ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.29
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.29.1
संन्यासं कर्मणां कृष्ण कपुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ ६.२९.१ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ କର୍ମସଂନ୍ୟାସର ଏବଂ ପୁଣି କର୍ମଯୋଗର ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ। ଏ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ଶ୍ରେୟସ୍କର, ତାହା ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୁହ।
6.29.2
संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।
तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥ ६.२९.२ ॥
ସଂନ୍ୟାସ ଏବଂ କର୍ମଯୋଗ ଦୁହେଁ ପରମ କଲ୍ୟାଣ ଦିଅନ୍ତି। ତଥାପି ଏ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର୍ମସଂନ୍ୟାସଠାରୁ କର୍ମଯୋଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.29.3
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥ ६.२९.३ ॥
ଯିଏ ଦ୍ୱେଷ କରେ ନାହିଁ କିମ୍ବା କାମନା କରେ ନାହିଁ, ସେ ହିଁ ନିତ୍ୟ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ହେ ମହାବାହୋ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ ମଣିଷ ହିଁ ସହଜରେ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
6.29.4
साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥ ६.२९.४ ॥
ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗକୁ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ପୃଥକ୍ କହନ୍ତି, ପଣ୍ଡିତମାନେ ନୁହଁ। ଏ ଦୁଇଟିରୁ ଏକକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଅବଲମ୍ବନ କଲେ ଉଭୟର ଫଳ ମିଳେ।
6.29.5
यत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।
एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥ ६.२९.५ ॥
ସାଙ୍ଖ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହା ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚାଯାଏ। ସାଙ୍ଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗକୁ ଏକ ଦେଖେ, ସେ ହିଁ ପ୍ରକୃତରେ ଦେଖେ।
6.29.6
संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।
योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥ ६.२९.६ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ମହାବାହୋ, ଯୋଗ ବିନା ସଂନ୍ୟାସ ଦୁଃଖ ହିଁ ଆଣେ। ଯୋଗଯୁକ୍ତ ମୁନି ଶୀଘ୍ର ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
6.29.7
योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।
सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥ ६.२९.७ ॥
ଯିଏ ଯୋଗଯୁକ୍ତ, ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ଆତ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜିତିଥିବା, ସର୍ବଭୂତର ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ବୋଲି ଜାଣେ — ସେ କର୍ମ କଲେ ମଧ୍ୟ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.29.8
नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।
पश्यञ्शृण्वन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्रन्गच्छन्स्वपन्श्वसन् ॥ ६.२९.८ ॥
'ମୁଁ କିଛି କରେ ନାହିଁ' ବୋଲି ଯୋଗଯୁକ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଭାବେ — ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା, ଛୁଇଁବା, ସୁଗନ୍ଧ ନେବା, ଖାଇବା, ଚାଲିବା, ଶୋଇବା, ନିଶ୍ୱାସ ନେବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ।
6.29.9
प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नृन्मिषन्निमिषन्नपि ।
इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥ ६.२९.९ ॥
କହିବା ସମୟରେ, ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମୟରେ, ଆଖି ଖୋଲିବା ଓ ବନ୍ଦ କରିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ — 'ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ବିଷୟରେ ବର୍ତ୍ତୁଛନ୍ତି' ଏହା ଧାରଣ କରି।
6.29.10
ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।
लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥ ६.२९.१० ॥
ବ୍ରହ୍ମରେ କର୍ମ ସମର୍ପଣ କରି, ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ଯିଏ କର୍ମ କରେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ — ପଦ୍ମପତ୍ର ଜଳରେ ଲିପ୍ତ ନ ହେଲା ପରି।
6.29.11
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये ॥ ६.२९.११ ॥
ଶରୀର, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କର୍ମ କରନ୍ତି।
6.29.12
युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥ ६.२९.१२ ॥
ଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି କର୍ମଫଳ ତ୍ୟାଗ କରି ନୈଷ୍ଠିକ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରେ; ଅଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି କାମନା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଫଳରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ବନ୍ଧା ପଡ଼େ।
6.29.13
सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।
नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥ ६.२९.१३ ॥
ସଂଯମୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମନରେ ସବୁ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ସୁଖରେ ରୁହନ୍ତି; ନଅ ଦ୍ୱାରବିଶିଷ୍ଟ ନଗରରେ (ଶରୀରରେ) ଦେହଧାରୀ ନକରି ନକରାଇ ରହନ୍ତି।
6.29.14
न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।
न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥ ६.२९.१४ ॥
ପ୍ରଭୁ ଜଗତ ପାଇଁ କର୍ତୃତ୍ୱ ବା କର୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ନାହିଁ, କର୍ମଫଳର ସଂଯୋଗ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ନାହିଁ; ମାତ୍ର ସ୍ୱଭାବ ହିଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
6.29.15
नादत्ते कस्य चित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।
अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥ ६.२९.१५ ॥
ବିଭୁ କାହାର ପାପ ବା ପୁଣ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅଜ୍ଞାନରେ ଜ୍ଞାନ ଆବୃତ, ସେଥିପାଇଁ ଜୀବମାନେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
6.29.16
ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।
तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥ ६.२९.१६ ॥
ମାତ୍ର ଯାହାଙ୍କର ଆତ୍ମାର ଅଜ୍ଞାନ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ପରମ ଜ୍ଞାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରକାଶ କରେ।
6.29.17
तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।
गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥ ६.२९.१७ ॥
ଯାହାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ତାହାରି ଉପରେ ଲାଗିଛି, ଯାହାଙ୍କର ଆତ୍ମା ସେହି, ଯେଉଁମାନେ ତାହାରି ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ତତ୍ପରାୟଣ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଯାହାଙ୍କ ପାପ ଧୋଇ ଯାଇଛି, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରହିତ ଗତି ପାଆନ୍ତି।
6.29.18
विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥ ६.२९.१८ ॥
ବିଦ୍ୟା ଓ ବିନୟ ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ହାତୀ, କୁକୁର ଓ ଶ୍ୱପଚଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସମଦର୍ଶୀ ହୁଅନ୍ତି।
6.29.19
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।
निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥ ६.२९.१९ ॥
ଯାହାଙ୍କ ମନ ସମତାରେ ସ୍ଥିର, ସେମାନେ ଏଠାରେ ହିଁ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଦୋଷ ଓ ସମ; ଅତଏବ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମରେ ସ୍ଥିତ।
6.29.20
न प्रहृष्येत्प्रियं व्याप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।
स्थिरबुद्धिरसंमूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः ॥ ६.२९.२० ॥
ପ୍ରିୟ ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ନ ହେବ ଏବଂ ଅପ୍ରିୟ ପାଇ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ନ ହେବ; ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧି, ମୋହରହିତ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ ଓ ବ୍ରହ୍ମରେ ସ୍ଥିତ ସେ।
6.29.21
बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।
स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षय्यमश्रुते ॥ ६.२९.२१ ॥
ବାହ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶରେ ଅନାସକ୍ତ ଆତ୍ମା ଯେ ଆପଣାର ଭିତରେ ଯେଉଁ ସୁଖ ପାଏ, ବ୍ରହ୍ମଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ଆତ୍ମା ସେ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ।
6.29.22
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥ ६.२९.२२ ॥
ସ୍ପର୍ଶରୁ ଜାତ ଭୋଗଗୁଡ଼ିକ ଦୁଃଖର ଉତ୍ସ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ସେମାନଙ୍କର ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ଅଛି; ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେଥିରେ ରମଣ କରେ ନାହିଁ।
6.29.23
शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।
कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः ॥ ६.२९.२३ ॥
ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ହିଁ ଯିଏ କାମ-କ୍ରୋଧରୁ ଉଠୁଥିବା ବେଗ ସହିପାରେ, ସେ ହିଁ ଯୁକ୍ତ ଓ ସୁଖୀ ମନୁଷ୍ୟ।
6.29.24
योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।
स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥ ६.२९.२४ ॥
ଯିଏ ଭିତରେ ହିଁ ସୁଖୀ, ଭିତରେ ହିଁ ରମଣ କରେ ଓ ଭିତରେ ହିଁ ଜ୍ୟୋତି ଦେଖେ, ସେ ଯୋଗୀ ବ୍ରହ୍ମଭୂତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ବାଣ ପାଏ।
6.29.25
लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।
छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः ॥ ६.२९.२५ ॥
ପାପ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଛେଦିଥିବା, ସଂଯତ ଆତ୍ମା ଥିବା, ସର୍ବଭୂତ ହିତରେ ରତ ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ବାଣ ଲାଭ କରନ୍ତି।
6.29.26
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।
अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ॥ ६.२९.२६ ॥
କାମ-କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସଂଯତ ଚିତ୍ତ ଯତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ଆତ୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମନିର୍ବାଣ ସର୍ବତ୍ର ବିଦ୍ୟମାନ।
6.29.27
स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।
प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥ ६.२९.२७ ॥
ବାହ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶକୁ ବାହାରେ ରଖି, ଦୃଷ୍ଟି ଭ୍ରୂଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର କରି, ନାସିକା ଭିତରେ ଚାଳିତ ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନକୁ ସମ କରି।
6.29.28
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः । ॥ ६.२९.२८ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସଂଯତ କରିଥିବା, ମୋକ୍ଷପରାୟଣ ମୁନି, ଇଚ୍ଛା-ଭୟ-କ୍ରୋଧରହିତ — ସେ ସଦା ମୁକ୍ତ।
6.29.29
भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।
सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥ ६.२९.२९ ॥
ଯଜ୍ଞ ଓ ତପର ଭୋକ୍ତା, ସର୍ବଲୋକର ମହେଶ୍ୱର, ସର୍ବଭୂତର ସୁହୃଦ ମୋତେ ଜାଣି ସେ ଶାନ୍ତି ପାଏ।