ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
ततो रजन्यां व्युष्टायां शब्दः समभवन्महान् ।
क्रोशतां भूमिपलानां युज्यतां युज्यतामिति ॥ ६.१६.१ ॥
ତା'ପରେ ରାତ୍ରି ବିତି ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, "ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ, ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କର ମହା କୋଲାହଳ ଉଠିଲା।
6.16.2
शङ्खदुन्दुभिघोषैश्च सिंहनादैश्च भारत ।
हयहेषितनादैश्च रथनेमिस्वनैस्तथा ॥ ६.१६.२ ॥
ହେ ଭାରତ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଘୋଷରେ, ସିଂହନାଦରେ, ଘୋଡ଼ାର ହ୍ରେଷାରେ ଏବଂ ରଥଚକ୍ରର ଶବ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ।
6.16.3
गाजानां बृहतां चैव योधानां चापि गर्जताम् ।
क्ष्वेलितास्फोटितोत्क्रुष्टैस्तुमुलं सर्वतोऽभवत् ॥ ६.१६.३ ॥
ବଡ଼ ହାତୀ ଓ ଗର୍ଜନକାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସିଟି, ବାହୁ ଥାପଡ଼ ଓ ଚିତ୍କାରରେ ସର୍ବତ୍ର ତୁମୁଳ ହେଲା।
6.16.4
उदतिष्ठन्महाराज सर्वं युक्तमशेषतः ।
सूर्योदये महत्सैन्यं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ ६.१६.४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟୂହବଦ୍ଧ ହୋଇ ଉଠି ଠିଆ ହେଲେ; ସେହି ମହାସେନା ଉଠିଲା।
6.16.5
राजेन्द्र तव पुत्राणां पाण्डवानां तथैव च ।
दुष्प्रधृष्याणि चास्त्राणि सशस्रकवचानि च ॥ ६.१६.५ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଅଜେୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଥିଲା।
6.16.6
ततः प्रकाशे सैन्यानि समदृश्यन्त भारत ।
त्वदीयानां परेषां च शस्त्रवन्ति महान्ति च ॥ ६.१६.६ ॥
ତା'ପରେ ଆଲୋକ ହେଲେ, ହେ ଭାରତ, ତୁମ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ମହାସେନା ଦେଖାଗଲା।
6.16.7
तत्र नागा रथाश्चैव जाम्बूनदपरिष्कृताः ।
विभ्राजमाना दृश्यन्ते मेघा इव सविद्युतः ॥ ६.१६.७ ॥
ସେଠାରେ ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ହାତୀ ଓ ରଥମାନେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ ମେଘ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
6.16.8
रथानीकान्यदृश्यन्त नगराणीव भूरिशः ।
अतीव शुशुभे तत्र पिता ते पूर्णचन्द्रवत् ॥ ६.१६.८ ॥
ରଥସେନାର ବ୍ୟୂହମାନେ ଅନେକ ନଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ସେଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ପିତା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ ।
6.16.9
धनुर्भिर्ऋष्टिभिः खङ्गैर्गदाभिः शक्तितोमरैः ।
योधाः प्रहरणैः शुभ्रैस्तेष्वनीकेष्ववस्थिताः ॥ ६.१६.९ ॥
ଧନୁ, ଋଷ୍ଟି, ଖଡ୍ଗ, ଗଦା, ଶକ୍ତି ଓ ତୋମର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସେହି ସେନାବ୍ୟୂହରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।
6.16.10
गजाः पदाता रथिनस्तुरगाश्च विशांपते ।
व्यतिष्ठन्वागुराकाराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१६.१० ॥
ହେ ରାଜନ୍! ହାତୀ, ପଦାତିକ, ରଥୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଜାଲ ଆକାରରେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ।
6.16.11
ध्वजा बहुविधाकारा व्यदृश्यन्त समुच्छ्रिताः ।
स्वेषां चैव परेषां च द्युतिमन्तः सहस्रशः ॥ ६.१६.११ ॥
ନିଜର ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ବହୁବିଧ ଆକାରର ଧ୍ୱଜା ଉଚ୍ଚରେ ଉଡ଼ି ହଜାର ହଜାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
6.16.12
काञ्चना मणिचित्राङ्गा ज्वलन्त इव पावकाः ।
अर्चिष्मन्तो व्यरोचन्त गजारोहाः सहस्रशः ॥ ६.१६.१२ ॥
ସୁନା ପରି ଓ ମଣିରେ ଚିତ୍ରିତ ଶରୀରର ଗଜାରୋହୀମାନେ ଜଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଶିଖା ସହିତ ହଜାର ହଜାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
6.16.13
महेन्द्रकेतवः शुभ्रा महेन्द्रसदनेष्विव ।
सन्नद्धास्ते प्रवीराश्च ददृशुर्युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ६.१६.१३ ॥
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭବନରେ ଥିବା ଶୁଭ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ପରି, କବଚ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେହି ବୀରମାନେ ଯୁଦ୍ଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ।
6.16.14
उद्यतैरायुधैश्चित्रास्तलबद्धाः कलापिनः ।
ऋषभाक्षा मनुष्येन्द्राश्चमूमुखगता बभुः ॥ ६.१६.१४ ॥
ଉଠାଯାଇଥିବା ଆୟୁଧରେ ବିଚିତ୍ର, ତଳବଦ୍ଧ, ମୟୂରପୁଚ୍ଛଧାରୀ, ଋଷଭାକ୍ଷ ନରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ସେନାମୁଖରେ ଚାଲି ଶୋଭିଲେ।
6.16.15
शकुनिः सौबलः शल्य आवन्त्योऽथ जयद्रथः ।
विन्दानुविन्दौ कैकेयाः काम्भोजश्च सुदक्षिणः ॥ ६.१६.१५ ॥
ଶକୁନି ସୌବଳ, ଶଲ୍ୟ, ଆବନ୍ତ୍ୟ, ପରେ ଜୟଦ୍ରଥ, ବିନ୍ଦ-ଅନୁବିନ୍ଦ କୈକେୟ, ଏବଂ କାମ୍ବୋଜ ସୁଦକ୍ଷିଣ।
6.16.16
श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयत्सेनश्च पार्थिवः ।
बृहद्बलश्च कौशल्यः कृतवर्मा च सात्वतः ॥ ६.१६.१६ ॥
ଶ୍ରୁତାୟୁଧ କଳିଙ୍ଗ, ରାଜା ଜୟତ୍ସେନ, ବୃହଦ୍ବଳ କୌଶଲ୍ୟ, ଏବଂ ସାତ୍ୱତ କୃତବର୍ମା।
6.16.17
दशैते पुरुषव्याघ्राः शूराः परिघबाहवः ।
अक्षौहिणीनां पतयो यज्वानो भूरिदक्षिणाः ॥ ६.१६.१७ ॥
ଏହି ଦଶ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ଶୂର, ପରିଘ ପରି ବାହୁଥିବା, ଅକ୍ଷୌହିଣୀର ପତି, ଯଜ୍ଞକାରୀ, ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣାଦାତା।
6.16.18
एते चान्ये च बहवो दुर्योधनवशानुगाः ।
राजानो राजपुत्राश्च नीतिमन्तो महारथाः ॥ ६.१६.१८ ॥
ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ — ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ବଶରେ ଚାଲୁଥିବା ରାଜା, ରାଜପୁତ୍ର, ନୀତିଜ୍ଞ ମହାରଥୀ।
6.16.19
सन्नद्धाः समदृश्यन स्वेष्वनीकेष्ववस्थिताः ।
बद्धकृष्णाजिनाः सर्वे बलिनो युद्धशालिनः ॥ ६.१६.१९ ॥
ସମସ୍ତେ ବର୍ମ ପିନ୍ଧି ନିଜ ନିଜ ସେନାଦଳରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖାଗଲେ; କଳା ହରିଣ ଚର୍ମ ବାନ୍ଧି, ବଳବାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧନିପୁଣ।
6.16.20
हृष्टा दुर्योधनस्यार्थे ब्रह्मलोकाय दीक्षिताः ।
समर्था दश वाहिन्यः परिगृह्य व्यवस्थिताः ॥ ६.१६.२० ॥
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଲାଭ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ରତଦୀକ୍ଷା ନେଇ ହର୍ଷିତ ଦଶ ସେନା ଘେରି ବ୍ୟୂହରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
6.16.21
एकादशी धार्तराष्ट्री कौरवाणां महाचमूः ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां यत्र शान्तनवोऽग्रणीः ॥ ६.१६.२१ ॥
କୌରବଙ୍କ ଏକାଦଶ ମହାସେନା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର; ଯାହାର ଆଗରେ ସମସ୍ତ ସେନାର ନେତା ଶାନ୍ତନୁ ପୁତ୍ର।
6.16.22
श्वेतोष्णीषं श्वेतहयं श्वेतवर्माणमच्युतम् ।
अपश्याम महाराज भीष्मं चन्द्रमिवोदितम् ॥ ६.१६.२२ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ଧଳା ପାଗ, ଧଳା ଘୋଡା ଓ ଧଳା ବର୍ମଧାରୀ ଅଚ୍ୟୁତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆମେ ଦେଖିଲୁ; ଉଦିତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
6.16.23
हेमतालध्वजं भीष्मं राजते स्यन्दते स्थितम् ।
श्वेताभ्र इव तीक्ष्णांशुं ददृशुः कुरुपाण्डवाः ॥ ६.१६.२३ ॥
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତାଳଧ୍ୱଜ ଭୀଷ୍ମ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ଝଲସୁଥିଲେ; ଧଳା ମେଘରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିରଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି। କୌରବ-ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
6.16.24
दृष्ट्वा चमूमुखे भीष्मं समकम्पन्त पाण्डवाः ।
सृञ्जयाश्च महेष्वासा धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
जृम्भमाणं महासिंहं दृष्ट्वा क्षुद्रमृगा यथा ॥ ६.१६.२४ ॥
ସେନାମୁଖରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏବଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମହାଧନୁର୍ଧର ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ପିଲେ; ହାଇ ଦେଉଥିବା ମହାସିଂହକୁ ଦେଖି ସାନ ହରିଣମାନେ ଯେପରି କମ୍ପନ୍ତି।
6.16.25
धृष्टद्युम्नमुखाः सर्वे समुद्विविजिरे मुहुः ।
एकादशैताः श्रीजुष्टा वाहिन्यस्तव पार्थिव ॥ ६.१६.२५ ॥
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଯାହାଙ୍କ ଆଗରେ ଥିଲେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବାରମ୍ବାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଚଳିତ ହେଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଏଗାର ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ସେନାବାହିନୀ (ଭୟଭୀତ ହେଲେ)।
6.16.26
पाण्डवानां तथा सप्त महापुरुषपालिताः ।
उन्मत्तमकरावर्तौ महाग्राहसमाकुलौ ॥ ६.१६.२६ ॥
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସାତଟି ସେନାବାହିନୀ ମଧ୍ୟ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିଲା; ଉନ୍ମତ୍ତ ମକରଙ୍କ ଆବର୍ତ୍ତ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ କୁମ୍ଭୀରରେ ଭରା ଦୁଇ ସାଗର ପରି ଥିଲା।
6.16.27
युगान्ते समवेतौ द्वौ दृश्येते सागराविव ।
नैव नस्तादृशो राजन्दृष्टपूर्वो न च श्रुतः ।
अनीकानां समेतानां कौरवाणां तथाविधः ॥ ६.१६.२७ ॥
ଯୁଗାନ୍ତରେ ମିଳିତ ଦୁଇ ସାଗର ପରି ସେମାନେ ଦେଖାଗଲେ। ହେ ରାଜନ୍, କୌରବଙ୍କ ସମବେତ ସେନାର ଏପରି ରୂପ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖି ନାହୁଁ କି ଶୁଣି ନାହୁଁ।