マハーバーラタ · 章 6.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.39.1
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥ ६.३९.१ ॥
上に根があり下に枝がある、不滅のアシュヴァッタ樹と人々は言う。ヴェーダがその葉である。それを知る者こそヴェーダに通じた者である。
6.39.2
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा ।
गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसंततानि ।
कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ ६.३९.२ ॥
その枝は下にも上にも広がり、グナによって育ち、感覚対象を新芽とする。その根もまた下へ伸び、人間界で行為に縛りつける。
6.39.3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते ।
नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल-
मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्वा ॥ ६.३९.३ ॥
ここではその姿はそのようには知覚されない。終わりも始めもなく、支えもない。深く根を張ったこのアシュヴァッタを、堅固な無執着の武器で断ち切ったのち——
6.39.4
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं ।
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये ।
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥ ६.३९.४ ॥
そして、そこに至れば再び戻ることのない境地を求めねばならない。この古き流れが広がった、その原初のプルシャにまさに私は帰依する。
6.39.5
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा ।
अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वद्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै-
र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥ ६.३९.५ ॥
慢心と迷妄を離れ、執着の過ちに打ち勝ち、常に自己の知に安住し、欲望を退け、苦楽という対立の対から解放された、迷わぬ人々は、あの不滅の境地に至る。
6.39.6
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ ६.३९.६ ॥
太陽も月も火もその住処を照らさない。そこに至った者は戻らない。それこそが私の最高の住処である。
6.39.7
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥ ६.३९.७ ॥
生き物の世界で生命体となった永遠なるものは、まさに私の一部である。それは自然に宿る六つの感官——意を第六とする——を引き寄せる。
6.39.8
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥ ६.३९.८ ॥
主は、得る身体と去る身体から、これらを取り去って去る。風が香りをその所在から運び去るように。
6.39.9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥ ६.३९.९ ॥
聴覚、視覚、触覚、味覚、嗅覚、そして意を拠り所として、この者は感覚の対象を享受する。
6.39.10
उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥ ६.३९.१० ॥
去るとき、留まるとき、あるいは諸性質を具えて享受するとき——迷える者はそれを見ない。智慧の眼ある者は見る。
6.39.11
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥ ६.३९.११ ॥
励むヨーギンは自己の内に確立したそれを見る。しかし自己を浄化していない者は、努めても思慮を欠くためそれを見ない。
6.39.12
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मार्मकम् ॥ ६.३९.१२ ॥
太陽に宿り全世界を照らす輝き、月にあり火にある輝き——その輝きは私のものと知れ。
6.39.13
गामाविश्य च भूतानि धारयम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥ ६.३९.१३ ॥
大地に入り、私は生命力によってあらゆる存在を支える。そしてソーマとなり、樹液の本性をもって、すべての薬草を養う。
6.39.14
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥ ६.३९.१४ ॥
ヴァイシュヴァーナラの火となり、生きとし生けるものの身体に宿り、プラーナとアパーナに結ばれて、四種の食物を消化する。
6.39.15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो ।
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो ।
वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥ ६.३९.१५ ॥
私は万物の心に座している。記憶、知識、そして弁別は私から生じる。すべてのヴェーダによって知られるべきは私だけである。私はヴェーダーンタを作る者であり、ヴェーダに通じる者でもある。
6.39.16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥ ६.३९.१६ ॥
この世には二つの存在がある。滅するものと不滅のものである。すべての存在は滅するものであり、頂に不動に座する者は不滅と呼ばれる。
6.39.17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥ ६.३९.१७ ॥
しかし至高の人格は別のものであり、至高の自我と宣言される。三界に入りそれらを支える不滅の主がそれである。
6.39.18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रस्थितः पुरुषोत्तमः ॥ ६.३९.१८ ॥
私は滅びるものを超え、不滅のものよりもさらに高い。ゆえに世間にもヴェーダにも、私は最高のプルシャ（プルショーッタマ）として知られている。
6.39.19
यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥ ६.३९.१९ ॥
迷いなくこのように私を最高のプルシャと知る者は、すべてを知る者であり、バーラタよ、全存在をもって私に帰依する。
6.39.20
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।
एवद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥ ६.३९.२० ॥
無垢なる者よ、このようにして、私はこの最も秘密の教えを説いた。バーラタよ、これを理解した賢者は、為すべきことを成し遂げた者となる。