મહાભારત · અધ્યાય 6.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.122.1
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे जग्मुः स्वानालयान्पुनः ।
तूष्णींभूते महाराज भीष्मे शन्तनुनन्दने ॥ ६.१२२.१ ॥
ત્યારે તે બધા રાજાઓ પોતપોતાના નિવાસે પાછા ગયા, હે મહારાજ, શંતનુનંદન ભીષ્મ મૌન થયા ત્યારે.
6.122.2
श्रुत्वा तु निहतं भीष्मं राधेयः पुरुषर्षभः ।
ईषदागतसंत्रासस्त्वरयोपजगाम ह ॥ ६.१२२.२ ॥
ભીષ્મ હણાયા છે એ સાંભળીને, પુરુષશ્રેષ્ઠ રાધેય (કર્ણ) થોડા ભયભીત થઈ ઝડપથી ત્યાં આવ્યા.
6.122.3
स ददर्श महात्मानं शरतल्पगतं तदा ।
जन्मशय्यागतं वीरं कार्तिकेयमिव प्रभुम् ॥ ६.१२२.३ ॥
ત્યારે તેમણે બાણોની શય્યા પર પડેલા તે મહાત્માને જોયા; જન્મશય્યા પર રહેલા કાર્તિકેય જેવા તે વીર પ્રભુને.
6.122.4
निमीलिताक्षं तं वीरं साश्रुकण्ठस्तदा वृषा ।
अभ्येत्य पादयोस्तस्य निपपात महाद्युतिः ॥ ६.१२२.४ ॥
આંખો બંધ કરીને પડેલા તે વીર પાસે, આંસુથી ભરેલા કંઠે, ત્યારે વૃષ (કર્ણ) આવીને તેમના ચરણોમાં પડ્યા, તે મહાતેજસ્વી.
6.122.5
राधेयोऽहं कुरुश्रेष्ठ नित्यमक्षिगतस्तव ।
द्वेष्योऽत्यन्तमनागाः सन्निति चैनमुवाच ह ॥ ६.१२२.५ ॥
"હું રાધાનો પુત્ર કર્ણ છું, કુરુશ્રેષ્ઠ; હંમેશાં તમારી આંખમાં કાંટાની જેમ રહેલો, અત્યંત દ્વેષપાત્ર છતાં નિર્દોષ" એમ તેણે તેમને કહ્યું.
6.122.6
तच्छ्रुत्वा कुरुवृद्धो हि शरैः संवृतलोचनः ।
रहितं धिष्ण्यमालोक्य समुत्सार्य च रक्षिणः ॥ ६.१२२.६ ॥
તે સાંભળીને, બાણોથી આંખો ઢંકાયેલા કુરુવૃદ્ધે જગ્યા ખાલી જોઈ અને રક્ષકોને દૂર મોકલ્યા.
6.122.7
पितेव पुत्रं गाङ्गेयः परिरभ्यैकपाणिना ।
शनैरुद्वीक्ष्य सस्नेहमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१२२.७ ॥
પિતા પુત્રને જેમ, તેમ ગાંગેય ભીષ્મે એક હાથે આલિંગન કરીને, ધીમેથી સ્નેહથી જોઈને આ વચન કહ્યું.
6.122.8
न विप्रियं ममैवेह यत्स्पर्धेथा मया सह ।
यदि मां नाधिगच्छेथा न ते श्रेयो ध्रुवं भवेत् ॥ ६.१२२.८ ॥
તું મારી સાથે સ્પર્ધા કરે છે તેમાં મને કંઈ અપ્રિય નથી; પણ જો તું મને જીતી ન શકે, તો તારું કલ્યાણ નિશ્ચિત નહીં થાય.
6.122.9
कौन्तेयस्त्वं न राधेयो न तवाधिरथः पिता ।
सूर्यजस्त्वं महाबाहो विदितो नारदान्मया ॥ ६.१२२.९ ॥
તું કુંતીનો પુત્ર છે, રાધાનો નહીં; અધિરથ તારા પિતા નથી. હે મહાબાહો, તું સૂર્યપુત્ર છે, એ હું નારદ પાસેથી જાણું છું.
6.122.10
कृष्णद्वैपायनाच्चैव तेजसा च न संशयः ।
न च द्वेषोस्ति मे तात त्वयि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ६.१२२.१० ॥
કૃષ્ણદ્વૈપાયન (વ્યાસ) પાસેથી અને તેમના તેજથી પણ આ સત્ય છે, એમાં શંકા નથી. હે તાત, તારા પ્રત્યે મને દ્વેષ નથી; સત્ય જ હું તને કહું છું.
6.122.11
तेजोवधनिमित्तं तु परुषं त्वाहमब्रुवम् ।
अकस्मात्पाण्डवान्हि त्वं द्विषसीति मतिर्मम ॥ ६.१२२.११ ॥
તારું તેજ ઘટાડવાના હેતુથી જ મેં તને કઠોર વચન કહ્યાં; અચાનક તું પાંડવોને દ્વેષે છે, એવો મારો મત છે.
6.122.12
येनासि बहुशो राज्ञा चोदितः सूतनन्दन ।
जातोऽसि धर्मलोपेन ततस्ते बुद्धिरीदृशी ॥ ६.१२२.१२ ॥
જે રાજાથી તું વારંવાર પ્રેરાયો છે, હે સૂતનંદન, તું ધર્મલોપથી જન્મ્યો છે; તેથી તારી બુદ્ધિ આવી છે.
6.122.13
नीचाश्रयान्मत्सरेण द्वेषिणी गुमिनामपि ।
तेनासि बहुशो रूक्षं श्रावितः कुरुसंसदि ॥ ६.१२२.१३ ॥
નીચોના આશ્રયથી અને ઈર્ષ્યાથી, ભીડ વચ્ચે પણ દ્વેષભર્યા વચનો; તેથી તું કુરુસભામાં વારંવાર કઠોર વાતો સંભળાવાયો.
6.122.14
जानामि समरे वीर्यं शत्रुभिर्दुःसहं भुवि ।
ब्रह्मण्यतां च शौर्यं च दाने च परमां स्थितिम् ॥ ६.१२२.१४ ॥
પૃથ્વી પર યુદ્ધમાં શત્રુઓથી અસહ્ય એવું તારું વીર્ય હું જાણું છું, તેમજ બ્રાહ્મણભક્તિ, શૌર્ય અને દાનમાં તારી પરમ સ્થિતિ પણ જાણું છું.
6.122.15
न त्वया सदृशः कश्चित्पुरुषेष्वमरोपम ।
कुलभेदभयाच्चाहं सदा परुषमुक्तवान् ॥ ६.१२२.१५ ॥
હે દેવતુલ્ય! મનુષ્યોમાં તારા સમાન કોઈ નથી; કુળભેદના ભયથી જ હું હંમેશાં કઠોર વચન બોલ્યો છું.
6.122.16
इष्वस्त्रे भारसंधाने लाघवेऽस्त्रबले तथा ।
सदृशः फल्गुनेनासि कृष्णेन च महात्मना ॥ ६.१२२.१६ ॥
બાણ અને અસ્ત્રમાં, ધનુષ્ય સંધાનમાં, ચપળતામાં અને અસ્ત્રબળમાં તું ફાલ્ગુન (અર્જુન) જેવો છે; અને મહાત્મા કૃષ્ણ જેવો પણ છે.
6.122.17
कर्ण काशिपुरं गत्वा त्वयैकेन धनुष्मता ।
कन्यार्थे कुरुराजस्य राजानो मृदिता युधि ॥ ६.१२२.१७ ॥
હે કર્ણ! તું એકલો ધનુષ લઈને કાશીપુર જઈને કુરુરાજ માટે કન્યાના નિમિત્તે યુદ્ધમાં રાજાઓને કચડ્યા હતા.
6.122.18
तथा च बलवान्राजा जरासन्धो दुरासदः ।
समरे समरश्लाघिन्न त्वया सदृशोऽभवत् ॥ ६.१२२.१८ ॥
એ જ રીતે બળવાન રાજા જરાસંધ પણ, જે દુર્જય હતો; હે યુદ્ધપ્રશંસક! તે તારા સમાન થયો નહોતો.
6.122.19
ब्रह्मण्यः सत्त्वयोधी च तेजसा च बलेन च ।
देवगर्भसमः सङ्ख्ये मनुष्यैरधिको युधि ॥ ६.१२२.१९ ॥
તેઓ બ્રાહ્મણભક્ત, સાહસી યોદ્ધા હતા; તેજ અને બળમાં યુદ્ધમાં દેવગર્ભ સમાન અને મનુષ્યોથી અધિક હતા.
6.122.20
व्यपनीतोऽद्य मन्युर्मे यस्त्वां प्रति पुरा कृतः ।
दैवं पुरुषकारेण न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ६.१२२.२० ॥
પહેલાં તારા પ્રત્યે મને જે ક્રોધ હતો તે આજે દૂર થયો; દૈવને પુરુષાર્થથી ઓળંગી શકાતું નથી.
6.122.21
सोदर्याः पाण्डवा वीरा भ्रातरस्तेऽरिसूदन ।
संगच्छ तैर्महाबाहो मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ६.१२२.२१ ॥
હે શત્રુસૂદન, પાંડવ વીરો તારા સગા ભાઈ છે; હે મહાબાહો, જો તું મારું પ્રિય ઇચ્છે તો તેમની સાથે મળી જા.
6.122.22
मया भवतु निर्वृत्तं वैरमादित्यनन्दन ।
पृथिव्यां सर्वराजानो भवन्त्वद्य निरामयाः ॥ ६.१२२.२२ ॥
હે આદિત્યનંદન, મારા દ્વારા આ વેર સમાપ્ત થાય; આજે પૃથ્વી પરના સર્વ રાજાઓ નિર્ભય થાય.
6.122.23
जानाम्येव महाबाहो सर्वमेतन्न संशयः ।
यथा वदसि मे भीष्म कौन्तेयोऽहं न सूतजः ॥ ६.१२२.२३ ॥
હે મહાબાહો, આ બધું હું જાણું છું, એમાં શંકા નથી; હે ભીષ્મ, તમે કહો છો તેમ હું કુંતીનો પુત્ર છું, સૂતથી જન્મેલો નથી.
6.122.24
अवकीर्णस्त्वहं कुन्त्या सूतेन च विवर्धितः ।
भुक्त्वा दुर्योधनैश्वर्यं न मिथ्या कर्तुमुत्सहे ॥ ६.१२२.२४ ॥
કુંતીએ ત્યજેલો અને સૂતે ઉછેરેલો હું, દુર્યોધનનું ઐશ્વર્ય ભોગવીને મિથ્યા આચરણ કરવા ઇચ્છતો નથી.
6.122.25
वसुदेवसुतो यद्वत्पाण्डवाय दृढव्रतः ।
वमु चैव शरीरं च पुत्रदारं तथा यशः ॥ ६.१२२.२५ ॥
દૃઢવ્રત વસુદેવપુત્ર (કૃષ્ણ) પાંડવો માટે જેમ (પોતાના પ્રાણ, શરીર, પુત્ર-પત્ની અને યશ અર્પણ કર્યા), તેમ…
6.122.26
सर्वं दुर्योधनस्यार्थे त्यक्तं मे भूरिदक्षिण ।
मा चैतद्व्याधिमरणं क्षत्रं स्यादिति कौरव ॥ ६.१२२.२६ ॥
હે ભૂરિદક્ષિણ, દુર્યોધન માટે મેં સર્વસ્વ ત્યજ્યું છે. હે કૌરવ, આ ક્ષત્રિયો રોગથી મૃત્યુ ન પામે એ માટે (હું આ કરું છું).
6.122.27
कोपिताः पाण्डवा नित्यं मयाऽश्रित्य सुयोधनम् ।
अवश्यभावी ह्यर्थोऽयं यो न शक्यो निवर्तितुम् ॥ ६.१२२.२७ ॥
હું સુયોધનનો આશ્રય લેતો હોવાથી પાંડવો સદા ક્રોધિત છે. આ વાત અવશ્યંભાવી છે; તેને પાછી વાળી શકાય નહીં.
6.122.28
दैवं पुरुषकारेण को विवर्तितुमुत्सहेत् ।
पृथिवीक्षयसंशीनि निमित्तानि पितामह ॥ ६.१२२.२८ ॥
દૈવને પુરુષાર્થથી કોણ ફેરવવાનું સાહસ કરશે? હે પિતામહ, આ પૃથ્વીના વિનાશનાં ચિહ્નો છે.
6.122.29
भवद्भिरुपलब्धानि कथितानि च संसदि ।
पाण्डवा वासुदेवश्च विदिता मम सर्वशः ॥ ६.१२२.२९ ॥
તમે સભામાં જે જોયું અને કહ્યું તે બધું મને સારી રીતે જાણીતું છે; પાંડવો અને વાસુદેવ પણ મને સંપૂર્ણપણે જાણીતા છે.
6.122.30
अजेयाः पुरुषैरन्यैरिति तंश्चोत्सहामहे ।
विजयिष्ये रणे पाण्डूनिति मे निश्चितः मनः ॥ ६.१२२.३० ॥
"તેઓ અન્ય પુરુષો દ્વારા અજેય છે" એ જાણવા છતાં અમે તેમનો સામનો કરવાનું સાહસ કરીએ છીએ. રણમાં પાંડવોને જીતીશ એવો મારા મનનો નિશ્ચય છે.
6.122.31
न च शक्यमवस्रष्टुं वैरमेतत्सुदारुणम् ।
धनंजयेन योत्स्येऽहं स्वधर्मप्रीतमानसः ॥ ६.१२२.३१ ॥
આ ભયંકર વૈર છોડવું શક્ય નથી. સ્વધર્મથી પ્રસન્ન મનવાળો હું ધનંજય સાથે યુદ્ધ કરીશ.
6.122.32
अनुजानीष्व मां तात युद्धाय कृतनिश्चयम् ।
अनुज्ञातस्त्वया वीर युध्येयमिति मे मतिः ॥ ६.१२२.३२ ॥
હે તાત, યુદ્ધ માટે નિશ્ચય કરેલા મને અનુમતિ આપો. હે વીર, તમારી અનુમતિથી જ હું યુદ્ધ કરું એવો મારો મત છે.
6.122.33
दुरुक्तं विप्रतीपं वा रभसाच्चापलात्तथा ।
यन्मयेह कृतं किंचित्तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ ६.१२२.३३ ॥
ઉતાવળ કે ચંચળતાથી અહીં મેં જે કંઈ કઠોર કે વિરુદ્ધ વચન કે કાર્ય કર્યું હોય, તે તમે ક્ષમા કરો.
6.122.34
न चेच्छक्यमवस्रष्टुं वैरमेतत्सुदारुणम् ।
अनुजानामि कर्ण त्वां युध्यस्व स्वर्गकाम्यया ॥ ६.१२२.३४ ॥
જો આ ભયંકર વૈર છોડવું શક્ય ન હોય, તો હે કર્ણ, હું તને અનુમતિ આપું છું. સ્વર્ગની ઇચ્છાથી યુદ્ધ કર.
6.122.35
निर्मन्युर्गतसंरम्भः कृतकर्मा रणे स्म ह ।
यथाशक्ति यथोत्साहं सतां वृत्तेषु वृत्तवान् ॥ ६.१२२.३५ ॥
ક્રોધ વિનાના, ઉત્તેજના શમી ગઈ એવા, યુદ્ધમાં પોતાનું કર્મ કરતા, પોતાની શક્તિ અને ઉત્સાહ પ્રમાણે, સજ્જનોના આચરણમાં ચાલનાર.
6.122.36
अहं त्वामनुजानामि यदिच्छसि तदाप्नुहि ।
क्षत्रधर्मजिताँल्लोकानवाप्स्यसि धनंजयात् ॥ ६.१२२.३६ ॥
હું તને અનુમતિ આપું છું. તું જે ઇચ્છે છે તે પ્રાપ્ત કર. ધનંજયથી ક્ષત્રધર્મ વડે જિતાયેલા લોકો તું પ્રાપ્ત કરીશ.
6.122.37
युध्यस्व निरहंकारो बलवीर्यव्यपाश्रयः ।
धर्म्याद्धि युद्धादधिकं क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ ६.१२२.३७ ॥
અહંકાર વિના, બળ અને વીર્યનો આધાર લઈને યુદ્ધ કર. ક્ષત્રિય માટે ધર્મ્ય યુદ્ધથી વધુ શ્રેષ્ઠ કંઈ નથી.
6.122.38
प्रशमे हि कृतो यत्नः सुमहान्सुचिरं मया ।
न चैव शकितः कर्तुं यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ६.१२२.३८ ॥
લાંબા સમય સુધી શાંતિ સ્થાપવા મેં મોટો પ્રયત્ન કર્યો, પણ તે કરી શકાયું નહીં. જ્યાં ધર્મ છે ત્યાં જય છે.
6.122.39
इत्युक्तवति गाङ्गेये अभिवाद्योपमन्त्र्य च ।
राधेयो रथमारुह्य प्रायात्तव सुतं प्रति ॥ ६.१२२.३९ ॥
ગાંગેય આમ કહેતાં, અભિવાદન કરી અને રજા લઈને રાધેય (કર્ણ) રથમાં બેસીને તમારા પુત્ર તરફ ચાલ્યો ગયો.
6.122.40
इत्येतद्बहुवृत्तान्तं भीष्मपर्वाखिलं मया ।
शृण्वते ते महाराज प्रोक्तं पापहरं शुभम् ॥ ६.१२२.४० ॥
મહારાજ, અનેક વૃત્તાંતોથી ભરેલું સંપૂર્ણ ભીષ્મપર્વ આમ મેં તમને કહ્યું. સાંભળનારાઓના પાપ હરનારું આ શુભ કહેવાયું છે.
6.122.41
यः श्रावयेत्सदा राजन्ब्राह्मणान्वेदपारगान् ।
श्रद्धावन्तश्च ये चापि श्रोष्यन्ति मनुजा भुवि ॥ ६.१२२.४१ ॥
હે રાજન, જે સદા વેદપારંગત બ્રાહ્મણોને આ સંભળાવે છે, અને પૃથ્વી પર શ્રદ્ધાથી આ સાંભળનારા મનુષ્યો;
6.122.42
विधूय सर्वपापानि विहायान्ते कलेवरम् ।
प्रयान्ति तत्पदं विष्णोर्यत्प्राप्य न निवर्तते ॥ ६.१२२.४२ ॥
બધાં પાપ ખંખેરી, અંતે શરીર છોડીને તેઓ વિષ્ણુના તે પદે જાય છે, જેને પામીને પાછા ફરવું પડતું નથી.
6.122.43
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भारतं भरतर्षभ ।
शृणुयात्सिद्धिमन्विच्छन्निह वामुत्र मानवः ॥ ६.१२२.४३ ॥
તેથી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સિદ્ધિની ઇચ્છા રાખનાર મનુષ્યે આ લોકમાં કે પરલોકમાં સર્વ પ્રયત્નથી આ ભારત સાંભળવું.
6.122.44
भोजनं भोजयेद्विप्रान्गन्धमाल्यैरलङ्कृतान् ।
भीष्मपर्वणि राजेन्द्र दद्यात्पानीयमुत्तमम् ॥ ६.१२२.४४ ॥
ગંધ અને માળાથી શણગારેલા બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું. હે રાજેન્દ્ર, ભીષ્મપર્વમાં ઉત્તમ જળ પણ આપવું.