Mahābhārata · Adhyāya 6.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.38.1
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ ६.३८.१ ॥
Volveré a declarar el conocimiento supremo, el más elevado de todos los conocimientos, al conocer el cual todos los sabios han alcanzado desde aquí la perfección suprema.
6.38.2
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ ६.३८.२ ॥
Habiéndose apoyado en este conocimiento, han alcanzado una naturaleza semejante a la Mía; no nacen ni en la creación ni se perturban en la disolución.
6.38.3
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।
संभवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ ६.३८.३ ॥
El gran Brahman es Mi matriz; en ella deposito la semilla. De ello, oh Bhārata, surge el origen de todos los seres.
6.38.4
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः संभवन्तिः याः ।
तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ ६.३८.४ ॥
Oh hijo de Kuntī, cualesquiera formas que surjan en todas las matrices, su gran matriz es el Brahman, y Yo soy el padre que da la semilla.
6.38.5
सत्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ ६.३८.५ ॥
Sattva, rajas y tamas: estas cualidades, nacidas de la naturaleza, atan al ser encarnado imperecedero en el cuerpo, oh de poderosos brazos.
6.38.6
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।
सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ ६.३८.६ ॥
De ellos, el sattva, por ser puro, es luminoso y libre de enfermedad; oh sin mancha, ata mediante el apego a la felicidad y mediante el apego al conocimiento.
6.38.7
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ ६.३८.७ ॥
Sabe que la pasión (rajas) tiene la naturaleza del apego y surge de la sed y la adhesión. Oh hijo de Kuntī, ata al ser encarnado mediante el apego a la acción.
6.38.8
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ ६.३८.८ ॥
Sabe que la oscuridad (tamas) surge de la ignorancia y engaña a todos los seres encarnados. Oh Bhārata, ata mediante la negligencia, la pereza y el sueño.
6.38.9
सत्वं सुखे संजयति रजः कर्मणि भारत ।
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे संजयत्युत ॥ ६.३८.९ ॥
El sattva ata a la felicidad, el rajas a la acción, oh Bhārata; pero el tamas, velando el conocimiento, ata a la negligencia.
6.38.10
रजस्तमश्चाभिभूय सत्वं भवति भारत ।
रजः सत्वं तमश्चैव तमः सत्वं रजस्तथा ॥ ६.३८.१० ॥
Oh Bhārata, al dominar el rajas y el tamas, prevalece el sattva; el rajas domina al sattva y al tamas, y el tamas domina al sattva y al rajas.
6.38.11
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्राकाश उपजायते ।
ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्वमित्युत ॥ ६.३८.११ ॥
Cuando surge luz y conocimiento en todas las puertas de este cuerpo, entonces debe saberse que el sattva ha crecido.
6.38.12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ ६.३८.१२ ॥
La codicia, la actividad inquieta, el emprender acciones, la inquietud y el anhelo: estos surgen cuando la pasión se ha acrecentado, oh toro de los Bharatas.
6.38.13
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ ६.३८.१३ ॥
La oscuridad, la inacción, la negligencia y la ofuscación también surgen en tamas cuando este ha crecido, oh alegría de los Kurus.
6.38.14
यदा सत्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।
तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ ६.३८.१४ ॥
Cuando la sattva ha crecido y el ser encarnado alcanza la disolución, entonces obtiene los mundos sin mancha de los que conocen lo supremo.
6.38.15
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ ६.३८.१५ ॥
Habiendo alcanzado la disolución en rajas, uno nace entre los apegados a la acción; asimismo, disuelto en tamas, nace en vientres de necedad.
6.38.16
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्विकं निर्मलं फलम् ।
रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ ६.३८.१६ ॥
Dicen que el fruto de una buena acción es sáttvico y sin mancha; el fruto de rajas es sufrimiento, y el fruto de tamas es ignorancia.
6.38.17
सत्वात्संजायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥ ६.३८.१७ ॥
De la sattva surge el conocimiento, y de rajas la codicia; de tamas surgen la negligencia y la ofuscación, y también la ignorancia.
6.38.18
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
जघन्यगुणवृत्तस्था अघो गच्छन्ति तामसाः ॥ ६.३८.१८ ॥
Los establecidos en la sattva ascienden, los de rajas permanecen en medio, y los de tamas, establecidos en la conducta de las cualidades inferiores, descienden.
6.38.19
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥ ६.३८.१९ ॥
Cuando el observador no ve otro agente distinto de los guṇas y conoce lo que está por encima de los guṇas, alcanza mi condición.
6.38.20
गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।
जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्रुते ॥ ६.३८.२० ॥
Habiendo trascendido estos tres guṇas nacidos del cuerpo, el ser encarnado, libre de los dolores de nacimiento, muerte y vejez, alcanza la inmortalidad.
6.38.21
कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानीतो भवति प्रभो ।
किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥ ६.३८.२१ ॥
¿Por qué señales, oh señor, se reconoce a quien ha trascendido estos tres guṇas? ¿Cuál es su conducta y cómo va más allá de estos tres guṇas?
6.38.22
प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
न द्वेष्टि संप्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥ ६.३८.२२ ॥
Oh Pāṇḍava, cuando surgen la luminosidad, la actividad y la ofuscación, no las odia; cuando cesan, no las desea.
6.38.23
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।
गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥ ६.३८.२३ ॥
Aquel que se sienta como indiferente, que no es sacudido por los guṇas, que permanece firme sabiendo que «solo los guṇas actúan», y no vacila.
6.38.24
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ ६.३८.२४ ॥
Igual en placer y dolor, firme en sí mismo, que considera igual un terrón, una piedra y el oro, igual ante lo amado y lo no amado, firme, igual ante la censura y el elogio.
6.38.25
मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।
सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥ ६.३८.२५ ॥
Aquel que es igual ante el honor y la deshonra, igual hacia amigos y enemigos, que ha renunciado a todas las empresas, de ese se dice que ha trascendido los guṇas.
6.38.26
मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
स गुणान्समतीत्यैतान्ब्रह्म भूयाय कल्पते ॥ ६.३८.२६ ॥
Y quien me sirve con el yoga de la devoción inquebrantable, habiendo trascendido plenamente estos guṇas, se vuelve apto para alcanzar la condición de Brahman.
6.38.27
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।
शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥ ६.३८.२७ ॥
Pues yo soy el fundamento de Brahman, de lo inmortal e imperecedero, y del dharma eterno y de la dicha absoluta.