्य पतनं दृष्ट्वा उपगम्य महाबलः ॥ ६.१२०.६५ ॥
ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಮಹಾರಥರು ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಭೀಷ್ಮರ ಪತನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಬಲನು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
6.120.66
उवाच माधवः काले धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
दिष्ट्या जयसि कौरव्य दिष्ट्या भीष्मो निपातितः ॥ ६.१२०.६६ ॥
ಮಾಧವನು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಕೌರವ್ಯನೇ, ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ನೀನು ಜಯಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ಭೀಷ್ಮರು ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.'
6.120.67
अवध्यो मानुषैरेव सत्यसन्धो महारथः ।
अथवा दैवतैः सार्धं सर्वशास्त्रस्य पारगः ॥ ६.१२०.६७ ॥
ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಅವಧ್ಯನು, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞನಾದ ಮಹಾರಥನು; ಅಥವಾ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪಾರಂಗತನು.
6.120.68
त्वां तु चक्षुर्हणं प्राप्य दग्धो घोरेण चक्षुष ।
एवमुक्तो धर्मराजः प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ ६.१२०.६८ ॥
"ನಿನ್ನನ್ನು ಕಣ್ಣನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಬಾಣ ತಲುಪಿ, ಭೀಕರ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟವನು" ಎಂದು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಧರ್ಮರಾಜನು ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
6.120.69
तव प्रसादाद्विजयः क्रोधात्तव पराजयः ।
त्वं हि नः शरणं कृष्ण भक्तानामभयंकरः ॥ ६.१२०.६९ ॥
ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜಯ, ನಿನ್ನ ಕೋಪದಿಂದ ಪರಾಜಯ; ಕೃಷ್ಣಾ, ನೀನೇ ನಮಗೆ ಶರಣು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುವವನು.
6.120.70
अनाश्चर्यो जयस्तेषां येषां त्वमसि केशव ।
रक्षिता समरे नित्यं नित्यं चापि हिते रतः ॥ ६.१२०.७० ॥
ನೀನು ಯಾರ ರಕ್ಷಕನೋ, ಕೇಶವಾ, ಅವರಿಗೆ ಜಯ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ; ನೀನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸದಾ ರಕ್ಷಕ, ಸದಾ ಅವರ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನು.
6.120.71
सर्वथा त्वां समासाद्य नाश्चर्यमिति मे मतिः ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच स्मयमानो जनार्दनः।
तवैवैतद्युक्तरूपं वचनं पार्थिवोत्तम ॥ ६.१२०.७१ ॥
"ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನಗುತ್ತಾ ಜನಾರ್ದನನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ಮಾತು ನಿನಗೇ ತಕ್ಕದ್ದು."