Mahābhārata · Adhyāya 6.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.27.1
ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।
तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ ६.२७.१ ॥
Oh Janārdana, si consideras que el entendimiento es superior a la acción, ¿por qué, oh Keśava, me impulsas a esta terrible acción?
6.27.2
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ ६.२७.२ ॥
Con tus palabras confusas pareces confundir mi entendimiento. Por tanto, decídete y dime una sola cosa por la cual pueda alcanzar el bien supremo.
6.27.3
लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोप्ता मयाऽनघ ।
ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ६.२७.३ ॥
Oh sin mácula, en este mundo dos caminos fueron declarados por mí en tiempos antiguos: para los seguidores del Sāṅkhya, el yoga del conocimiento, y para los yoguis, el yoga de la acción.
6.27.4
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्रुते ।
न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ६.२७.४ ॥
No por abstenerse de la acción alcanza el hombre la libertad de la acción, ni por la renuncia sola alcanza la perfección.
6.27.5
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ६.२७.५ ॥
En verdad, nadie permanece ni un instante sin actuar; pues todos son impelidos a actuar contra su voluntad por los guṇas nacidos de la naturaleza.
6.27.6
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।
इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचाराः स उच्यते ॥ ६.२७.६ ॥
Aquel que se sienta reprimiendo los órganos de acción, pero recordando con la mente los objetos de los sentidos, con el alma extraviada, es llamado de conducta falsa.
6.27.7
यस्त्विन्द्रियाणि पनसा नियम्यारमभतेऽर्जुन ।
कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते ॥ ६.२७.७ ॥
Pero aquel que, dominando los sentidos con la mente, oh Arjuna, inicia el yoga de la acción con los órganos de acción, sin apego, se distingue.
6.27.8
नियतं कुरु कर्म त्वं ज्यायो ह्यकर्मणः ।
शरीरयात्रापि च ते न प्रतिद्ध्येदकर्मणः ॥ ६.२७.८ ॥
Realiza la acción prescrita, pues la acción es mejor que la inacción; sin acción, ni siquiera el sustento de tu cuerpo se lograría.
6.27.9
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ६.२७.९ ॥
Este mundo está atado por la acción distinta de la realizada como sacrificio; por ello, oh hijo de Kuntī, realiza la acción solo para ese fin, libre de apego.
6.27.10
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।
अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ ६.२७.१० ॥
Habiendo creado a las criaturas junto con el sacrificio, Prajāpati dijo en otro tiempo: Con esto prosperaréis; que esto sea para vosotros la vaca de los deseos.
6.27.11
देवान्भावयताऽनेन ते देवा भावयन्तु वः ।
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ६.२७.११ ॥
Nutrid a los dioses con esto, y que los dioses os nutran; nutriéndoos mutuamente, alcanzaréis el bien supremo.
6.27.12
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः ॥ ६.२७.१२ ॥
Los dioses, nutridos por el sacrificio, os darán sin duda los placeres deseados; quien disfrute de lo que ellos dieron sin ofrecérselo a ellos es ciertamente un ladrón.
6.27.13
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।
भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात् ॥ ६.२७.१३ ॥
Los justos que comen el remanente del sacrificio quedan libres de todos los pecados; pero los malvados que cocinan para sí mismos comen únicamente pecado.
6.27.14
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसंभवः ।
यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ ६.२७.१४ ॥
De los alimentos nacen los seres; de la lluvia proviene el alimento; del sacrificio nace la lluvia; y el sacrificio surge de la acción.
6.27.15
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माऽक्षरसमुद्भवम् ।
तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ ६.२७.१५ ॥
Sabe que la acción surge de Brahman, y Brahman surge del Imperecedero. Por eso Brahman, que todo lo penetra, está siempre establecido en el sacrificio.
6.27.16
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।
अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति ॥ ६.२७.१६ ॥
Quien aquí no sigue la rueda así puesta en marcha, viviendo en el pecado y deleitándose en los sentidos, vive en vano, oh hijo de Pṛthā.
6.27.17
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।
आत्मन्येव च संतुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ ६.२७.१७ ॥
Pero para el hombre que se deleita solo en el yo, está satisfecho en el yo y contento únicamente en el yo, no existe deber que cumplir.
6.27.18
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ ६.२७.१८ ॥
Para él no hay propósito alguno en lo que se hace aquí, ni en lo que queda sin hacer; ni depende de ningún propósito entre todos los seres.
6.27.19
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।
असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पुरूषः ॥ ६.२७.१९ ॥
Por tanto, sin apego, realiza constantemente la acción que debe hacerse. El hombre que actúa sin apego alcanza lo supremo.
6.27.20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।
लोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसि ॥ ६.२७.२० ॥
Janaka y otros alcanzaron la perfección solo mediante la acción. Considerando también el bienestar del mundo, debes actuar.
6.27.21
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ ६.२७.२१ ॥
Lo que hace el hombre superior, eso también hacen los demás. La norma que él establece, el mundo la sigue.
6.27.22
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किंचन ।
नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि ॥ ६.२७.२२ ॥
Oh Pārtha, en los tres mundos no tengo deber alguno, ni hay nada no alcanzado que deba alcanzarse. Y, sin embargo, me dedico a la acción.
6.27.23
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ६.२७.२३ ॥
Si yo nunca me dedicara a la acción sin cansancio, oh Pārtha, los hombres seguirían mi camino en todo sentido.
6.27.24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
संकरस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥ ६.२७.२४ ॥
Si no realizara la acción, estos mundos perecerían; entonces yo sería el causante de la confusión de castas y destruiría a estos seres.
6.27.25
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।
कुर्याद्विद्वांस्तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसंग्रहम् ॥ ६.२७.२५ ॥
Oh descendiente de Bharata, como los ignorantes actúan apegados a la acción, así debe actuar el sabio, sin apego, deseando el sostenimiento del mundo.
6.27.26
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।
जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान्युक्तः समाचरन् ॥ ६.२७.२६ ॥
El sabio, actuando con disciplina, no debe causar confusión en la mente de los ignorantes apegados a la acción; más bien, realizando bien todas las acciones, debe involucrarlos en ellas.
6.27.27
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते ॥ ६.२७.२७ ॥
Las acciones se realizan en todos los sentidos por los gunas de la naturaleza; pero el alma confundida por el ego piensa: «Yo soy el hacedor».
6.27.28
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।
गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सञ्जते ॥ ६.२७.२८ ॥
Pero el conocedor de la verdad, oh de brazos poderosos, que comprende la división entre los guṇas y las acciones, pensando que «los guṇas actúan sobre los guṇas», no se apega.
6.27.29
प्रकृतेर्गुणसंमूढाः सञ्जन्ते गुणकर्मसु ।
तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत् ॥ ६.२७.२९ ॥
Los engañados por los guṇas de la naturaleza se apegan a las acciones de los guṇas; el que conoce el todo no debe perturbar a esos torpes que no conocen el todo.
6.27.30
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ६.२७.३० ॥
Entregando todas las acciones a mí, con la mente puesta en el Yo, libre de deseo y de sentido de posesión, abandonando la fiebre del ánimo, lucha.
6.27.31
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ६.२७.३१ ॥
Aquellos hombres que siempre siguen esta doctrina Mía, llenos de fe y libres de envidia, también ellos se liberan de las acciones.
6.27.32
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।
सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥ ६.२७.३२ ॥
Pero a quienes censuran esto y no siguen Mi doctrina, considéralos confundidos en todo conocimiento, perdidos y sin juicio.
6.27.33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥ ६.२७.३३ ॥
Incluso el sabio actúa conforme a su propia naturaleza; los seres siguen su naturaleza. ¿Qué hará la represión?
6.27.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥ ६.२७.३४ ॥
En el objeto de cada sentido se asientan la atracción y la aversión; no se debe caer bajo el poder de esos dos, pues son sus enemigos.
6.27.35
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥ ६.२७.३५ ॥
Mejor es el propio deber, aunque imperfecto, que el deber ajeno bien cumplido. Morir en el propio deber es mejor; el deber ajeno trae peligro.
6.27.36
अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ६.२७.३६ ॥
Entonces, ¿por qué fuerza es impulsado este hombre a cometer pecado, oh descendiente de Vṛṣṇi, como si fuera obligado por la fuerza, aun sin quererlo?
6.27.37
काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।
महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम् ॥ ६.२७.३७ ॥
Este es el deseo, esta es la ira, nacida de la cualidad de la pasión. Es de gran apetito y gran pecado; conócelo aquí como enemigo.
6.27.38
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ६.२७.३८ ॥
Como el fuego está cubierto por el humo, el espejo por la suciedad y el embrión por la membrana, así esto está cubierto por aquello.
6.27.39
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।
कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च ॥ ६.२७.३९ ॥
Oh hijo de Kuntī, el conocimiento del sabio está cubierto por este enemigo eterno, que toma la forma del deseo y es como un fuego que no se puede saciar.
6.27.40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्त्य देहिनम् ॥ ६.२७.४० ॥
Se dice que los sentidos, la mente y el intelecto son su asiento. Por medio de ellos cubre el conocimiento y engaña al ser encarnado.
6.27.41
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।
पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम् ॥ ६.२७.४१ ॥
Por tanto, oh toro de los Bharatas, primero domina los sentidos y luego mata a este pecador, destructor del conocimiento y del discernimiento.
6.27.42
इन्द्रियामि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥ ६.२७.४२ ॥
Se dice que los sentidos son superiores; por encima de los sentidos está la mente, y por encima de la mente, el intelecto; pero quien está más allá del intelecto es aquel.
6.27.43
एवं बुद्धेः परं बुद्धाः संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम् ॥ ६.२७.४३ ॥
Así, conociendo lo que está más allá del intelecto, afirmando el yo por medio del yo, mata, oh de poderosos brazos, al enemigo de forma deseante, difícil de vencer.