มหาภารตะ · อัธยายะ 6.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.27.1
ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।
तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ ६.२७.१ ॥
อรชุนกล่าวว่า ข้าแต่พระชนารทน ถ้าพระองค์เห็นว่าปัญญาประเสริฐกว่ากรรม ไฉนพระองค์จึงทรงให้ข้าพเจ้าเข้าสู่กรรมอันน่าสะพรึงกลัวนี้เล่า ข้าแต่พระเกศวะ
6.27.2
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ ६.२७.२ ॥
ถ้อยคำอันปะปนของพระองค์ดูเหมือนจะทำให้ปัญญาของข้าพเจ้าสับสน ขอพระองค์ตรัสเพียงอย่างเดียวให้แน่นอนเถิด เพื่อข้าพเจ้าจะได้บรรลุความดีงามสูงสุด
6.27.3
लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोप्ता मयाऽनघ ।
ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ६.२७.३ ॥
ข้าแต่ผู้ไร้บาป ในโลกนี้ ข้าพเจ้าได้ประกาศไว้แต่ก่อนแล้วว่ามีสองแนวทาง คือแนวทางแห่งญาณโยคะสำหรับผู้ยึดสางขยะ และแนวทางแห่งกรรมโยคะสำหรับนักโยคี
6.27.4
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्रुते ।
न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ६.२७.४ ॥
บุรุษจะบรรลุความปลอดจากกรรมไม่ได้ด้วยการงดเว้นจากการกระทำ และไม่ถึงความสำเร็จได้ด้วยการสละเพียงอย่างเดียว
6.27.5
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ६.२७.५ ॥
แท้จริงแล้วไม่มีผู้ใดอยู่ได้แม้เพียงขณะเดียวโดยไม่ได้กระทำกรรม เพราะทุกคนถูกคุณะที่เกิดจากประกฤติบังคับให้กระทำโดยไม่อาจขัดขืน
6.27.6
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।
इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचाराः स उच्यते ॥ ६.२७.६ ॥
ผู้ที่นั่งข่มอินทรีย์แห่งการกระทำไว้ แต่ใจยังคิดถึงอารมณ์ของอินทรีย์อยู่ จิตใจหลงผิด ผู้นั้นเรียกว่าผู้ประพฤติผิด
6.27.7
यस्त्विन्द्रियाणि पनसा नियम्यारमभतेऽर्जुन ।
कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते ॥ ६.२७.७ ॥
ส่วนผู้ที่ข่มอินทรีย์ด้วยใจ ข้าแต่อรชุน แล้วเริ่มปฏิบัติกรรมโยคะด้วยอินทรีย์แห่งการกระทำ โดยไม่ยึดติด ผู้นั้นย่อมประเสริฐกว่า
6.27.8
नियतं कुरु कर्म त्वं ज्यायो ह्यकर्मणः ।
शरीरयात्रापि च ते न प्रतिद्ध्येदकर्मणः ॥ ६.२७.८ ॥
จงทำกรรมที่กำหนดไว้เถิด เพราะการกระทำประเสริฐกว่าการไม่กระทำ หากไม่ทำกรรม แม้การดำรงชีวิตของร่างกายของเจ้าก็จะไม่สำเร็จ
6.27.9
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ६.२७.९ ॥
โลกนี้ถูกผูกมัดด้วยกรรมที่มิใช่การกระทำเพื่อยัญ เพราะฉะนั้น ข้าแต่บุตรของกุนตี จงกระทำกรรมเพื่อยัญนั้นเท่านั้น โดยปราศจากความยึดติด
6.27.10
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।
अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ ६.२७.१० ॥
พระประชาบดีผู้สร้างสรรพสัตว์พร้อมกับยัญ ได้ตรัสไว้แต่ก่อนว่า ด้วยสิ่งนี้เจ้าทั้งหลายจงให้กำเนิดลูกหลานเพิ่มพูนขึ้น ขอให้สิ่งนี้เป็นโคแห่งความปรารถนาสำหรับเจ้า
6.27.11
देवान्भावयताऽनेन ते देवा भावयन्तु वः ।
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ६.२७.११ ॥
จงบำรุงเทพทั้งหลายด้วยสิ่งนี้ ขอให้เทพทั้งหลายบำรุงพวกเจ้าเถิด เมื่อบำรุงซึ่งกันและกัน เจ้าทั้งหลายจะบรรลุความดีงามสูงสุด
6.27.12
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः ॥ ६.२७.१२ ॥
เหล่าเทพผู้ได้รับการบำรุงด้วยยัญจะประทานโภคะที่เจ้าปรารถนาให้แน่นอน ผู้ใดบริโภคสิ่งที่เทพประทานให้โดยมิได้แบ่งถวายคืนแก่เทพ ผู้นั้นเป็นขโมยโดยแท้
6.27.13
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।
भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात् ॥ ६.२७.१३ ॥
ผู้ดีที่บริโภคส่วนที่เหลือจากยัญย่อมพ้นจากบาปทั้งปวง แต่คนชั่วที่หุงต้มเพื่อตนเองย่อมบริโภคแต่บาป
6.27.14
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसंभवः ।
यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ ६.२७.१४ ॥
สรรพสัตว์เกิดจากอาหาร อาหารเกิดจากฝน ฝนเกิดจากยัญ และยัญเกิดจากกรรม
6.27.15
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माऽक्षरसमुद्भवम् ।
तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ ६.२७.१५ ॥
จงรู้เถิดว่ากรรมเกิดจากพรหมัน และพรหมันเกิดจากอักษร เพราะฉะนั้นพรหมันผู้แผ่ซ่านไปทั่วจึงตั้งมั่นอยู่ในยัญเป็นนิตย์
6.27.16
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।
अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति ॥ ६.२७.१६ ॥
ผู้ใดในโลกนี้ไม่หมุนตามวงล้อที่หมุนไปดังนี้ ผู้นั้นมีชีวิตอยู่อย่างไร้ประโยชน์ ข้าแต่บุตรของปฤถา เป็นผู้มีชีวิตอยู่ในบาป ยินดีในอินทรีย์
6.27.17
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।
आत्मन्येव च संतुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ ६.२७.१७ ॥
แต่สำหรับมนุษย์ผู้ยินดีในอาตมันเท่านั้น อิ่มเอมในอาตมัน และพอใจในอาตมันแต่ผู้เดียว ย่อมไม่มีหน้าที่ใดที่ต้องทำ
6.27.18
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ ६.२७.१८ ॥
สำหรับผู้นั้นไม่มีประโยชน์อันใดในสิ่งที่ทำแล้วหรือไม่ได้ทำในโลกนี้ และไม่มีสิ่งใดในหมู่สรรพสัตว์ที่เขาต้องพึ่งพาเพื่อประโยชน์
6.27.19
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।
असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पुरूषः ॥ ६.२७.१९ ॥
เพราะฉะนั้น จงทำกรรมที่ควรทำอยู่เป็นนิตย์โดยปราศจากความยึดติด เพราะบุรุษผู้กระทำโดยไม่ยึดติดย่อมบรรลุสิ่งสูงสุด
6.27.20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।
लोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसि ॥ ६.२७.२० ॥
ชนกและผู้อื่นบรรลุความสมบูรณ์ได้ด้วยการกระทำเท่านั้น แม้เมื่อพิจารณาถึงความผาสุกของโลก เจ้าก็สมควรกระทำ
6.27.21
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ ६.२७.२१ ॥
ผู้ใดเป็นผู้ประเสริฐกระทำสิ่งใด คนอื่นก็กระทำสิ่งนั้นเช่นกัน ผู้นั้นตั้งมาตรฐานใด โลกก็ดำเนินตามมาตรฐานนั้น
6.27.22
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किंचन ।
नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि ॥ ६.२७.२२ ॥
โอ้ปารถะ ในโลกทั้งสามนี้ ไม่มีหน้าที่อันใดที่เราต้องทำ และไม่มีสิ่งใดที่ยังไม่บรรลุซึ่งจะต้องบรรลุ ทว่าเรายังคงกระทำการอยู่
6.27.23
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ६.२७.२३ ॥
โอ้ปารถะ หากเราไม่กระทำการโดยไม่เกียจคร้านเลยสักครั้ง มนุษย์ทั้งหลายก็จะดำเนินตามทางของเราในทุกประการ
6.27.24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
संकरस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥ ६.२७.२४ ॥
หากเราไม่กระทำการ โลกเหล่านี้ก็จะพินาศ เช่นนั้นเราก็จะเป็นผู้ก่อให้เกิดความยุ่งเหยิงแห่งวรรณะ และจะทำลายสรรพสัตว์เหล่านี้
6.27.25
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।
कुर्याद्विद्वांस्तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसंग्रहम् ॥ ६.२७.२५ ॥
โอ้ทายาทแห่งภารตะ ผู้ไม่รู้ย่อมกระทำการด้วยความยึดติดในการกระทำฉันใด ผู้มีปัญญาก็ควรกระทำการโดยไม่ยึดติดฉันนั้น โดยปรารถนาจะดำรงรักษาโลกไว้
6.27.26
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।
जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान्युक्तः समाचरन् ॥ ६.२७.२६ ॥
ผู้มีปัญญาไม่ควรทำให้ความเข้าใจของผู้ไม่รู้ที่ยึดติดอยู่กับการกระทำเกิดความสับสน แต่ควรกระทำการทั้งปวงอย่างดีด้วยตนเองที่ดำรงในโยคะ และชักนำพวกเขาให้มีส่วนร่วมในการกระทำนั้น
6.27.27
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते ॥ ६.२७.२७ ॥
การกระทำทั้งปวงถูกกระทำขึ้นในทุกทางด้วยคุณทั้งหลายของประกฤติ แต่ตนที่หลงด้วยอหังการย่อมคิดว่า เราเป็นผู้กระทำ
6.27.28
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।
गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सञ्जते ॥ ६.२७.२८ ॥
ส่วนผู้รู้ความจริง โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ผู้เข้าใจการแบ่งแยกระหว่างคุณกับการกระทำ เมื่อคิดว่า คุณทั้งหลายดำเนินไปบนคุณทั้งหลาย ย่อมไม่ยึดติด
6.27.29
प्रकृतेर्गुणसंमूढाः सञ्जन्ते गुणकर्मसु ।
तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत् ॥ ६.२७.२९ ॥
ผู้ที่หลงด้วยคุณทั้งหลายของประกฤติย่อมยึดติดกับการกระทำของคุณทั้งหลาย ผู้รู้ทั้งหมดไม่ควรทำให้คนโง่เขลาที่ไม่รู้ทั้งหมดนั้นหวั่นไหว
6.27.30
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ६.२७.३० ॥
จงมอบการกระทำทั้งหมดแด่เรา ด้วยจิตที่ตั้งมั่นอยู่ในอาตมัน ปราศจากความปรารถนาและความเป็นของเรา แล้วจงละความร้อนรนเสียและต่อสู้เถิด
6.27.31
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ६.२७.३१ ॥
มนุษย์ผู้ใดที่ปฏิบัติตามคำสอนนี้ของเราเป็นนิตย์ ด้วยศรัทธาและปราศจากความริษยา ผู้นั้นก็จะหลุดพ้นจากการกระทำเช่นกัน
6.27.32
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।
सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥ ६.२७.३२ ॥
ส่วนผู้ที่ติเตียนคำสอนนี้และไม่ปฏิบัติตามคำสอนของเรา จงรู้เถิดว่าเขาหลงในความรู้ทั้งปวง เป็นผู้พินาศและปราศจากปัญญา
6.27.33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥ ६.२७.३३ ॥
แม้ผู้มีปัญญาก็ย่อมกระทำการสอดคล้องกับประกฤติของตน สรรพสัตว์ย่อมดำเนินตามประกฤติ การข่มกลั้นจะมีประโยชน์อันใด
6.27.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥ ६.२७.३४ ॥
ในวัตถุของแต่ละอินทรีย์ ความยินดีและความเกลียดชังย่อมตั้งมั่นอยู่ ไม่ควรตกอยู่ในอำนาจของสองสิ่งนั้น เพราะทั้งสองเป็นศัตรูของเขา
6.27.35
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥ ६.२७.३५ ॥
หน้าที่ของตนแม้จะไม่สมบูรณ์ก็ประเสริฐกว่าหน้าที่ของผู้อื่นที่ปฏิบัติได้ดี การตายในหน้าที่ของตนประเสริฐกว่า หน้าที่ของผู้อื่นนำมาซึ่งภยันตราย
6.27.36
अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ६.२७.३६ ॥
โอ้ทายาทแห่งวฤษณิ เมื่อเป็นเช่นนั้น มนุษย์ถูกสิ่งใดชักนำให้กระทำบาป ราวกับถูกบังคับด้วยกำลัง ทั้งที่ไม่ปรารถนาเลย
6.27.37
काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।
महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम् ॥ ६.२७.३७ ॥
นี่คือความใคร่ นี่คือความโกรธ เกิดจากคุณแห่งราชัส มันมีความตะกละรุนแรงและบาปใหญ่ จงรู้เถิดว่าในที่นี้มันคือศัตรู
6.27.38
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ६.२७.३८ ॥
ไฟถูกควันปกคลุม กระจกถูกฝุ่นปกคลุม และทารกในครรภ์ถูกเยื่อหุ้มปกคลุมฉันใด สิ่งนี้ก็ถูกสิ่งนั้นปกคลุมฉันนั้น
6.27.39
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।
कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च ॥ ६.२७.३९ ॥
โอ้บุตรแห่งกุนตี ความรู้ของผู้มีปัญญาถูกศัตรูนิรันดร์นี้ปกคลุม ซึ่งมีรูปเป็นความใคร่ และเหมือนไฟที่ไม่อาจเติมให้เต็มได้
6.27.40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्त्य देहिनम् ॥ ६.२७.४० ॥
อินทรีย์ทั้งหลาย มนัส และพุทธิ กล่าวกันว่าเป็นที่อาศัยของมัน ผ่านสิ่งเหล่านี้ มันปกคลุมความรู้และทำให้ผู้มีร่างกายหลงผิด
6.27.41
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।
पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम् ॥ ६.२७.४१ ॥
ดังนั้น ข้าแต่ผู้เป็นยอดของภรตะ ท่านจงควบคุมอินทรีย์ทั้งหลายเสียก่อน แล้วจงสังหารศัตรูบาปนี้เสีย ผู้ทำลายความรู้และวิญญาณที่รู้แจ้ง
6.27.42
इन्द्रियामि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥ ६.२७.४२ ॥
กล่าวกันว่าอินทรีย์ทั้งหลายสูงส่ง เหนืออินทรีย์ขึ้นไปคือใจ เหนือใจขึ้นไปคือปัญญา แต่ผู้ที่อยู่เหนือปัญญานั้นคือตัวตนนั้น
6.27.43
एवं बुद्धेः परं बुद्धाः संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम् ॥ ६.२७.४३ ॥
เมื่อรู้สิ่งที่อยู่เหนือปัญญาเช่นนี้แล้ว จงตั้งมั่นตัวตนด้วยตัวตนเอง ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง จงสังหารศัตรูที่แปลงกายได้ตามความปรารถนา ซึ่งยากจะเอาชนะ คือกามา