మహాభారతం · అధ్యాయం 6.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.4.1
एवमुक्त्वा ययौ व्यासो धृतराष्ट्रय धीमते ।
धृतराष्ट्रोऽपि तच्छ्रुत्वा ध्यानमेवान्वपद्यत ॥ ६.४.१ ॥
ఇలా చెప్పి వ్యాసుడు బుద్ధిమంతుడైన ధృతరాష్ట్రుని వద్ద నుండి వెళ్ళిపోయాడు. ధృతరాష్ట్రుడు కూడా అది విని ధ్యానంలో మునిగిపోయాడు.
6.4.2
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा विनिःश्वस्य मुहुर्मुहुः ।
संजयं संशितात्मानमपृच्छद्रतर्षभ ॥ ६.४.२ ॥
అతడు కొంతసేపు ధ్యానించి, మళ్ళీ మళ్ళీ నిట్టూర్చి, తీక్ష్ణబుద్ధి గల సంజయుని “రథశ్రేష్ఠా” అని అడిగాడు.
6.4.3
संजयेमे महीपालाः शूरा युद्धाभिनन्दिनः ।
अन्योन्यमभिनिघ्नन्ति शस्त्रैरुच्चावचैरिह ॥ ६.४.३ ॥
సంజయా, యుద్ధాన్ని ఆనందించే ఈ శూర రాజులు ఇక్కడ వివిధ ఆయుధాలతో ఒకరినొకరు కొడుతున్నారు.
6.4.4
पार्थिवाः पृथिवीहेतोः समभित्यज्य जीवितम् ।
न वा शाम्यन्ति निघ्नन्तो वर्धयन्ति यमक्षयम् ॥ ६.४.४ ॥
భూమి కోసం రాజులు ప్రాణాలనే విడిచిపెట్టి కూడా కొడుతూ శాంతించరు; యమలోకాన్ని పెంచుతున్నారు.
6.4.5
भौममैश्वर्यमिच्छन्तो न मृष्यन्ते परस्परम् ।
मन्ये बहुगुणा भूमिस्तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ ६.४.५ ॥
భూమి ఐశ్వర్యాన్ని కోరుకుంటూ వారు ఒకరినొకరు సహించరు. భూమిలో అనేక గుణాలు ఉన్నాయని నేను భావిస్తాను; సంజయా, అది నాకు చెప్పు.
6.4.6
बहूनि च सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
कोट्यश्च लोकवीराणां समेताः कुरुजाङ्गले ॥ ६.४.६ ॥
లోక వీరుల అనేక వేలు, ప్రయుతాలు, అర్బుదాలు మరియు కోట్లు కురుజాంగలంలో సమావేశమయ్యారు.
6.4.7
देशानां च परीमाणं नगराणां च संजय ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन यत एते समागताः ॥ ६.४.७ ॥
సంజయా, దేశాల విస్తీర్ణాన్ని, నగరాల పరిమాణాన్ని యథార్థంగా వినాలనుకుంటున్నాను; వీరంతా ఎక్కడి నుండి సమావేశమయ్యారో.
6.4.8
दिव्यबुद्धिप्रदीपेन युक्तस्त्वं ज्ञानचक्षुषा ।
प्रभावात्तस्य विप्रर्षेर्व्यासस्यामिततेजसः ॥ ६.४.८ ॥
దివ్య బుద్ధి దీపంతో, జ్ఞాన నేత్రంతో నీవు కూడినవాడవు; అమిత తేజస్వి అయిన ఆ విప్రర్షి వ్యాసుని ప్రభావం వలన.
6.4.9
यथाप्रज्ञं महाप्राज्ञ भौमान्वक्ष्यामि ते गुणान् ।
शास्त्रचक्षुरवेक्षस्व नमस्ते भरतर्षभ ॥ ६.४.९ ॥
మహాప్రాజ్ఞా, నా బుద్ధికి తగినట్లు భూమి గుణాలను నీకు చెబుతాను; శాస్త్రమనే నేత్రంతో చూడు. భరత శ్రేష్ఠా, నీకు నమస్కారం.
6.4.10
द्विविधानीह भूतानि चराणि स्थावराणि च ।
त्रसानां त्रिविधा योनिरण्डस्वेदजरायुजाः ॥ ६.४.१० ॥
ఇక్కడ ప్రాణులు రెండు రకాలు: చరాలు, స్థావరాలు. త్రస ప్రాణుల యోనులు మూడు రకాలు: అండజ, స్వేదజ, జరాయుజ.
6.4.11
त्रसानां खलु सर्वेषां श्रेष्ठा राजञ्जरायुजाः ।
जरायुजानां प्रवरा मानवाः पशवश्च ये ॥ ६.४.११ ॥
రాజా, అన్ని త్రస ప్రాణులలో జరాయుజాలే శ్రేష్ఠులు; జరాయుజులలో మానవులు, పశువులు ప్రధానులు.
6.4.12
नानारूपधरा राजंस्तेषां भेदाश्चतुर्दश ।
वेदोक्ताः पृथिवीपाल येषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ ६.४.१२ ॥
రాజా, అనేక రూపాలు ధరించేవారికి పద్నాలుగు భేదాలు; వేదాలలో చెప్పబడినవి; భూపాలా, వీటిలో యజ్ఞాలు ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి.
6.4.13
ग्राम्याणां पुरुषाः श्रेष्ठाः सिंहाश्चारण्यवासिनाम् ।
सर्वेषामेव भूतानामन्योन्येनोपजीवनम् ॥ ६.४.१३ ॥
గ్రామవాసులలో మనుషులు శ్రేష్ఠులు, అరణ్యవాసులలో సింహాలు శ్రేష్ఠులు. సమస్త ప్రాణులు ఒకదానిపై మరొకటి ఆధారపడి జీవిస్తాయి.
6.4.14
उद्भिञ्जाः स्थावराः प्रोक्तास्तेषां पञ्चैव जातयः ।
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातयः ॥ ६.४.१४ ॥
ఉద్భిజ్జములు, స్థావరములు అని చెప్పబడతాయి; వాటికి ఐదు జాతులే ఉన్నాయి: వృక్షాలు, గుల్మాలు, లతలు, వల్లులు, త్వక్సారములు, తృణజాతులు.
6.4.15
तेषां विंशतिरेकोना महाभूतेषु पञ्चसु ।
चतुर्विशतिरुद्दिष्टा गायत्री लोकसंमता ॥ ६.४.१५ ॥
వాటిలో ఇరవై తొమ్మిది పంచమహాభూతాలలో ఉన్నాయి; ఇరవై నాలుగు గాయత్రిగా చెప్పబడినది, లోకంలో మన్నన పొందినది.
6.4.16
य एतां वेद गायत्रीं पुण्यां सर्वगुणान्विताम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ स लोके न प्रणश्यति ॥ ६.४.१६ ॥
ఈ పవిత్రమైన, సర్వగుణాన్వితమైన గాయత్రిని తత్త్వతః తెలిసినవాడు, భరతశ్రేష్ఠా, అతడు లోకంలో నశించడు.
6.4.17
अरण्यवासिनः सप्त सप्तैषां ग्रामवासिनः ।
सिंहा व्याघ्रा वराहाश्च महिषा वारणास्तथा ॥ ६.४.१७ ॥
అరణ్యవాసులు ఏడు, వారిలో గ్రామవాసులు ఏడు: సింహాలు, పులులు, పందులు, దున్నపోతులు, ఏనుగులు కూడా.
6.4.18
ऋक्षाश्च वानराश्चैव सप्तारण्याः स्मृता नृप ।
गौरजाविमनुष्याश्च अश्वाश्वतरगर्दभाः ॥ ६.४.१८ ॥
ఎలుగుబంట్లు, కోతులు కూడా — ఈ విధంగా ఏడు అరణ్యవాసులు స్మరింపబడ్డారు, ఓ రాజా. ఆవు, మేక, గొర్రె, మనిషి, గుర్రం, కంచరగాడిద, గాడిద కూడా.
6.4.19
एते ग्राम्याः समाख्याताः पशवः सप्त साधुभिः ।
एते वै पशवो राजन्ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ॥ ६.४.१९ ॥
ఇవే సాధువులచే చెప్పబడిన ఏడు గ్రామ్య పశువులు. ఓ రాజా, ఇవే గ్రామ్య మరియు ఆరణ్య పశువులు పద్నాలుగు.
6.4.20
भूमौ च जायते सर्वं भूमौ सर्वं विनश्यति ।
भूमिः प्रतिष्ठा भूतानां भूमिरेव सनातनम् ॥ ६.४.२० ॥
భూమిలోనే సమస్తమూ జన్మిస్తుంది; భూమిలోనే సమస్తమూ నశిస్తుంది. భూమి ప్రాణులకు ఆధారం; భూమియే సనాతనమైనది.
6.4.21
यस्य भूमिस्तस्य सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
तत्रातिगृद्धा राजानो विनिघ्नन्तीतरेतरम् ॥ ६.४.२१ ॥
ఎవరికి భూమి ఉందో, వారికి స్థావర జంగమ సమస్త జగత్తూ ఉంటుంది. దాని కోసం అత్యాశపరులైన రాజులు ఒకరినొకరు చంపుకుంటారు.