മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.30.1
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥ ६.३०.१ ॥
കർമഫലത്തെ ആശ്രയിക്കാതെ കർത്തവ്യമായ കർമം ചെയ്യുന്നവനാണ് സംന്യാസിയും യോഗിയും; അവൻ അഗ്നിഹീനനോ ക്രിയാരഹിതനോ അല്ല.
6.30.2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
न ह्यसंन्यस्तसिंकल्पो योगी भवति कश्चन ॥ ६.३०.२ ॥
ഏതിനെ സംന്യാസമെന്ന് പറയുന്നുവോ അതിനെ യോഗമെന്ന് അറിയുക, പാണ്ഡവാ; സങ്കല്പങ്ങൾ ത്യജിക്കാത്തവൻ ആരും യോഗിയാകുന്നില്ല.
6.30.3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥ ६.३०.३ ॥
യോഗത്തിൽ കയറാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മുനിക്ക് കർമം സാധനമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; യോഗാരൂഢന് ശമമാണ് സാധനമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
6.30.4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषञ्जते ।
सर्वसंकल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥ ६.३०.४ ॥
ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിലും കർമങ്ങളിലും ആരെങ്കിലും ആസക്തനാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, സർവസങ്കല്പങ്ങളും ത്യജിച്ചവൻ യോഗാരൂഢനെന്ന് അപ്പോൾ പറയപ്പെടുന്നു.
6.30.5
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ६.३०.५ ॥
ഒരാൾ സ്വയം തന്നെ തന്നെ ഉയർത്തണം; സ്വയം തന്നെ താഴ്ത്തരുത്. ആത്മാവുതന്നെ തനിക്ക് ബന്ധു, ആത്മാവുതന്നെ തനിക്ക് ശത്രു.
6.30.6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६.३०.६ ॥
സ്വന്തം ആത്മാവിനാൽ തന്നെ സ്വന്തം ആത്മാവിനെ ജയിച്ചവന് ആത്മാവുതന്നെ ബന്ധു; എന്നാൽ തന്നെ ജയിക്കാത്തവന് ആത്മാവുതന്നെ ശത്രുവിനെപ്പോലെ ശത്രുത പുലർത്തുന്നു.
6.30.7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥ ६.३०.७ ॥
സ്വയം ജയിച്ച് ശാന്തനായവന്റെ മനസ്സ് പരമാത്മാവിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു; ശീതോഷ്ണങ്ങളിലും സുഖദുഃഖങ്ങളിലും മാനാപമാനങ്ങളിലും അവൻ സ്ഥിരനായിരിക്കുന്നു.
6.30.8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः ॥ ६.३०.८ ॥
ജ്ഞാനവിജ്ഞാനങ്ങളാൽ തൃപ്തമായ ആത്മാവുള്ള, കൂടസ്ഥനായ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച യോഗിയെ 'യുക്തൻ' എന്ന് പറയുന്നു; കട്ട, കല്ല്, സ്വർണ്ണം അവന് തുല്യമാണ്.
6.30.9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥ ६.३०.९ ॥
സുഹൃത്തുക്കളോടും മിത്രങ്ങളോടും ശത്രുക്കളോടും ഉദാസീനരോടും മധ്യസ്ഥരോടും ദ്വേഷികളോടും ബന്ധുക്കളോടും സജ്ജനങ്ങളോടും പാപികളോടും സമബുദ്ധിയുള്ളവൻ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
6.30.10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥ ६.३०.१० ॥
യോഗി എപ്പോഴും ഏകാന്തതയിൽ സ്ഥിതനായി, തനിയെ, മനസ്സും ആത്മാവും അടക്കി, ആശയില്ലാതെ, സ്വത്തില്ലാതെ, തന്നെ യോഗത്തിൽ നിയോഗിക്കണം.
6.30.11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ६.३०.११ ॥
ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് തനിക്കായി സ്ഥിരമായ ആസനം സ്ഥാപിച്ച്, അത് അധികം ഉയരത്തിലല്ലാതെയും അധികം താഴ്ന്നുമല്ലാതെയും, മുകളിൽ വസ്ത്രം, മാൻതോൽ, ദർഭപ്പുല്ല് വിരിച്ചതായിരിക്കണം.
6.30.12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥ ६.३०.१२ ॥
അവിടെ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, ചിത്തവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും അടക്കി, ആസനത്തിലിരുന്ന് ആത്മശുദ്ധിക്കായി യോഗം അഭ്യസിക്കണം.
6.30.13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकथन् ॥ ६.३०.१३ ॥
ശരീരം, തല, കഴുത്ത് ഇവ നേരെയും ഇളകാതെയും പിടിച്ച്, സ്വന്തം മൂക്കിൻ തുമ്പിൽ നോട്ടം ഉറപ്പിച്ച്, ദിക്കുകളിലേക്ക് നോക്കാതെ.
6.30.14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
प्रनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥ ६.३०.१४ ॥
മനസ്സ് ശാന്തമായി, ഭയമില്ലാതെ, ബ്രഹ്മചാരി വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനായി, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, എന്നിൽ ചിത്തമുറപ്പിച്ച്, യോഗയുക്തനായി, എന്നെ പരമമാക്കി ഇരിക്കണം.
6.30.15
युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।
शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥ ६.३०.१५ ॥
ഇങ്ങനെ എപ്പോഴും സ്വന്തം ആത്മാവിനെ യോഗത്തിൽ ഉറപ്പിക്കുന്ന, മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച യോഗി, എന്നിൽ സ്ഥിതനായി, നിർവാണമാണ് പരമമായ ശാന്തി നേടുന്നു.
6.30.16
नात्यश्रतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्रशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ ६.३०.१६ ॥
അർജ്ജുനാ, അമിതമായി ഭക്ഷിക്കുന്നവന് യോഗമില്ല; ഒട്ടും ഭക്ഷിക്കാത്തവനും യോഗമില്ല; അമിതമായി ഉറങ്ങുന്നവനും, അധികം ഉണർന്നിരിക്കുന്നവനും യോഗമില്ല.
6.30.17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नाववोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ ६.३०.१७ ॥
ആഹാരവും വിഹാരവും നിയന്ത്രിതമായവന്, കർമ്മങ്ങളിലെ പ്രയത്നം നിയന്ത്രിതമായവന്, ഉറക്കവും ഉണർവും നിയന്ത്രിതമായവന് യോഗം ദുഃഖനാശകമായി ഭവിക്കുന്നു.
6.30.18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥ ६.३०.१८ ॥
നന്നായി നിയന്ത്രിതമായ ചിത്തം ആത്മാവിൽ തന്നെ സ്ഥിരമാകുമ്പോൾ, എല്ലാ കാമങ്ങളിൽനിന്നും നിസ്പൃഹനായവൻ അപ്പോൾ 'യുക്തൻ' എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
6.30.19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ ६.३०.१९ ॥
കാറ്റില്ലാത്ത സ്ഥലത്തു വെച്ച വിളക്ക് ഇളകാത്തതുപോലെയാണ്, മനസ്സടക്കി ആത്മയോഗം അഭ്യസിക്കുന്ന യോഗിക്ക് ഇത് ഉപമയായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്.
6.30.20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ ६.३०.२० ॥
യോഗാഭ്യാസത്താൽ നിരോധിക്കപ്പെട്ട മനസ്സ് ശാന്തമാകുന്നിടത്തും, ആത്മാവിനാൽ ആത്മാവിനെ കണ്ട് മനുഷ്യൻ ആത്മാവിൽത്തന്നെ സംതൃപ്തനാകുന്നിടത്തും.
6.30.21
मुखमात्यन्तिकं यत्तद्वुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ ६.३०.२१ ॥
ബുദ്ധികൊണ്ടറിയാവുന്ന, ഇന്ദ്രിയാതീതമായ ആ അനന്തസുഖത്തെ അവൻ അറിയുന്നു; അതിൽ സ്ഥിതനായവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇളകുന്നില്ല.
6.30.22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ ६.३०.२२ ॥
അത് നേടിയശേഷം മറ്റൊരു ലാഭവും അതിനേക്കാൾ വലുതെന്ന് അവൻ കരുതുന്നില്ലയോ, അതിൽ സ്ഥിതനായവൻ കഠിനദുഃഖത്താലും ഇളകാതിരിക്കുന്നുവോ.
6.30.23
तं विद्याद्दुःखसंयोगवयोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ ६.३०.२३ ॥
ദുഃഖസംയോഗത്തിൽ നിന്നുള്ള വിയോഗത്തെയാണ് യോഗം എന്ന് അറിയേണ്ടത്; ആ യോഗത്തെ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ, നിരാശയില്ലാത്ത മനസ്സോടെ അഭ്യസിക്കണം.
6.30.24
संकल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनिवम्य समन्ततः ॥ ६.३०.२४ ॥
സങ്കല്പത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന എല്ലാ കാമനകളെയും പൂർണമായി ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സിനാൽ മാത്രം ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും നിയന്ത്രിച്ച്.
6.30.25
शनैः शनैरुपरमेद्भुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत् ॥ ६.३०.२५ ॥
ക്രമേണ ക്രമേണ, ധൃതിയാൽ പിടിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധിയാൽ മനസ്സിനെ പിൻവലിക്കണം; മനസ്സിനെ ആത്മാവിൽ സ്ഥാപിച്ച് ഒന്നിനെയും ചിന്തിക്കരുത്.
6.30.26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ ६.३०.२६ ॥
ഏതേത് ഇടത്തേക്ക് ഈ ചഞ്ചലവും അസ്ഥിരവുമായ മനസ്സ് ഓടിപ്പോകുന്നുവോ, അവിടെനിന്നെല്ലാം അതിനെ നിയന്ത്രിച്ച് ആത്മാവിന്റെ വശത്തുതന്നെ കൊണ്ടുവരണം.
6.30.27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं मुखमुत्तमम् ।
उपैति श्चान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ ६.३०.२७ ॥
മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ശാന്തമായി, രജസ്സ് അടങ്ങി, ബ്രഹ്മഭാവം പ്രാപിച്ച്, നിർമ്മലനായ ഈ യോഗിയെ ഉത്തമസുഖം തീർച്ചയായും സമീപിക്കുന്നു.
6.30.28
युञ्चयेवं सदात्मानं योगी विमतकल्मषःक ।
मुखेन ब्रह्मसंस्कपर्शमत्यन्तं सुखमश्रुते ॥ ६.३०.२८ ॥
ഇങ്ങനെ എപ്പോഴും ആത്മാവിനെ യോഗത്തിൽ ചേർക്കുന്ന, പാപരഹിതനായ യോഗി അനായാസം ബ്രഹ്മസ്പർശത്തിന്റെ അത്യന്തസുഖം അനുഭവിക്കുന്നു.
6.30.29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
ईक्षते कयोगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥ ६.३०.२९ ॥
എല്ലാ ഭൂതങ്ങളിലും സ്ഥിതനായ ആത്മാവിനെയും ആത്മാവിൽ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളെയും കാണുന്നു; യോഗയുക്തമായ ആത്മാവുള്ളവൻ എല്ലായിടത്തും സമദർശിയാകുന്നു.
6.30.30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ ६.३०.३० ॥
എല്ലായിടത്തും എന്നെ കാണുന്നവനും, എല്ലാം എന്നിൽ കാണുന്നവനും, അവന് ഞാൻ നശിക്കുന്നില്ല; അവൻ എനിക്കും നശിക്കുന്നില്ല.
6.30.31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते ॥ ६.३०.३१ ॥
സർവഭൂതങ്ങളിലും സ്ഥിതനായ എന്നെ ഏകത്വത്തിൽ നിലകൊണ്ട് ഭജിക്കുന്നവൻ, എങ്ങനെ വർത്തിച്ചാലും ആ യോഗി എന്നിൽത്തന്നെ വർത്തിക്കുന്നു.
6.30.32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
सुखंक वा यदि वा दुःखं स योगी मरमो मतः ॥ ६.३०.३२ ॥
അർജുനാ! സ്വയം പോലെ എല്ലായിടത്തും എല്ലാവരെയും സമമായി കാണുന്നവൻ, സുഖമായാലും ദുഃഖമായാലും, ആ യോഗി പരമനായി കരുതപ്പെടുന്നു.
6.30.33
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिरां ॥ ६.३०.३३ ॥
മധുസൂദനാ! നീ സമത്വത്താൽ പറഞ്ഞ ഈ യോഗത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ നിലയെ, ചാഞ്ചല്യം കാരണം ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
6.30.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ६.३०.३४ ॥
കൃഷ്ണാ! മനസ്സ് തീർച്ചയായും ചഞ്ചലവും, ഇളക്കുന്നതും, ബലവും, ദൃഢവുമാണ്; അതിനെ നിഗ്രഹിക്കുന്നത് കാറ്റിനെ നിഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ അതിദുഷ്കരമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
6.30.35
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥ ६.३०.३५ ॥
മഹാബാഹോ! സംശയമില്ലാതെ മനസ്സ് നിഗ്രഹിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും ചഞ്ചലവുമാണ്; എന്നാൽ കൗന്തേയാ! അഭ്യാസം കൊണ്ടും വൈരാഗ്യം കൊണ്ടും അത് വശമാക്കപ്പെടുന്നു.
6.30.36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
वश्यात्मना तु यतता शक्योऽऽवाप्तुमुपायतः ॥ ६.३०.३६ ॥
ആത്മാവിനെ നിയന്ത്രിക്കാത്തവന് യോഗം നേടുക ദുഷ്കരമെന്നാണ് എന്റെ മതം; എന്നാൽ ആത്മാവിനെ വശമാക്കി പരിശ്രമിക്കുന്നവന് ഉപായത്താൽ അത് നേടാവുന്നതാണ്.
6.30.37
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ ६.३०.३७ ॥
നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനും ശ്രദ്ധയോടുകൂടിയവനും എന്നാൽ യോഗത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സ് ചഞ്ചലമായവനുമായവൻ യോഗസിദ്ധി നേടാതെ, കൃഷ്ണാ, ഏത് ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു?
6.30.38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
अप्रतिकष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि ॥ ६.३०.३८ ॥
ഇരു വഴികളിൽ നിന്നും വീണ്, കീറിയ മേഘം പോലെ അവൻ നശിക്കുന്നില്ലേ? ഓ മഹാബാഹു, ആധാരമില്ലാതെ ബ്രഹ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ മോഹിതനായി?
6.30.39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते ॥ ६.३०.३९ ॥
കൃഷ്ണാ, എന്റെ ഈ സംശയം പൂർണ്ണമായി നീക്കുന്നത് നിനക്കുതന്നെ യോഗ്യം; നിന്നെയല്ലാതെ ഈ സംശയം ഛേദിക്കുന്നവൻ മറ്റാരുമില്ല.
6.30.40
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति ॥ ६.३०.४० ॥
പാർത്ഥാ, ഇവിടെയോ അവിടെയോ അവന് നാശമില്ല; കാരണം, പ്രിയനേ, നന്മ ചെയ്യുന്ന ആരും ദുർഗതി പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
6.30.41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते ॥ ६.३०.४१ ॥
പുണ്യകർമ്മികളുടെ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിച്ച്, അവിടെ ദീർഘകാലം വസിച്ച്, യോഗത്തിൽ നിന്ന് വീണവൻ ശുദ്ധരും ഐശ്വര്യമുള്ളവരുമായവരുടെ ഗൃഹത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
6.30.42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृश्यम् ॥ ६.३०.४२ ॥
അല്ലെങ്കിൽ ജ്ഞാനികളായ യോഗികളുടെ കുലത്തിൽ തന്നെ അവൻ ജനിക്കുന്നു; ലോകത്ത് ഇങ്ങനെയുള്ള ജന്മം അത്യന്തം ദുർലഭം.
6.30.43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ ६.३०.४३ ॥
അവിടെ അവൻ മുൻ ശരീരത്തിൽനിന്നുള്ള ബുദ്ധിസംയോഗം നേടുന്നു; ഓ കുരുനന്ദനാ, പിന്നീട് വീണ്ടും സിദ്ധിക്കായി യത്നിക്കുന്നു.
6.30.44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशेऽपि सः ।
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ ६.३०.४४ ॥
മുൻ അഭ്യാസം കൊണ്ടുതന്നെ അവൻ ഇഷ്ടമില്ലാതെയും അതിലേക്ക് വലിക്കപ്പെടുന്നു; യോഗത്തെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ശബ്ദബ്രഹ്മത്തെ (വേദത്തെ) അതിക്രമിക്കുന്നു.
6.30.45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्विषः ।
अनेकन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम् ॥ ६.३०.४५ ॥
എന്നാൽ പ്രയത്നത്തോടെ യത്നിക്കുന്ന, പാപങ്ങൾ പൂർണമായി ശുദ്ധമായ യോഗി പല ജന്മങ്ങളിൽ സിദ്ധനായി പിന്നീട് പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.
6.30.46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोऽधिकः ।
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भावार्जुन ॥ ६.३०.४६ ॥
യോഗി തപസ്വികളെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠൻ; ജ്ഞാനികളെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠനെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; കർമ്മികളെക്കാളും യോഗി ശ്രേഷ്ഠൻ. അതിനാൽ, അർജുനാ, യോഗിയാകൂ.
6.30.47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ ६.३०.४७ ॥
എല്ലാ യോഗികളിലും, എന്നിൽ ലയിച്ച അന്തരാത്മാവോടെ ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ ഭജിക്കുന്നവനാണ് എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഏറ്റവും യുക്തൻ.