ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.23.1
धार्तराष्ट्रबलं दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम् ।
अर्जुनस्य हितार्थाय कृष्णो वचनमब्रवीत् ॥ ६.२३.१ ॥
ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
6.23.2
शुचिर्भूत्वा महाबाहो संग्रामाभिमुखे स्थितः ।
पराजयाय श्त्रुणां दुर्गास्तोत्रमुदीरय ॥ ६.२३.२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਲਈ ਦੁਰਗਾ-ਸਤੋਤਰ ਉਚਾਰ।
6.23.3
एवमुक्तोऽर्जुनः सङ्ख्ये वासुदेवेन धीमता ।
अवतीर्य रथात्पार्थः स्तोत्रमाह कृताञ्जलिः ॥ ६.२३.३ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਤੋਤਰ ਕਿਹਾ।
6.23.4
नमस्ते सिद्धसेनानि आर्ये मन्दरवासिनि ।
कुमारि कालि कापालि कपिले कृष्णपिङ्गले ॥ ६.२३.४ ॥
ਹੇ ਸਿੱਧਸੈਨਾਨੀ, ਹੇ ਆਰਿਆ, ਹੇ ਮੰਦਰ ਪਰਬਤ ਵਾਸਿਨੀ, ਹੇ ਕੁਮਾਰੀ, ਹੇ ਕਾਲੀ, ਹੇ ਕਾਪਾਲੀ, ਹੇ ਕਪਿਲਾ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪਿੰਗਲਾ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।
6.23.5
भद्रकालि नमस्तुभ्यं महाकालि नमोऽस्तु ते ।
चण्डि चण्डे नमस्तुभ्यं तारिणि वरवर्णिनि ॥ ६.२३.५ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਹੇ ਮਹਾਕਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਹੇ ਚੰਡੀ, ਹੇ ਚੰਡੇ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਹੇ ਤਾਰਿਣੀ, ਹੇ ਵਰਵਰਣੀ।
6.23.6
कात्यायनि महाभागे करालि विजये जये ।
शिखिपिच्छध्वजधरे नानाभरणभूषिते ॥ ६.२३.६ ॥
ਹੇ ਕਾਤਿਆਯਨੀ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਹੇ ਕਰਾਲੀ, ਹੇ ਵਿਜਯਾ, ਹੇ ਜਯਾ, ਮੋਰਪੰਖ ਦਾ ਝੰਡਾ ਧਾਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਨੇਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
6.23.7
अट्टशूलप्रहरणे स्वङ्गखेटकधारिणि ।
गोपेन्द्रस्यानुजे ज्येष्ठे नन्दगोपकुलोद्भवे ॥ ६.२३.७ ॥
ਅੱਟਸ਼ੂਲ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਫੜਨ ਵਾਲੀ, ਗੋਪੇਂਦਰ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਵੱਡੀ, ਨੰਦਗੋਪ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ!
6.23.8
महिषासृक्प्रिये नित्यं कौशिकि पीतवासिनि ।
अट्टहासे कोकमुखे नमस्तेऽस्तु रणप्रिये ॥ ६.२३.८ ॥
ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਲਹੂ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੀ, ਅੱਟਹਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕੋਕਮੁਖੀ, ਰਣ-ਪਿਆਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!
6.23.9
उभे शाकम्भरि श्वेते कृष्णे कैटभनाशिनि ।
हिरण्याश्चि विरूपाक्षि सुधूम्राक्षि नमोऽस्तु ते ॥ ६.२३.९ ॥
ਹੇ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ੀ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼ੀ, ਸੁਧੂਮ੍ਰਾਕਸ਼ੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!
6.23.10
वेदश्रुति महापुण्ये ब्रह्मण्ये जातवेदसि ।
जम्बूकटकचैत्येषु नित्यं सन्निहितालये ॥ ६.२३.१० ॥
ਹੇ ਵੇਦਸ਼੍ਰੁਤੀ, ਮਹਾਪੁੰਨ ਵਾਲੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਜਾਤਵੇਦਸ, ਜੰਬੂਵਨ ਦੇ ਕਟਕ ਚੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਸਣ ਵਾਲੀ!
6.23.11
त्वं ब्रह्मविद्या विद्यानां महानिद्रा च देहिनाम् ।
स्कन्दमातर्भगवति दुर्गे कान्तारवासिनि ॥ ६.२३.११ ॥
ਤੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਹੈਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆ; ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨੀਂਦ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਸਕੰਦਮਾਤਾ, ਭਗਵਤੀ, ਦੁਰਗਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੀ!
6.23.12
स्वाहाकारः स्वधा चैव कला काष्ठा सरस्वती ।
सावित्री वेदमाता च तथा वेदान्त उच्यते ॥ ६.२३.१२ ॥
ਸਵਾਹਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਵਧਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ; ਕਲਾ, ਕਾਸ਼ਠਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ; ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਵੇਦਮਾਤਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।
6.23.13
स्तुतासि त्वं महादेवि विशुद्धेनान्तरात्मना ।
जयो भवतु मे नित्यं त्वत्प्रसादाद्रणाजिरे ॥ ६.२३.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ।
6.23.14
कान्तारभयदुर्गेषु भक्तानां चालयेषु च ।
नित्यं वससि पाताले युद्धे जयसि दानवान् ॥ ६.२३.१४ ॥
ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲਾਂ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਦਾ ਵਸਦੀ ਹੈਂ; ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸਦੀ ਹੈਂ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦੀ ਹੈਂ।
6.23.15
त्वं जम्भनी मोहिनी च माया ह्रीः श्रीस्तथैव च ।
संध्या प्रभावती चैव सावित्री जननी तथा ॥ ६.२३.१५ ॥
ਤੂੰ ਜੰਭਨੀ, ਮੋਹਿਨੀ, ਮਾਇਆ ਹੈਂ; ਹ੍ਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੰਧਿਆ, ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਜਨਨੀ ਵੀ ਤੂੰ ਹੈਂ।
6.23.16
तुष्टिः पुष्टिर्धृतिर्दीप्तिश्चन्द्रादित्यविवर्धिनी ।
भूतिर्भूतिमतां सङ्ख्ये वीक्ष्यसे सिद्धचारणैः ॥ ६.२३.१६ ॥
ਤੂੰ ਤੁਸ਼ਟੀ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਦੀਪਤੀ ਹੈਂ; ਚੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਧਨਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਭੂਤੀ ਹੈਂ; ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
6.23.17
ततः पार्थस्य विज्ञाय भक्तिं मानववत्सला ।
अन्तरिक्षगतोवाच गोविन्दस्याग्रतः स्थिता ॥ ६.२३.१७ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ।
6.23.18
स्वल्पेनैव तु कालेन शत्रूञ्जेष्यसि पाण्डव ।
नरस्त्वमसि दुर्धर्ष नारायणसहायवान् ॥ ६.२३.१८ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਥੋੜੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਂਗਾ। ਨਾਰਾਇਣ ਜਿਸਦਾ ਸਹਾਇਕ ਹੈ, ਅਜੇਤੂ ਨਰ ਤੂੰ ਹੈਂ।
6.23.19
अजेयस्त्वं रणेऽरीणामपि वज्रभृतः स्वयम् ।
इत्येवमुक्त्वा वरदा क्षणेनान्तरधीयत ॥ ६.२३.१९ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ ਲਈ ਵੀ, ਅਜਿੱਤ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ।
6.23.20
लब्ध्वा वरं तु कौन्तेयो मेने विजयमात्मनः ।
आरुरोह ततः पार्थो रथं परमसंमतम् ॥ ६.२३.२० ॥
ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਕੌਂਤੇਯ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਯਕੀਨੀ ਸਮਝੀ। ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
6.23.21
कृष्णार्जुनावेकरथौ दिव्यौ शङ्खौः प्रदध्मतुः ।
य इदं पठते स्तोत्रं कल्य उत्थाय मानवः ॥ ६.२३.२१ ॥
ਇੱਕੋ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਦਿਵ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ —
6.23.22
यक्षरक्षःपिशाचेभ्यो न भयं विद्यते सदा ।
न चापि रिपवस्तेभ्यः सर्पाद्या ये च दंष्ट्रिणः ॥ ६.२३.२२ ॥
ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸੱਪ ਆਦਿ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ।
6.23.23
न भयं विद्यते तस्य सदा राजकुलादपि ।
विवादेक जयमाप्नोति बद्धो मुच्यति बन्धनात् ॥ ६.२३.२३ ॥
ਰਾਜਕੁਲ ਤੋਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
6.23.24
दुर्गं तरति चावश्यं तथा चोरैर्विमुच्यते ।
संग्रामे विजयेन्नित्यं लक्ष्मीं प्राप्नोति केवलाम् ॥ ६.२३.२४ ॥
ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਔਖਾ ਰਸਤਾ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.23.25
आरोग्यबलसंपन्नो जीवेद्वर्षशतं तथा ।
एतद्दृष्टं प्रसादात्तु मया व्यासस्य धीमतः ॥ ६.२३.२५ ॥
ਆਰੋਗਤਾ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਵੇ। ਇਹ ਮੈਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਆਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
6.23.26
मोहादेतौ न जानन्ति नरनारायणावृषी ।
तव पुत्रा दुरात्मानः सर्वे मन्युवशानुगाः ॥ ६.२३.२६ ॥
ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਸ਼ਟ-ਮਨ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵੱਸ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
6.23.27
प्राप्तकालमिदं वाक्यं कालपाशेन कुण्ठिताः ।
द्वैपायनो नारदश्च कण्वो रामस्तथानघः ।
अवारयंस्तव सुतं न चासौ तद्गृहीतवान् ॥ ६.२३.२७ ॥
ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਇਹ ਬਚਨ (ਸੱਚ ਹੋਇਆ)। ਕਾਲ ਦੀ ਫਾਹੀ ਨਾਲ ਉਹ ਮੱਧਮ ਬੁੱਧੀ ਹੋ ਗਏ। ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ, ਨਾਰਦ, ਕਣ੍ਵ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ; ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਹ ਨਾ ਮੰਨਿਆ।
6.23.28
यत्र धर्मो द्युतिः कान्तिर्यत्र ह्रीः श्रीस्तथा मतिः ।
यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः ॥ ६.२३.२८ ॥
ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ, ਤੇਜ, ਕਾਂਤੀ, ਹਯਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਹੋਵੇ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਹੈ ਉੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ ਉੱਥੇ ਜਿੱਤ।