మహాభారతం · అధ్యాయం 6.26
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.26.1
तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥ ६.२६.१ ॥
కరుణతో నిండి, కన్నీటితో నిండిన కలత చెందిన కళ్ళతో, దుఃఖంలో మునిగిన అతనితో మధుసూదనుడు ఈ మాట చెప్పాడు.
6.26.2
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥ ६.२६.२ ॥
అర్జునా, ఈ విషమ సమయంలో నీకు ఈ మోహం ఎక్కడ నుండి వచ్చింది? ఇది అనార్యులు ఆచరించేది; స్వర్గాన్ని ఇవ్వనిది, కీర్తిని తగ్గించేది.
6.26.3
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परंतप ॥ ६.२६.३ ॥
పార్థా, నపుంసకత్వానికి లొంగకు; ఇది నీకు తగదు. హృదయ బలహీనత అనే ఈ నీచమైన దౌర్బల్యాన్ని విడిచి లే, శత్రువులను దహించేవాడా.
6.26.4
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥ ६.२६.४ ॥
మధుసూదనా, యుద్ధంలో భీష్ముని, ద్రోణుని బాణాలతో నేను ఎలా ఎదుర్కొంటాను? వారిద్దరూ పూజనీయులు, శత్రుసంహారకా.
6.26.5
गुरूनहत्वा हि महानुभावान् ।
श्रेयो भोक्तुं भेक्षमपीह लोके।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव ।
भुञ्जीय भोगान्रुधिरप्रदिग्धान् ॥ ६.२६.५ ॥
మహానుభావులైన గురువులను చంపకుండా ఈ లోకంలో భిక్షాన్నం తినడమే శ్రేష్ఠం. అయితే ధనకామంతో ఈ గురువులను చంపి, రక్తంతో తడిసిన భోగాలను ఇక్కడే అనుభవిస్తాను.
6.26.6
न चैतद्वीद्मः कतरन्नो गरीयो ।
यद्वा जयम यदि वा नो जयेयुः।
यानेव हत्वा न जिजीविषाम-
स्तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥ ६.२६.६ ॥
మనకు ఏది శ్రేష్ఠమో, మనం గెలుస్తామో లేక వారు మనల్ని గెలుస్తారో మనకు తెలియదు. ఎవరిని చంపి మనం జీవించాలనుకోమో, ఆ ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు ముందు నిలిచి ఉన్నారు.
6.26.7
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः ।
पृच्छामि त्वां धर्मसंमूढचेताः।
यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे ।
शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥ ६.२६.७ ॥
పిరికితనపు దోషంతో నా స్వభావం ఉపహతమైంది; ధర్మవిషయంలో నా మనస్సు మోహితమైంది. ఏది నిశ్చయంగా శ్రేయస్కరమో అది నాకు చెప్పండి. నేను మీ శిష్యుడను; శరణాగతుడనైన నన్ను శాసించండి.
6.26.8
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्या-
द्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम्।
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं ।
राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥ ६.२६.८ ॥
భూమిపై శత్రువులు లేని సమృద్ధమైన రాజ్యాన్ని, లేదా దేవతల ఆధిపత్యాన్ని పొందినా, ఇంద్రియాలను ఎండింపజేసే నా ఈ శోకాన్ని తొలగించగలది ఏదీ నేను చూడటం లేదు.
6.26.9
एवमुकत्वा हृषीकेशं गुडाकेशं परंतप ।
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥ ६.२६.९ ॥
పరంతపా, హృషీకేశునితో ఇలా చెప్పి, 'నేను యుద్ధం చేయను' అని గోవిందునితో అని గుడాకేశుడు మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
6.26.10
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥ ६.२६.१० ॥
భారతా, రెండు సేనల మధ్య దుఃఖిస్తున్న అతనితో హృషీకేశుడు చిరునవ్వు నవ్వుతూ ఈ మాటలు చెప్పాడు.
6.26.11
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पाण्डिताः ॥ ६.२६.११ ॥
శోకించతగనివారి కోసం నీవు శోకిస్తున్నావు, జ్ఞానుల మాటలు మాట్లాడుతున్నావు. మరణించినవారి కోసమైనా, జీవించి ఉన్నవారి కోసమైనా పండితులు శోకించరు.
6.26.12
नत्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
न चैव नभविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥ ६.२६.१२ ॥
నేను ఎప్పుడూ లేకుండా లేను, నీవు లేకుండా లేవు, ఈ రాజులు లేకుండా లేరు; ఇక ముందు కూడా మనమందరం ఉనికిలో లేకుండా ఉండము.
6.26.13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥ ६.२६.१३ ॥
ఈ దేహంలో దేహధారికి బాల్యం, యౌవనం, వార్ధక్యం వచ్చినట్లే, మరొక దేహ ప్రాప్తి కూడా; ధీరుడు దానిలో మోహించడు.
6.26.14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्स्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥ ६.२६.१४ ॥
కౌంతేయా, ఇంద్రియ స్పర్శలు శీతోష్ణ సుఖదుఃఖాలను ఇస్తాయి; అవి వచ్చిపోయేవి, అనిత్యమైనవి; భారతా, వాటిని సహించు.
6.26.15
यं हि व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥ ६.२६.१५ ॥
పురుషర్షభా, ఇవి ఏ ధీరుడిని బాధించవో, సుఖదుఃఖాలలో సమంగా ఉన్నవాడు అమృతత్వానికి అర్హుడవుతాడు.
6.26.16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिःक ॥ ६.२६.१६ ॥
అసత్తుకు భావం లేదు, సత్తుకు అభావం లేదు; తత్త్వదర్శులు ఈ రెండింటి అంతాన్ని చూశారు.
6.26.17
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।
विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति ॥ ६.२६.१७ ॥
దేనితో ఇదంతా వ్యాపించి ఉందో, దాన్ని అవినాశిగా తెలుసుకో; ఈ అవ్యయుని నాశనం ఎవరూ చేయలేరు.
6.26.18
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥ ६.२६.१८ ॥
ఈ దేహాలు అంతం కలవని చెప్పబడ్డాయి; నిత్యుడు, అనాశి, అప్రమేయుడైన దేహధారికి; కాబట్టి భారతా, యుద్ధం చెయ్యి.
6.26.19
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥ ६.२६.१९ ॥
ఇతనిని చంపువాడని తెలిసినవాడును, ఇతడు చంపబడ్డాడని తలచువాడును — వారిద్దరూ తెలుసుకోలేదు; ఇతడు చంపడు, చంపబడడు.
6.26.20
न जायते म्रियते वा कदाचि-
न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो ।
न हन्तये हन्यमाने शरीरे ॥ ६.२६.२० ॥
ఇతడు ఎప్పుడూ పుట్టడు, చావడు; ఇతడు ముందు ఉన్నవాడు కాడు, ఇక ఉండబోవువాడూ కాడు, మరల ఉండడు. ఇతడు జన్మరహితుడు, నిత్యుడు, శాశ్వతుడు, పురాతనుడు; శరీరం చంపబడినా ఇతడు చంపబడడు.
6.26.21
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥ ६.२६.२१ ॥
పార్థా! ఇతడిని నాశనం లేనివాడు, నిత్యుడు, జన్మ లేనివాడు, క్షయం లేనివాడుగా తెలిసినవాడు ఎలా ఎవరిని చంపించగలడు, లేదా ఎవరిని చంపగలడు?
6.26.22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय ।
नवानि गृह्णानि नरोऽपराणि।
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा-
न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥ ६.२६.२२ ॥
మనిషి పాతబడిన వస్త్రాలను విడిచి వేరే కొత్త వస్త్రాలను ధరించినట్లు, దేహధారి జీర్ణమైన శరీరాలను విడిచి వేరే కొత్త శరీరాలలో ప్రవేశిస్తాడు.
6.26.23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥ ६.२६.२३ ॥
ఇతడిని ఆయుధాలు ఛేదించవు, అగ్ని కాల్చదు, నీరు తడుపదు, గాలి ఎండబెట్టదు.
6.26.24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥ ६.२६.२४ ॥
ఇతడు ఛేదింపరానివాడు, దహింపరానివాడు, తడుపరానివాడు, ఎండింపరానివాడు. ఇతడు నిత్యుడు, సర్వవ్యాపి, స్థిరుడు, అచలుడు, సనాతనుడు.
6.26.25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥ ६.२६.२५ ॥
ఈ ఆత్మ అవ్యక్తమైనది, అచింత్యమైనది, వికారములేనిది అని చెప్పబడుతుంది. కాబట్టి దీనిని ఈ విధంగా తెలుసుకొని నీవు శోకించకూడదు.
6.26.26
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
तथापि कत्वं महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि ॥ ६.२६.२६ ॥
ఇతడు నిత్యంగా జన్మించేవాడని లేదా నిత్యంగా మరణించేవాడని నీవు భావించినా, మహాబాహో, నీవు ఇతని కోసం శోకించకూడదు.
6.26.27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ६.२६.२७ ॥
జన్మించిన వానికి మరణం నిశ్చయం, మరణించిన వానికి జన్మం నిశ్చయం. కాబట్టి తప్పించుకోలేని ఈ విషయంలో నీవు శోకించకూడదు.
6.26.28
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तनिधनान्येन तत्र का परिदेवना ॥ ६.२६.२८ ॥
ఓ భారతా, సమస్త ప్రాణులు ఆదిలో అవ్యక్తంగా, మధ్యలో వ్యక్తంగా, చివరికి మళ్లీ అవ్యక్తంగా ఉంటాయి. అలాంటప్పుడు దానిపై విలాపం ఎందుకు?
6.26.29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन-
माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः।
आश्चर्यवच्चैनमन्यः श्रृणोति ।
श्रुत्वाऽप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥ ६.२६.२९ ॥
కొందరు దీనిని ఆశ్చర్యంగా చూస్తారు, కొందరు ఆశ్చర్యంగా దీని గురించి చెబుతారు, మరికొందరు ఆశ్చర్యంగా దీన్ని వింటారు; విన్నా కూడా ఎవరూ దీనిని తెలుసుకోరు.
6.26.30
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥ ६.२६.३० ॥
ఓ భారతా, దేహి ఎల్లప్పుడూ వధించరానివాడు; అతడు ప్రతి ఒక్కరి దేహంలో ఉంటాడు. కాబట్టి సమస్త ప్రాణుల కోసం నీవు శోకించకూడదు.
6.26.31
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥ ६.२६.३१ ॥
నీ స్వధర్మాన్ని చూసి కూడా నీవు చలించకూడదు; ధర్మబద్ధమైన యుద్ధం కంటే క్షత్రియునికి మరొక శ్రేయస్సు లేదు.
6.26.32
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लन्ते युद्धमीदृशम् ॥ ६.२६.३२ ॥
పార్థా, యాదృచ్ఛికంగా తెరుచుకున్న స్వర్గద్వారం ఉంది; ఇటువంటి యుద్ధాన్ని పొందిన క్షత్రియులు సుఖిస్తారు.
6.26.33
अथ चेत्त्वमिमं धर्म्यं संग्रामं न करिष्यसि ।
ततः स्वधर्मं कीर्तिं च हित्वा पापमवाप्स्यसि ॥ ६.२६.३३ ॥
నీవు ఈ ధర్మయుద్ధం చేయకపోతే, నీ స్వధర్మాన్ని, కీర్తిని వదిలి పాపాన్ని పొందుతావు.
6.26.34
अकीर्तिं चापि भूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम् ।
संभावितस्य चाकीर्तिर्मरणादतिरिच्यते ॥ ६.२६.३४ ॥
జీవులు నీకు శాశ్వతమైన అపకీర్తిని గురించి మాట్లాడతాయి; గౌరవింపబడినవాడికి అపకీర్తి మరణం కంటే ఘోరం.
6.26.35
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः ।
येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम् ॥ ६.२६.३५ ॥
మహారథులు నిన్ను భయంతో యుద్ధం నుండి వెనుతిరిగినవాడిగా భావిస్తారు; ఎవరిలో నీవు గౌరవింపబడ్డావో వారి దృష్టిలో నీవు తక్కువైపోతావు.
6.26.36
अवाच्यवादांश्चक बहून्वदिष्यन्ति तवाहिताः ।
निन्दन्तस्तव सामर्थ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥ ६.२६.३६ ॥
నీ శత్రువులు నీ సామర్థ్యాన్ని నిందిస్తూ అనేక అనరాని మాటలు మాట్లాడతారు; అంతకంటే దుఃఖకరమైనది ఏముంది?
6.26.37
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गं जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः ॥ ६.२६.३७ ॥
చంపబడితే స్వర్గాన్ని పొందుదువు; జయిస్తే భూమిని అనుభవిస్తావు. కాబట్టి కౌంతేయా, యుద్ధానికి దృఢనిశ్చయంతో లెమ్ము.
6.26.38
सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ ।
ततो युद्धाय युज्यस्व नैवं पापमवाप्स्यसि ॥ ६.२६.३८ ॥
సుఖదుఃఖాలు, లాభనష్టాలు, జయాపజయాలు సమానంగా భావించి, ఆపై యుద్ధంలో నిమగ్నమవ్వు; ఈ విధంగా చేస్తే పాపం అంటదు.
6.26.39
एषा तेऽभिहिता साङ्ख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां श्रृणु ।
बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि ॥ ६.२६.३९ ॥
ఈ బుద్ధి సాంఖ్యంలో నీకు చెప్పబడింది; ఇప్పుడు యోగం గురించి ఈ బుద్ధిని విను. పార్థా, ఏ బుద్ధితో యుక్తుడవై కర్మబంధాన్ని విడుస్తావో.
6.26.40
नेहाभिक्रमनाशोऽस्ति प्रत्यवायो न विद्यते ।
स्वल्पमप्यस्य धर्मस्य त्रायते महतो भयात् ॥ ६.२६.४० ॥
ఇక్కడ ప్రయత్నం వృథా కాదు, అపాయమూ లేదు. ఈ ధర్మంలో కొంచెమైనా గొప్ప భయం నుండి రక్షిస్తుంది.
6.26.41
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च बुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥ ६.२६.४१ ॥
కురునందనా, ఇక్కడ నిశ్చయాత్మకమైన బుద్ధి ఒక్కటే; అనిశ్చయం గలవారి బుద్ధులు అనేక శాఖలతో అనంతంగా ఉంటాయి.
6.26.42
यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्त्यविपश्चितः ।
वेदवादरताः पार्थ नान्यदस्तीति वादिनः ॥ ६.२६.४२ ॥
పార్థా, అవివేకులు వేదవాక్యాలలో రమిస్తూ 'దీనికి మించి మరేదీ లేదు' అని ఈ పుష్పిత వాక్కును పలుకుతారు.
6.26.43
कामात्मानः स्वर्गपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् ।
क्रियाविशेषबहुलां भोगैश्वर्यगतिं प्रति ॥ ६.२६.४३ ॥
కోరికలలో మునిగినవారు, స్వర్గాన్ని కోరేవారు, జన్మ కర్మ ఫలాలను ఇచ్చే, విశేష క్రియలతో నిండిన, భోగ ఐశ్వర్య ప్రాప్తిని లక్ష్యంగా చేసుకున్న (మాటను) పలుకుతారు.
6.26.44
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयाऽपहृतचेतसाम् ।
व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते ॥ ६.२६.४४ ॥
భోగ ఐశ్వర్యాలపై ఆసక్తి కలిగి, ఆ మాటలచే మనసు అపహరించబడినవారికి, నిశ్చయాత్మక బుద్ధి సమాధిలో స్థిరపడదు.
6.26.45
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन ।
निर्द्वन्द्वो नित्यसत्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥ ६.२६.४५ ॥
వేదాలు త్రిగుణాల పరిధిలోనివి. అర్జునా, త్రిగుణాలకు అతీతుడవు కమ్ము; ద్వంద్వాలను విడిచి, నిత్య సత్త్వంలో నిలిచి, యోగక్షేమాల చింత లేకుండా, ఆత్మవంతుడవు కమ్ము.
6.26.46
यावानर्थ उदपाने सर्वतः संप्लुतोदके ।
तावान्सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः ॥ ६.२६.४६ ॥
అన్ని వైపులా నీరు పొంగిపొర్లుతున్నప్పుడు బావి వల్ల కలిగే ప్రయోజనం ఎంతో, అంతే ప్రయోజనం అన్ని వేదాల వల్ల తత్త్వం తెలిసిన బ్రాహ్మణునికి కలుగుతుంది.
6.26.47
कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदा च न ।
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥ ६.२६.४७ ॥
కర్మలోనే నీకు అధికారం ఉంది; ఫలాలపై ఎప్పుడూ కాదు. కర్మఫలానికి కారణమవకు; అకర్మలో నీకు అనురాగం ఉండకూడదు.
6.26.48
योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनंजय ।
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ॥ ६.२६.४८ ॥
ధనంజయా, యోగంలో స్థిరంగా ఉండి, ఆసక్తిని విడిచి కర్మలు చేయి. సిద్ధి అసిద్ధిలలో సమంగా ఉండటమే యోగం అని చెప్పబడుతుంది.
6.26.49
दूरेण ह्यवरं कर्म बुद्धियोगाद्धनंजय ।
बुद्धौ शरणमन्विच्छ कृपणाः फलहेतवः ॥ ६.२६.४९ ॥
ధనంజయా, బుద్ధియోగం కంటే ఫలాపేక్షతో చేసే కర్మ చాలా తక్కువది. బుద్ధిలోనే ఆశ్రయం వెతుకు; ఫలహేతువుగా కర్మ చేసేవారు దీనులు.
6.26.50
बुद्धियुक्तो जहातीहक उभे सुकृतदुष्कृते ।
तस्माद्योगाय युज्यस्व योगः कर्मसु कौशलम् ॥ ६.२६.५० ॥
బుద్ధియుక్తుడు ఇహలోకంలోనే పుణ్యపాపాలు రెండింటినీ విడిచిపెడతాడు. కాబట్టి యోగంలో నిలువు; కర్మలలో నైపుణ్యమే యోగం.
6.26.51
कर्मजं बुद्धियुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः ।
जन्मबन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम् ॥ ६.२६.५१ ॥
బుద్ధియుక్తులైన జ్ఞానులు కర్మఫలాన్ని త్యజించి, జన్మబంధం నుండి విముక్తులై నిరామయమైన పదాన్ని పొందుతారు.
6.26.52
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति ।
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ॥ ६.२६.५२ ॥
నీ బుద్ధి మోహమనే బురదను దాటినప్పుడు, వినదగినదానిపట్ల, విన్నదానిపట్ల వైరాగ్యాన్ని పొందుతావు.
6.26.53
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला ।
समाधावचला बुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ॥ ६.२६.५३ ॥
శ్రుతులలోని భిన్న వాక్యాలతో కలత చెందిన నీ బుద్ధి, సమాధిలో నిశ్చలంగా, చలించక నిలిచినప్పుడు, అప్పుడు యోగాన్ని పొందుతావు.
6.26.54
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव ।
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किं ॥ ६.२६.५४ ॥
కేశవా, సమాధిలో స్థితుడైన స్థితప్రజ్ఞుని భాష ఎలా ఉంటుంది? స్థిరబుద్ధి గలవాడు ఎలా మాట్లాడతాడు, ఎలా కూర్చుంటాడు, ఎలా నడుస్తాడు?
6.26.55
प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् ।
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥ ६.२६.५५ ॥
పార్థా, మనసులో ఉన్న సమస్త కోరికలను ఎప్పుడు వదిలివేస్తాడో, ఆత్మలోనే ఆత్మ ద్వారా తృప్తి పొందుతాడో, అప్పుడు అతడు స్థితప్రజ్ఞుడు అని చెప్పబడతాడు.
6.26.56
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः ।
वीतरागभयक्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ॥ ६.२६.५६ ॥
దుఃఖాలలో కలతచెందని మనసు, సుఖాలలో ఆశలేనివాడు, రాగ-భయ-క్రోధాలు వీడినవాడు—అటువంటి స్థిరబుద్ధిని ముని అని పిలుస్తారు.
6.26.57
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् ।
नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६.२६.५७ ॥
ఎక్కడైనా అనురాగం లేనివాడై, శుభమో అశుభమో పొందినప్పుడు సంతోషించక, ద్వేషించక ఉండేవాడి ప్రజ్ఞ స్థిరంగా నిలిచి ఉంటుంది.
6.26.58
यदा संहरते चायं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६.२६.५८ ॥
తాబేలు తన అవయవాలను లోపలికి ముడుచుకున్నట్లు, ఇతడు తన ఇంద్రియాలను ఇంద్రియ విషయాల నుండి పూర్తిగా ఉపసంహరించినప్పుడు, అతని ప్రజ్ఞ స్థిరంగా నిలుస్తుంది.
6.26.59
विषया विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः ।
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ॥ ६.२६.५९ ॥
ఆహారాన్ని త్యజించిన దేహధారికి విషయాలు తొలగిపోతాయి; కాని అతని రసం (ఆసక్తి) కూడా పరమాన్ని చూసిన తర్వాతనే నివృత్తమవుతుంది.
6.26.60
यततो ह्यपि कौन्तेय पुरुषस्य विपश्चितः ।
इन्द्रियाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ॥ ६.२६.६० ॥
కౌంతేయా, ప్రయత్నిస్తున్న వివేకవంతుడైన మనిషి మనసును కూడా కలవరపరిచే ఇంద్రియాలు బలవంతంగా అపహరిస్తాయి.
6.26.61
तानि सर्वाणि संयम्य युक्त आसीत मत्परः ।
वशे हि यस्येन्द्रियामि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६.२६.६१ ॥
ఆ అన్ని ఇంద్రియాలను నిగ్రహించి, యోగయుక్తుడై, నా పట్ల అంకితుడై కూర్చోవాలి. ఎవని ఇంద్రియాలు వశంలో ఉన్నాయో, వాని ప్రజ్ఞ స్థిరమవుతుంది.
6.26.62
ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
सङ्गात्संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥ ६.२६.६२ ॥
విషయాలను ధ్యానించే మనిషికి వాటిపై ఆసక్తి కలుగుతుంది. ఆసక్తి నుండి కోరిక పుడుతుంది, కోరిక నుండి కోపం పుడుతుంది.
6.26.63
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद्बुदिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥ ६.२६.६३ ॥
కోపం నుండి మోహం కలుగుతుంది; మోహం నుండి స్మృతి భ్రమ కలుగుతుంది. స్మృతి నశించడంతో బుద్ధి నశిస్తుంది; బుద్ధి నశించడంతో మనిషి నశిస్తాడు.
6.26.64
रागद्वेषवियुक्तैस्तु विषयानिन्द्रियैश्चरन् ।
आत्मवश्यैर्विधेयात्मा प्रसादमधिगच्छति ॥ ६.२६.६४ ॥
రాగద్వేషాల నుండి విముక్తులైన, ఆత్మవశ్యమైన ఇంద్రియాలతో విషయాలలో సంచరించే, ఆత్మను నియమించిన మనిషి ప్రసాదాన్ని పొందుతాడు.
6.26.65
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजायते ।
प्रसन्नचेतसो ह्याशु बुद्धिः पर्यवतिष्ठते ॥ ६.२६.६५ ॥
ప్రసాదం కలిగినప్పుడు అతని సర్వ దుఃఖాలు నశిస్తాయి. ప్రసన్న చిత్తుడి బుద్ధి త్వరగా స్థిరమవుతుంది.
6.26.66
नास्ति बुद्धिरयुक्तस्य न चायुक्तस्य भावना ।
न चाभावयतः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ॥ ६.२६.६६ ॥
అయుక్తునికి బుద్ధి లేదు, అతనికి భావన కూడా లేదు. భావన లేనివానికి శాంతి లేదు; అశాంతునికి సుఖం ఎక్కడిది?
6.26.67
इन्द्रियाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीयते ।
तदस्य हरति प्रज्ञां वायुर्नावमिवाम्भसि ॥ ६.२६.६७ ॥
నీటిలో గాలి పడవను కొట్టుకుపోయేలా చేసినట్లు, తిరుగాడే ఇంద్రియాలను అనుసరించే మనస్సు అతని ప్రజ్ఞను హరిస్తుంది.
6.26.68
तस्माद्यस्य महाबाहो निगृहीतानि सर्वशः ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ॥ ६.२६.६८ ॥
కాబట్టి, ఓ మహాబాహూ, ఎవని ఇంద్రియాలు తమ విషయాల నుండి పూర్తిగా నిగ్రహించబడ్డాయో, అతని ప్రజ్ఞ స్థిరంగా నిలుస్తుంది.
6.26.69
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्तिं संयमी ।
यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ॥ ६.२६.६९ ॥
సర్వ ప్రాణులకు ఏది రాత్రో, దానిలో సంయమి మేల్కొని ఉంటాడు; ప్రాణులు మేల్కొని ఉండే కాలం దర్శించే మునికి రాత్రి అవుతుంది.
6.26.70
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं ।
समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत्।
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे ।
स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ॥ ६.२६.७० ॥
నిండుతూ ఉన్నా కదలక నిలిచే సముద్రంలో నీళ్ళు ప్రవేశించినట్లు, ఎవనిలో సర్వ కామనలు ప్రవేశిస్తాయో, అతడు శాంతిని పొందుతాడు; కామనలను కోరేవాడు కాదు.
6.26.71
विहाय कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः ।
निर्ममो निरहंकारः स शान्तिमधिगच्छति ॥ ६.२६.७१ ॥
ఏ మనిషి సర్వ కామనలను విడిచి, ఆసక్తి లేకుండా, మమకారం అహంకారం లేకుండా సంచరిస్తాడో, అతడే శాంతిని పొందుతాడు.
6.26.72
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति ।
स्थित्वास्यामन्तकालेऽपि ब्रह्म निर्वाणमृच्छति ॥ ६.२६.७२ ॥
ఓ పార్థా, ఇది బ్రాహ్మీ స్థితి; దీనిని పొంది మనిషి మోహంలో పడడు. దీనిలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు అంత్యకాలంలోనూ బ్రహ్మనిర్వాణం పొందుతాడు.