ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.120
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.120.1
कथमासंस्तदा योधा हीना भीष्मेण सञ्जय ।
बलिना देवकल्पेन कौमारब्रह्मचारिणा ॥ ६.१२०.१ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବଳବାନ, ଦେବତୁଲ୍ୟ, ବାଲ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିନା ସେତେବେଳେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କିପରି ଥିଲେ?
6.120.2
तदैव निहतान्मन्ये कुरूनन्यांश्च पाण्डवैः ।
न प्राहरद्यदा भीष्मो घृणित्वाद्द्रुपदात्मजम् ॥ ६.१२०.२ ॥
ଭୀଷ୍ମ କରୁଣାବଶତଃ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରହାର ନ କରିଥିବା ବେଳେ ହିଁ କୌରବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଥିଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।
6.120.3
ततो दुःखतरं मन्ये किमन्यत्प्रभविष्यति ।
अद्यैव निहतं श्रुत्वा पितरं मम दुर्मतेः ॥ ६.१२०.३ ॥
ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦାୟକ ଆଉ କ'ଣ ହେବ? ଆଜି ହିଁ ମୋ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ପିତା ନିହତ ହୋଇଥିବା ଶୁଣିଲି।
6.120.4
अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम सञ्जय ।
श्रुत्वा विनिहतं भीष्मं शतधा यन्न दीर्यते ॥ ६.१२०.४ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ମୋ ହୃଦୟ ଶହେ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଫାଟୁ ନାହିଁ, ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା ଲୌହ ପଥରରେ ନିର୍ମିତ।
6.120.5
यदन्यन्निहतेनाजौ भीष्मेण जयमिच्छता ।
चेष्टितं कुरुसिंहेन तन्मे कथय सुव्रत ॥ ६.१२०.५ ॥
ହେ ସୁବ୍ରତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା କୁରୁସିଂହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଯାହା କର୍ମ ଥିଲା, ତାହା ମୋତେ କୁହ।
6.120.6
पुनःपुनर्न मृष्यामि हतं देवव्रतं रणे ।
न हतो जामदग्न्येन दिव्यैरस्त्रैश्च यः पुरा ॥ ६.१२०.६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ଦେବବ୍ରତଙ୍କୁ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ସହି ପାରୁନାହିଁ; ପୂର୍ବେ ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିହତ ହୋଇ ନ ଥିଲେ।
6.120.7
स हतो द्रौपदेयेन पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ।
सायाह्ने न्यपतद्भूमौ धार्तराष्ट्रान्विषादयन् ॥ ६.१२०.७ ॥
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜକୁମାର ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ହତ ହେଲେ; ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିଷାଦରେ ପକାଇ।
6.120.8
पाञ्चालान्हर्षयंश्चैव भीष्मः कुरुपितामहः ।
स शेते शरतल्पस्थो मेदिनीमस्पृशंस्तदा ॥ ६.१२०.८ ॥
ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କରି, କୁରୁପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଛନ୍ତି; ସେତେବେଳେ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିନଥିଲେ।
6.120.9
भीष्मो रथात्प्रपतितः संछिन्नो बहुभिः शरैः ।
हाहेति तुमुलः शब्दो भूतानां समपद्यत ॥ ६.१२०.९ ॥
ବହୁ ବାଣରେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭୀଷ୍ମ ରଥରୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ 'ହାୟ ହାୟ' ର ମହାନାଦ ଉଠିଲା।
6.120.10
सीमावृक्षे निपतिते कुरूणां समितिंजये ।
सेनयोरुभयो राजन्क्षत्रियान्भयमाविशत् ॥ ६.१२०.१० ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୁରୁଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧଜୟର ସୀମାବୃକ୍ଷ ପଡ଼ିଗଲେ, ଉଭୟ ସେନାର କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା।
6.120.11
भीष्मं शान्तनवं दृष्ट्वा विशीर्णकवचध्वजम् ।
कुरवः पर्यवर्तन्त पाण्डवाश्च विशांपते ॥ ६.१२०.११ ॥
କବଚ ଓ ଧ୍ୱଜା ଭଗ୍ନ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ପ୍ରଜାପତି, କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଦୁହେଁ ଫେରିଗଲେ।
6.120.12
खं तमःसंवृतमभूदासीद्भानुर्गतप्रभः ।
ररास पृथिवी चैव भीष्मे शान्तनवे हते ॥ ६.१२०.१२ ॥
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହେବାରୁ ଆକାଶ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହେଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାହୀନ ହେଲେ, ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜନ କଲା।
6.120.13
अयं ब्रह्मविदां श्रेष्ठो गतिर्ब्रह्मविदां सदा ।
इत्यभाषन्त भूतानि शयानं पुरुषर्षभम् ॥ ६.१२०.१३ ॥
ଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ସଦା ଗତି — ଏହିପରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା ସେହି ପୁରୁଷର୍ଷଭଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.120.14
अयं पितरमाज्ञाय कामार्तं शन्तनुं पुरा ।
ऊर्ध्वरेतसमात्मानं चकार पुरुषर्षभः ॥ ६.१२०.१४ ॥
ପୂର୍ବେ ପିତା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ କାମାର୍ତ୍ତ ଜାଣି ଏହି ପୁରୁଷର୍ଷଭ ନିଜକୁ ঊର୍ଧ୍ୱରେତା କରିଥିଲେ।
6.120.15
इति स्म शरतल्पस्थं भरतानां पितामहम् ।
ऋषयस्त्वभ्यभाषन्त सहिताः सिद्धचारणैः ॥ ६.१२०.१५ ॥
ଏହିପରି ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବା ଭରତମାନଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କ ସହ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଋଷିମାନେ କଥା କହିଲେ।
6.120.16
हते शान्तनवे भीष्मे भरतानां पितामहे ।
न किंचित्प्रत्यपद्यन्त पुत्रास्तव हि मारिष ॥ ६.१२०.१६ ॥
ହେ ମାରିଷ, ଭରତମାନଙ୍କ ପିତାମହ ଶାନ୍ତନବ ଭୀଷ୍ମ ହତ ହେଲେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କିଛି ଫେରି ପାଇଲେ ନାହିଁ।
6.120.17
विषण्णवदनाश्चासन्हतश्रीकाश्च भारत ।
अतिष्ठन्व्रीडिताश्चैव ह्रिया युक्ता ह्यधोमुखाः ॥ ६.१२०.१७ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେମାନଙ୍କ ମୁଖ ବିଷଣ୍ଣ ଓ ଶ୍ରୀହୀନ ହେଲା; ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ଠିଆ ହେଲେ।
6.120.18
पाण्डवाश्च जयं लब्ध्वा संग्रामशिरसि स्थिताः ।
सर्वे दध्युर्महाशङ्खान्हेमजालपरिष्कृतान् ॥ ६.१२०.१८ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜୟ ଲାଭ କରି ଯୁଦ୍ଧର ଶୀର୍ଷରେ ଠିଆ ହୋଇ ସମସ୍ତେ ସୁବର୍ଣ୍ଣଜାଲରେ ସଜ୍ଜିତ ମହାଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।
6.120.19
हर्षात्तूर्यसहस्रेषु वाद्यमानेषु चानघ ।
अपश्याम महाराज भीमसेनं महाबलम् ॥ ६.१२०.१९ ॥
ହର୍ଷରେ ହଜାରେ ତୂର୍ଯ୍ୟ ବାଜୁଥିବାବେଳେ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ହେ ମହାରାଜ, ଆମେ ମହାବଳ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ।
6.120.20
विक्रीडमानं कौन्तेयं हर्षेण महता युतम् ।
निहत्य तरसा शत्रुं महाबलसमन्वितम् ॥ ६.१२०.२० ॥
ମହା ହର୍ଷରେ ଖେଳୁଥିବା କୌନ୍ତେୟଙ୍କୁ, ଶତ୍ରୁକୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କରି ମହାବଳରେ ଯୁକ୍ତ ଥିବାଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖିଲୁ।
6.120.21
संमोहश्चापि तुमुलः कुरूणामभवत्ततः ।
कर्णदुर्योधनौ चापि निःश्वसेतां मुहुर्मुहुः ॥ ६.१२०.२१ ॥
ତାପରେ କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ମୋହ ଓ କୋଳାହଳ ଉପୁଜିଲା; କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘ ନିଃଶ୍ୱାସ ପକାଇଲେ।
6.120.22
तथा निपातिते भीष्मे कौरवाणां पितामहे ।
हाहाभूतमभूत्सर्वं निर्मर्यादमवर्तत ॥ ६.१२०.२२ ॥
ଏହିପରି କୌରବଙ୍କ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ପଡ଼ିଗଲେ, ସବୁ ହାହାକାରରେ ପରିଣତ ହେଲା ଏବଂ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଲଙ୍ଘିତ ହେଲା।
6.120.23
दृष्ट्वा च पतितं भीष्मं पुत्रो दुःशासनस्तव ।
उत्तमं जवमास्थाय द्रोणानीकभुपाद्रवत् ॥ ६.१२०.२३ ॥
ଭୀଷ୍ମ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି ତୁମ ପୁତ୍ର ଦୁଃଶାସନ ଉତ୍ତମ ବେଗରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସେନା ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।
6.120.24
भ्रात्रा प्रस्थापितो वीरः स्वेनानीकेन दंशितः ।
प्रययौ पुरुषव्याघ्रः स्वसैन्यमभिहर्षयन् ॥ ६.१२०.२४ ॥
ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା, ନିଜ ସେନାରେ ସଜ୍ଜିତ ସେହି ବୀର ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର ନିଜ ସେନାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି ଆଗକୁ ଗଲେ।
6.120.25
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कुरवः पर्यवारयन् ।
दुःशासनं महाराज किमयं वक्ष्यतीति च ॥ ६.१२०.२५ ॥
ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି କୌରବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ। ହେ ମହାରାଜ, ଏ କ'ଣ କହିବ?
6.120.26
ततो द्रोणाय निहतं भीष्ममाचष्ट कौरवः ।
द्रोणस्तदाऽप्रियं श्रुत्वा मुमोह भरतर्षभ ॥ ६.१२०.२६ ॥
ସେତେବେଳେ ଜଣେ କୌରବ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି କହିଲେ। ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସେହି ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଦ୍ରୋଣ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ।
6.120.27
स संज्ञामुपलभ्याशु भारद्वाजः प्रतापवान् ।
निवारयामास तदा स्वान्यनीकानि मारिष ॥ ६.१२०.२७ ॥
ସେହି ପ୍ରତାପୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ (ଦ୍ରୋଣ) ଶୀଘ୍ର ଚେତନା ଫେରି ପାଇଲେ ଏବଂ ହେ ମାରିଷ, ସେତେବେଳେ ନିଜ ଓ ଅନ୍ୟ ସେନାମାନଙ୍କୁ ନିବାରଣ କଲେ।
6.120.28
विनिवृत्तान्कुरून्दृष्ट्वा पाण्डवापि स्वसैनिकान् ।
रथैः शीघ्राश्वसंयुक्तैः समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ६.१२०.२८ ॥
କୌରବମାନେ ପଛକୁ ଫେରିବା ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ, ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ଯୋଜିତ ରଥ ସହିତ, ସବୁ ପଟରୁ ଘେରିଲେ।
6.120.29
निवृत्तेषु च सैन्येषु पारम्पर्येण सर्वशः ।
निर्मुक्तकवचाः सर्वे भीष्ममीयुर्नराधिपाः ॥ ६.१२०.२९ ॥
ସୈନ୍ୟମାନେ କ୍ରମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଛକୁ ଫେରିଲା ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜା କବଚ ଖୋଲି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
6.120.30
व्युपरम्य ततो युद्धाद्योधाः शतसहस्रशः ।
उपतस्थुर्महात्मानं प्रजापतिमिवामराः ॥ ६.१२०.३० ॥
ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିରତ ହୋଇ ତା'ପରେ ଶହ ଶହ ହଜାର ଯୋଦ୍ଧା, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
6.120.31
ते तु भीष्मं समासाद्य शयानं भरतर्षभम् ।
अभिवाद्यावतिष्ठन्त पाण्डवाः कुरुभिः सह ॥ ६.१२०.३१ ॥
ଭରତବଂଶର ବୃଷଭ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଶୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ କୌରବଙ୍କ ସହିତ ଠିଆ ହେଲେ।
6.120.32
अथ पाण्डून्कुरूंश्चैव प्रणिपत्याग्रतः स्थितान् ।
अभ्यभाषत धर्मात्मा भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.१२०.३२ ॥
ତା'ପରେ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କରି ଧର୍ମାତ୍ମା ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ।
6.120.33
स्वागतं वो महाभागाः स्वागतं वो महारथाः ।
तुष्यामि दर्शनाच्चाहं युष्माकममरोपमाः ॥ ६.१२०.३३ ॥
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନଗଣ, ଆପଣମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ! ହେ ମହାରଥୀଗଣ, ଆପଣମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ! ଦେବତୁଲ୍ୟ ଆପଣମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
6.120.34
अभिनन्द्य स तानेवं शिरसा लम्बताऽब्रवीत् ।
परपार्श्वे तव सुतान्स्थितानुद्वीक्ष्य भारत।
शिरो मे लम्बतेऽत्यर्थमुपधानं प्रदीयताम् ॥ ६.१२०.३४ ॥
ଏହିପରି ସ୍ୱାଗତ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଝୁଲାଇ ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ — ହେ ଭାରତ, ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଠିଆ ଦେଖି। ମୋ ମୁଣ୍ଡ ବହୁତ ଝୁଲୁଛି; ଏକ ତକିଆ ଦିଅ।
6.120.35
ततो नृपाः समाजह्रुस्तनूनि च मृदूनि च ।
उपधानानि मुख्यानि नैच्छत्तानि पितामहः ॥ ६.१२०.३५ ॥
ତା'ପରେ ରାଜାମାନେ କୋମଳ ଓ ମୃଦୁ ଉତ୍ତମ ତକିଆଗୁଡ଼ିକ ଆଣିଲେ; କିନ୍ତୁ ପିତାମହ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ।
6.120.36
अथाब्रवीन्नरव्याघ्रः प्रसहन्निव तान्नृपान् ।
नैतानि वीरशय्यासु युक्तरूपाणि पार्थिवाः ॥ ६.१२०.३६ ॥
ତା'ପରେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ଭୀଷ୍ମ ସେହି ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ — ହେ ରାଜାଗଣ, ଏଗୁଡ଼ିକ ବୀରଶଯ୍ୟା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
6.120.37
ततो वीक्ष्य नरश्रेष्ठमभ्यभाषत पाण्डवम् ।
धनञ्जयं दीर्घबाहुं सर्वलोकमहारथम् ॥ ६.१२०.३७ ॥
ତାପରେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ସର୍ବଲୋକମହାରଥୀ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ କହିଲେ।
6.120.38
धनञ्जय महाबाहो शिरो मे तात लम्बते ।
दीयतामुपधानं वै यद्युक्तमिह मन्यसे ॥ ६.१२०.३८ ॥
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ହେ ମହାବାହୁ, ହେ ବତ୍ସ, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଝୁଲୁଛି। ଯଦି ଏଠାରେ ଉଚିତ ମନେ କର ତେବେ ମୋତେ ଏକ ତକିଆ ଦିଅ।
6.120.39
समारोप्य महच्चापमभिवाद्य पितामहम् ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१२०.३९ ॥
ବଡ଼ ଧନୁ ଥୋଇ, ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଲୁହଭରା ଆଖିରେ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.120.40
आज्ञापय कुरुश्रेष्ठ सर्वशस्त्रभृतां वर ।
प्रेष्योऽहं तव दुर्धर्ष क्रियतां किं पितामह ॥ ६.१२०.४० ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ସର୍ବଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜ୍ଞା କର। ହେ ଦୁର୍ଧର୍ଷ, ମୁଁ ତୁମର ସେବକ। ହେ ପିତାମହ, କଣ କରିବି?
6.120.41
तमब्रवीच्छान्तनवः शिरो मे तात लम्बते ।
दीयतामुपधानं मे यद्युक्तमिह मन्यसे
उपधानं कुरुश्रेष्ठ उपधेहि ममार्जुन ॥ ६.१२०.४१ ॥
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ବତ୍ସ, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଝୁଲୁଛି। ଯଦି ଏଠାରେ ଉଚିତ ମନେ କର ତେବେ ମୋତେ ତକିଆ ଦିଅ। ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ, ମୋ ପାଇଁ ତକିଆ ରଖ।
6.120.42
वीरशय्यानुरूपं वै शीघ्रं वीर प्रयच्छ मे ।
त्वं हि पार्थ समर्थो वै श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ ६.१२०.४२ ॥
ହେ ବୀର, ବୀରଶଯ୍ୟା ଉପଯୁକ୍ତ ତକିଆ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଦିଅ। ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ହିଁ ସମର୍ଥ; ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.120.43
क्षत्रधर्मस्य वेत्ता च बुद्धिसत्वगुणान्वितः ।
फल्गुनोऽपि तथेत्युक्त्वा व्यवसायं परंजयः ॥ ६.१२०.४३ ॥
କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ବୁଦ୍ଧି ଓ ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଫଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ) 'ସେପରି ହେଉ' କହି ନିଜ ସଂକଳ୍ପ ପ୍ରକାଶ କଲେ; ସେ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ଥିଲେ।
6.120.44
गृह्यानुमन्त्र्य गाण्डीवं शरान्सन्नतपर्वणः ।
अनुमान्य महात्मानं भरतानां महारथम् ॥ ६.१२०.४४ ॥
ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁ ଓ ବଙ୍କା ଗଣ୍ଠିଯୁକ୍ତ ବାଣସବୁ ନେଇ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ଭରତମାନଙ୍କ ମହାରଥୀ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତି ମାଗିଲେ।
6.120.45
त्रिभिस्तीक्ष्णैर्महावेगैरुदगृह्णाच्छिरः शरैः ।
अभिप्राये तु विदिते धर्मात्मा स्वयसाचिना ॥ ६.१२०.४५ ॥
ତିନୋଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅତିବେଗୀ ବାଣରେ ସେ (ଭୀଷ୍ମଙ୍କ) ମସ୍ତକ ଉପରକୁ ଉଠାଇଲେ; ଧର୍ମାତ୍ମା ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ) ତାଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣିଲେ।
6.120.46
अतुष्यद्भरतश्रेष्ठो भीष्मो धर्मार्थतत्त्ववित् ।
उपधानेन दत्तेन प्रत्यनन्दद्धनञ्जयम् ॥ ६.१२०.४६ ॥
ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଭୀଷ୍ମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ; ପ୍ରଦତ୍ତ ବାଲିସ ଦ୍ୱାରା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ) ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
6.120.47
प्राह सर्वान्समुद्वीक्ष्य भरतान्भारतं प्रति ।
कुन्तीपुत्रं युधां श्रेष्ठं सुहृदां प्रीतिवर्धनम् ॥ ६.१२०.४७ ॥
ସେ ସମସ୍ତ ଭରତମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭାରତ (ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବଂଶ) ପ୍ରତି, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଉଥିବା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
6.120.48
शयनस्यानुरूपं मे पाण्डवोपहितं त्वया ।
यद्यन्यथा प्रपद्येथाः शपेयं त्वामहं पुरा ॥ ६.१२०.४८ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଇଥିବା ଏହି ଶୟ୍ୟା ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ଯଦି ତୁମେ ଏହାର ବିପରୀତ କରୁଥାଆନ୍ତ, ତେବେ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଅଭିଶାପ ଦେଇଥାଆନ୍ତି।
6.120.49
एवमेव महाबाहो धर्मेषु परितिष्ठता ।
स्वप्तव्यं क्षत्रियेणाजौ शरतल्पगतेन वै ॥ ६.१२०.४९ ॥
ହେ ମହାବାହୋ, ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିର ରହୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହିପରି ବାଣଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ।
6.120.50
एवमुक्त्वा तु बीभत्सुं सर्वांस्तानब्रवीद्वचः ।
राज्ञश्च राजपुत्रांश्च पाण्डवैरभिसंवृतान् ॥ ६.१२०.५० ॥
ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
6.120.51
पश्यध्वमुपधानं मे पाणडवेनाभिसन्धितम् ।
शयेयमस्यां शय्यायां यावदावर्तनं रवेः ॥ ६.१२०.५१ ॥
ଦେଖ, ପାଣ୍ଡବ ମୋ ପାଇଁ ସଜାଇଥିବା ଏହି ବାଲିଶ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଫେରିବା ଯାଏ ମୁଁ ଏହି ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିବି।
6.120.52
ये तदा धारयिष्यन्ति ते च प्रेक्ष्यन्ति मां नृपाः ।
दिशं वैश्रवणाक्रान्तां यदा गन्ता दिवाकरः ॥ ६.१२०.५२ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଦିଗ (ଉତ୍ତର) ଆଡକୁ ଯିବାବେଳେ, ସେତେବେଳେ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ମୋତେ ଧରିବେ ଓ ମୋତେ ଦେଖିବେ, ସେମାନେ ହିଁ ରହିବେ।
6.120.53
नूनं सप्ताश्वयुक्तेन रथेनोत्तमतेजसा ।
रक्ष्येऽहं वै मम प्राणान्सुहृदः सुप्रियानिव ॥ ६.१२०.५३ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ସାତୋଟି ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା ଉତ୍ତମ ତେଜସ୍ୱୀ ରଥରେ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣର ରକ୍ଷା କରିବି, ଯେପରି ସେମାନେ ଅତି ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ।
6.120.54
परिखाः खन्यतामत्र ममावसदने नृपाः ।
उपासिष्ये विवस्वन्तमेवं शरशताचितः ।
उपारमध्वं संग्रामाद्वैरमुत्सृज्य पार्थिवाः ॥ ६.१२०.५४ ॥
ହେ ରାଜାମାନେ, ଏଠାରେ ମୋ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳ ଚାରିପଟେ ଖାଲ ଖୋଳାଯାଉ। ଶହ ଶହ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ମୁଁ ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବି। ହେ ରାଜାମାନେ, ବୈର ତ୍ୟାଗ କରି ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିରତ ହୁଅ।
6.120.55
उपातिष्ठन्नथो वैद्याः शल्योद्धरणकोविदाः ।
सर्वोपकरणैर्युक्ताः कुशलैः साधुशिक्षिताः ॥ ६.१२०.५५ ॥
ଏବେ ଶଲ୍ୟ ଉଦ୍ଧାରରେ ନିପୁଣ ବୈଦ୍ୟମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ; ସମସ୍ତ ଉପକରଣରେ ସଜ୍ଜିତ, କୁଶଳୀ ଓ ସୁଶିକ୍ଷିତ।
6.120.56
तान्दृष्ट्वा जाह्नवीपुत्रः प्रोवाच तनयं तव ।
दत्तदेया विसृज्यन्तां पूजयित्वा चिकित्सकाः ॥ ६.१२०.५६ ॥
ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏହି ବୈଦ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯାହା ଦେୟ ତାହା ଦେଇ, ସମ୍ମାନ କରି ବିଦାୟ ଦିଅ।"
6.120.57
एवंगते मयेदानीं वैद्यैः कार्यमिहास्ति किम् ।
क्षत्रधर्मे प्रशस्तां हि प्राप्तोऽस्मि परमां गतिम् ॥ ६.१२०.५७ ॥
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋ ପାଇଁ ବୈଦ୍ୟଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ? କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ ପରମ ଗତି ମୁଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।
6.120.58
नैष धर्मो महीपालाः शरतल्पगतस्य मे ।
एभिरेव शरैश्चाहं दग्धव्योऽग्नौ नराधिपाः ॥ ६.१२०.५८ ॥
ହେ ରାଜାମାନେ, ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଧର୍ମ ନୁହେଁ। ହେ ନରାଧିପମାନେ, ଏହି ଶରଗୁଡ଼ିକରେ ହିଁ ମୋତେ ଅଗ୍ନିରେ ଦହନ କରାଯାଉ।
6.120.59
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
वैद्यान्विसर्जयामास पूजयित्वा यथार्हतः ॥ ६.१२०.५९ ॥
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନ ବୈଦ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟତାନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କରି ବିଦାୟ ଦେଲେ।
6.120.60
ततस्ते विस्मयं जग्मुर्नानाजनपदेश्वराः ।
स्थितिं धर्मे परां दृष्ट्वा भीष्मस्यामिततेजसः ॥ ६.१२०.६० ॥
ତେବେ ନାନାଜନପଦର ଅଧିପତିମାନେ ଅମିତତେଜସ୍ୱୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ଧର୍ମରେ ପରମ ସ୍ଥିରତା ଦେଖି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
6.120.61
उपधानं ततो दत्त्वा पितुस्ते मनुजेश्वराः ।
सहिताः पाण्डवाः सर्वे कुरवश्च महारथाः ॥ ६.१२०.६१ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନେ ପିତା (ଭୀଷ୍ମ)ଙ୍କୁ ତକିଆ ଦେଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜାମାନେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କୁରୁ ମହାରଥୀମାନେ ଏକତ୍ର ଥିଲେ।
6.120.62
उपगम्य महात्मानं शयानं शयने शुभे ॥ ६.१२०.६२ ॥
ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରିଥିବା ମହାତ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ।
6.120.63
तेऽभिवाद्य ततो भीष्मं कृत्वा च त्रिःप्रदक्षिणम् ।
विधाय रक्षां भीष्मस्य सर्व एव समन्ततः ॥ ६.१२०.६३ ॥
ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଚାରିଆଡ଼େ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରକ୍ଷାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
6.120.64
वीराः स्वशिबिराण्येव ध्यायन्तः परमातुराः ।
निवेशायाभ्युपागच्छन्सायाह्ने रुधिरोक्षिताः ॥ ६.१२०.६४ ॥
ବୀରମାନେ ନିଜ ନିଜ ଶିବିରକୁ ହିଁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ଶିବିରକୁ ଗଲେ।
6.120.65
निविष्टान्पाण्डवांश्चैव प्रीयमाणान्महारथान् ।
भीष्मस्य पतनं दृष्ट्वा उपगम्य महाबलः ॥ ६.१२०.६५ ॥
ପାଣ୍ଡବ ଓ ମହାରଥୀମାନେ ଶିବିରରେ ରହି ଆନନ୍ଦିତ ଥିବାର ଦେଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପତନ ଦେଖି, ମହାବଳ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
6.120.66
उवाच माधवः काले धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् ।
दिष्ट्या जयसि कौरव्य दिष्ट्या भीष्मो निपातितः ॥ ६.१२०.६६ ॥
ମାଧବ ଉଚିତ ସମୟରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ କୌରବ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ ବଳରେ ତୁମେ ଜିତୁଛ; ଭାଗ୍ୟ ବଳରେ ଭୀଷ୍ମ ନିପାତିତ ହୋଇଛନ୍ତି।'
6.120.67
अवध्यो मानुषैरेव सत्यसन्धो महारथः ।
अथवा दैवतैः सार्धं सर्वशास्त्रस्य पारगः ॥ ६.१२०.६७ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବଧ୍ୟ, ସତ୍ୟପ୍ରତିଜ୍ଞ ମହାରଥୀ; କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ପାରଙ୍ଗତ।
6.120.68
त्वां तु चक्षुर्हणं प्राप्य दग्धो घोरेण चक्षुष ।
एवमुक्तो धर्मराजः प्रत्युवाच जनार्दनम् ॥ ६.१२०.६८ ॥
"ତୁମକୁ ଚକ୍ଷୁହରଣ ବାଣ ପହଞ୍ଚି, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଦଗ୍ଧ" ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ଧର୍ମରାଜ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
6.120.69
तव प्रसादाद्विजयः क्रोधात्तव पराजयः ।
त्वं हि नः शरणं कृष्ण भक्तानामभयंकरः ॥ ६.१२०.६९ ॥
ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହରେ ବିଜୟ, ତୁମ କ୍ରୋଧରେ ପରାଜୟ; ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ହିଁ ଆମର ଶରଣ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଉଥିବା।
6.120.70
अनाश्चर्यो जयस्तेषां येषां त्वमसि केशव ।
रक्षिता समरे नित्यं नित्यं चापि हिते रतः ॥ ६.१२०.७० ॥
ଯାହାଙ୍କର ତୁମେ ରକ୍ଷକ, ହେ କେଶବ, ସେମାନଙ୍କର ବିଜୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ରକ୍ଷକ ଏବଂ ସଦା ସେମାନଙ୍କ ହିତରେ ରତ।
6.120.71
सर्वथा त्वां समासाद्य नाश्चर्यमिति मे मतिः ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच स्मयमानो जनार्दनः।
तवैवैतद्युक्तरूपं वचनं पार्थिवोत्तम ॥ ६.१२०.७१ ॥
"ତୁମକୁ ସର୍ବଥା ପାଇଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ ବୋଲି ମୋର ମତ।" ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ହସି ହସି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ହେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ବଚନ ତୁମରି ଯୋଗ୍ୟ।"