మహాభారతం · అధ్యాయం 6.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.30.1
अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥ ६.३०.१ ॥
కర్మఫలాన్ని ఆశ్రయించక, కర్తవ్యమైన కర్మను చేసేవాడే సంన్యాసి, యోగి; అతడు అగ్నిహీనుడు కాదు, క్రియారహితుడూ కాదు.
6.30.2
यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।
न ह्यसंन्यस्तसिंकल्पो योगी भवति कश्चन ॥ ६.३०.२ ॥
ఏదైతే సంన్యాసమని అంటారో, దానినే యోగమని తెలుసుకో, పాండవా; సంకల్పాలను త్యజించనివాడు ఎవ్వడూ యోగి కాడు.
6.30.3
आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते ।
योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥ ६.३०.३ ॥
యోగమెక్కాలని కోరే మునికి కర్మ సాధనమని చెప్పబడింది; యోగారూఢునికి అదే శమము సాధనమని చెప్పబడింది.
6.30.4
यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषञ्जते ।
सर्वसंकल्पसंन्यासी योगारूढस्तदोच्यते ॥ ६.३०.४ ॥
ఇంద్రియ విషయాలలోనూ కర్మలలోనూ ఎవడు అంటుకోడో, అప్పుడు సర్వసంకల్పాలను త్యజించిన అతడు యోగారూఢుడని చెప్పబడతాడు.
6.30.5
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ६.३०.५ ॥
మనిషి తన ద్వారానే తనను ఉద్ధరించుకోవాలి; తనను క్రింద పడదోసుకోకూడదు. ఆత్మయే తనకు మిత్రుడు, ఆత్మయే తనకు శత్రువు.
6.30.6
बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।
अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६.३०.६ ॥
తన ఆత్మతోనే తన ఆత్మను జయించినవానికి ఆత్మయే మిత్రుడు; కానీ తనను జయించనివానికి ఆత్మయే శత్రువువలె శత్రుత్వం చేస్తుంది.
6.30.7
जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः ।
शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥ ६.३०.७ ॥
తనను జయించి ప్రశాంతుడైనవాని మనస్సు పరమాత్మలో నిలిచి ఉంటుంది; శీతోష్ణాలలో, సుఖదుఃఖాలలో, మానావమానాలలో అతడు స్థిరంగా ఉంటాడు.
6.30.8
ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेन्द्रियः ।
युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्ठाश्मकाञ्चनः ॥ ६.३०.८ ॥
జ్ఞానవిజ్ఞానాలతో తృప్తి చెందిన ఆత్మ కలవాడు, కూటస్థుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, 'యుక్తుడు' అని చెప్పబడే యోగి; మట్టిముద్ద, రాయి, బంగారం అతనికి సమానమే.
6.30.9
सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु ।
साधुष्वपि च पापेषु समबुद्धिर्विशिष्यते ॥ ६.३०.९ ॥
మిత్రులు, సుహృత్తులు, శత్రువులు, ఉదాసీనులు, మధ్యస్థులు, ద్వేషించేవారు, బంధువులు, సాధువులు, పాపులు అందరిపట్ల సమబుద్ధి కలవాడు శ్రేష్ఠుడు.
6.30.10
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः ।
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥ ६.३०.१० ॥
యోగి ఏకాంతంలో నిలిచి, ఒంటరిగా, మనస్సును ఆత్మను నియమించి, ఆశలేక, సంగ్రహం లేకుండా, ఎల్లప్పుడూ తనను యోగంలో నిమగ్నం చేయాలి.
6.30.11
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ६.३०.११ ॥
పవిత్రమైన ప్రదేశంలో తన కోసం స్థిరమైన ఆసనాన్ని అమర్చి, అది అధికంగా ఎత్తుగా కాక, అధికంగా తక్కువగా కాక, దాని మీద వస్త్రం, జింకచర్మం, దర్భలు పరచబడి ఉండాలి.
6.30.12
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥ ६.३०.१२ ॥
అక్కడ మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి, చిత్తం, ఇంద్రియాలు, క్రియలను నియమించి, ఆసనంపై కూర్చొని ఆత్మశుద్ధి కోసం యోగాన్ని అభ్యసించాలి.
6.30.13
समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः ।
संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकथन् ॥ ६.३०.१३ ॥
శరీరం, తల, మెడలను నిటారుగా, కదలకుండా నిలిపి, తన ముక్కు కొనపై దృష్టిని నిలిపి, దిక్కులను చూడకుండా.
6.30.14
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः ।
प्रनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥ ६.३०.१४ ॥
ప్రశాంత చిత్తుడై, భయరహితుడై, బ్రహ్మచారి వ్రతంలో స్థిరంగా ఉండి, మనస్సును నిగ్రహించి, నాపై చిత్తాన్ని నిలిపి, యోగయుక్తుడై, నన్నే పరమంగా భావించి కూర్చోవాలి.
6.30.15
युञ्जन्नेवं सदात्मानं योगी नियतमानसः ।
शान्तिं निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥ ६.३०.१५ ॥
ఈ విధంగా ఎల్లప్పుడూ తనను యోగంలో నిలిపే, నియతమైన మనస్సుగల యోగి, నాలో నిలిచి, నిర్వాణమే పరమంగా గల శాంతిని పొందుతాడు.
6.30.16
नात्यश्रतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः ।
न चातिस्वप्रशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ ६.३०.१६ ॥
అర్జునా, అధికంగా తినేవానికి యోగం ఉండదు; అసలు తినని వానికీ ఉండదు; అధికంగా నిద్రించేవానికి, మేల్కొని ఉండేవానికీ యోగం ఉండదు.
6.30.17
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वप्नाववोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ ६.३०.१७ ॥
ఆహార విహారాలు నియమితంగా ఉండి, కర్మలలో ప్రయత్నం నియమితంగా ఉండి, నిద్రా మేల్కొలుపూ నియమితంగా ఉన్నవానికి యోగం దుఃఖాన్ని నశింపజేస్తుంది.
6.30.18
यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते ।
निस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥ ६.३०.१८ ॥
బాగా నియమితమైన చిత్తం ఆత్మలోనే నిలిచినప్పుడు, అన్ని కోరికలనుంచి నిస్పృహుడైన వాడు అప్పుడు 'యుక్తుడు' అని చెప్పబడతాడు.
6.30.19
यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता ।
योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ ६.३०.१९ ॥
గాలి లేని చోట ఉంచిన దీపం కదలనట్లే, మనసును నిగ్రహించి ఆత్మయోగాన్ని సాధించే యోగికి ఇదే ఉపమానమని చెప్పబడింది.
6.30.20
यत्रोपरमते चित्तं निरुद्धं योगसेवया ।
यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ ६.३०.२० ॥
యోగసాధనతో నిరోధించబడిన మనసు శాంతించే చోట, ఆత్మతో ఆత్మను దర్శించి మనిషి ఆత్మలోనే సంతృప్తి పొందుతాడు.
6.30.21
मुखमात्यन्तिकं यत्तद्वुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम् ।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ ६.३०.२१ ॥
బుద్ధితో గ్రహించదగిన, ఇంద్రియాలకు అతీతమైన ఆ అంత్యమైన సుఖాన్ని అతడు తెలుసుకుంటాడు; దానిలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు నిజంగా చలించడు.
6.30.22
यं लब्ध्वा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः ।
यस्मिन्स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ ६.३०.२२ ॥
దానిని పొందిన తర్వాత మరే లాభాన్ని అంతకంటే గొప్పదిగా అతడు భావించడో, దానిలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు ఎంత పెద్ద దుఃఖానికీ చలించడో.
6.30.23
तं विद्याद्दुःखसंयोगवयोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ ६.३०.२३ ॥
దుఃఖంతో సంయోగం నుండి వియోగమే దానిని యోగమని తెలుసుకోవాలి; ఆ యోగాన్ని నిశ్చయంతో, నిరాశ చెందని మనసుతో అభ్యసించాలి.
6.30.24
संकल्पप्रभवान्कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः ।
मनसैवेन्द्रियग्रामं विनिवम्य समन्ततः ॥ ६.३०.२४ ॥
సంకల్పం నుండి పుట్టే సమస్త కామాలను పూర్తిగా విడిచి, కేవలం మనసుతోనే ఇంద్రియ సమూహాన్ని అన్ని వైపుల నుండి నిగ్రహించి.
6.30.25
शनैः शनैरुपरमेद्भुद्ध्या धृतिगृहीतया ।
आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किंचिदपि चिन्तयेत् ॥ ६.३०.२५ ॥
క్రమక్రమంగా, ధైర్యంతో పట్టుకున్న బుద్ధితో మనస్సును ఉపరమింపజేయాలి; మనస్సును ఆత్మలో స్థిరపరచి, దేనినీ ఆలోచించకూడదు.
6.30.26
यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् ।
ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ ६.३०.२६ ॥
ఎక్కడెక్కడ ఈ చంచలమూ అస్థిరమైన మనస్సు పారిపోతుందో, అక్కడినుండి దానిని నియమించి ఆత్మ వశమే చేయాలి.
6.30.27
प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं मुखमुत्तमम् ।
उपैति श्चान्तरजसं ब्रह्मभूतमकल्मषम् ॥ ६.३०.२७ ॥
మనస్సు పూర్తిగా ప్రశాంతమై, రజస్సు శమించి, బ్రహ్మభావం పొంది, నిర్మలుడైన ఈ యోగికి నిజంగా ఉత్తమ సుఖం లభిస్తుంది.
6.30.28
युञ्चयेवं सदात्मानं योगी विमतकल्मषःक ।
मुखेन ब्रह्मसंस्कपर्शमत्यन्तं सुखमश्रुते ॥ ६.३०.२८ ॥
ఈ విధంగా ఎల్లప్పుడూ ఆత్మను యోగంలో నిలిపే, పాపరహిత యోగి సులభంగా బ్రహ్మస్పర్శ యొక్క అత్యంత సుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు.
6.30.29
सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि ।
ईक्षते कयोगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥ ६.३०.२९ ॥
సమస్త భూతాలలో ఉన్న ఆత్మను, ఆత్మలో సమస్త భూతాలను చూస్తాడు; యోగంతో కూడిన ఆత్మ కలవాడు ఎక్కడైనా సమదృష్టి కలవాడు.
6.30.30
यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति ।
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ ६.३०.३० ॥
ఎక్కడైనా నన్ను చూసేవాడు, సర్వాన్ని నాలో చూసేవాడు, అతనికి నేను నశించను; అతను నాకు నశించడు.
6.30.31
सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते ॥ ६.३०.३१ ॥
సర్వభూతాలలో స్థితుడైన నన్ను ఏకత్వంలో స్థిరంగా భజించేవాడు, ఏ విధంగా వర్తించినా, ఆ యోగి నాలోనే వర్తిస్తాడు.
6.30.32
आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन ।
सुखंक वा यदि वा दुःखं स योगी मरमो मतः ॥ ६.३०.३२ ॥
అర్జునా! తనలా అన్నిచోట్ల అందరినీ సమంగా చూసేవాడు, సుఖమైనా దుఃఖమైనా, ఆ యోగి అత్యుత్తముడని భావించబడతాడు.
6.30.33
योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन ।
एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात्स्थितिं स्थिरां ॥ ६.३०.३३ ॥
మధుసూదనా! నీవు సామ్యంతో చెప్పిన ఈ యోగం యొక్క స్థిరమైన స్థితిని, చంచలత్వం వల్ల నేను చూడలేకున్నాను.
6.30.34
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् ।
तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ६.३०.३४ ॥
కృష్ణా! మనస్సు నిశ్చయంగా చంచలమైనది, కలవరపెట్టేది, బలమైనది, దృఢమైనది; దానిని నిగ్రహించడం గాలిని నిగ్రహించినంత కష్టమని నేను భావిస్తున్నాను.
6.30.35
असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥ ६.३०.३५ ॥
మహాబాహో! నిస్సందేహంగా మనస్సు నిగ్రహించడానికి కష్టమైనది, చంచలమైనది; కానీ కౌంతేయా! అభ్యాసంతోనూ వైరాగ్యంతోనూ అది వశమవుతుంది.
6.30.36
असंयतात्मना योगो दुष्प्राप इति मे मतिः ।
वश्यात्मना तु यतता शक्योऽऽवाप्तुमुपायतः ॥ ६.३०.३६ ॥
ఆత్మను నియంత్రించనివాడికి యోగం పొందడం కష్టమని నా అభిప్రాయం; కానీ ఆత్మను వశపరచుకొని ప్రయత్నించేవాడు ఉపాయంతో దానిని పొందగలడు.
6.30.37
अयतिः श्रद्धयोपेतो योगाच्चलितमानसः ।
अप्राप्य योगसंसिद्धिं कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ ६.३०.३७ ॥
అదుపు లేనివాడై, శ్రద్ధతో కూడినవాడై, కానీ యోగం నుండి మనసు చలించినవాడై, యోగసిద్ధిని పొందక, ఓ కృష్ణా, అతడు ఏ గతిని చేరుకుంటాడు?
6.30.38
कच्चिन्नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति ।
अप्रतिकष्ठो महाबाहो विमूढो ब्रह्मणः पथि ॥ ६.३०.३८ ॥
రెండు మార్గాల నుండి పడిపోయి, చిరిగిన మేఘంలా అతడు నశించడా? ఓ మహాబాహో, ఆధారం లేకుండా బ్రహ్మమార్గంలో మోహితుడై?
6.30.39
एतन्मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः ।
त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्यते ॥ ६.३०.३९ ॥
ఓ కృష్ణా, నా ఈ సందేహాన్ని పూర్తిగా తొలగించడం నీకే తగును; నీ తప్ప ఈ సందేహాన్ని ఛేదించేవారు మరొకరు లేరు.
6.30.40
पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते ।
न हि कल्याणकृत्कश्चिद्दुर्गतिं तात गच्छति ॥ ६.३०.४० ॥
పార్థా, ఇక్కడా, అక్కడా అతనికి వినాశనం లేదు; ఎందుకంటే, వత్సా, మేలు చేసేవాడు ఎవ్వడూ దుర్గతిని పొందడు.
6.30.41
प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः ।
शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते ॥ ६.३०.४१ ॥
పుణ్యం చేసినవారి లోకాలను పొంది, అక్కడ దీర్ఘకాలం శాశ్వతంగా నివసించి, యోగం నుండి భ్రష్టుడైనవాడు పవిత్రులు, ధనవంతుల గృహంలో జన్మిస్తాడు.
6.30.42
अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् ।
एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदीदृश्यम् ॥ ६.३०.४२ ॥
లేదా అతడు జ్ఞానులైన యోగుల కులంలోనే జన్మిస్తాడు; లోకంలో ఇటువంటి జన్మ అత్యంత దుర్లభం.
6.30.43
तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् ।
यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ ६.३०.४३ ॥
అక్కడ అతడు పూర్వ దేహానికి చెందిన బుద్ధి-సంయోగాన్ని పొందుతాడు; ఓ కురునందనా, తరువాత మళ్ళీ సిద్ధి కోసం ప్రయత్నిస్తాడు.
6.30.44
पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशेऽपि सः ।
जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ ६.३०.४४ ॥
పూర్వాభ్యాసం వల్లనే అతడు అయిష్టంగానైనా దానివైపు లాగబడతాడు; యోగాన్ని తెలుసుకోవాలనుకునే వాడు కూడా శబ్దబ్రహ్మ (వేదం)ను దాటిపోతాడు.
6.30.45
प्रयत्नाद्यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्विषः ।
अनेकन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम् ॥ ६.३०.४५ ॥
అయితే ప్రయత్నంతో కృషి చేసే, పాపాలు పూర్తిగా శుద్ధమైన యోగి అనేక జన్మలలో సిద్ధుడై అప్పుడు పరమ గతిని పొందుతాడు.
6.30.46
तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योपि मतोऽधिकः ।
कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्माद्योगी भावार्जुन ॥ ६.३०.४६ ॥
యోగి తపస్వుల కంటే అధికుడు; జ్ఞానులకంటే కూడా అధికుడని భావించబడతాడు; కర్మిష్ఠుల కంటే యోగి అధికుడు. కాబట్టి, అర్జునా, యోగివి కమ్ము.
6.30.47
योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना ।
श्रद्धावान्भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ ६.३०.४७ ॥
యోగులందరిలోనూ, నాపై లగ్నమైన అంతరాత్మతో శ్రద్ధగా నన్ను భజించేవాడే నా అభిప్రాయంలో అత్యంత యుక్తుడు.