Mahābhārata · Adhyāya 6.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.16.1
ततो रजन्यां व्युष्टायां शब्दः समभवन्महान् ।
क्रोशतां भूमिपलानां युज्यतां युज्यतामिति ॥ ६.१६.१ ॥
Kemudian ketika malam telah berlalu dan fajar menyingsing, terdengarlah keributan besar dari para raja yang berteriak, "Bersiaplah! Bersiaplah!"
6.16.2
शङ्खदुन्दुभिघोषैश्च सिंहनादैश्च भारत ।
हयहेषितनादैश्च रथनेमिस्वनैस्तथा ॥ ६.१६.२ ॥
Wahai Bhārata, dengan gema kerang dan genderang, dengan raungan singa, dengan ringkikan kuda, dan juga dengan deru roda kereta.
6.16.3
गाजानां बृहतां चैव योधानां चापि गर्जताम् ।
क्ष्वेलितास्फोटितोत्क्रुष्टैस्तुमुलं सर्वतोऽभवत् ॥ ६.१६.३ ॥
Dari gajah-gajah besar dan para prajurit yang mengaum, dengan siulan, tepukan lengan, dan teriakan, kegaduhan dahsyat terjadi di segala penjuru.
6.16.4
उदतिष्ठन्महाराज सर्वं युक्तमशेषतः ।
सूर्योदये महत्सैन्यं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥ ६.१६.४ ॥
Bangkitlah, wahai raja agung, pasukan besar kedua pihak Kuru dan Pāṇḍava, berbaris lengkap saat matahari terbit.
6.16.5
राजेन्द्र तव पुत्राणां पाण्डवानां तथैव च ।
दुष्प्रधृष्याणि चास्त्राणि सशस्रकवचानि च ॥ ६.१६.५ ॥
Wahai penguasa para raja, putra-putramu dan para Pāṇḍava memiliki senjata yang tak terkalahkan, beserta pedang dan baju zirah.
6.16.6
ततः प्रकाशे सैन्यानि समदृश्यन्त भारत ।
त्वदीयानां परेषां च शस्त्रवन्ति महान्ति च ॥ ६.१६.६ ॥
Kemudian, dalam cahaya, wahai Bhārata, pasukan besarmu dan pasukan musuh, bersenjata lengkap, tampak jelas.
6.16.7
तत्र नागा रथाश्चैव जाम्बूनदपरिष्कृताः ।
विभ्राजमाना दृश्यन्ते मेघा इव सविद्युतः ॥ ६.१६.७ ॥
Di sana tampak gajah dan kereta perang, dihiasi emas, bersinar seperti awan disertai kilat.
6.16.8
रथानीकान्यदृश्यन्त नगराणीव भूरिशः ।
अतीव शुशुभे तत्र पिता ते पूर्णचन्द्रवत् ॥ ६.१६.८ ॥
Pasukan kereta tampak seperti banyak kota, dan di sana ayahmu bersinar luar biasa, seperti bulan purnama.
6.16.9
धनुर्भिर्ऋष्टिभिः खङ्गैर्गदाभिः शक्तितोमरैः ।
योधाः प्रहरणैः शुभ्रैस्तेष्वनीकेष्ववस्थिताः ॥ ६.१६.९ ॥
Para prajurit dengan senjata gemilang — busur, tombak, pedang, gada, lembing dan tomara — berdiri di pasukan-pasukan itu.
6.16.10
गजाः पदाता रथिनस्तुरगाश्च विशांपते ।
व्यतिष्ठन्वागुराकाराः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ६.१६.१० ॥
Wahai penguasa manusia, gajah, prajurit infanteri, kusir kereta dan kuda berbaris berbentuk jaring, ratusan dan ribuan jumlahnya.
6.16.11
ध्वजा बहुविधाकारा व्यदृश्यन्त समुच्छ्रिताः ।
स्वेषां चैव परेषां च द्युतिमन्तः सहस्रशः ॥ ६.१६.११ ॥
Panji-panji beragam bentuk yang berkibar tinggi, milik kita maupun musuh, tampak bercahaya ribuan jumlahnya.
6.16.12
काञ्चना मणिचित्राङ्गा ज्वलन्त इव पावकाः ।
अर्चिष्मन्तो व्यरोचन्त गजारोहाः सहस्रशः ॥ ६.१६.१२ ॥
Para penunggang gajah, keemasan dan bertubuh berhias permata, menyala seperti api berkobar, bersinar ribuan jumlahnya.
6.16.13
महेन्द्रकेतवः शुभ्रा महेन्द्रसदनेष्विव ।
सन्नद्धास्ते प्रवीराश्च ददृशुर्युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ६.१६.१३ ॥
Seperti panji-panji Mahendra yang putih di kediaman Indra, para pahlawan bersenjata lengkap itu tampak rindu akan perang.
6.16.14
उद्यतैरायुधैश्चित्रास्तलबद्धाः कलापिनः ।
ऋषभाक्षा मनुष्येन्द्राश्चमूमुखगता बभुः ॥ ६.१६.१४ ॥
Beraneka rupa dengan senjata terangkat, genderang terikat, berhiaskan bulu merak, para raja manusia bermata lembu bersinar berjalan di barisan depan pasukan.
6.16.15
शकुनिः सौबलः शल्य आवन्त्योऽथ जयद्रथः ।
विन्दानुविन्दौ कैकेयाः काम्भोजश्च सुदक्षिणः ॥ ६.१६.१५ ॥
Śakuni putra Subala, Śalya, pangeran Avanti, lalu Jayadratha, Vinda dan Anuvinda dari Kaikeya, serta Sudakṣiṇa dari Kamboja.
6.16.16
श्रुतायुधश्च कालिङ्गो जयत्सेनश्च पार्थिवः ।
बृहद्बलश्च कौशल्यः कृतवर्मा च सात्वतः ॥ ६.१६.१६ ॥
Śrutāyudha dari Kaliṅga, raja Jayatsena, Bṛhadbala dari Kosala, dan Kṛtavarman sang Sātvata.
6.16.17
दशैते पुरुषव्याघ्राः शूराः परिघबाहवः ।
अक्षौहिणीनां पतयो यज्वानो भूरिदक्षिणाः ॥ ६.१६.१७ ॥
Sepuluh harimau di antara manusia ini, pahlawan berlengan seperti gada besi, penguasa akṣauhiṇī, pelaku yadnya yang memberi dakṣiṇā melimpah.
6.16.18
एते चान्ये च बहवो दुर्योधनवशानुगाः ।
राजानो राजपुत्राश्च नीतिमन्तो महारथाः ॥ ६.१६.१८ ॥
Mereka dan banyak lainnya, raja-raja dan pangeran yang tunduk pada kehendak Duryodhana, bijak dalam tata negara, dan para maharathi perkasa.
6.16.19
सन्नद्धाः समदृश्यन स्वेष्वनीकेष्ववस्थिताः ।
बद्धकृष्णाजिनाः सर्वे बलिनो युद्धशालिनः ॥ ६.१६.१९ ॥
Semua tampak bersenjata lengkap, berdiri di barisan pasukan masing-masing, dengan kulit rusa hitam terikat di tubuh, kuat dan mahir dalam perang.
6.16.20
हृष्टा दुर्योधनस्यार्थे ब्रह्मलोकाय दीक्षिताः ।
समर्था दश वाहिन्यः परिगृह्य व्यवस्थिताः ॥ ६.१६.२० ॥
Gembira, bertekad dengan sumpah demi Duryodhana dan demi alam Brahmā, sepuluh pasukan berdiri tersusun dalam barisan, saling mengepung.
6.16.21
एकादशी धार्तराष्ट्री कौरवाणां महाचमूः ।
अग्रतः सर्वसैन्यानां यत्र शान्तनवोऽग्रणीः ॥ ६.१६.२१ ॥
Pasukan besar kesebelas milik Kaurava, milik putra-putra Dhṛtarāṣṭra, yang di depannya berdiri Bhīṣma putra Śantanu sebagai pemimpin seluruh pasukan.
6.16.22
श्वेतोष्णीषं श्वेतहयं श्वेतवर्माणमच्युतम् ।
अपश्याम महाराज भीष्मं चन्द्रमिवोदितम् ॥ ६.१६.२२ ॥
Wahai raja agung, kami melihat Bhīṣma yang tak tergoyahkan, dengan sorban putih, kuda putih, dan baju zirah putih, seperti bulan yang terbit.
6.16.23
हेमतालध्वजं भीष्मं राजते स्यन्दते स्थितम् ।
श्वेताभ्र इव तीक्ष्णांशुं ददृशुः कुरुपाण्डवाः ॥ ६.१६.२३ ॥
Bhīṣma dengan panji pohon palem emas berdiri bersinar di atas kereta, seperti matahari berkilau tajam di balik awan putih; kaum Kuru dan Pāṇḍava melihatnya.
6.16.24
दृष्ट्वा चमूमुखे भीष्मं समकम्पन्त पाण्डवाः ।
सृञ्जयाश्च महेष्वासा धृष्टद्युम्नपुरोगमाः ।
जृम्भमाणं महासिंहं दृष्ट्वा क्षुद्रमृगा यथा ॥ ६.१६.२४ ॥
Melihat Bhīṣma di barisan depan, para Pāṇḍava dan para pemanah agung Sṛñjaya yang dipimpin Dhṛṣṭadyumna gemetar hebat, seperti rusa-rusa kecil yang gemetar melihat singa besar menguap.
6.16.25
धृष्टद्युम्नमुखाः सर्वे समुद्विविजिरे मुहुः ।
एकादशैताः श्रीजुष्टा वाहिन्यस्तव पार्थिव ॥ ६.१६.२५ ॥
Dipimpin Dhṛṣṭadyumna, mereka semua berulang kali sangat gelisah. Wahai raja, kesebelas pasukan gemilang milikmu ini (menjadi ketakutan).
6.16.26
पाण्डवानां तथा सप्त महापुरुषपालिताः ।
उन्मत्तमकरावर्तौ महाग्राहसमाकुलौ ॥ ६.१६.२६ ॥
Tujuh pasukan para Pāṇḍava juga dilindungi oleh para pejuang agung; mereka seperti dua samudra yang dipenuhi pusaran makhluk laut yang mengamuk dan buaya besar.
6.16.27
युगान्ते समवेतौ द्वौ दृश्येते सागराविव ।
नैव नस्तादृशो राजन्दृष्टपूर्वो न च श्रुतः ।
अनीकानां समेतानां कौरवाणां तथाविधः ॥ ६.१६.२७ ॥
Mereka tampak seperti dua samudra yang bertemu pada akhir zaman. Wahai raja, belum pernah kami melihat atau mendengar keadaan pasukan Kaurava yang berkumpul seperti ini.