ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.30.1
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥ ६.३०.१ ॥
କର୍ମଫଳକୁ ଆଶ୍ରୟ ନ କରି ଯେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର୍ମ କରେ, ସେ ହିଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ଯୋଗୀ; ସେ ଅଗ୍ନିହୀନ ନୁହେଁ କିମ୍ବା କ୍ରିୟାହୀନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
6.30.2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
न ह्यसंन्यस्तसिंकल्पो योगी भवति कश्चन ॥ ६.३०.२ ॥
ଯାହାକୁ ସନ୍ନ୍ୟାସ କୁହାଯାଏ, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତାହାକୁ ହିଁ ଯୋଗ ଜାଣ; ଯେ ସଂକଳ୍ପ ତ୍ୟାଗ କରି ନାହିଁ, ସେ କେହି ଯୋଗୀ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.30.3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥ ६.३०.३ ॥
ଯୋଗରେ ଆରୋହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମୁନି ପାଇଁ କର୍ମକୁ ସାଧନ କୁହାଯାଏ; ଯୋଗାରୂଢ଼ ତାହା ପାଇଁ ଶମକୁ ସାଧନ କୁହାଯାଏ।
6.30.4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषञ्जते ।
सर्वसंकल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥ ६.३०.४ ॥
ଯେତେବେଳେ ମଣିଷ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟରେ ବା କର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସର୍ବସଂକଳ୍ପ ତ୍ୟାଗୀ ସେ ଯୋଗାରୂଢ଼ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
6.30.5
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ६.३०.५ ॥
ମଣିଷ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ, ନିଜକୁ ତଳକୁ ପକାଇବ ନାହିଁ; କାରଣ ଆତ୍ମା ହିଁ ନିଜର ବନ୍ଧୁ ଓ ଆତ୍ମା ହିଁ ନିଜର ଶତ୍ରୁ।
6.30.6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६.३०.६ ॥
ଯେ ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜିତିଛି, ତା ପାଇଁ ଆତ୍ମା ହିଁ ବନ୍ଧୁ; କିନ୍ତୁ ଯେ ନିଜକୁ ଜିତେ ନାହିଁ, ତା ପାଇଁ ଆତ୍ମା ହିଁ ଶତ୍ରୁ ପରି ଶତ୍ରୁତା କରେ।
6.30.7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥ ६.३०.७ ॥
ଯିଏ ନିଜକୁ ଜିତିଛି ଓ ଶାନ୍ତ, ତାର ପରମାତ୍ମାରେ ସମାହିତ ମନ ଶୀତୋଷ୍ଣ, ସୁଖଦୁଃଖ ଓ ମାନାପମାନରେ ସ୍ଥିର ରହେ।
6.30.8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः ॥ ६.३०.८ ॥
ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନରେ ତୃପ୍ତ ଆତ୍ମା, କୂଟସ୍ଥ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତିଥିବା ଯୋଗୀ 'ଯୁକ୍ତ' କୁହାଯାଏ; ମାଟିଢେଳା, ପଥର ଓ ସୁନା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ।
6.30.9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥ ६.३०.९ ॥
ସୁହୃଦ, ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁ, ଉଦାସୀନ, ମଧ୍ୟସ୍ଥ, ଦ୍ୱେଷୀ, ବନ୍ଧୁ, ସାଧୁ ଓ ପାପୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଯାର ବୁଦ୍ଧି ସମାନ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
6.30.10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥ ६.३०.१० ॥
ଯୋଗୀ ସର୍ବଦା ନିର୍ଜନରେ ରହି, ଏକାକୀ, ମନ ଓ ଆତ୍ମାକୁ ସଂଯମିତ କରି, ଆଶାହୀନ ଓ ପରିଗ୍ରହହୀନ ହୋଇ ନିଜକୁ ଯୋଗରେ ନିୟୋଜିତ କରିବ।
6.30.11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ६.३०.११ ॥
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ନିଜ ପାଇଁ ସ୍ଥିର ଆସନ ସ୍ଥାପନ କରି, ଯାହା ଅତି ଉଚ୍ଚ ନୁହେଁ କି ଅତି ନିମ୍ନ ନୁହେଁ, ଯାହା ଉପରେ ବସ୍ତ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ ଓ କୁଶ ବିଛାଯାଇଥାଏ।
6.30.12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥ ६.३०.१२ ॥
ସେଠାରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଚିତ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କ୍ରିୟାକୁ ସଂଯମିତ ରଖି, ଆସନରେ ବସି ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବ।
6.30.13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकथन् ॥ ६.३०.१३ ॥
ଶରୀର, ମସ୍ତକ ଓ ବେକକୁ ସମାନ ଓ ଅଚଳ ରଖି, ସ୍ଥିର ହୋଇ, ନିଜ ନାକର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଦିଗକୁ ନ ଚାହିଁ।
6.30.14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
प्रनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥ ६.३०.१४ ॥
ପ୍ରଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ, ଭୟରହିତ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମନକୁ ସଂଯମ କରି, ମୋଠାରେ ଚିତ୍ତ ରଖି, ଯୋଗଯୁକ୍ତ ଓ ମୋ-ପରାୟଣ ହୋଇ ବସିବ।
6.30.15
युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।
शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥ ६.३०.१५ ॥
ଏହିପରି ସର୍ବଦା ନିଜକୁ ଯୋଗରେ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଥିବା, ନିୟମିତ ମନର ଯୋଗୀ, ମୋ'ଠାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ନିର୍ବାଣ ଯାହାର ପରମ, ସେହି ଶାନ୍ତି ପାଏ।
6.30.16
नात्यश्रतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्रशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ ६.३०.१६ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ ଅତି ଖାଏ ତା'ର ଯୋଗ ନାହିଁ; ଯିଏ ଆଦୌ ଖାଏ ନାହିଁ ତା'ରି ନାହିଁ; ଯିଏ ଅତି ଶୋଏ କିମ୍ବା ଅତି ଜାଗେ ତା'ର ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ନାହିଁ।
6.30.17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नाववोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ ६.३०.१७ ॥
ଯାହାର ଆହାର ଓ ବିହାର ସଂଯତ, କର୍ମରେ ଚେଷ୍ଟା ସଂଯତ, ନିଦ ଓ ଜାଗରଣ ସଂଯତ, ତା'ର ଯୋଗ ଦୁଃଖନାଶକ ହୁଏ।
6.30.18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥ ६.३०.१८ ॥
ଯେତେବେଳେ ଭଲଭାବେ ନିୟମିତ ଚିତ୍ତ କେବଳ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କାମନାରୁ ନିସ୍ପୃହ ବ୍ୟକ୍ତି 'ଯୁକ୍ତ' କୁହାଯାଏ।
6.30.19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ ६.३०.१९ ॥
ପବନହୀନ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଦୀପ ଯେପରି ଅଚଳ ରହେ, ସେହିପରି ମନକୁ ବଶ କରି ଆତ୍ମଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବା ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଉପମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
6.30.20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ ६.३०.२० ॥
ଯୋଗ ସାଧନାରେ ନିରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତ ଯେଉଁଠି ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖି ମଣିଷ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ।
6.30.21
मुखमात्यन्तिकं यत्तद्वुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ ६.३०.२१ ॥
ବୁଦ୍ଧିଗ୍ରାହ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ ଯେଉଁ ଅନନ୍ତ ସୁଖ, ସେ ତାହା ଜାଣେ; ସେଥିରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରକୃତରେ ବିଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.30.22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ ६.३०.२२ ॥
ଯାହା ପାଇ ସେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲାଭକୁ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମନେ କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହାରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ଗୁରୁତର ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ବିଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.30.23
तं विद्याद्दुःखसंयोगवयोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ ६.३०.२३ ॥
ଦୁଃଖ ସଂଯୋଗରୁ ବିୟୋଗକୁ ହିଁ ଯୋଗ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେହି ଯୋଗକୁ ନିଶ୍ଚୟ ସହିତ, ନିରାଶ ନ ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ତରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
6.30.24
संकल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनिवम्य समन्ततः ॥ ६.३०.२४ ॥
ସଂକଳ୍ପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ କାମନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ ମନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମୂହକୁ ସର୍ବତ୍ର ସଂଯମିତ କରି।
6.30.25
शनैः शनैरुपरमेद्भुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत् ॥ ६.३०.२५ ॥
ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଧରାଯାଇଥିବା ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଧୀରେ ଧୀରେ ମନକୁ ନିବୃତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ମନକୁ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥାପନ କରି କିଛିହେଁ ଚିନ୍ତା କରିବ ନାହିଁ।
6.30.26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ ६.३०.२६ ॥
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଏହି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନ ଧାଇଁ ଯାଏ, ସେଠାରୁ ସେଠାରୁ ତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଆତ୍ମାର ହିଁ ବଶରେ ଆଣିବ।
6.30.27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं मुखमुत्तमम् ।
उपैति श्चान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ ६.३०.२७ ॥
ଯାହାର ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ, ରଜୋଗୁଣ ଶାନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ, ସେହି ଯୋଗୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତମ ସୁଖ ଆସେ।
6.30.28
युञ्चयेवं सदात्मानं योगी विमतकल्मषःक ।
मुखेन ब्रह्मसंस्कपर्शमत्यन्तं सुखमश्रुते ॥ ६.३०.२८ ॥
ଏହିପରି ସର୍ବଦା ଆତ୍ମାକୁ ଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ କରୁଥିବା ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଯୋଗୀ ସହଜରେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ପର୍ଶର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ।
6.30.29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
ईक्षते कयोगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥ ६.३०.२९ ॥
ସର୍ବଭୂତରେ ସ୍ଥିତ ଆତ୍ମାକୁ ଏବଂ ଆତ୍ମାରେ ସର୍ବଭୂତକୁ ସେ ଦେଖେ; ଯୋଗଯୁକ୍ତ ଆତ୍ମା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବତ୍ର ସମଦର୍ଶୀ ହୁଏ।
6.30.30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ ६.३०.३० ॥
ଯିଏ ସର୍ବତ୍ର ମୋତେ ଦେଖେ ଏବଂ ସବୁ କିଛି ମୋ ଭିତରେ ଦେଖେ, ତା ପାଇଁ ମୁଁ ଲୁପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେ ମୋ ପାଇଁ ଲୁପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.30.31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते ॥ ६.३०.३१ ॥
ସର୍ବଭୂତରେ ସ୍ଥିତ ମୋତେ ଯିଏ ଏକତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଭଜନା କରେ, ସେ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଜୀବନଯାପନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ଯୋଗୀ ମୋ'ଠାରେ ହିଁ ବର୍ତ୍ତେ।
6.30.32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
सुखंक वा यदि वा दुःखं स योगी मरमो मतः ॥ ६.३०.३२ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ! ଯିଏ ନିଜ ପରି ସର୍ବତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖେ, ସୁଖ ହେଉ କି ଦୁଃଖ, ସେହି ଯୋଗୀ ପରମ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
6.30.33
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिरां ॥ ६.३०.३३ ॥
ହେ ମଧୁସୂଦନ! ତୁମେ ସମତ୍ୱରେ କହିଥିବା ଏହି ଯୋଗର ସ୍ଥିର ସ୍ଥିତି ଚଞ୍ଚଳତା ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
6.30.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ६.३०.३४ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ! ମନ ନିଶ୍ଚୟ ଚଞ୍ଚଳ, ଆଲୋଡ଼ନକାରୀ, ବଳବାନ ଓ ଦୃଢ଼; ବାୟୁ ପରି ତାର ନିଗ୍ରହ ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ।
6.30.35
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥ ६.३०.३५ ॥
ହେ ମହାବାହୋ! ନିଃସନ୍ଦେହ ମନ ନିଗ୍ରହ କରିବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଓ ଚଞ୍ଚଳ; କିନ୍ତୁ ହେ କୌନ୍ତେୟ! ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାହା ବଶୀଭୂତ ହୁଏ।
6.30.36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
वश्यात्मना तु यतता शक्योऽऽवाप्तुमुपायतः ॥ ६.३०.३६ ॥
ଯାହାର ଆତ୍ମା ଅସଂଯତ, ତାହା ପାଇଁ ଯୋଗ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ବୋଲି ମୋର ମତ; କିନ୍ତୁ ଯାହାର ଆତ୍ମା ବଶ ଓ ଯେ ଯତ୍ନଶୀଳ, ସେ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ତାହା ପାଇପାରେ।
6.30.37
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ ६.३०.३७ ॥
ଯେ ଅସଂଯତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ, କିନ୍ତୁ ଯୋଗରୁ ଯାହାର ମନ ବିଚଳିତ ହୋଇଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯୋଗସିଦ୍ଧି ନ ପାଇ ସେ କେଉଁ ଗତି ପାଏ?
6.30.38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
अप्रतिकष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि ॥ ६.३०.३८ ॥
ଉଭୟ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ, ଛିନ୍ନ ମେଘ ପରି ସେ କ'ଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ? ହେ ମହାବାହୁ, ଆଧାରହୀନ ଓ ବ୍ରହ୍ମପଥରେ ବିମୂଢ଼ ହୋଇ?
6.30.39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते ॥ ६.३०.३९ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋର ଏହି ସଂଶୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛେଦନ କରିବା ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଯୋଗ୍ୟ; ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ସଂଶୟ ଛେଦନକାରୀ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
6.30.40
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति ॥ ६.३०.४० ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଏଠାରେ ବା ସେଠାରେ ତାହାର ବିନାଶ ନାହିଁ; କାରଣ ହେ ତାତ, କଲ୍ୟାଣକାରୀ କେହି ଦୁର୍ଗତି ପାଏ ନାହିଁ।
6.30.41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते ॥ ६.३०.४१ ॥
ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନଙ୍କ ଲୋକ ପାଇ, ସେଠାରେ ଅନେକ ଶାଶ୍ୱତ ବର୍ଷ ବାସ କରି, ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁଚି ଓ ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନିଏ।
6.30.42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृश्यम् ॥ ६.३०.४२ ॥
କିମ୍ବା ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ କୁଳରେ ହିଁ ଜନ୍ମ ନିଏ; ଜଗତରେ ଏପରି ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
6.30.43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ ६.३०.४३ ॥
ସେଠାରେ ସେ ପୂର୍ବ ଦେହଜାତ ବୁଦ୍ଧିସଂଯୋଗ ପାଏ, ଏବଂ ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ତା'ପରେ ପୁଣି ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯତ୍ନ କରେ।
6.30.44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशेऽपि सः ।
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ ६.३०.४४ ॥
ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁ ସେ ଅନିଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ସେଆଡ଼େ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଏ; ଯୋଗକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମ (ବେଦ)କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
6.30.45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्विषः ।
अनेकन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम् ॥ ६.३०.४५ ॥
କିନ୍ତୁ ପ୍ରୟାସରେ ଯତ୍ନଶୀଳ, ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧ ଯୋଗୀ ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ତା'ପରେ ପରମ ଗତି ପାଏ।
6.30.46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोऽधिकः ।
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भावार्जुन ॥ ६.३०.४६ ॥
ଯୋଗୀ ତପସ୍ବୀଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଜ୍ଞାନୀଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବିବେଚିତ; କର୍ମୀଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତେଣୁ ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯୋଗୀ ହୁଅ।
6.30.47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ ६.३०.४७ ॥
ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ହୋଇ ମୋ'ଠାରେ ଲୀନ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ମୋତେ ଭଜେ, ସେ ମୋ ମତରେ ସର୍ବାଧିକ ଯୁକ୍ତ।