マハーバーラタ · 章 6.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.30.1
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥ ६.३०.१ ॥
行為の果実に頼らず、なすべき行為をなす者こそ、放棄者であり、ヨーガ行者である。彼は聖火を失った者でもなく、無行為の者でもない。
6.30.2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
न ह्यसंन्यस्तसिंकल्पो योगी भवति कश्चन ॥ ६.३०.२ ॥
パーンドゥの子よ、放棄と呼ばれるもの、それがヨーガだと知れ。意図を捨てなかった者は、誰も行者とはならない。
6.30.3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥ ६.३०.३ ॥
ヨーガに登ろうと望む聖者にとって行為が手段と言われ、ヨーガに登りきった彼にとっては寂静が手段と言われる。
6.30.4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषञ्जते ।
सर्वसंकल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥ ६.३०.४ ॥
人が感官の対象にも行為にも執着しないとき、一切の意図を捨てた者はヨーガに登ったと言われる。
6.30.5
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ६.३०.५ ॥
人は自分自身によって自分を引き上げるべきであり、自分を引き下げてはならない。自己こそ自己の友であり、自己こそ自己の敵である。
6.30.6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६.३०.६ ॥
自分によって自分を克服した者にとって、自己は友である。しかし自分を克服しない者にとっては、自己はまるで敵のように振る舞う。
6.30.7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥ ६.३०.७ ॥
自己を征服し寂静に達した者の心は、至上の我に定まり、寒暑、苦楽、名誉と不名誉の中で動じない。
6.30.8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः ॥ ६.३०.८ ॥
知と悟りによって満ち足り、不動で感覚を制御したヨーガ行者は「ユクタ」と呼ばれる。土塊も石も黄金も彼には等しい。
6.30.9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥ ६.३०.९ ॥
友、味方、敵、中立者、仲裁者、憎む者、親族、善人にも悪人にも等しい心を持つ者こそ最も優れている。
6.30.10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥ ६.३०.१० ॥
ヨーガ行者は常に人里離れた所に住み、独りで、心と自己を制御し、望みなく所有なく、絶えず自己をヨーガに専念させるべきである。
6.30.11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ६.३०.११ ॥
清浄な場所に自分のために堅固な座を据え、高すぎず低すぎず、その上に布、鹿皮、クシャ草を敷き、
6.30.12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥ ६.३०.१२ ॥
そこで心を一点に集中し、心と感覚と行為を制御して、座に坐し、自己の浄化のためにヨーガを行うべきである。
6.30.13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकथन् ॥ ६.३०.१३ ॥
身体・頭・首をまっすぐに不動に保ち、堅固に、自分の鼻先に視線を定め、四方を見回さず。
6.30.14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
प्रनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥ ६.३०.१४ ॥
心が静まり恐れなく、梵行者の誓いに安住し、心を制し、私に心を向け、ヨーガに専念し、私を最上として座すべし。
6.30.15
युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।
शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥ ६.३०.१५ ॥
このように常に自己をヨーガに励ませる、心を制したヨーギンは、私に安住し、涅槃を究極とする寂静に至る。
6.30.16
नात्यश्रतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्रशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ ६.३०.१६ ॥
アルジュナよ、食べ過ぎる者にヨーガはなく、まったく食べない者にもない。また眠り過ぎる者、起き過ぎる者にもヨーガはない。
6.30.17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नाववोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ ६.३०.१७ ॥
食事と行楽が適度で、行為の努力が適度で、睡眠と覚醒が適度な者にとって、ヨーガは苦しみを滅するものとなる。
6.30.18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥ ६.३०.१८ ॥
よく制御された心がただ自己にのみ留まり、あらゆる欲望への渇望を離れたとき、その人は「ヨーガに相応した者（ユクタ）」と呼ばれる。
6.30.19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ ६.३०.१९ ॥
風のない所に置かれた灯火が揺れないように、心を制御し自己のヨーガを修める瑜伽行者にはこれが譬えとして伝えられている。
6.30.20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ ६.३०.२० ॥
ヨーガの修行によって抑えられた心が静まる所、そして自己によって自己を見て、自己の中で満足する所。
6.30.21
मुखमात्यन्तिकं यत्तद्वुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ ६.३०.२१ ॥
知性によって把握され、感覚を超えたその究極の幸福を彼は知る。それに確立して、彼は真に揺らぐことがない。
6.30.22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ ६.३०.२२ ॥
それを得た後は、それより大きな利益は他にないと考え、それに確立していれば、重い苦しみによってさえ揺さぶられることがない。
6.30.23
तं विद्याद्दुःखसंयोगवयोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ ६.३०.२३ ॥
苦の結合からの離脱こそヨーガと知るべきである。そのヨーガは決意をもって、落胆しない心で修すべきである。
6.30.24
संकल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनिवम्य समन्ततः ॥ ६.३०.२४ ॥
意図から生じるすべての欲望を残らず捨て、ただ心によって感覚の集まりをあらゆる方向から抑えて。
6.30.25
शनैः शनैरुपरमेद्भुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत् ॥ ६.३०.२५ ॥
堅固さによって保たれた知性によって、少しずつ退くべきである。心を自己に据えて、何ものも考えてはならない。
6.30.26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ ६.३०.२६ ॥
この移ろいやすく定まらない心がどこへさまよおうとも、そこから制御して、ただ自己の支配のもとに置くべきである。
6.30.27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं मुखमुत्तमम् ।
उपैति श्चान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ ६.३०.२७ ॥
心が完全に静まり、激情が鎮まり、ブラフマンと一体となり、汚れのないこのヨーギンには、まことに最高の幸福が訪れる。
6.30.28
युञ्चयेवं सदात्मानं योगी विमतकल्मषःक ।
मुखेन ब्रह्मसंस्कपर्शमत्यन्तं सुखमश्रुते ॥ ६.३०.२८ ॥
このように常に自己をヨーガに結びつける、汚れなきヨーギンは、容易にブラフマンとの接触の至上の幸福を味わう。
6.30.29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
ईक्षते कयोगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥ ६.३०.२९ ॥
すべての存在に宿る自己を見、また自己の中にすべての存在を見る。自己がヨーガに結びついた者は、どこでも平等に見る。
6.30.30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ ६.३०.३० ॥
あらゆる所で私を見、すべてを私の中に見る者にとって、私は失われず、彼も私にとって失われない。
6.30.31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते ॥ ६.३०.३१ ॥
あらゆる存在に宿る私を、一体性に立って信仰する者は、どのように振る舞おうとも、そのヨーギは私のうちにとどまる。
6.30.32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
सुखंक वा यदि वा दुःखं स योगी मरमो मतः ॥ ६.३०.३२ ॥
アルジュナよ、自分になぞらえて、どこにおいてもすべてを等しく見る者、楽であれ苦であれ、そのヨーギは最上と見なされる。
6.30.33
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिरां ॥ ६.३०.३३ ॥
マドゥスーダナよ、あなたが平等によって説いたこのヨーガの、確固たる在り方を、心の動揺のゆえに私は見ません。
6.30.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ६.३०.३४ ॥
クリシュナよ、心は実に動揺し、かき乱し、強く、堅固です。その制御は風を抑えることのように極めて困難だと私は思います。
6.30.35
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥ ६.३०.३५ ॥
大腕の者よ、確かに心は制しがたく動揺するものです。しかしクンティーの子よ、修練と離欲によって、それは捕らえられるのです。
6.30.36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
वश्यात्मना तु यतता शक्योऽऽवाप्तुमुपायतः ॥ ६.३०.३६ ॥
自己を制しない者にはヨーガは得がたい、というのが私の考えです。しかし自己を制し努力する者には、正しい方法によって得ることができます。
6.30.37
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ ६.३०.३७ ॥
自己を制御できず、信仰を持ちながらも、心がヨーガから逸れ、ヨーガの完成に至らなかった者は、クリシュナよ、どの帰趣に行くのか。
6.30.38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
अप्रतिकष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि ॥ ६.३०.३८ ॥
両方の道から堕ち、引き裂かれた雲のように滅びてしまわないか。ああ大腕の者よ、支えもなく、ブラフマンの道に迷って。
6.30.39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते ॥ ६.३०.३९ ॥
クリシュナよ、私のこの疑いを完全に断ち切ることがあなたには相応しい。あなた以外にこの疑いを断つ者はいないのだから。
6.30.40
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति ॥ ६.३०.४० ॥
プリター の子よ、この世にも来世にも彼の破滅はない。親愛なる者よ、善を行う者は決して悪しき道に陥らないのだから。
6.30.41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते ॥ ६.३०.४१ ॥
善行者たちの世界に至り、そこで久しく永遠の年月を過ごした後、ヨーガから堕ちた者は、清浄で富める人々の家に生まれる。
6.30.42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृश्यम् ॥ ६.३०.४२ ॥
あるいは、賢明なヨーガ行者の家系に生まれる。実に、このような生まれはこの世で極めて稀である。
6.30.43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ ६.३०.४३ ॥
そこで彼は前の身体に属する知性の結合を得て、おおクルの喜びよ、再び完成を目指して努めるのだ。
6.30.44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशेऽपि सः ।
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ ६.३०.४४ ॥
まさにその前世の修練によって、彼は不本意ながらも引き込まれる。ヨーガを知ろうと望む者も、言葉のブラフマン、ヴェーダを超えてゆく。
6.30.45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्विषः ।
अनेकन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम् ॥ ६.३०.४५ ॥
しかし、努力に励み、罪を完全に浄めたヨーギは、幾多の生を経て完成し、やがて至高の境地に至る。
6.30.46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोऽधिकः ।
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भावार्जुन ॥ ६.३०.४६ ॥
ヨーギは苦行者より優れ、知者よりも優れたものと考えられ、行為する者よりも優れている。ゆえにアルジュナよ、ヨーギとなれ。
6.30.47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ ६.३०.४७ ॥
すべてのヨーギの中で、信仰をもち、内なる自己を私に定めて私を崇拝する者こそ、私の考えでは最も専心した者である。