મહાભારત · અધ્યાય 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
ततो रजन्यां व्युष्टायां शब्दः समभवन्महान् ।
क्रोशतां भूमिपलानां युज्यतां युज्यतामिति ॥ ६.१६.१ ॥
પછી રાત વીતીને સવાર થતાં, "તૈયાર થાઓ, તૈયાર થાઓ!" એમ બૂમો પાડતા રાજાઓનો મોટો કોલાહલ ઊઠ્યો.
6.16.2
शङ्खदुन्दुभिघोषैश्च सिंहनादैश्च भारत ।
हयहेषितनादैश्च रथनेमिस्वनैस्तथा ॥ ६.१६.२ ॥
હે ભારત, શંખ અને દુંદુભિના ઘોષથી, સિંહનાદોથી, ઘોડાઓના હણહણાટથી અને રથચક્રોના ગડગડાટથી પણ.
6.16.3
गाजानां बृहतां चैव योधानां चापि गर्जताम् ।
क्ष्वेलितास्फोटितोत्क्रुष्टैस्तुमुलं सर्वतोऽभवत् ॥ ६.१६.३ ॥
મોટા હાથીઓ અને ગર્જતા યોદ્ધાઓના સિસકારા, ભુજા થપથપાવવા અને બૂમોથી ચોમેર ભારે કોલાહલ થયો.
6.16.4
उदतिष्ठन्महाराज सर्वं युक्तमशेषतः ।
सूर्योदये महत्सैन्यं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ ६.१६.४ ॥
હે મહારાજ, સૂર્યોદય સમયે કૌરવ અને પાંડવ સેનાઓ સંપૂર્ણ વ્યૂહબદ્ધ થઈને ઊભી થઈ; એ મહાન સેના ઊઠી.
6.16.5
राजेन्द्र तव पुत्राणां पाण्डवानां तथैव च ।
दुष्प्रधृष्याणि चास्त्राणि सशस्रकवचानि च ॥ ६.१६.५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તમારા પુત્રો અને પાંડવો પાસે પણ અજેય અસ્ત્રો, શસ્ત્રો અને કવચો હતાં.
6.16.6
ततः प्रकाशे सैन्यानि समदृश्यन्त भारत ।
त्वदीयानां परेषां च शस्त्रवन्ति महान्ति च ॥ ६.१६.६ ॥
પછી પ્રકાશ થતાં, હે ભારત, તમારી અને શત્રુઓની શસ્ત્રધારી મોટી સેનાઓ દેખાઈ.
6.16.7
तत्र नागा रथाश्चैव जाम्बूनदपरिष्कृताः ।
विभ्राजमाना दृश्यन्ते मेघा इव सविद्युतः ॥ ६.१६.७ ॥
ત્યાં સોનાથી શણગારેલા હાથીઓ અને રથો વીજળી સહિતના મેઘો જેવા ચમકતા દેખાતા હતા.
6.16.8
रथानीकान्यदृश्यन्त नगराणीव भूरिशः ।
अतीव शुशुभे तत्र पिता ते पूर्णचन्द्रवत् ॥ ६.१६.८ ॥
રથસેનાના સમૂહો અનેક નગરો જેવા દેખાતા હતા. ત્યાં આપના પિતા પૂર્ણચંદ્ર સમાન અતિ શોભતા હતા.
6.16.9
धनुर्भिर्ऋष्टिभिः खङ्गैर्गदाभिः शक्तितोमरैः ।
योधाः प्रहरणैः शुभ्रैस्तेष्वनीकेष्ववस्थिताः ॥ ६.१६.९ ॥
ધનુષ, ઋષ્ટિ, ખડ્ગ, ગદા, શક્તિ અને તોમર જેવા ચમકતા શસ્ત્રો લઈને યોદ્ધાઓ તે સેનાઓમાં ઊભા હતા.
6.16.10
गजाः पदाता रथिनस्तुरगाश्च विशांपते ।
व्यतिष्ठन्वागुराकाराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१६.१० ॥
હે રાજા! હાથીઓ, પાયદળ, રથીઓ અને ઘોડાઓ જાળના આકારે સેંકડો અને હજારો સંખ્યામાં ઊભા હતા.
6.16.11
ध्वजा बहुविधाकारा व्यदृश्यन्त समुच्छ्रिताः ।
स्वेषां चैव परेषां च द्युतिमन्तः सहस्रशः ॥ ६.१६.११ ॥
આપણા અને શત્રુઓના અનેક આકારના ધ્વજો ઊંચા ફરકતા હજારોની સંખ્યામાં ચમકતા દેખાતા હતા.
6.16.12
काञ्चना मणिचित्राङ्गा ज्वलन्त इव पावकाः ।
अर्चिष्मन्तो व्यरोचन्त गजारोहाः सहस्रशः ॥ ६.१६.१२ ॥
સોનેરી અને રત્નજડિત શરીરવાળા ગજારોહકો સળગતા અગ્નિ જેવા જ્વાળાઓ સહિત હજારોની સંખ્યામાં ચમકી રહ્યા હતા.
6.16.13
महेन्द्रकेतवः शुभ्रा महेन्द्रसदनेष्विव ।
सन्नद्धास्ते प्रवीराश्च ददृशुर्युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ६.१६.१३ ॥
મહેન્દ્રના ભવનોમાં રહેલી શ્વેત મહેન્દ્રધ્વજાઓની જેમ, બખ્તર પહેરેલા તે વીરો યુદ્ધની ઇચ્છાવાળા દેખાયા.
6.16.14
उद्यतैरायुधैश्चित्रास्तलबद्धाः कलापिनः ।
ऋषभाक्षा मनुष्येन्द्राश्चमूमुखगता बभुः ॥ ६.१६.१४ ॥
ઊંચકેલાં આયુધોથી વિચિત્ર, તલબદ્ધ, મયૂરપિચ્છધારી, વૃષભાક્ષ નરેન્દ્રો સેનાના મુખે ચાલતાં શોભ્યા.
6.16.15
शकुनिः सौबलः शल्य आवन्त्योऽथ जयद्रथः ।
विन्दानुविन्दौ कैकेयाः काम्भोजश्च सुदक्षिणः ॥ ६.१६.१५ ॥
શકુનિ સૌબલ, શલ્ય, આવન્ત્ય, પછી જયદ્રથ, વિન્દ-અનુવિન્દ કૈકેયો, અને કામ્બોજ સુદક્ષિણ.
6.16.16
श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयत्सेनश्च पार्थिवः ।
बृहद्बलश्च कौशल्यः कृतवर्मा च सात्वतः ॥ ६.१६.१६ ॥
શ્રુતાયુધ કલિંગ, રાજા જયત્સેન, બૃહદ્બલ કૌશલ્ય, અને સાત્વત કૃતવર્મા.
6.16.17
दशैते पुरुषव्याघ्राः शूराः परिघबाहवः ।
अक्षौहिणीनां पतयो यज्वानो भूरिदक्षिणाः ॥ ६.१६.१७ ॥
આ દસ પુરુષવ્યાઘ્રો, શૂરો, પરિઘ જેવી ભુજાવાળા, અક્ષૌહિણીઓના સ્વામીઓ, યજ્ઞ કરનારા, પુષ્કળ દક્ષિણા આપનારા.
6.16.18
एते चान्ये च बहवो दुर्योधनवशानुगाः ।
राजानो राजपुत्राश्च नीतिमन्तो महारथाः ॥ ६.१६.१८ ॥
આ અને બીજા ઘણા — દુર્યોધનના વશમાં ચાલનારા રાજાઓ, રાજકુમારો, નીતિમાન મહારથીઓ.
6.16.19
सन्नद्धाः समदृश्यन स्वेष्वनीकेष्ववस्थिताः ।
बद्धकृष्णाजिनाः सर्वे बलिनो युद्धशालिनः ॥ ६.१६.१९ ॥
બધા કવચ પહેરીને પોતપોતાની સેનાટુકડીઓમાં ઊભેલા દેખાયા; કાળા મૃગચર્મ બાંધેલા, બળવાન અને યુદ્ધકુશળ.
6.16.20
हृष्टा दुर्योधनस्यार्थे ब्रह्मलोकाय दीक्षिताः ।
समर्था दश वाहिन्यः परिगृह्य व्यवस्थिताः ॥ ६.१६.२० ॥
દુર્યોધનના હિતાર્થે, બ્રહ્મલોક પામવાના હેતુથી વ્રતદીક્ષા લઈને હર્ષિત દસ સેનાઓ ઘેરીને વ્યૂહમાં ઊભી હતી.
6.16.21
एकादशी धार्तराष्ट्री कौरवाणां महाचमूः ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां यत्र शान्तनवोऽग्रणीः ॥ ६.१६.२१ ॥
કૌરવોની અગિયારમી મહાસેના, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની; જેની આગળ બધી સેનાઓના નેતા શાંતનુનો પુત્ર હતો.
6.16.22
श्वेतोष्णीषं श्वेतहयं श्वेतवर्माणमच्युतम् ।
अपश्याम महाराज भीष्मं चन्द्रमिवोदितम् ॥ ६.१६.२२ ॥
હે મહારાજ, સફેદ પાઘડી, સફેદ ઘોડા અને સફેદ બખ્તરવાળા અચ્યુત ભીષ્મને અમે જોયા; ઉદય પામેલા ચંદ્ર સમાન.
6.16.23
हेमतालध्वजं भीष्मं राजते स्यन्दते स्थितम् ।
श्वेताभ्र इव तीक्ष्णांशुं ददृशुः कुरुपाण्डवाः ॥ ६.१६.२३ ॥
સુવર્ણ તાડધ્વજવાળા ભીષ્મ રથ પર ઊભા રહીને ચમકતા હતા; સફેદ વાદળમાં તીક્ષ્ણ કિરણોવાળા સૂર્ય સમાન. કૌરવ-પાંડવોએ તેમને જોયા.
6.16.24
दृष्ट्वा चमूमुखे भीष्मं समकम्पन्त पाण्डवाः ।
सृञ्जयाश्च महेष्वासा धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
जृम्भमाणं महासिंहं दृष्ट्वा क्षुद्रमृगा यथा ॥ ६.१६.२४ ॥
સેનાના મોખરે ભીષ્મને જોઈને પાંડવો અને ધૃષ્ટદ્યુમ્નની આગેવાની હેઠળના મહાધનુર્ધર સૃંજયો ખૂબ કાંપી ઊઠ્યા; બગાસું ખાતા મહાસિંહને જોઈને નાના મૃગો જેમ કાંપે.
6.16.25
धृष्टद्युम्नमुखाः सर्वे समुद्विविजिरे मुहुः ।
एकादशैताः श्रीजुष्टा वाहिन्यस्तव पार्थिव ॥ ६.१६.२५ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન જેમના આગળ હતા તે સૌ વારંવાર અત્યંત વ્યાકુળ થયા. હે રાજન, તમારી આ અગિયાર શોભાયુક્ત સેનાઓ (ભયભીત થઈ).
6.16.26
पाण्डवानां तथा सप्त महापुरुषपालिताः ।
उन्मत्तमकरावर्तौ महाग्राहसमाकुलौ ॥ ६.१६.२६ ॥
પાંડવોની સાત સેનાઓ પણ મહાપુરુષો દ્વારા રક્ષિત હતી; ઉન્મત્ત મકરોના વમળો અને મોટા મગરમચ્છોથી ભરેલા બે સાગરો જેવી હતી.
6.16.27
युगान्ते समवेतौ द्वौ दृश्येते सागराविव ।
नैव नस्तादृशो राजन्दृष्टपूर्वो न च श्रुतः ।
अनीकानां समेतानां कौरवाणां तथाविधः ॥ ६.१६.२७ ॥
યુગાંતે ભેગા થયેલા બે સાગરો જેવા તેઓ દેખાયા. હે રાજન, કૌરવોની એકઠી થયેલી સેનાઓની આવી સ્થિતિ અમે પહેલાં ક્યારેય જોઈ કે સાંભળી નહોતી.