มหาภารตะ · อัธยายะ 6.122
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.122.1
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे जग्मुः स्वानालयान्पुनः ।
तूष्णींभूते महाराज भीष्मे शन्तनुनन्दने ॥ ६.१२२.१ ॥
จากนั้นกษัตริย์ทั้งปวงก็กลับไปยังที่พำนักของตนอีกครั้ง มหาราชเอ๋ย เมื่อภีษมะ บุตรแห่งศานตนุนิ่งเงียบไปแล้ว
6.122.2
श्रुत्वा तु निहतं भीष्मं राधेयः पुरुषर्षभः ।
ईषदागतसंत्रासस्त्वरयोपजगाम ह ॥ ६.१२२.२ ॥
เมื่อได้ยินว่าภีษมะถูกสังหารแล้ว กรรณะ บุตรแห่งราธา ผู้ประเสริฐในหมู่บุรุษ เกิดความหวาดหวั่นเล็กน้อย จึงรีบมาถึงที่นั้น
6.122.3
स ददर्श महात्मानं शरतल्पगतं तदा ।
जन्मशय्यागतं वीरं कार्तिकेयमिव प्रभुम् ॥ ६.१२२.३ ॥
แล้วเขาก็เห็นผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นอนอยู่บนเตียงธนู วีรบุรุษผู้เป็นเจ้านั้นเหมือนกับการติเกยะที่นอนบนเตียงแรกเกิด
6.122.4
निमीलिताक्षं तं वीरं साश्रुकण्ठस्तदा वृषा ।
अभ्येत्य पादयोस्तस्य निपपात महाद्युतिः ॥ ६.१२२.४ ॥
ขณะนั้นวฤษะ (กรรณะ) มีลำคอสั่นเครือด้วยน้ำตา เข้าไปใกล้วีรบุรุษผู้มีดวงตาหลับลงนั้น แล้วทรุดลงแทบเท้าของท่าน ผู้มีรัศมีอันรุ่งโรจน์ยิ่ง
6.122.5
राधेयोऽहं कुरुश्रेष्ठ नित्यमक्षिगतस्तव ।
द्वेष्योऽत्यन्तमनागाः सन्निति चैनमुवाच ह ॥ ६.१२२.५ ॥
ข้าพเจ้าคือกรรณะ บุตรแห่งราธา ผู้ประเสริฐแห่งกุรุ ผู้ที่เป็นดั่งหนามในดวงตาของท่านเสมอมา เป็นที่เกลียดชังอย่างยิ่งแม้ไม่มีความผิด ดังนี้เขากล่าวกับท่าน
6.122.6
तच्छ्रुत्वा कुरुवृद्धो हि शरैः संवृतलोचनः ।
रहितं धिष्ण्यमालोक्य समुत्सार्य च रक्षिणः ॥ ६.१२२.६ ॥
เมื่อได้ยินเช่นนั้น ผู้อาวุโสของกุรุ ดวงตาถูกลูกศรปิดบัง มองดูที่ซึ่งบัดนี้ว่างเปล่า แล้วจึงให้ผู้ปกป้องทั้งหลายถอยไป
6.122.7
पितेव पुत्रं गाङ्गेयः परिरभ्यैकपाणिना ।
शनैरुद्वीक्ष्य सस्नेहमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१२२.७ ॥
ดั่งบิดาโอบกอดบุตร คงคาบุตร ภีษมะโอบเขาไว้ด้วยมือข้างเดียว มองดูเขาอย่างอ่อนโยนด้วยความรัก แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
6.122.8
न विप्रियं ममैवेह यत्स्पर्धेथा मया सह ।
यदि मां नाधिगच्छेथा न ते श्रेयो ध्रुवं भवेत् ॥ ६.१२२.८ ॥
การที่เจ้าแข่งขันกับข้าที่นี่ไม่ได้ทำให้ข้าไม่พอใจเลย แต่หากเจ้าไม่สามารถเอาชนะข้าได้ ย่อมแน่นอนว่าจะไม่มีความดีงามใดเกิดแก่เจ้า
6.122.9
कौन्तेयस्त्वं न राधेयो न तवाधिरथः पिता ।
सूर्यजस्त्वं महाबाहो विदितो नारदान्मया ॥ ६.१२२.९ ॥
เจ้าเป็นบุตรของกุนตี หาใช่บุตรของราธาไม่ อธิรถมิใช่บิดาของเจ้า โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง เจ้าคือบุตรของพระอาทิตย์ ข้ารู้เรื่องนี้จากพระนารท
6.122.10
कृष्णद्वैपायनाच्चैव तेजसा च न संशयः ।
न च द्वेषोस्ति मे तात त्वयि सत्यं ब्रवीमि ते ॥ ६.१२२.१० ॥
ด้วยพระกฤษณไทวปายนะ และด้วยรัศมีของท่านด้วย ไม่ต้องสงสัยเลย และลูกรัก ข้าไม่มีความเกลียดชังต่อเจ้า ข้ากล่าวความจริงแก่เจ้า
6.122.11
तेजोवधनिमित्तं तु परुषं त्वाहमब्रुवम् ।
अकस्मात्पाण्डवान्हि त्वं द्विषसीति मतिर्मम ॥ ६.१२२.११ ॥
ก็เพราะต้องการลดทอนรัศมีของเจ้าเอง ข้าจึงกล่าวถ้อยคำรุนแรงแก่เจ้า ความเห็นของข้าคือเจ้าเกลียดปาณฑพอย่างกะทันหัน
6.122.12
येनासि बहुशो राज्ञा चोदितः सूतनन्दन ।
जातोऽसि धर्मलोपेन ततस्ते बुद्धिरीदृशी ॥ ६.१२२.१२ ॥
โดยพระราชาผู้ยุยงเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า โอ้บุตรแห่งสารถี เจ้าเกิดมาด้วยการละเมิดธรรม เหตุนั้นความคิดของเจ้าจึงเป็นเช่นนี้
6.122.13
नीचाश्रयान्मत्सरेण द्वेषिणी गुमिनामपि ।
तेनासि बहुशो रूक्षं श्रावितः कुरुसंसदि ॥ ६.१२२.१३ ॥
เพราะพึ่งพาผู้ต่ำช้าและด้วยความริษยา เจ้าจึงกล่าววาจาเป็นปฏิปักษ์แม้ต่อหน้าฝูงชน เหตุนี้เจ้าจึงต้องได้ยินถ้อยคำรุนแรงหลายครั้งในที่ประชุมของกุรุ
6.122.14
जानामि समरे वीर्यं शत्रुभिर्दुःसहं भुवि ।
ब्रह्मण्यतां च शौर्यं च दाने च परमां स्थितिम् ॥ ६.१२२.१४ ॥
ข้ารู้ถึงความกล้าหาญของเจ้าในการรบ ซึ่งศัตรูบนแผ่นดินทนไม่ไหว รู้ถึงความมั่นคงอันสูงสุดของเจ้าในการอุทิศตนต่อพราหมณ์ ในความกล้าหาญ และในการให้ทาน
6.122.15
न त्वया सदृशः कश्चित्पुरुषेष्वमरोपम ।
कुलभेदभयाच्चाहं सदा परुषमुक्तवान् ॥ ६.१२२.१५ ॥
โอ้ผู้เปรียบด้วยเทพ ในหมู่มนุษย์ไม่มีผู้ใดเทียบเท่าเจ้า ข้ากล่าวถ้อยคำรุนแรงอยู่เสมอก็เพราะกลัวการแตกแยกของตระกูลเท่านั้น
6.122.16
इष्वस्त्रे भारसंधाने लाघवेऽस्त्रबले तथा ।
सदृशः फल्गुनेनासि कृष्णेन च महात्मना ॥ ६.१२२.१६ ॥
ทั้งในลูกศรและอาวุธ ในการขึ้นสายธนู ในความคล่องแคล่ว และในกำลังของอาวุธ เจ้าเทียบเท่ากับผาลคุนะ (อรชุน) และเทียบเท่ากับกฤษณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ด้วย
6.122.17
कर्ण काशिपुरं गत्वा त्वयैकेन धनुष्मता ।
कन्यार्थे कुरुराजस्य राजानो मृदिता युधि ॥ ६.१२२.१७ ॥
โอ้กรรณะ เมื่อเจ้าไปยังนครกาศี เพียงลำพังพร้อมคันธนูของเจ้า เพื่อเห็นแก่หญิงสาวให้แก่พระราชาแห่งกุรุ เจ้าได้บดขยี้บรรดากษัตริย์ในการรบ
6.122.18
तथा च बलवान्राजा जरासन्धो दुरासदः ।
समरे समरश्लाघिन्न त्वया सदृशोऽभवत् ॥ ६.१२२.१८ ॥
และเช่นเดียวกัน กษัตริย์ผู้ทรงพลังชื่อชราสันธะ ผู้ยากจะเข้าใกล้ โอ้ผู้โอ้อวดในการรบ ก็มิอาจเทียบเท่ากับเจ้าได้
6.122.19
ब्रह्मण्यः सत्त्वयोधी च तेजसा च बलेन च ।
देवगर्भसमः सङ्ख्ये मनुष्यैरधिको युधि ॥ ६.१२२.१९ ॥
ท่านผู้อุทิศตนต่อพราหมณ์ เป็นนักรบผู้มีความมุ่งมั่น ด้วยรัศมีและพละกำลัง ท่านดุจโอรสของเหล่าเทพในการรบ และเหนือกว่ามนุษย์ทั้งหลายในการต่อสู้
6.122.20
व्यपनीतोऽद्य मन्युर्मे यस्त्वां प्रति पुरा कृतः ।
दैवं पुरुषकारेण न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ ६.१२२.२० ॥
วันนี้ ความโกรธที่ข้าเคยมีต่อเจ้าในกาลก่อนได้สลายไปแล้ว โชคชะตาไม่อาจข้ามพ้นได้ด้วยความพยายามของมนุษย์
6.122.21
सोदर्याः पाण्डवा वीरा भ्रातरस्तेऽरिसूदन ।
संगच्छ तैर्महाबाहो मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥ ६.१२२.२१ ॥
พวกปาณฑพผู้กล้าหาญเป็นพี่น้องร่วมมารดาของท่าน โอ้ผู้ทำลายศัตรู จงรวมตัวกับพวกเขาเถิด โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง หากท่านปรารถนาให้เราพอใจ
6.122.22
मया भवतु निर्वृत्तं वैरमादित्यनन्दन ।
पृथिव्यां सर्वराजानो भवन्त्वद्य निरामयाः ॥ ६.१२२.२२ ॥
ขอให้เวรนี้ยุติลงโดยข้าพเจ้าเถิด โอ้บุตรแห่งพระอาทิตย์ ขอให้บรรดากษัตริย์ทั้งปวงบนแผ่นดินปลอดภัยจากภัยพิบัติในวันนี้
6.122.23
जानाम्येव महाबाहो सर्वमेतन्न संशयः ।
यथा वदसि मे भीष्म कौन्तेयोऽहं न सूतजः ॥ ६.१२२.२३ ॥
ข้าพเจ้ารู้เรื่องทั้งหมดนี้ โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ไม่มีข้อสงสัยเลย ตามที่ท่านกล่าวแก่ข้าพเจ้า โอ้ภีษมะ ข้าพเจ้าเป็นโอรสของกุนตี มิใช่บุตรของสารถี
6.122.24
अवकीर्णस्त्वहं कुन्त्या सूतेन च विवर्धितः ।
भुक्त्वा दुर्योधनैश्वर्यं न मिथ्या कर्तुमुत्सहे ॥ ६.१२२.२४ ॥
ข้าพเจ้าถูกกุนตีทอดทิ้ง และได้รับการเลี้ยงดูโดยสารถี ครั้นได้เสวยอำนาจปกครองของทุรโยธน์แล้ว ข้าพเจ้าจึงไม่อาจกระทำการอันเป็นเท็จได้
6.122.25
वसुदेवसुतो यद्वत्पाण्डवाय दृढव्रतः ।
वमु चैव शरीरं च पुत्रदारं तथा यशः ॥ ६.१२२.२५ ॥
ดังโอรสของวสุเทพผู้มั่นคงในปณิธาน ที่ได้สละชีวิต ร่างกาย บุตรและภรรยา รวมทั้งเกียรติยศ เพื่อพวกปาณฑพ ฉันนั้น
6.122.26
सर्वं दुर्योधनस्यार्थे त्यक्तं मे भूरिदक्षिण ।
मा चैतद्व्याधिमरणं क्षत्रं स्यादिति कौरव ॥ ६.१२२.२६ ॥
โอ้ผู้ให้ทานมากมาย ข้าพเจ้าได้สละทุกสิ่งเพื่อทุรโยธน์แล้ว โอ้กาอุรพ ขอให้ชนชั้นนักรบนี้ไม่ต้องตายด้วยโรคภัยเลย
6.122.27
कोपिताः पाण्डवा नित्यं मयाऽश्रित्य सुयोधनम् ।
अवश्यभावी ह्यर्थोऽयं यो न शक्यो निवर्तितुम् ॥ ६.१२२.२७ ॥
เพราะข้าพเจ้าพึ่งพาสุโยธน์ พวกปาณฑพจึงถูกยั่วโทสะอยู่เสมอ เรื่องนี้เป็นสิ่งที่จะต้องเกิดขึ้นแน่นอน ไม่อาจหันกลับได้
6.122.28
दैवं पुरुषकारेण को विवर्तितुमुत्सहेत् ।
पृथिवीक्षयसंशीनि निमित्तानि पितामह ॥ ६.१२२.२८ ॥
ใครเล่าจะกล้าหันเหโชคชะตาด้วยความพยายามของมนุษย์ โอ้ปู่ เหล่านี้คือลางบอกเหตุที่ทำนายความพินาศของแผ่นดิน
6.122.29
भवद्भिरुपलब्धानि कथितानि च संसदि ।
पाण्डवा वासुदेवश्च विदिता मम सर्वशः ॥ ६.१२२.२९ ॥
สิ่งใดที่ท่านได้เห็นและได้กล่าวไว้ในที่ประชุม ข้าพเจ้ารู้ทั้งหมดแล้ว แม้พวกปาณฑพและวาสุเทพข้าพเจ้าก็รู้จักดีทุกประการ
6.122.30
अजेयाः पुरुषैरन्यैरिति तंश्चोत्सहामहे ।
विजयिष्ये रणे पाण्डूनिति मे निश्चितः मनः ॥ ६.१२२.३० ॥
แม้พวกเขาจะไม่อาจพ่ายแพ้ต่อบุรุษอื่นใดได้ เราก็กล้าเผชิญหน้ากับพวกเขา ใจข้าพเจ้าตั้งมั่นแล้วว่า ข้าพเจ้าจะชนะพวกปาณฑพในการรบ
6.122.31
न च शक्यमवस्रष्टुं वैरमेतत्सुदारुणम् ।
धनंजयेन योत्स्येऽहं स्वधर्मप्रीतमानसः ॥ ६.१२२.३१ ॥
เวรอันดุร้ายยิ่งนี้ไม่อาจวางลงได้ ด้วยใจที่พอใจในหน้าที่ของตน ข้าพเจ้าจะต่อสู้กับธนัญชัย
6.122.32
अनुजानीष्व मां तात युद्धाय कृतनिश्चयम् ।
अनुज्ञातस्त्वया वीर युध्येयमिति मे मतिः ॥ ६.१२२.३२ ॥
ขอท่านพ่ออนุญาตข้าพเจ้าเถิด เพราะข้าพเจ้าตั้งใจแน่วแน่ที่จะทำศึก โอ้วีรบุรุษ เมื่อได้รับอนุญาตจากท่านแล้ว ข้าพเจ้าตั้งใจจะต่อสู้
6.122.33
दुरुक्तं विप्रतीपं वा रभसाच्चापलात्तथा ।
यन्मयेह कृतं किंचित्तन्मे त्वं क्षन्तुमर्हसि ॥ ६.१२२.३३ ॥
คำพูดรุนแรงหรือขัดแย้งใดๆ หรือการกระทำใดๆ ที่ข้าพเจ้าได้ทำที่นี่ด้วยความรีบร้อนและความหุนหัน ขอท่านโปรดให้อภัยข้าพเจ้าเถิด
6.122.34
न चेच्छक्यमवस्रष्टुं वैरमेतत्सुदारुणम् ।
अनुजानामि कर्ण त्वां युध्यस्व स्वर्गकाम्यया ॥ ६.१२२.३४ ॥
หากเวรอันดุร้ายยิ่งนี้ไม่อาจวางลงได้ กรรณะเอ๋ย เราอนุญาตให้เจ้าไป จงต่อสู้ด้วยความปรารถนาสวรรค์เถิด
6.122.35
निर्मन्युर्गतसंरम्भः कृतकर्मा रणे स्म ह ।
यथाशक्ति यथोत्साहं सतां वृत्तेषु वृत्तवान् ॥ ६.१२२.३५ ॥
ปราศจากความโกรธ ความตื่นเต้นสิ้นไปแล้ว ทำหน้าที่ของตนในสนามรบ ตามกำลังและความกระตือรือร้นของตน ประพฤติตามแบบแผนของผู้ประเสริฐ
6.122.36
अहं त्वामनुजानामि यदिच्छसि तदाप्नुहि ।
क्षत्रधर्मजिताँल्लोकानवाप्स्यसि धनंजयात् ॥ ६.१२२.३६ ॥
เราอนุญาตเจ้าแล้ว จงบรรลุสิ่งที่เจ้าปรารถนาเถิด เจ้าจะได้โลกทั้งหลายที่ชนะด้วยหน้าที่ของกษัตริย์ โดยผ่านธนัญชัย
6.122.37
युध्यस्व निरहंकारो बलवीर्यव्यपाश्रयः ।
धर्म्याद्धि युद्धादधिकं क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ ६.१२२.३७ ॥
จงต่อสู้เถิด ปราศจากความทะนงตน อาศัยกำลังและความกล้าหาญ เพราะสำหรับกษัตริย์แล้ว ไม่มีสิ่งใดสูงส่งกว่าการทำศึกอันชอบธรรม
6.122.38
प्रशमे हि कृतो यत्नः सुमहान्सुचिरं मया ।
न चैव शकितः कर्तुं यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ६.१२२.३८ ॥
ข้าพเจ้าได้พยายามอย่างยิ่งและยาวนานเพื่อสร้างสันติ แต่ข้าพเจ้าไม่อาจทำได้ ที่ใดมีธรรม ที่นั่นมีชัยชนะ
6.122.39
इत्युक्तवति गाङ्गेये अभिवाद्योपमन्त्र्य च ।
राधेयो रथमारुह्य प्रायात्तव सुतं प्रति ॥ ६.१२२.३९ ॥
เมื่อบุตรแห่งคงคากล่าวดังนี้แล้ว ราธัยกรรณะได้กราบไหว้และขอลา แล้วขึ้นรถศึกออกไปหาโอรสของท่าน
6.122.40
इत्येतद्बहुवृत्तान्तं भीष्मपर्वाखिलं मया ।
शृण्वते ते महाराज प्रोक्तं पापहरं शुभम् ॥ ६.१२२.४० ॥
โอ้มหาราช ข้าพเจ้าได้เล่าเรื่องราวมากมายนี้ ตลอดทั้งภีษมปรรพแก่พระองค์ผู้ฟังอยู่ เป็นเรื่องมงคลที่ขจัดบาปได้
6.122.41
यः श्रावयेत्सदा राजन्ब्राह्मणान्वेदपारगान् ।
श्रद्धावन्तश्च ये चापि श्रोष्यन्ति मनुजा भुवि ॥ ६.१२२.४१ ॥
ท่านผู้ใดให้สวดสิ่งนี้แก่พราหมณ์ผู้รอบรู้พระเวทอยู่เสมอ โอ้พระราชา และมนุษย์บนแผ่นดินนี้ที่จะฟังด้วยศรัทธา
6.122.42
विधूय सर्वपापानि विहायान्ते कलेवरम् ।
प्रयान्ति तत्पदं विष्णोर्यत्प्राप्य न निवर्तते ॥ ६.१२२.४२ ॥
ชำระบาปทั้งปวงให้สิ้นไป และเมื่อถึงที่สุดละทิ้งร่างกาย เขาย่อมไปยังที่อยู่นั้นของพระวิษณุ ซึ่งเมื่อไปถึงแล้วก็ไม่กลับมาอีก
6.122.43
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भारतं भरतर्षभ ।
शृणुयात्सिद्धिमन्विच्छन्निह वामुत्र मानवः ॥ ६.१२२.४३ ॥
เพราะฉะนั้น โอ้ผู้เป็นวัวแห่งตระกูลภรต มนุษย์ผู้ปรารถนาความสำเร็จ ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ควรฟังมหาภารตะด้วยความพยายามทั้งปวง
6.122.44
भोजनं भोजयेद्विप्रान्गन्धमाल्यैरलङ्कृतान् ।
भीष्मपर्वणि राजेन्द्र दद्यात्पानीयमुत्तमम् ॥ ६.१२२.४४ ॥
ควรเลี้ยงอาหารแก่พราหมณ์ที่ประดับด้วยเครื่องหอมและพวงมาลัย และ โอ้จอมแห่งกษัตริย์ ควรถวายน้ำอันประเสริฐในภีษมบรรพ