మహాభారతం · అధ్యాయం 6.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.38.1
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।
यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ ६.३८.१ ॥
జ్ఞానాలలో ఉత్తమమైన పరమ జ్ఞానాన్ని మరల చెబుతాను; దానిని తెలుసుకొని మునులందరూ ఇక్కడి నుండి పరమ సిద్ధిని పొందారు.
6.38.2
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ ६.३८.२ ॥
ఈ జ్ఞానాన్ని ఆశ్రయించి వారు నా సామ్యాన్ని పొందారు; సృష్టిలోనూ పుట్టరు, ప్రళయంలోనూ బాధపడరు.
6.38.3
मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।
संभवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ ६.३८.३ ॥
మహద్బ్రహ్మమే నా యోని; దానిలో నేను గర్భాన్ని ఉంచుతాను. ఓ భారతా, దాని నుండే సర్వ ప్రాణుల ఉత్పత్తి కలుగుతుంది.
6.38.4
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः संभवन्तिः याः ।
तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ ६.३८.४ ॥
కౌంతేయా, అన్ని యోనులలో ఏ రూపాలు పుడతాయో, వాటికి మహాయోని బ్రహ్మము; బీజాన్నిచ్చే తండ్రిని నేను.
6.38.5
सत्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसंभवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ ६.३८.५ ॥
సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే గుణాలు ప్రకృతి నుండి పుట్టినవి. ఓ మహాబాహో, అవి శరీరంలో అవినాశియైన దేహిని బంధిస్తాయి.
6.38.6
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।
सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ ६.३८.६ ॥
వాటిలో సత్త్వం నిర్మలమైనది కనుక ప్రకాశింపజేసేది, రోగరహితమైనది; ఓ అనఘా, అది సుఖాసక్తితోనూ జ్ఞానాసక్తితోనూ బంధిస్తుంది.
6.38.7
रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम् ।
तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ ६.३८.७ ॥
రజస్సు రాగస్వభావమైనదని తెలుసుకో; అది తృష్ణ, ఆసక్తి నుండి పుడుతుంది. కౌంతేయా, అది దేహధారిని కర్మాసక్తితో బంధిస్తుంది.
6.38.8
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम् ।
प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ ६.३८.८ ॥
తమస్సు అజ్ఞానం నుండి పుట్టినదని తెలుసుకో; అది దేహధారులందరినీ మోహింపజేస్తుంది. భారతా, అది ప్రమాదం, బద్ధకం, నిద్రల ద్వారా బంధిస్తుంది.
6.38.9
सत्वं सुखे संजयति रजः कर्मणि भारत ।
ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे संजयत्युत ॥ ६.३८.९ ॥
సత్త్వం సుఖంలో అనుబంధం కలిగిస్తుంది; రజస్సు కర్మలో, భారతా. తమస్సు జ్ఞానాన్ని కప్పి ప్రమాదంలో అనుబంధం కలిగిస్తుంది.
6.38.10
रजस्तमश्चाभिभूय सत्वं भवति भारत ।
रजः सत्वं तमश्चैव तमः सत्वं रजस्तथा ॥ ६.३८.१० ॥
భారతా, రజస్సును తమస్సును అణచి సత్త్వం ప్రబలమవుతుంది. రజస్సు సత్త్వాన్ని తమస్సును, తమస్సు సత్త్వాన్ని రజస్సును (అణచుతుంది).
6.38.11
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्राकाश उपजायते ।
ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्वमित्युत ॥ ६.३८.११ ॥
ఈ దేహంలోని అన్ని ద్వారాలలో ప్రకాశం, జ్ఞానం ఉదయించినప్పుడు, సత్త్వం వృద్ధి చెందిందని తెలుసుకోవాలి.
6.38.12
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।
रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ ६.३८.१२ ॥
లోభం, ప్రవృత్తి, కర్మల ఆరంభం, అశాంతి, కోరిక — రజస్సు వృద్ధి చెందినప్పుడు ఇవి పుడతాయి, భరతర్షభా.
6.38.13
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।
तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ ६.३८.१३ ॥
అప్రకాశము, అప్రవృత్తి, ప్రమాదము, మోహము కూడా—తమస్సు వృద్ధి చెందినప్పుడు ఇవి పుడతాయి, ఓ కురునందనా.
6.38.14
यदा सत्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।
तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ ६.३८.१४ ॥
సత్త్వం వృద్ధి చెందినప్పుడు దేహధారి మరణాన్ని పొందితే, అప్పుడు ఉత్తమజ్ఞానుల నిర్మల లోకాలను చేరుకుంటాడు.
6.38.15
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ ६.३८.१५ ॥
రజస్సులో ప్రలయం పొంది కర్మాసక్తుల మధ్య జన్మిస్తాడు; అలాగే తమస్సులో లీనమైనవాడు మూఢ యోనులలో జన్మిస్తాడు.
6.38.16
कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्विकं निर्मलं फलम् ।
रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ ६.३८.१६ ॥
సుకృత కర్మ ఫలం సాత్త్వికమైనది, నిర్మలమైనది అని అంటారు; రజస్సు ఫలం దుఃఖం, తమస్సు ఫలం అజ్ఞానం.
6.38.17
सत्वात्संजायते ज्ञानं रजसो लोभ एव च ।
प्रमादमोहौ तमसो भवतोऽज्ञानमेव च ॥ ६.३८.१७ ॥
సత్త్వం నుండి జ్ఞానం పుడుతుంది; రజస్సు నుండి లోభమే; తమస్సు నుండి ప్రమాదం, మోహం, అజ్ఞానం కలుగుతాయి.
6.38.18
ऊर्ध्वं गच्छन्ति सत्वस्था मध्ये तिष्ठन्ति राजसाः ।
जघन्यगुणवृत्तस्था अघो गच्छन्ति तामसाः ॥ ६.३८.१८ ॥
సత్త్వంలో నిలిచినవారు పైకి వెళ్తారు; రజస్సు కలవారు మధ్యలో ఉంటారు; అధమ గుణాల ఆచరణలో నిలిచిన తామసులు కిందికి వెళ్తారు.
6.38.19
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टाऽनुपश्यति ।
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति ॥ ६.३८.१९ ॥
ఎప్పుడు ద్రష్ట గుణాలకు భిన్నమైన వేరొక కర్తను చూడడో, గుణాలకు అతీతమైనదాన్ని తెలుసుకుంటాడో, అప్పుడు అతడు నా భావాన్ని పొందుతాడు.
6.38.20
गुणानेतानतीत्य त्रीन्देही देहसमुद्भवान् ।
जन्ममृत्युजरादुःखैर्विमुक्तोऽमृतमश्रुते ॥ ६.३८.२० ॥
శరీరం నుండి ఉద్భవించిన ఈ మూడు గుణాలను అధిగమించి, దేహధారి జననం, మరణం, ముసలితనం అనే దుఃఖాల నుండి విముక్తుడై అమృతాన్ని పొందుతాడు.
6.38.21
कैर्लिङ्गैस्त्रीन्गुणानेतानीतो भवति प्रभो ।
किमाचारः कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते ॥ ६.३८.२१ ॥
ఓ ప్రభూ, ఏ లక్షణాలతో ఒకడు ఈ మూడు గుణాలను అతిక్రమించినవాడవుతాడు? అతని ఆచారం ఎలాంటిది, అతడు ఈ మూడు గుణాలను ఎలా దాటుతాడు?
6.38.22
प्रकाशं च प्रवृत्तिं च मोहमेव च पाण्डव ।
न द्वेष्टि संप्रवृत्तानि न निवृत्तानि काङ्क्षति ॥ ६.३८.२२ ॥
ఓ పాండవా, ప్రకాశం, ప్రవృత్తి, మోహం కలిగినప్పుడు అతడు ద్వేషించడు; అవి తొలగినప్పుడు కోరడు.
6.38.23
उदासीनवदासीनो गुणैर्यो न विचाल्यते ।
गुणा वर्तन्त इत्येव योऽवतिष्ठति नेङ्गते ॥ ६.३८.२३ ॥
ఉదాసీనుడిలా కూర్చునేవాడు, గుణాలచే కదిలించబడనివాడు, 'గుణాలే వర్తిస్తున్నాయి' అని తెలిసి స్థిరంగా ఉండి చలించనివాడు.
6.38.24
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ।
तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥ ६.३८.२४ ॥
సుఖదుఃఖాలలో సమంగా ఉన్నవాడు, స్వస్థుడు, మట్టిముద్ద, రాయి, బంగారాన్ని సమంగా చూసేవాడు, ప్రియాప్రియాలను సమంగా భావించేవాడు, ధీరుడు, నిందా స్తుతులలో సమంగా ఉండేవాడు.
6.38.25
मानापमानयोस्तुल्यस्तुल्यो मित्रारिपक्षयोः ।
सर्वारम्भपरित्यागी गुणातीतः स उच्यते ॥ ६.३८.२५ ॥
మానంలోనూ అవమానంలోనూ సమంగా ఉండేవాడు, మిత్రులు శత్రువులు ఇద్దరిపట్లా సమంగా ఉండేవాడు, సర్వకర్మారంభాలను విడిచినవాడు — అతడే గుణాతీతుడని చెప్పబడతాడు.
6.38.26
मां च योऽव्यभिचारेण भक्तियोगेन सेवते ।
स गुणान्समतीत्यैतान्ब्रह्म भूयाय कल्पते ॥ ६.३८.२६ ॥
ఎవరు అచంచలమైన భక్తియోగంతో నన్ను సేవిస్తాడో, అతడు ఈ గుణాలను పూర్తిగా దాటి బ్రహ్మభావానికి అర్హుడవుతాడు.
6.38.27
ब्रह्मणो हि प्रतिष्ठाहममृतस्याव्ययस्य च ।
शाश्वतस्य च धर्मस्य सुखस्यैकान्तिकस्य च ॥ ६.३८.२७ ॥
బ్రహ్మానికి, అమృతానికి, అవ్యయానికి నేనే ప్రతిష్ఠను; శాశ్వత ధర్మానికి, ఏకాంతిక సుఖానికి కూడా నేనే ప్రతిష్ఠను.