મહાભારત · અધ્યાય 6.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.23.1
धार्तराष्ट्रबलं दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम् ।
अर्जुनस्य हितार्थाय कृष्णो वचनमब्रवीत् ॥ ६.२३.१ ॥
યુદ્ધ માટે તૈયાર ઊભેલી ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની સેના જોઈને, અર્જુનના હિત માટે કૃષ્ણે આ વચન કહ્યું.
6.23.2
शुचिर्भूत्वा महाबाहो संग्रामाभिमुखे स्थितः ।
पराजयाय श्त्रुणां दुर्गास्तोत्रमुदीरय ॥ ६.२३.२ ॥
હે મહાબાહો, શુદ્ધ થઈને યુદ્ધની સામે ઊભા રહી, શત્રુઓના પરાજય માટે દુર્ગાસ્તોત્ર ઉચ્ચાર.
6.23.3
एवमुक्तोऽर्जुनः सङ्ख्ये वासुदेवेन धीमता ।
अवतीर्य रथात्पार्थः स्तोत्रमाह कृताञ्जलिः ॥ ६.२३.३ ॥
બુદ્ધિમાન વાસુદેવે આમ કહ્યું ત્યારે, પૃથાપુત્ર અર્જુને યુદ્ધમાં રથથી ઊતરીને હાથ જોડીને સ્તોત્ર કહ્યું.
6.23.4
नमस्ते सिद्धसेनानि आर्ये मन्दरवासिनि ।
कुमारि कालि कापालि कपिले कृष्णपिङ्गले ॥ ६.२३.४ ॥
હે સિદ્ધસેનાની, હે આર્યે, હે મંદરપર્વતવાસિની, હે કુમારી, હે કાલી, હે કાપાલી, હે કપિલે, હે કૃષ્ણપિંગલે, તને નમસ્કાર.
6.23.5
भद्रकालि नमस्तुभ्यं महाकालि नमोऽस्तु ते ।
चण्डि चण्डे नमस्तुभ्यं तारिणि वरवर्णिनि ॥ ६.२३.५ ॥
હે ભદ્રકાલી, તને નમસ્કાર; હે મહાકાલી, તને નમસ્કાર. હે ચંડી, હે ચંડે, તને નમસ્કાર; હે તારિણી, હે વરવર્ણિની.
6.23.6
कात्यायनि महाभागे करालि विजये जये ।
शिखिपिच्छध्वजधरे नानाभरणभूषिते ॥ ६.२३.६ ॥
હે કાત્યાયની, હે મહાભાગે, હે કરાલી, હે વિજયા, હે જયા, મોરપિચ્છના ધ્વજને ધારણ કરનારી, અનેક આભૂષણોથી શોભિત.
6.23.7
अट्टशूलप्रहरणे स्वङ्गखेटकधारिणि ।
गोपेन्द्रस्यानुजे ज्येष्ठे नन्दगोपकुलोद्भवे ॥ ६.२३.७ ॥
અટ્ટશૂળ આયુધ ધારણ કરનારી, ખડ્ગ અને ઢાલ ધારણ કરનારી, ગોપેન્દ્રની અનુજા અને જ્યેષ્ઠા, નંદગોપના કુળમાં જન્મેલી!
6.23.8
महिषासृक्प्रिये नित्यं कौशिकि पीतवासिनि ।
अट्टहासे कोकमुखे नमस्तेऽस्तु रणप्रिये ॥ ६.२३.८ ॥
મહિષાસુરના લોહીને સદા પ્રિય ગણનારી, કૌશિકી, પીળાં વસ્ત્ર ધારણ કરનારી, અટ્ટહાસ કરનારી, કોકમુખી, રણપ્રિયા, તને નમસ્કાર!
6.23.9
उभे शाकम्भरि श्वेते कृष्णे कैटभनाशिनि ।
हिरण्याश्चि विरूपाक्षि सुधूम्राक्षि नमोऽस्तु ते ॥ ६.२३.९ ॥
હે શાકંભરી, શ્વેત અને કૃષ્ણ બન્ને રૂપવાળી, કૈટભનો નાશ કરનારી, હિરણ્યાક્ષી, વિરૂપાક્ષી, સુધૂમ્રાક્ષી, તને નમસ્કાર!
6.23.10
वेदश्रुति महापुण्ये ब्रह्मण्ये जातवेदसि ।
जम्बूकटकचैत्येषु नित्यं सन्निहितालये ॥ ६.२३.१० ॥
હે વેદશ્રુતિ, મહાપુણ્યા, બ્રાહ્મણપ્રિયા, જાતવેદસી, જંબૂવનના કટક ચૈત્યોમાં સદા નિવાસ કરનારી!
6.23.11
त्वं ब्रह्मविद्या विद्यानां महानिद्रा च देहिनाम् ।
स्कन्दमातर्भगवति दुर्गे कान्तारवासिनि ॥ ६.२३.११ ॥
તું જ બ્રહ્મવિદ્યા, સર્વ વિદ્યાઓમાં રહેલી વિદ્યા; દેહધારીઓની મહાનિદ્રા પણ તું જ. હે સ્કંદમાતા, ભગવતી, દુર્ગા, અરણ્યવાસિની!
6.23.12
स्वाहाकारः स्वधा चैव कला काष्ठा सरस्वती ।
सावित्री वेदमाता च तथा वेदान्त उच्यते ॥ ६.२३.१२ ॥
સ્વાહાકાર અને સ્વધા પણ તું જ; કલા, કાષ્ઠા, સરસ્વતી પણ તું જ; સાવિત્રી, વેદમાતા અને વેદાંત પણ તું જ કહેવાય છે.
6.23.13
स्तुतासि त्वं महादेवि विशुद्धेनान्तरात्मना ।
जयो भवतु मे नित्यं त्वत्प्रसादाद्रणाजिरे ॥ ६.२३.१३ ॥
હે મહાદેવી, શુદ્ધ અંતરાત્માથી તમારી સ્તુતિ કરવામાં આવી છે. તમારી કૃપાથી યુદ્ધભૂમિમાં મારો સદા વિજય થાઓ.
6.23.14
कान्तारभयदुर्गेषु भक्तानां चालयेषु च ।
नित्यं वससि पाताले युद्धे जयसि दानवान् ॥ ६.२३.१४ ॥
ભયંકર વનોમાં, દુર્ગોમાં અને ભક્તોના આલયોમાં તમે સદા વસો છો; પાતાળમાં પણ વસો છો અને યુદ્ધમાં દાનવોને જીતો છો.
6.23.15
त्वं जम्भनी मोहिनी च माया ह्रीः श्रीस्तथैव च ।
संध्या प्रभावती चैव सावित्री जननी तथा ॥ ६.२३.१५ ॥
તમે જંભની, મોહિની, માયા છો; હ્રી અને શ્રી પણ તમે જ; તથા સંધ્યા, પ્રભાવતી, સાવિત્રી અને જનની પણ તમે જ છો.
6.23.16
तुष्टिः पुष्टिर्धृतिर्दीप्तिश्चन्द्रादित्यविवर्धिनी ।
भूतिर्भूतिमतां सङ्ख्ये वीक्ष्यसे सिद्धचारणैः ॥ ६.२३.१६ ॥
તમે તુષ્ટિ, પુષ્ટિ, ધૃતિ, દીપ્તિ છો; ચંદ્ર-સૂર્યને વધારનારી છો; યુદ્ધમાં સમૃદ્ધોની વિભૂતિ છો; સિદ્ધો અને ચારણો તમને જુએ છે.
6.23.17
ततः पार्थस्य विज्ञाय भक्तिं मानववत्सला ।
अन्तरिक्षगतोवाच गोविन्दस्याग्रतः स्थिता ॥ ६.२३.१७ ॥
ત્યારે પાર્થની ભક્તિ જાણીને, મનુષ્યો પ્રત્યે વાત્સલ્ય ધરાવતી દેવી, આકાશમાં રહીને ગોવિંદની સામે ઊભી રહીને બોલી.
6.23.18
स्वल्पेनैव तु कालेन शत्रूञ्जेष्यसि पाण्डव ।
नरस्त्वमसि दुर्धर्ष नारायणसहायवान् ॥ ६.२३.१८ ॥
હે પાંડવ, થોડા જ સમયમાં તમે શત્રુઓને જીતશો. નારાયણ જેના સહાયક છે એવા દુર્ધર્ષ નર તમે છો.
6.23.19
अजेयस्त्वं रणेऽरीणामपि वज्रभृतः स्वयम् ।
इत्येवमुक्त्वा वरदा क्षणेनान्तरधीयत ॥ ६.२३.१९ ॥
યુદ્ધમાં તું શત્રુઓ માટે, વજ્રધારી ઇન્દ્ર માટે પણ અજેય થઈશ. એમ કહીને વરદાયિની દેવી ક્ષણમાં અંતર્ધાન થઈ ગઈ.
6.23.20
लब्ध्वा वरं तु कौन्तेयो मेने विजयमात्मनः ।
आरुरोह ततः पार्थो रथं परमसंमतम् ॥ ६.२३.२० ॥
વર મેળવીને કૌંતેયે પોતાની વિજય નિશ્ચિત માની. પછી પાર્થ અત્યંત પ્રશંસિત રથ પર ચડ્યો.
6.23.21
कृष्णार्जुनावेकरथौ दिव्यौ शङ्खौः प्रदध्मतुः ।
य इदं पठते स्तोत्रं कल्य उत्थाय मानवः ॥ ६.२३.२१ ॥
એક જ રથ પર રહેલા કૃષ્ણ અને અર્જુને દિવ્ય શંખો ફૂંક્યા. જે માનવ સવારે ઊઠીને આ સ્તોત્રનું પઠન કરે છે —
6.23.22
यक्षरक्षःपिशाचेभ्यो न भयं विद्यते सदा ।
न चापि रिपवस्तेभ्यः सर्पाद्या ये च दंष्ट्रिणः ॥ ६.२३.२२ ॥
યક્ષો, રાક્ષસો, પિશાચોથી તેને ક્યારેય ભય રહેતો નથી. તેમનાથી અને શત્રુઓથી પણ નહીં, તથા સર્પ આદિ દાંતવાળા જીવોથી પણ નહીં.
6.23.23
न भयं विद्यते तस्य सदा राजकुलादपि ।
विवादेक जयमाप्नोति बद्धो मुच्यति बन्धनात् ॥ ६.२३.२३ ॥
રાજકુળથી પણ તેને ક્યારેય ભય રહેતો નથી. વિવાદમાં તે વિજય પામે છે, અને બંધાયેલો બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે.
6.23.24
दुर्गं तरति चावश्यं तथा चोरैर्विमुच्यते ।
संग्रामे विजयेन्नित्यं लक्ष्मीं प्राप्नोति केवलाम् ॥ ६.२३.२४ ॥
તે અવશ્ય દુર્ગમ માર્ગ પાર કરે છે, અને ચોરોથી પણ મુક્ત થાય છે. સંગ્રામમાં તે સદા વિજય મેળવે છે અને સંપૂર્ણ લક્ષ્મી પામે છે.
6.23.25
आरोग्यबलसंपन्नो जीवेद्वर्षशतं तथा ।
एतद्दृष्टं प्रसादात्तु मया व्यासस्य धीमतः ॥ ६.२३.२५ ॥
આરોગ્ય અને બળથી સંપન્ન વ્યક્તિ સો વર્ષ જીવે. આ મેં બુદ્ધિમાન વ્યાસની કૃપાથી જોયું છે.
6.23.26
मोहादेतौ न जानन्ति नरनारायणावृषी ।
तव पुत्रा दुरात्मानः सर्वे मन्युवशानुगाः ॥ ६.२३.२६ ॥
મોહને કારણે તેઓ આ બે ઋષિ નર-નારાયણને જાણતા નથી. તમારા બધા પુત્રો દુરાત્મા છે, ક્રોધને વશ થઈને ચાલનારા છે.
6.23.27
प्राप्तकालमिदं वाक्यं कालपाशेन कुण्ठिताः ।
द्वैपायनो नारदश्च कण्वो रामस्तथानघः ।
अवारयंस्तव सुतं न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ६.२३.२७ ॥
સમય આવ્યે આ વચન (સાચું પડ્યું). કાળપાશથી તેઓ મંદબુદ્ધિ થયા. દ્વૈપાયન, નારદ, કણ્વ અને નિષ્પાપ રામે તમારા પુત્રને રોક્યો; પણ તેણે તે સ્વીકાર્યું નહીં.
6.23.28
यत्र धर्मो द्युतिः कान्तिर्यत्र ह्रीः श्रीस्तथा मतिः ।
यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः ॥ ६.२३.२८ ॥
જ્યાં ધર્મ, તેજ, કાંતિ, લજ્જા, શ્રી અને બુદ્ધિ હોય; જ્યાં ધર્મ ત્યાં કૃષ્ણ, અને જ્યાં કૃષ્ણ ત્યાં જય.