Mahābhārata · Adhyāya 6.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.30.1
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥ ६.३०.१ ॥
Quien realiza la acción que debe hacerse, sin depender del fruto de la acción, es a la vez renunciante y yogui; no está desprovisto de fuego sagrado ni carece de acción.
6.30.2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
न ह्यसंन्यस्तसिंकल्पो योगी भवति कश्चन ॥ ६.३०.२ ॥
Sabe, oh hijo de Pāṇḍu, que lo que llaman renuncia es yoga; nadie que no haya abandonado sus propósitos se convierte en yogui.
6.30.3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥ ६.३०.३ ॥
Para el sabio que desea ascender al yoga se dice que la acción es el medio; para ese mismo, una vez ascendido al yoga, se dice que la calma es el medio.
6.30.4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषञ्जते ।
सर्वसंकल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥ ६.३०.४ ॥
Cuando uno no se aferra a los objetos de los sentidos ni a las acciones, entonces se dice que quien ha renunciado a todos los propósitos ha ascendido al yoga.
6.30.5
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ६.३०.५ ॥
Que uno se eleve por sí mismo y no se hunda; pues el propio yo es el amigo de uno mismo, y el propio yo es su enemigo.
6.30.6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६.३०.६ ॥
Para quien se ha conquistado a sí mismo mediante sí mismo, el yo es amigo; pero para quien no se ha conquistado, el yo actúa como un enemigo.
6.30.7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥ ६.३०.७ ॥
La mente de quien ha conquistado su yo y está sereno, concentrada en el Ātman supremo, permanece firme ante el frío y el calor, el placer y el dolor, y asimismo ante el honor y la deshonra.
6.30.8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः ॥ ६.३०.८ ॥
Se llama 'unido' al yogui cuyo ser está saciado de conocimiento y realización, inmóvil y con los sentidos conquistados; para él un terrón, una piedra y el oro son iguales.
6.30.9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥ ६.३०.९ ॥
Quien tiene igual mente hacia amigos, compañeros, enemigos, indiferentes, árbitros, aborrecedores y parientes, y también hacia los buenos y los malvados, es el más excelente.
6.30.10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥ ६.३०.१० ॥
El yogui, permaneciendo siempre en soledad, solo, con la mente y el yo controlados, libre de deseos y de posesiones, debe aplicar constantemente su yo al yoga.
6.30.11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ६.३०.११ ॥
Tras colocar firmemente para sí un asiento en un lugar limpio, ni demasiado alto ni demasiado bajo, con una tela, una piel de ciervo y hierba kuśa extendidos encima,
6.30.12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥ ६.३०.१२ ॥
Allí, haciendo la mente de un solo punto, controlando mente, sentidos y acciones, sentado en el asiento, debe practicar el yoga para la purificación del yo.
6.30.13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकथन् ॥ ६.३०.१३ ॥
Manteniendo el cuerpo, la cabeza y el cuello erguidos e inmóviles, firme, fijando la mirada en la punta de su nariz, sin mirar a las direcciones.
6.30.14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
प्रनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥ ६.३०.१४ ॥
Con el ser sereno y libre de temor, establecido en el voto del estudiante célibe, refrenando la mente, con el pensamiento fijo en mí, unido en yoga y devoto a mí, debe sentarse.
6.30.15
युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।
शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥ ६.३०.१५ ॥
Así, aplicándose siempre, el yogui de mente disciplinada alcanza la paz cuyo fin supremo es el nirvāṇa, permaneciendo en mí.
6.30.16
नात्यश्रतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्रशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ ६.३०.१६ ॥
Oh Arjuna, el yoga no es para quien come en exceso, ni para quien no come en absoluto; ni para quien duerme en exceso, ni para quien permanece demasiado despierto.
6.30.17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नाववोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ ६.३०.१७ ॥
Para quien tiene moderación en el comer y el recrearse, moderación en su esfuerzo en las acciones, moderación en el dormir y el despertar, el yoga se convierte en destructor del dolor.
6.30.18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥ ६.३०.१८ ॥
Cuando la mente bien controlada reposa solo en el yo, libre de anhelo por todos los deseos, entonces se dice que uno está 'unido' (yukta).
6.30.19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ ६.३०.१९ ॥
Como una lámpara en un lugar sin viento no vacila, esa es la comparación recordada para el yogui cuya mente está dominada y que practica el yoga del yo.
6.30.20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ ६.३०.२० ॥
Donde la mente, contenida por la práctica del yoga, se aquieta, y donde, viendo el yo por medio del yo, uno se contenta en el yo.
6.30.21
मुखमात्यन्तिकं यत्तद्वुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ ६.३०.२१ ॥
Aquella felicidad suprema, aprehendida por el intelecto y más allá de los sentidos, él la conoce; establecido en ella, en verdad no vacila.
6.30.22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ ६.३०.२२ ॥
Habiéndola obtenido, no considera ninguna otra ganancia mayor que ella, y establecido en ella no se conmueve ni siquiera ante un gran dolor.
6.30.23
तं विद्याद्दुःखसंयोगवयोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ ६.३०.२३ ॥
Debe conocerse aquello como yoga: la separación de la unión con el dolor. Este yoga debe practicarse con firme resolución y con un ánimo que no desespere.
6.30.24
संकल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनिवम्य समन्ततः ॥ ६.३०.२४ ॥
Habiendo abandonado por completo todos los deseos nacidos de la intención, y solo con la mente refrenando por todos lados el conjunto de los sentidos.
6.30.25
शनैः शनैरुपरमेद्भुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत् ॥ ६.३०.२५ ॥
Poco a poco, con el intelecto sostenido por la firmeza, que se retire; habiendo fijado la mente en el ātman, que no piense en absolutamente nada.
6.30.26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ ६.३०.२६ ॥
Dondequiera que la mente inquieta e inestable se extravíe, desde allí, reprimiéndola, que la someta únicamente al dominio del ātman.
6.30.27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं मुखमुत्तमम् ।
उपैति श्चान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ ६.३०.२७ ॥
Pues a este yogui, cuya mente está plenamente calmada, cuya pasión ha cesado, que se ha vuelto Brahman y está libre de mancha, en verdad le llega la felicidad suprema.
6.30.28
युञ्चयेवं सदात्मानं योगी विमतकल्मषःक ।
मुखेन ब्रह्मसंस्कपर्शमत्यन्तं सुखमश्रुते ॥ ६.३०.२८ ॥
Así, uniendo siempre el ātman con el yoga, el yogui libre de mancha disfruta fácilmente de la felicidad suprema del contacto con Brahman.
6.30.29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
ईक्षते कयोगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥ ६.३०.२९ ॥
Ve el ātman morando en todos los seres y a todos los seres en el ātman; el que tiene el ātman unido al yoga ve con igualdad en todas partes.
6.30.30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ ६.३०.३० ॥
Quien me ve en todas partes y ve todas las cosas en mí: para él no me pierdo, y él no se pierde para mí.
6.30.31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते ॥ ६.३०.३१ ॥
Quien me adora, presente en todos los seres, establecido en la unidad, de cualquier manera que viva, ese yogui permanece en Mí.
6.30.32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
सुखंक वा यदि वा दुःखं स योगी मरमो मतः ॥ ६.३०.३२ ॥
¡Oh Arjuna! Quien ve a todos por igual en todas partes, en comparación consigo mismo, sea placer o dolor, ese yogui es considerado supremo.
6.30.33
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिरां ॥ ६.३०.३३ ॥
¡Oh Madhusūdana! No veo la firmeza estable de este yoga que Tú has enseñado por la ecuanimidad, a causa de su inquietud.
6.30.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ६.३०.३४ ॥
¡Oh Kṛṣṇa! La mente es, sin duda, inquieta, turbulenta, poderosa y firme; creo que dominarla es tan extremadamente difícil como dominar el viento.
6.30.35
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥ ६.३०.३५ ॥
¡Oh de poderosos brazos! Sin duda la mente es difícil de dominar e inquieta; pero, ¡oh hijo de Kuntī!, se aprehende mediante la práctica y el desapego.
6.30.36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
वश्यात्मना तु यतता शक्योऽऽवाप्तुमुपायतः ॥ ६.३०.३६ ॥
El yoga es difícil de alcanzar para quien tiene el yo sin dominar, tal es mi opinión; pero para quien tiene el yo dominado y se esfuerza, es alcanzable por medio adecuado.
6.30.37
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ ६.३०.३७ ॥
Quien carece de dominio, dotado de fe, pero cuya mente se ha apartado del yoga, sin alcanzar la perfección del yoga — ¡oh Kṛṣṇa!, ¿a qué destino llega?
6.30.38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
अप्रतिकष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि ॥ ६.३०.३८ ॥
¿No perece, caído de ambos caminos, como una nube desgarrada? ¡Oh de poderosos brazos!, sin sostén y desorientado en el sendero de Brahman?
6.30.39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते ॥ ६.३०.३९ ॥
¡Oh Kṛṣṇa!, te corresponde disipar por completo esta duda mía, pues no hay otro que pueda disiparla fuera de ti.
6.30.40
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति ॥ ६.३०.४० ॥
Oh hijo de Pṛthā, ni aquí ni en el más allá existe para él la destrucción; pues, querido, ningún hacedor del bien llega a un destino funesto.
6.30.41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते ॥ ६.३०.४१ ॥
Tras alcanzar los mundos de los virtuosos y morar allí incontables años eternos, el caído del yoga nace en la casa de los puros y prósperos.
6.30.42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृश्यम् ॥ ६.३०.४२ ॥
O bien nace en la misma familia de sabios yoguis; en verdad, un nacimiento como este es mucho más raro en el mundo.
6.30.43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ ६.३०.४३ ॥
Allí recobra aquella unión de intelecto propia de su cuerpo anterior, y, oh alegría de los Kurus, se esfuerza de nuevo por la perfección.
6.30.44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशेऽपि सः ।
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ ६.३०.४४ ॥
Por esa misma práctica anterior es arrastrado incluso contra su voluntad; y quien desea conocer el yoga trasciende el brahman de la palabra, el Veda.
6.30.45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्विषः ।
अनेकन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम् ॥ ६.३०.४५ ॥
Pero el yogui que se esfuerza con empeño, con sus pecados completamente purificados, perfeccionado a lo largo de muchos nacimientos, entonces alcanza la meta suprema.
6.30.46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोऽधिकः ।
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भावार्जुन ॥ ६.३०.४६ ॥
El yogui es superior a los ascetas, y se le considera superior incluso a los sabios; el yogui es superior a los hombres de acción. Por tanto, Arjuna, hazte yogui.
6.30.47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ ६.३०.४७ ॥
Entre todos los yoguis, aquel que con fe me adora, con el alma interior fija en mí, es, a mi juicio, el más devoto.