మహాభారతం · అధ్యాయం 6.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.39.1
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥ ६.३९.१ ॥
పైన వేరు, క్రింద కొమ్మలు ఉన్న నాశరహితమైన అశ్వత్థ వృక్షాన్ని వారు చెబుతారు; వేదాలు దాని ఆకులు. దీనిని ఎరిగినవాడే వేదజ్ఞుడు.
6.39.2
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा ।
गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसंततानि ।
कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ ६.३९.२ ॥
దాని కొమ్మలు క్రింద, పైన వ్యాపించి ఉన్నాయి; గుణాలతో పెరిగినవి, విషయాలనే చిగుళ్ళు కలవి. దాని వేర్లు కూడా క్రింద విస్తరించి ఉన్నాయి; మానవలోకంలో కర్మలకు బంధించేవి.
6.39.3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते ।
नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल-
मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्वा ॥ ६.३९.३ ॥
ఇక్కడ దాని రూపం అలా కనిపించదు; దానికి అంతం లేదు, ఆదిలేదు, ఆధారమూ లేదు. లోతుగా వేళ్ళూనిన ఈ అశ్వత్థాన్ని దృఢమైన అసంగమనే ఆయుధంతో నరికి—
6.39.4
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं ।
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये ।
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥ ६.३९.४ ॥
అప్పుడు ఆ పదాన్ని వెతకాలి; అక్కడికి వెళ్ళినవారు మళ్లీ తిరిగిరారు. ఆ ఆదిపురుషునికే నేను శరణు వేడుతున్నాను; ఆయన నుండే ఈ పురాతన ప్రవృత్తి వ్యాపించింది.
6.39.5
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा ।
अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वद्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै-
र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥ ६.३९.५ ॥
అహంకారం, మోహం లేనివారు, సంగదోషాన్ని జయించినవారు, ఆత్మలో నిత్యులైనవారు, కోరికలు విరమించినవారు, సుఖదుఃఖాలనే ద్వంద్వాల నుండి విముక్తులైనవారు—మోహరహితులు ఆ నాశరహిత పదాన్ని చేరుకుంటారు.
6.39.6
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ ६.३९.६ ॥
ఆ ధామాన్ని సూర్యుడు ప్రకాశింపజేయడు, చంద్రుడు కాదు, అగ్నీ కాదు; దానిని పొందినవారు తిరిగి రారు; అదే నా పరమ ధామం.
6.39.7
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥ ६.३९.७ ॥
జీవలోకంలో జీవరూపం దాల్చిన ఆ సనాతనుడు నా అంశమే; ప్రకృతిలో ఉన్న మనస్సుతో కూడిన ఆరు ఇంద్రియాలను అది ఆకర్షిస్తుంది.
6.39.8
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥ ६.३९.८ ॥
ఏ శరీరాన్ని అది పొందుతుందో, దేనిని విడిచిపోతుందో, అక్కడి నుండి వీటిని గ్రహించి అది వెళ్లిపోతుంది; గాలి పరిమళాన్ని దాని ఆశ్రయం నుండి తీసుకుపోయినట్లు.
6.39.9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥ ६.३९.९ ॥
శ్రవణం, చూపు, స్పర్శ, రుచి, ఘ్రాణం, అలాగే మనస్సు—వీటిని ఆధారంగా చేసుకుని ఇతడు విషయాలను అనుభవిస్తాడు.
6.39.10
उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥ ६.३९.१० ॥
బయలుదేరుతున్నా, ఉన్నా, లేదా గుణాలతో కూడి అనుభవిస్తున్నా, మూఢులు ఇతడిని చూడరు; జ్ఞానచక్షువులు కలవారు చూస్తారు.
6.39.11
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥ ६.३९.११ ॥
ప్రయత్నించే యోగులు తనలో స్థితుడైన ఇతడిని చూస్తారు; కానీ ఆత్మను శుద్ధి చేసుకోనివారు ప్రయత్నించినా, వివేకహీనులై ఇతడిని చూడరు.
6.39.12
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मार्मकम् ॥ ६.३९.१२ ॥
సూర్యునిలో ఉన్న ఏ తేజస్సు సమస్త జగత్తును ప్రకాశింపజేస్తుందో, చంద్రునిలో మరియు అగ్నిలో ఉన్న ఆ తేజస్సును నాదిగా తెలుసుకో.
6.39.13
गामाविश्य च भूतानि धारयम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥ ६.३९.१३ ॥
భూమిలో ప్రవేశించి నేను నా శక్తితో సకల ప్రాణులను ధరిస్తున్నాను; సోముడనై, రసాత్మకుడనై సమస్త ఓషధులను పోషిస్తున్నాను.
6.39.14
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥ ६.३९.१४ ॥
నేను వైశ్వానరుడనై, ప్రాణుల఼ శరీరంలో ఆశ్రయించి, ప్రాణాపానాలతో కూడి, నాలుగు విధాల అన్నాన్ని జీర్ణం చేస్తాను.
6.39.15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो ।
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो ।
वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥ ६.३९.१५ ॥
నేను సర్వుల హృదయంలో స్థిరంగా ఉన్నాను; నా నుండే స్మృతి, జ్ఞానం, విచక్షణ కలుగుతాయి. అన్ని వేదాల చేత తెలుసుకోదగినవాడను నేనే; వేదాంతకర్తను, వేదవేత్తను కూడా నేనే.
6.39.16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥ ६.३९.१६ ॥
ఈ లోకంలో రెండు పురుషులు ఉన్నారు: క్షరుడు, అక్షరుడు. క్షరులు సమస్త ప్రాణులు; కూటస్థుడు అక్షరుడని చెప్పబడతాడు.
6.39.17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥ ६.३९.१७ ॥
కాని ఉత్తముడైన పురుషుడు వేరొకడు; అతడే పరమాత్మ అని చెప్పబడ్డాడు. మూడు లోకాలలో ప్రవేశించి వాటిని ధరించే అవ్యయుడైన ఈశ్వరుడు అతడే.
6.39.18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रस्थितः पुरुषोत्तमः ॥ ६.३९.१८ ॥
ఎందుకంటే నేను క్షరానికి అతీతుడను, అక్షరం కంటే కూడా ఉత్తముడను. అందువల్ల లోకంలోనూ వేదంలోనూ నేను పురుషోత్తముడిగా ప్రసిద్ధుడను.
6.39.19
यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥ ६.३९.१९ ॥
ఎవరైతే మోహం లేకుండా నన్ను ఈ విధంగా పురుషోత్తముడిగా తెలుసుకుంటాడో, అతడు సర్వజ్ఞుడు; ఓ భారతా, అతడు సర్వభావంతో నన్ను సేవిస్తాడు.
6.39.20
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।
एवद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥ ६.३९.२० ॥
ఓ నిర్దోషుడా, ఇలా అత్యంత గుహ్యమైన ఈ శాస్త్రాన్ని నేను చెప్పాను. ఓ భారతా, దీనిని తెలుసుకున్న బుద్ధిమంతుడు కృతకృత్యుడు అవుతాడు.