महाभारत · अध्याय 6.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.21.1
बृहतीं धार्तराष्ट्रस्य सेनां दृष्ट्वा समुद्यताम् ।
विषादमगमद्राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ६.२१.१ ॥
धृतराष्ट्राच्या पुत्रांची विशाल सेना युद्धासाठी सज्ज झालेली पाहून कुंतीपुत्र राजा युधिष्ठिर खिन्न झाला.
6.21.2
व्यूहं भीष्मेण चाभेद्यं कल्पितं प्रेक्ष्य पाण्डवः ।
अभेद्यमिव संप्रेक्ष्य विवर्णोऽर्जुनमब्रवीत् ॥ ६.२१.२ ॥
भीष्माने रचलेला अभेद्य व्यूह पाहून पांडव म्लान होऊन अर्जुनाला म्हणाला.
6.21.3
धनञ्जय कथं शक्यमस्माभिर्योद्धुमाहवे ।
धार्तराष्ट्रैर्महाबाहो येषां योद्धा पितामहः ॥ ६.२१.३ ॥
धनंजया, ज्यांचा योद्धा पितामह आहेत, त्या धृतराष्ट्राच्या पुत्रांशी आम्ही युद्ध कसे करू शकू?
6.21.4
अक्षोभ्योऽयमभेद्यश्च भीष्मेणामित्रकर्षिणा ।
कल्पितः शास्त्रदृष्टेन विधिना भूरिवर्चसा ॥ ६.२१.४ ॥
हा व्यूह अचल व अभेद्य आहे; शत्रूंना पीडणाऱ्या महातेजस्वी भीष्माने शास्त्रविधीप्रमाणे तो रचला आहे.
6.21.5
ते वयं संशय्नं प्राप्ताः ससैन्याः शत्रुकर्षण ।
कथमस्मान्महाव्यूहादुत्थानं नो भविष्यति ॥ ६.२१.५ ॥
हे शत्रुसंहारका! आम्ही सैन्यासह संकटात पडलो आहोत; या महाव्यूहातून आमची सुटका कशी होईल?
6.21.6
अथार्जुनोऽब्रवीत्पार्थं युधिष्ठिरममित्रहा ।
विषण्णमिव संप्रेक्ष्य तव राजन्ननीकिनीम् ॥ ६.२१.६ ॥
तेव्हा शत्रुहंता अर्जुन, हे राजा, तुमच्या सेनेकडे पाहून खिन्न झाल्यासारख्या पृथापुत्र युधिष्ठिराला म्हणाला.
6.21.7
प्रज्ञयाभ्यधिकाञ्शूरान्गुणयुक्तान्बहूनपि ।
जयन्त्यल्पतरा येन तन्निबोध विशांपते ॥ ६.२१.७ ॥
हे प्रजापती, प्रज्ञेने श्रेष्ठ, गुणसंपन्न अशा अनेक शूरांनाही थोडे लोक जिंकतात; ते समजून घ्या.
6.21.8
तत्र ते कारणं राजन्प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।
नारदस्तमृषिर्वेद भीष्मद्रोणौ च पाण्डव ॥ ६.२१.८ ॥
हे राजा, त्याचे कारण मत्सरहीन अशा तुला मी सांगतो. हे पांडवा, नारद ऋषींना ते ठाऊक होते, तसेच भीष्म आणि द्रोण यांनाही.
6.21.9
एनमेवार्थमाश्रित्य युद्धे देवासुरेऽब्रवीत् ।
पितामहः किल पुरा महेन्द्रादीन्दिवौकसः ॥ ६.२१.९ ॥
याच विषयाचा आधार घेऊन देवासुर युद्धात पितामहांनी पूर्वी इंद्रादी स्वर्गवासी देवतांना सांगितले होते.
6.21.10
न तथा बलवीर्याभ्यां जयन्ति विजिगीषवः ।
यथा सत्यानृशंस्याभ्यां धर्मेणैवोद्यमेन च ॥ ६.२१.१० ॥
विजयाची इच्छा करणारे बल आणि पराक्रमाने तितके जिंकत नाहीत, जितके सत्य, दया, धर्म आणि उद्यमाने जिंकतात.
6.21.11
त्वक्त्वाऽधर्मं तथा सर्वे धर्मं चोत्तममास्थिताः ।
युध्यध्वमतहंकारा यतो धर्मस्ततो जयः ॥ ६.२१.११ ॥
अधर्माचा त्याग करून, उत्तम धर्माचा आश्रय घेऊन, अहंकाररहित होऊन तुम्ही सर्वांनी युद्ध करा; जिथे धर्म तिथे विजय.
6.21.12
एवं राजन्विजानीहि ध्रुवोऽस्माकं रणे जयः ।
यथा तु नारदः प्राह यतः कृष्णस्ततो जयः ॥ ६.२१.१२ ॥
हे राजा, असे जाणा की रणात आमचा विजय निश्चित आहे. नारदांनी सांगितल्याप्रमाणे, जिथे कृष्ण तिथे विजय.
6.21.13
गुणभूतो जयः कृष्णे पृष्ठतोऽभ्येति माधवम् ।
तद्यथा विजयश्चास्य सन्नतिश्चापरो गुणः ॥ ६.२१.१३ ॥
विजय हा कृष्णामध्ये गौण गुण म्हणून माधवाच्या मागोमाग येतो. त्याचा विजय आणि नम्रता हा आणखी एक गुण आहे.
6.21.14
अनन्ततेजा गोविन्दः शत्रुपूगेषु निर्व्यथः ।
पुरुषः सनातनमयो यतः कृष्णस्ततो जयः ॥ ६.२१.१४ ॥
अनंत तेजस्वी गोविंद शत्रुसमूहांमध्येही अविचल असतो. तो सनातन पुरुष आहे; जिथे कृष्ण तिथे विजय.
6.21.15
पुरा ह्येष हरिर्भूत्वा विकुण्ठोऽकुण्ठसायकः ।
सुरासुरानवस्फूर्जन्नब्रवीत्के जयन्त्विति ॥ ६.२१.१५ ॥
पूर्वी हाच हरी विकुंठ होऊन, न चुकणारे बाण घेऊन, देव-असुरांमध्ये गर्जना करीत म्हणाला—'कोण जिंकेल?'
6.21.16
अनु कृष्णं जयेमेति यैरुक्तं तत्र तैर्जितम् ।
तत्प्रसादाद्धि त्रैलोक्यं प्राप्तं शक्रादिभिः सुरैः ॥ ६.२१.१६ ॥
'कृष्णाच्या अनुसरणाने आम्ही जिंकू' असे ज्यांनी म्हटले, त्यांनी तेथे जिंकले. त्याच्याच प्रसादाने इंद्रादी देवांनी त्रिलोक मिळवले.
6.21.17
तस्य ते न व्यथां कांचिदिह पश्यामि भारत ।
यस्य ते यजमाशास्ते विश्वभुक् त्रिदिवेश्वरः ॥ ६.२१.१७ ॥
हे भारता, येथे त्याच्याबद्दल तुला कोणताही क्लेश मला दिसत नाही. सर्वभोक्ता त्रिदिवेश्वर ज्याच्या यज्ञाची इच्छा करतो, त्या तुला.