మహాభారతం · అధ్యాయం 6.17
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.17.1
यथा स भगवान्व्यासः कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत् ।
तथैव सहिताः सर्वे समाजग्मुर्महीक्षितः ॥ ६.१७.१ ॥
భగవానుడు వ్యాస కృష్ణద్వైపాయనుడు చెప్పినట్లే, రాజులందరూ కలిసి వచ్చారు.
6.17.2
मघाविषयगः सोमस्तद्दिनं प्रत्यपद्यत ।
दीप्यमानाश्च संपेतुर्दिवि सप्त महग्रहाः ॥ ६.१७.२ ॥
ఆ రోజు చంద్రుడు మఘా నక్షత్రంలో ఉన్నాడు; ఆకాశంలో ఏడు గొప్ప గ్రహాలు ప్రకాశిస్తూ కలిసాయి.
6.17.3
द्विधाभूत इवादित्य उदये प्रत्यदृश्यत ।
ज्वलन्त्या शिखया भूयो भानुमानुदितो रविः ॥ ६.१७.३ ॥
ఉదయంలో సూర్యుడు రెండుగా విడిపోయినట్లు కనిపించాడు; మండుతున్న జ్వాలతో ఆ ప్రకాశవంతుడైన సూర్యుడు మళ్ళీ ఉదయించాడు.
6.17.4
ववाशिरे च दीप्तायां दिशि गोमायुवायसाः ।
लिप्समानाः शरीराणि मांसशोणितभोजनाः ॥ ६.१७.४ ॥
మండుతున్న దిక్కులో నక్కలు, కాకులు అరిచాయి; శరీరాలను పొందాలనే కోరికతో, మాంసం రక్తం తినేవి అవి కేకలు వేశాయి.
6.17.5
अहन्यहनि पार्थानां वृद्धः कुरुपितामहः ।
भरद्वाजात्मजश्चैव प्रातरुत्थाय संयतौ ॥ ६.१७.५ ॥
ప్రతిరోజూ పృథ కుమారులకు వ్యతిరేకంగా, వృద్ధుడైన కురుపితామహుడు, భరద్వాజుని కుమారుడు ఉదయాన్నే లేచి సంయమంతో నిలిచారు.
6.17.6
जयोऽस्तु पाण्डुपुत्राणामित्यूचतुरिन्दमौ ।
युयुधाते तवार्थाय यथा स समयः कृतः ॥ ६.१७.६ ॥
"పాండు కుమారులకు విజయం కలుగుగాక" అని ఆ శత్రుదమనులిద్దరూ అన్నారు; నీకోసం వారు పోరాడారు, చేసిన ఒప్పందం ప్రకారం.
6.17.7
सर्वधर्मविशेषज्ञः पिता देवव्रतस्तव ।
समानीय महीपालानिदं वचनमब्रवीत् ॥ ६.१७.७ ॥
సమస్త ధర్మాల విశేషాలు తెలిసిన మీ తండ్రి దేవవ్రతుడు రాజులను సమకూర్చి ఈ మాటను పలికాడు.
6.17.8
इदं वः क्षत्रिया द्वारं स्वर्गायापावृतं महत् ।
गच्छध्वं तेन शक्रस्य ब्रह्मणः सहलोकताम् ॥ ६.१७.८ ॥
క్షత్రియులారా, స్వర్గానికి ఈ గొప్ప ద్వారం మీ కోసం తెరిచి ఉంది; దాని గుండా వెళ్లి ఇంద్రుడు, బ్రహ్మ లోకంలో సహవాసం పొందండి.
6.17.9
एष वः शाश्वतः पन्थाः पूर्वैः पूर्वतरैः कृतः ।
संभावयध्वमात्मानमव्यग्रमनसो युधि ॥ ६.१७.९ ॥
ఇది మీకు శాశ్వతమైన మార్గం; పూర్వులు, అంతకుముందువారు ఈ మార్గాన్ని నడిచారు. యుద్ధంలో స్థిరమైన మనసుతో మిమ్మల్ని మీరు గౌరవంగా భావించండి.
6.17.10
नाभागोऽथ ययातिश्च मान्धाता नहुषो नृगः ।
संसिद्धाः परमं स्थानं गताः कर्मभिरीदृशैः ॥ ६.१७.१० ॥
నాభాగుడు, యయాతి, మాంధాత, నహుషుడు, నృగుడు—ఇటువంటి కర్మలతో సిద్ధిని పొంది వారు పరమ స్థానాన్ని చేరారు.
6.17.11
अधर्मः क्षत्रियस्यैष यद्व्याधिमरणं गृहे ।
यदयोनिधनं याति सोऽस्य धर्मः सनातनः ॥ ६.१७.११ ॥
క్షత్రియునికి ఇంట్లో వ్యాధితో మరణించడం అధర్మం; యుద్ధం కాకుండా మరణించడం అతనికి శాశ్వత ధర్మం కాదు.
6.17.12
एवमुक्ता महीपाला भीष्मेण भरतर्षभ ।
निर्ययुः स्वान्यनीकानि शोभयन्तो रथोत्तमैः ॥ ६.१७.१२ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, భీష్ముడు ఇలా చెప్పగా రాజులు తమ సేనలతో బయలుదేరారు; ఉత్తమమైన రథాలతో వాటిని అలంకరిస్తూ.
6.17.13
स तु वैकर्तनः कर्णः सामात्यः सह बन्धुभिः ।
न्यासितः समरे शस्त्रं भीष्मेण भरतर्षभ ॥ ६.१७.१३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఆ వైకర్తన కర్ణుడు మంత్రులు, బంధువులతో కలిసి యుద్ధంలో భీష్ముని చేత ఆయుధాన్ని దించేలా చేయబడ్డాడు.
6.17.14
अपेतकर्णाः पुत्रास्ते राजनश्चैव तावकाः ।
निर्ययुः सिंहनादेन नादयन्तो दिशो दश ॥ ६.१७.१४ ॥
మీ కుమారులు, రాజులు, మీ వారు ఎవరినీ లెక్కచేయక, సింహనాదంతో పది దిక్కులను ప్రతిధ్వనింపజేస్తూ బయలుదేరారు.
6.17.15
श्वेतैश्छत्रैः पताकाभिर्ध्वजवारणवाजिभिः ।
तान्यनीकानि शोभन्ते गजैरथ पदातिभिः ॥ ६.१७.१५ ॥
తెల్లని ఛత్రాలు, పతాకలు, ధ్వజాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో ఆ సేనలు ప్రకాశించాయి; ఏనుగులు, కాలిబంట్లతో కూడా.
6.17.16
भेरीपणवशब्दैश्च दुन्दुभीनां च निःस्वनैः ।
रथनेमिनिनादैश्च बभूवाकुलिता मही ॥ ६.१७.१६ ॥
భేరులు, పణవాల శబ్దాలు, దుందుభుల గర్జనలు, రథచక్రాల ధ్వనులతో భూమి కలతచెందింది.
6.17.17
काञ्चनाङ्गदकेयूरैः कार्मुकैश्च महारथाः ।
भ्राजमाना व्यराजन्त साग्नयः पर्वता इव ॥ ६.१७.१७ ॥
బంగారు భుజకీర్తులు, కంకణాలు, ధనుస్సులతో ప్రకాశిస్తున్న మహారథులు అగ్నితో కూడిన పర్వతాల వలె మెరిశారు.
6.17.18
तालेन महता भीष्मः पञ्चतारेण केतुना ।
विमलादित्यसंकाशस्तस्थौ कुरुचमूपरि ॥ ६.१७.१८ ॥
గొప్ప తాళధ్వజంతో, పంచతార కేతువుతో, నిర్మల సూర్యునిలా భీష్ముడు కౌరవ సేనపై నిలిచాడు.
6.17.19
ये त्वदीया महेष्वासा राजानो भरतर्षभ ।
अवर्तन्त यथादेशं राजञ्शान्तनवस्य ते ॥ ६.१७.१९ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, మీ పక్షంలోని మహా ధనుర్ధరులైన రాజులు, ఓ రాజా, శాంతనుని కుమారుడి (భీష్ముని) ఆజ్ఞ ప్రకారం తమ తమ స్థానాల్లో ముందుకు కదిలారు.
6.17.20
स तु गोवासनः शैब्यः सहितः सर्वराजभिः ।
ययौ मातङ्गराजेन राजार्हेण पताकिना ।
पद्मवर्णस्त्वनीकानां सर्वेषामग्रतः स्थितः ॥ ६.१७.२० ॥
గోవాసనుడైన శైబ్యుడు సర్వ రాజులతో కలిసి, రాజులకు తగిన పతాకలతో అలంకరించిన రాజగజంపై వెళ్ళాడు. పద్మవర్ణుడైన అతడు సమస్త సేనలకు ముందు నిలిచాడు.
6.17.21
अश्वत्थामा ययौ यत्तः सिंहलाङ्गूलकेतुना ।
श्रुतायुधश्चित्रसेनः पुरुमित्रो विविंशतिः ॥ ६.१७.२१ ॥
అశ్వత్థామ జాగరూకుడై సింహపు తోకతో కూడిన ధ్వజంతో వెళ్ళాడు. శ్రుతాయుధుడు, చిత్రసేనుడు, పురుమిత్రుడు, వివింశతి కూడా వెళ్ళారు.
6.17.22
शल्यो भूरिश्रवाश्चैव विकर्णश्च महारथः ।
एते सप्त महेष्वासा द्रोणपुत्रपुरोगमाः ॥ ६.१७.२२ ॥
శల్యుడు, భూరిశ్రవుడు, మహారథుడైన వికర్ణుడు కూడా; ద్రోణపుత్రుడు ముందున్న ఈ ఏడుగురు మహా ధనుర్ధరులు.
6.17.23
स्यन्दनैर्वरवर्माणो भीष्मस्यासन्पुरोगमाः ।
तेषामपि महोत्सेधाः शोभयन्तो रथोत्तमान् ॥ ६.१७.२३ ॥
శ్రేష్ఠ కవచధారులైన రథికులు భీష్ముని ముందు ఉన్నారు. వారిలో ఎత్తైన శరీరులు కూడా ఉత్తమ రథాలను అలంకరించారు.
6.17.24
भ्राजमाना व्यरोचन्त जाम्बूनदमया ध्वजाः ।
जाम्बूनदमयी वेदी कमण्डलुविभूषिता ॥ ६.१७.२४ ॥
బంగారు ధ్వజాలు ప్రకాశిస్తూ మెరిశాయి. కమండలాలతో అలంకరించిన బంగారు వేదిక కూడా మెరిసింది.
6.17.25
केतुराचार्यमुख्यस्य द्रोणस्य धनुषा सह ।
अनेकशतसाहस्रमनीकमनुकर्षतः ॥ ६.१७.२५ ॥
ఆచార్యులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుని ధ్వజం విల్లుతో కలిసి, అనేక వందల వేల సైన్యాన్ని నడిపిస్తూ.
6.17.26
महान्दुर्योधनस्यासीन्नागो मणिमयो ध्वजः ।
तस्य पौरवकालिङ्गकाम्भोजाः समुदक्षिणाः ॥ ६.१७.२६ ॥
దుర్యోధనుని గొప్ప ధ్వజం మణులతో చేసిన ఏనుగు; దానివద్ద పౌరవులు, కళింగులు, కాంబోజులు, దక్షిణులు ఉన్నారు.
6.17.27
क्षेमधन्वा च शल्यश्च तस्थुः प्रमुखतो रथाः ।
स्यन्दनेन महार्हेण केतुना वृषभेण च।
प्रकर्षन्नेव सेनाग्नं मागधस्य कृपो ययौ ॥ ६.१७.२७ ॥
క్షేమధన్వుడు, శల్యుడు రథాలతో ముందు నిలిచారు; అత్యంత విలువైన రథంపై, వృషభ ధ్వజంతో, మాగధుని సేన ముందు భాగాన్ని నడిపిస్తూ కృపుడు వెళ్ళాడు.
6.17.28
तदङ्गपतिनां गुप्तं कृपेण च मनस्विना ।
शारदाम्बुधरप्रख्यं प्राच्यानां सुमहद्बलम् ॥ ६.१७.२८ ॥
అంగ రాజులచే, ఉదారహృదయుడైన కృపునిచే రక్షింపబడిన ఆ తూర్పువారి మహాసేన శరదృతువు మేఘాల వంటిది.
6.17.29
अनीकप्रमुखे तिष्ठन्वराहेण महायशाः ।
शुशुभे केतुमुख्येन राजतेन जयद्रथः ॥ ६.१७.२९ ॥
సేనముందు నిలిచిన మహాయశస్వి జయద్రథుడు వరాహ ధ్వజంతో, వెండి ప్రధాన ధ్వజంతో ప్రకాశించాడు.
6.17.30
शतं रतसहस्राणां तस्यासन्वशवर्तिनः ।
अष्टौ नागसहस्राणि सादिनामयुतानि षट् ॥ ६.१७.३० ॥
అతని ఆధీనంలో వందవేల రథాలు, ఎనిమిది వేల ఏనుగులు, ఆరు అయుతాలు అశ్వికులు ఉన్నారు.
6.17.31
तत्सिन्धुपतिना राज्ञा पालितं ध्वजिनीमुखम् ।
अनन्तरथनागाश्वमशोभत महद्बलम् ॥ ६.१७.३१ ॥
సింధుపతి రాజు రక్షించిన ఆ సేనా ముఖం, దగ్గరగా వరుసలో ఉన్న రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో గొప్ప బలంగా ప్రకాశించింది.
6.17.32
षष्ट्या रथसहस्रैस्तु नागानामयुतेन च ।
पतिः सर्वकलिङ्गानां ययौ केतुमता सह ॥ ६.१७.३२ ॥
అరవై వేల రథాలు, పదివేల ఏనుగులతో అన్ని కళింగుల అధిపతి కేతుమానుడితో కలిసి ముందుకు సాగాడు.
6.17.33
तस्य पर्वतसंकाशा व्यरोचन्त महागजाः ।
यन्त्रतोमरतूणीरैः पताकाभिः सुशोभिताः ॥ ६.१७.३३ ॥
అతని పర్వతాల వంటి గొప్ప ఏనుగులు యంత్రాలు, తోమరాలు, అంబులపొదులు, పతాకలతో చక్కగా అలంకరించబడి ప్రకాశించాయి.
6.17.34
शुशुभे केतुमुख्येन पावकेन कलिङ्गकः ।
श्वेतच्छत्रेण निष्केण चामरव्यजनेन च ॥ ६.१७.३४ ॥
కేతువు ప్రధాన పతాకంతో అగ్నిలా కళింగ రాజు తెల్లని గొడుగు, బంగారు హారం, చామర వ్యజనాలతో ప్రకాశించాడు.
6.17.35
केतुमानपि मातङ्गं विचित्रपरमाङ्कुशम् ।
आस्थितः समरे राजन्मेघस्थ इव भानुमान् ॥ ६.१७.३५ ॥
ఓ రాజా! కేతుమానుడు కూడా విచిత్రమైన ఉత్తమ అంకుశంతో కూడిన ఏనుగును ఎక్కి యుద్ధంలో మేఘంలో ఉన్న సూర్యునిలా ప్రకాశించాడు.
6.17.36
तेजसा दीप्यमानस्तु वारणोत्तममास्थितः ।
भगदत्तो ययौ राजा यथा वज्रधरस्तथा ॥ ६.१७.३६ ॥
తేజస్సుతో ప్రకాశించిన భగదత్తరాజు ఉత్తమ గజంపై ఎక్కి వజ్రధారి ఇంద్రునిలా ముందుకు సాగాడు.
6.17.37
गजस्कन्धगतावास्तां भगदत्तेन संमितौ ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ केतुमन्तमनुव्रतौ ॥ ६.१७.३७ ॥
భగదత్తునితో సమానులై, ఏనుగు భుజాలపై కూర్చున్న అవంతి దేశపు ఇద్దరు రాజకుమారులు విందుడు, అనువిందుడు, కేతుమంతుని అనుసరించారు.
6.17.38
स रथानीकवान्व्यूहो हस्त्यङ्गो नृपशीर्षवान् ।
वाजिपक्षः पतत्युग्रः प्रहसन्सर्वतोमुखः ॥ ६.१७.३८ ॥
రథ సమూహాలను ముందు భాగంగా, ఏనుగులను శరీరంగా, రాజులను తలగా, గుర్రాలను రెక్కలుగా కలిగిన ఆ వ్యూహం, నవ్వుతూ అన్ని దిక్కులకు ముఖం చేసి, భయంకరంగా ముందుకు ఎగురుతూ సాగింది.
6.17.39
द्रोणेन विहितो राजन्राज्ञा शान्तनवेन च ।
तथैवाचार्यपुत्रेण बाह्लीकेन कृपेम च ॥ ६.१७.३९ ॥
ఓ రాజా, ఈ వ్యూహాన్ని ద్రోణుడు, శంతనుని కుమారుడైన రాజు (భీష్ముడు), అలాగే ఆచార్యుని కుమారుడు, బాహ్లీకుడు, కృపుడు రచించారు.