มหาภารตะ · อัธยายะ 6.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.39.1
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥ ६.३९.१ ॥
พวกเขากล่าวถึงต้นอัศวัตถะอันไม่สิ้นสลาย มีรากอยู่เบื้องบนและกิ่งก้านอยู่เบื้องล่าง ใบของมันคือเวท ผู้ที่รู้จักต้นนี้คือผู้รู้เวท
6.39.2
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा ।
गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसंततानि ।
कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥ ६.३९.२ ॥
กิ่งก้านของมันแผ่ออกทั้งเบื้องล่างและเบื้องบน เติบโตด้วยคุณทั้งสาม มีหน่อคือวิษยะ รากของมันก็ทอดลงเบื้องล่างต่อเนื่องกันไป ผูกมนุษย์ไว้กับการกระทำในโลกมนุษย์
6.39.3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते ।
नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूल-
मसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्वा ॥ ६.३९.३ ॥
รูปของมันในโลกนี้ไม่อาจรับรู้ได้ดังนี้ ไม่มีจุดสิ้นสุด ไม่มีจุดเริ่มต้น และไม่มีที่ตั้งมั่น เมื่อตัดต้นอัศวัตถะที่มีรากหยั่งลึกนี้ด้วยศาสตราแห่งความไม่ยึดติดอันแข็งแกร่ง
6.39.4
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं ।
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये ।
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥ ६.३९.४ ॥
แล้วพึงแสวงหาสถานที่นั้น ที่ผู้ไปถึงแล้วจะไม่กลับมาอีก ข้าพเจ้าขอพึ่งพาบุรุษองค์ปฐมนั้นนั่นเอง ผู้ที่กระแสโบราณนี้แผ่ไหลออกมาจากพระองค์
6.39.5
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा ।
अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वद्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञै-
र्गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥ ६.३९.५ ॥
ผู้ปราศจากมานะและโมหะ ชนะโทษแห่งความยึดติด มั่นคงในความรู้เรื่องอาตมัน มีกามะสงบลง หลุดพ้นจากคู่ตรงข้ามที่เรียกว่าสุขและทุกข์ ผู้ไม่หลงผิดย่อมไปถึงสถานะที่ไม่สิ้นสลายนั้น
6.39.6
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥ ६.३९.६ ॥
ดวงอาทิตย์ไม่ส่องสว่างที่นั่น ดวงจันทร์ก็ไม่ ไฟก็ไม่ ผู้ที่ไปถึงแล้วย่อมไม่กลับมา นั่นคือที่พำนักอันสูงสุดของเรา
6.39.7
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥ ६.३९.७ ॥
ส่วนหนึ่งของเราเองในโลกแห่งสิ่งมีชีวิต ได้กลายเป็นชีวาตมันผู้เป็นนิรันดร์ ดึงอินทรีย์ทั้งหกซึ่งมีใจเป็นที่หก อันตั้งอยู่ในประกฤติ
6.39.8
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥ ६.३९.८ ॥
พระผู้เป็นเจ้าทรงนำอินทรีย์เหล่านี้ไปจากร่างที่ได้รับและร่างที่ละทิ้ง แล้วจากไป เหมือนลมพัดกลิ่นหอมไปจากที่ที่กลิ่นอาศัยอยู่
6.39.9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥ ६.३९.९ ॥
ชีวาตมันนี้ยึดหูหู ตา ผิวกาย ลิ้น และจมูก โดยมีใจเป็นฐาน แล้วเสวยอารมณ์แห่งอินทรีย์
6.39.10
उत्क्रामन्तं स्थितं वाऽपि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥ ६.३९.१० ॥
ไม่ว่าจะกำลังจากไป ตั้งอยู่ หรือเสวยอารมณ์ที่ประกอบด้วยคุณ ผู้หลงผิดย่อมไม่เห็นพระองค์ ส่วนผู้มีจักษุแห่งญาณย่อมเห็น
6.39.11
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥ ६.३९.११ ॥
โยคีผู้เพียรพยายามย่อมเห็นพระองค์ผู้ตั้งอยู่ในอาตมัน แต่ผู้ที่อาตมันยังไม่บริสุทธิ์ แม้จะเพียรพยายาม ก็ไม่เห็นพระองค์ เพราะจิตยังไม่รู้เท่าทัน
6.39.12
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मार्मकम् ॥ ६.३९.१२ ॥
ความรุ่งโรจน์ที่สถิตในดวงอาทิตย์ซึ่งส่องสว่างทั่วโลก และความรุ่งโรจน์ที่อยู่ในดวงจันทร์และในไฟ จงรู้ว่าความรุ่งโรจน์นั้นเป็นของเรา
6.39.13
गामाविश्य च भूतानि धारयम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥ ६.३९.१३ ॥
เราเข้าไปในแผ่นดินและค้ำจุนสรรพสัตว์ด้วยพลังชีวิตของเรา เราบำรุงสมุนไพรทั้งปวงด้วยการเป็นพระจันทร์ผู้มีธรรมชาติแห่งน้ำอมฤต
6.39.14
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥ ६.३९.१४ ॥
เราเป็นไฟไวศวานร สถิตในร่างของสิ่งมีชีวิต ประกอบด้วยปราณะและอปานะ ย่อยอาหารสี่ประการให้ย่อยได้
6.39.15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो ।
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनं च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो ।
वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥ ६.३९.१५ ॥
เราประทับอยู่ในหัวใจของทุกสิ่ง จากเรามีความทรงจำ ความรู้ และการแยกแยะ ด้วยเวททั้งปวงเราเท่านั้นที่พึงรู้ เราเป็นผู้แต่งเวทานตะและเป็นผู้รู้เวทนั่นเอง
6.39.16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥ ६.३९.१६ ॥
ในโลกนี้มีบุรุษสองประการ คือผู้ที่เสื่อมสลายได้และผู้ที่ไม่เสื่อมสลาย สรรพสัตว์ทั้งปวงเสื่อมสลายได้ ส่วนผู้ที่ตั้งมั่นไม่หวั่นไหวบนยอดเรียกว่าผู้ไม่เสื่อมสลาย
6.39.17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥ ६.३९.१७ ॥
แต่บุรุษสูงสุดเป็นอีกองค์หนึ่ง ซึ่งเรียกว่าปรมาตมัน คือพระผู้เป็นเจ้าผู้ไม่เสื่อมสลาย ผู้เข้าไปในโลกทั้งสามและค้ำจุนโลกเหล่านั้น
6.39.18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रस्थितः पुरुषोत्तमः ॥ ६.३९.१८ ॥
เพราะเราอยู่เหนือสิ่งที่เสื่อมสลายได้ และยิ่งกว่าผู้ไม่เสื่อมสลายด้วย เราจึงเป็นที่รู้จักในโลกและในเวทว่าเป็นปุรุโษตตมะ บุรุษสูงสุด
6.39.19
यो मामेवमसंमूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥ ६.३९.१९ ॥
ผู้ที่ไม่หลงผิด รู้จักเราเช่นนี้ในฐานะปุรุโษตตมะ ผู้นั้นเป็นผู้รู้ทั้งปวง และบูชาเราด้วยภาวะทั้งหมดของตน ดูก่อนภารตะ
6.39.20
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयाऽनघ ।
एवद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥ ६.३९.२० ॥
ดูก่อนผู้ไร้บาป คัมภีร์อันเป็นความลับยิ่งนี้เราได้กล่าวแก่ท่านแล้ว เมื่อเข้าใจดังนี้แล้ว ดูก่อนภารตะ ผู้มีปัญญาย่อมเป็นผู้ที่กิจของตนสำเร็จแล้ว