ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 6.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.4.1
एवमुक्त्वा ययौ व्यासो धृतराष्ट्रय धीमते ।
धृतराष्ट्रोऽपि तच्छ्रुत्वा ध्यानमेवान्वपद्यत ॥ ६.४.१ ॥
ଏହା କହି ବ୍ୟାସ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପାଖରୁ ଚାଲିଗଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟ ତାହା ଶୁଣି ଧ୍ୟାନରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
6.4.2
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा विनिःश्वस्य मुहुर्मुहुः ।
संजयं संशितात्मानमपृच्छद्रतर्षभ ॥ ६.४.२ ॥
ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି, ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ତୀକ୍ଷ୍ଣମତି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ, ହେ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଚାରିଲେ।
6.4.3
संजयेमे महीपालाः शूरा युद्धाभिनन्दिनः ।
अन्योन्यमभिनिघ्नन्ति शस्त्रैरुच्चावचैरिह ॥ ६.४.३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆନନ୍ଦିତ ଏହି ଶୂର ରାଜାମାନେ ଏଠାରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କରୁଛନ୍ତି।
6.4.4
पार्थिवाः पृथिवीहेतोः समभित्यज्य जीवितम् ।
न वा शाम्यन्ति निघ्नन्तो वर्धयन्ति यमक्षयम् ॥ ६.४.४ ॥
ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ରାଜାମାନେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କରି ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଯମଲୋକକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
6.4.5
भौममैश्वर्यमिच्छन्तो न मृष्यन्ते परस्परम् ।
मन्ये बहुगुणा भूमिस्तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ ६.४.५ ॥
ପୃଥିବୀର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ସହ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ବହୁ ଗୁଣ ଅଛି; ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତାହା ମୋତେ କହ।
6.4.6
बहूनि च सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
कोट्यश्च लोकवीराणां समेताः कुरुजाङ्गले ॥ ६.४.६ ॥
ଲୋକବୀରଙ୍କର ବହୁ ସହସ୍ର, ପ୍ରଯୁତ, ଅର୍ବୁଦ ଓ କୋଟି କୁରୁଜାଙ୍ଗଳରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି।
6.4.7
देशानां च परीमाणं नगराणां च संजय ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन यत एते समागताः ॥ ६.४.७ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଦେଶ ଓ ନଗରମାନଙ୍କର ପରିମାଣ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଏମାନେ କେଉଁଠାରୁ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି।
6.4.8
दिव्यबुद्धिप्रदीपेन युक्तस्त्वं ज्ञानचक्षुषा ।
प्रभावात्तस्य विप्रर्षेर्व्यासस्यामिततेजसः ॥ ६.४.८ ॥
ଦିବ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିର ଦୀପ ଓ ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁରେ ଯୁକ୍ତ ତୁମେ, ସେହି ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ବିପ୍ରର୍ଷି ବ୍ୟାସଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ।
6.4.9
यथाप्रज्ञं महाप्राज्ञ भौमान्वक्ष्यामि ते गुणान् ।
शास्त्रचक्षुरवेक्षस्व नमस्ते भरतर्षभ ॥ ६.४.९ ॥
ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୋ ବୁଦ୍ଧି ଅନୁସାରେ ପୃଥିବୀର ଗୁଣ ତୁମକୁ କହିବି; ଶାସ୍ତ୍ରରୂପ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖ। ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
6.4.10
द्विविधानीह भूतानि चराणि स्थावराणि च ।
त्रसानां त्रिविधा योनिरण्डस्वेदजरायुजाः ॥ ६.४.१० ॥
ଏଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର: ଚର ଓ ସ୍ଥାବର। ତ୍ରସ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଯୋନି ତିନି ପ୍ରକାରର: ଅଣ୍ଡଜ, ସ୍ୱେଦଜ, ଜରାୟୁଜ।
6.4.11
त्रसानां खलु सर्वेषां श्रेष्ठा राजञ्जरायुजाः ।
जरायुजानां प्रवरा मानवाः पशवश्च ये ॥ ६.४.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ତ୍ରସ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜରାୟୁଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଜରାୟୁଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁ ପ୍ରଧାନ।
6.4.12
नानारूपधरा राजंस्तेषां भेदाश्चतुर्दश ।
वेदोक्ताः पृथिवीपाल येषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ ६.४.१२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନାନା ରୂପଧାରୀ ସେମାନଙ୍କର ଭେଦ ଚଉଦ; ବେଦରେ କୁହାଯାଇଛି; ହେ ପୃଥିବୀପାଳ, ଯେଉଁଥିରେ ଯଜ୍ଞମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
6.4.13
ग्राम्याणां पुरुषाः श्रेष्ठाः सिंहाश्चारण्यवासिनाम् ।
सर्वेषामेव भूतानामन्योन्येनोपजीवनम् ॥ ६.४.१३ ॥
ଗ୍ରାମ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି।
6.4.14
उद्भिञ्जाः स्थावराः प्रोक्तास्तेषां पञ्चैव जातयः ।
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातयः ॥ ६.४.१४ ॥
ଉଦ୍ଭିଜ୍ଜ ଏବଂ ସ୍ଥାବର କୁହାଯାଇଛି; ସେମାନଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ହିଁ ଜାତି: ବୃକ୍ଷ, ଗୁଳ୍ମ, ଲତା, ବଲ୍ଲୀ, ତ୍ୱକ୍ସାର ଏବଂ ତୃଣଜାତି।
6.4.15
तेषां विंशतिरेकोना महाभूतेषु पञ्चसु ।
चतुर्विशतिरुद्दिष्टा गायत्री लोकसंमता ॥ ६.४.१५ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଂଶତିରୁ ଏକ କମ୍ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତରେ ଅଛି; ଚତୁର୍ବିଂଶତି ଗାୟତ୍ରୀ କୁହାଯାଇଛି, ଯାହା ଲୋକମାନ୍ୟ।
6.4.16
य एतां वेद गायत्रीं पुण्यां सर्वगुणान्विताम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ स लोके न प्रणश्यति ॥ ६.४.१६ ॥
ଯିଏ ଏହି ପବିତ୍ର, ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣେ, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଲୋକରେ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
6.4.17
अरण्यवासिनः सप्त सप्तैषां ग्रामवासिनः ।
सिंहा व्याघ्रा वराहाश्च महिषा वारणास्तथा ॥ ६.४.१७ ॥
ଅରଣ୍ୟବାସୀ ସାତଟି ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗ୍ରାମବାସୀ ସାତଟି: ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ବରାହ, ମହିଷ ଓ ବାରଣ (ହାତୀ) ମଧ୍ୟ।
6.4.18
ऋक्षाश्च वानराश्चैव सप्तारण्याः स्मृता नृप ।
गौरजाविमनुष्याश्च अश्वाश्वतरगर्दभाः ॥ ६.४.१८ ॥
ଭାଲୁ ଓ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ — ହେ ନୃପ, ଏହିପରି ସାତଟି ଅରଣ୍ୟବାସୀ ସ୍ମୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଗାଈ, ଛେଳି, ମେଣ୍ଢା, ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡା, ଖଚର ଓ ଗଧ।
6.4.19
एते ग्राम्याः समाख्याताः पशवः सप्त साधुभिः ।
एते वै पशवो राजन्ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ॥ ६.४.१९ ॥
ଏହି ସାତୋଟି ଗ୍ରାମ୍ୟ ପଶୁ ସାଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଛି। ହେ ରାଜନ୍, ଏମାନେ ହିଁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟ ମିଳି ଚଉଦଟି ପଶୁ।
6.4.20
भूमौ च जायते सर्वं भूमौ सर्वं विनश्यति ।
भूमिः प्रतिष्ठा भूतानां भूमिरेव सनातनम् ॥ ६.४.२० ॥
ପୃଥିବୀରେ ହିଁ ସବୁ ଜନ୍ମେ; ପୃଥିବୀରେ ହିଁ ସବୁ ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ। ପୃଥିବୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଆଧାର; ପୃଥିବୀ ହିଁ ସନାତନ।
6.4.21
यस्य भूमिस्तस्य सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
तत्रातिगृद्धा राजानो विनिघ्नन्तीतरेतरम् ॥ ६.४.२१ ॥
ଯାହାର ପୃଥିବୀ, ତାହାରି ସମସ୍ତ ଜଗତ — ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ। ତହିଁ ପାଇଁ ଅତି ଲୋଭୀ ରାଜାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରନ୍ତି।