ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.27
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.27.1
ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।
तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥ ६.२७.१ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਮਤ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਕਰਮ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈਂ?
6.27.2
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।
तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ ६.२७.२ ॥
ਤੇਰੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਜਿਵੇਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਲਿਆਣ ਪਾ ਸਕਾਂ।
6.27.3
लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोप्ता मयाऽनघ ।
ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥ ६.२७.३ ॥
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀ ਸੀ—ਸਾਂਖਿਆਂ ਲਈ ਗਿਆਨਯੋਗ ਨਾਲ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਕਰਮਯੋਗ ਨਾਲ।
6.27.4
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्रुते ।
न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति ॥ ६.२७.४ ॥
ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੈਸ਼ਕਰਮ੍ਯ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੇਵਲ ਸੰਨਿਆਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.27.5
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् ।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः ॥ ६.२७.५ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
6.27.6
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् ।
इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचाराः स उच्यते ॥ ६.२७.६ ॥
ਕਰਮੇਂਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਰਮਿਤ ਆਤਮਾ ਮਿਥਿਆਚਾਰੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।
6.27.7
यस्त्विन्द्रियाणि पनसा नियम्यारमभतेऽर्जुन ।
कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते ॥ ६.२७.७ ॥
ਪਰ ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਅਨਾਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮਯੋਗ ਆਰੰਭਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।
6.27.8
नियतं कुरु कर्म त्वं ज्यायो ह्यकर्मणः ।
शरीरयात्रापि च ते न प्रतिद्ध्येदकर्मणः ॥ ६.२७.८ ॥
ਤੂੰ ਨਿਯਤ ਕਰਮ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਕਰਮ ਬਿਨਾਂ ਤੇਰੀ ਸਰੀਰ-ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
6.27.9
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः ।
तदर्थं कर्म कौन्तेय मुक्तसङ्गः समाचर ॥ ६.२७.९ ॥
ਯੱਗ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਆਸਕਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸੇ ਲਈ ਕਰਮ ਭਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ।
6.27.10
सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः ।
अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक् ॥ ६.२७.१० ॥
ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਯੱਗ ਸਮੇਤ ਪਰਜਾ ਰਚ ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵਧੋ; ਇਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਾਮਧੇਨੂ ਹੋਵੇ।
6.27.11
देवान्भावयताऽनेन ते देवा भावयन्तु वः ।
परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ ६.२७.११ ॥
ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰੋ; ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ; ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਪਾਓਗੇ।
6.27.12
इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः ।
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते स्तेन एव सः ॥ ६.२७.१२ ॥
ਯੱਗ ਨਾਲ ਪੋਸ਼ਿਤ ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਛਤ ਭੋਗ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਣਗੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੋਰ ਹੀ ਹੈ।
6.27.13
यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः ।
भुञ्जते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात् ॥ ६.२७.१३ ॥
ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਬਚਿਆ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
6.27.14
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसंभवः ।
यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञः कर्मसमुद्भवः ॥ ६.२७.१४ ॥
ਅੰਨ ਤੋਂ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਅੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਯਗ੍ਯ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਯਗ੍ਯ ਕਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।
6.27.15
कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माऽक्षरसमुद्भवम् ।
तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे प्रतिष्ठितम् ॥ ६.२७.१५ ॥
ਕਰਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਜਾਣ; ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਅਕਸ਼ਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਜਾਣ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਬ੍ਰਹਮ ਸਦਾ ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
6.27.16
एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः ।
अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ स जीवति ॥ ६.२७.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਚੱਕਰ ਦਾ ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਜੀਂਦਾ ਹੈ।
6.27.17
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः ।
आत्मन्येव च संतुष्टस्तस्य कार्यं न विद्यते ॥ ६.२७.१७ ॥
ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਮਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
6.27.18
नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन ।
न चास्य सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रयः ॥ ६.२७.१८ ॥
ਉਸ ਦਾ ਇੱਥੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਨਾ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੀ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮਤਲਬ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।
6.27.19
तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर ।
असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पुरूषः ॥ ६.२७.१९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅਨਾਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਤੱਵ ਕਰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ। ਅਨਾਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.27.20
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः ।
लोकसंग्रहमेवापि संपश्यन्कर्तुमर्हसि ॥ ६.२७.२० ॥
ਜਨਕ ਆਦਿ ਨੇ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਲੋਕ-ਸੰਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6.27.21
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते ॥ ६.२७.२१ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ ਜੋ ਜੋ ਆਚਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਉਸੇ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.27.22
न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किंचन ।
नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव च कर्मणि ॥ ६.२७.२२ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕਰਤੱਵ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
6.27.23
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः ।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः ॥ ६.२७.२३ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੱਗਾ ਰਹਾਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਮਾਰਗ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਨਗੇ।
6.27.24
उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् ।
संकरस्य च कर्ता स्यामुपहन्यामिमाः प्रजाः ॥ ६.२७.२४ ॥
ਜੇ ਮੈਂ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਤਦ ਮੈਂ ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਾਂਗਾ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
6.27.25
सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत ।
कुर्याद्विद्वांस्तथाऽसक्तश्चिकीर्षुर्लोकसंग्रहम् ॥ ६.२७.२५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਆਸਕਤੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਅਨਾਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰੇ।
6.27.26
न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ।
जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान्युक्तः समाचरन् ॥ ६.२७.२६ ॥
ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਚਰਣ ਕਰਦਾ ਗਿਆਨੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਭੇਦ ਨਾ ਪਾਵੇ; ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਗਾਵੇ।
6.27.27
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते ॥ ६.२७.२७ ॥
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਆਤਮਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ "ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਹਾਂ।"
6.27.28
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः ।
गुणा गुणेषु वर्तन्त इति मत्वा न सञ्जते ॥ ६.२७.२८ ॥
ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੱਤਵਵੇਤਾ, ਗੁਣ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਆਸਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
6.27.29
प्रकृतेर्गुणसंमूढाः सञ्जन्ते गुणकर्मसु ।
तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत् ॥ ६.२७.२९ ॥
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਲੋਕ ਗੁਣਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪੂਰਨ ਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਧੂਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਡਗਮਗਾਵੇ ਨਾ।
6.27.30
मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा ।
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः ॥ ६.२७.३० ॥
ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਧਿਆਤਮ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਅਤੇ ਮਮਤਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਤਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰ।
6.27.31
ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ।
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभिः ॥ ६.२७.३१ ॥
ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
6.27.32
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ।
सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतसः ॥ ६.२७.३२ ॥
ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਇਸ ਮਤ ਦਾ ਪਾਲਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ, ਨਾਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਹੀਨ ਸਮਝ।
6.27.33
सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि ।
प्रकृतिं यान्ति भूतानि निग्रहः किं करिष्यति ॥ ६.२७.३३ ॥
ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਨਿਗ੍ਰਹ ਕੀ ਕਰੇਗਾ?
6.27.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥ ६.२७.३४ ॥
ਹਰ ਇੰਦਰੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਅਤੇ ਦਵੇਸ਼ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ।
6.27.35
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥ ६.२७.३५ ॥
ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਗੁਣਹੀਣ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਦੂਜੇ ਦਾ ਧਰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਰਨਾ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪਰਧਰਮ ਭਿਆਨਕ ਹੈ।
6.27.36
अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः ।
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव नियोजितः ॥ ६.२७.३६ ॥
ਤਾਂ ਫਿਰ, ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲਾਏ ਗਏ ਵਾਂਗ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ?
6.27.37
काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।
महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम् ॥ ६.२७.३७ ॥
ਇਹ ਕਾਮ ਹੈ, ਇਹ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ; ਰਜੋਗੁਣ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ। ਇਹ ਮਹਾਭੋਗੀ, ਮਹਾਪਾਪੀ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੈਰੀ ਜਾਣ।
6.27.38
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च ।
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ६.२७.३८ ॥
ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਢਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਲ ਨਾਲ ਸ਼ੀਸ਼ਾ, ਤੇ ਝਿੱਲੀ ਨਾਲ ਗਰਭ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਉਸ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
6.27.39
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा ।
कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन च ॥ ६.२७.३९ ॥
ਹੇ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ! ਗਿਆਨੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਇਸ ਸਦੀਵੀ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਮਰੂਪ ਹੈ, ਨਾ ਭਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ।
6.27.40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्त्य देहिनम् ॥ ६.२७.४० ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਸ਼ਠਾਨ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
6.27.41
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ ।
पाप्मानं प्रजहि ह्येनं ज्ञानविज्ञाननाशनम् ॥ ६.२७.४१ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰ ਦੇ।
6.27.42
इन्द्रियामि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥ ६.२७.४२ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਉੱਚਾ; ਮਨ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀ ਉੱਚੀ; ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਹੈ।
6.27.43
एवं बुद्धेः परं बुद्धाः संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
जहि शत्रुं महाबाहो कामरूपं दुरासदम् ॥ ६.२७.४३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਥਾਮ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਕਾਮਰੂਪ ਤੇ ਦੁਰਜਯ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ।