มหาภารตะ · อัธยายะ 6.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.4.1
एवमुक्त्वा ययौ व्यासो धृतराष्ट्रय धीमते ।
धृतराष्ट्रोऽपि तच्छ्रुत्वा ध्यानमेवान्वपद्यत ॥ ६.४.१ ॥
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ท่านวยาสก็จากไปจากพระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้มีปัญญา พระเจ้าธฤตราษฎร์ก็ได้ฟังเช่นนั้นแล้ว จึงเข้าสู่การทำสมาธิ
6.4.2
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा विनिःश्वस्य मुहुर्मुहुः ।
संजयं संशितात्मानमपृच्छद्रतर्षभ ॥ ६.४.२ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ทรงนิ่งคิดอยู่ครู่หนึ่งราวกับทรงตรึกตรอง แล้วทรงถอนพระทัยซ้ำแล้วซ้ำอีก จากนั้นตรัสถามสัญชัยผู้มีจิตเฉียบคมว่า "โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่สารถี..."
6.4.3
संजयेमे महीपालाः शूरा युद्धाभिनन्दिनः ।
अन्योन्यमभिनिघ्नन्ति शस्त्रैरुच्चावचैरिह ॥ ६.४.३ ॥
โอ้สัญชัย เหล่ากษัตริย์ผู้กล้าหาญ ผู้ยินดีในการรบเหล่านี้ กำลังฟาดฟันกันด้วยอาวุธนานาชนิดอยู่ที่นี่
6.4.4
पार्थिवाः पृथिवीहेतोः समभित्यज्य जीवितम् ।
न वा शाम्यन्ति निघ्नन्तो वर्धयन्ति यमक्षयम् ॥ ६.४.४ ॥
เพื่อแผ่นดิน เหล่ากษัตริย์ยอมสละชีวิต มิได้หยุดการฟาดฟัน และกำลังเพิ่มพูนอาณาจักรของพระยม
6.4.5
भौममैश्वर्यमिच्छन्तो न मृष्यन्ते परस्परम् ।
मन्ये बहुगुणा भूमिस्तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ ६.४.५ ॥
ปรารถนาความเป็นใหญ่เหนือแผ่นดิน จึงไม่อาจอดทนต่อกันและกันได้ เราเห็นว่าแผ่นดินนั้นมีคุณความดีมากมาย โอ้สัญชัย จงเล่าให้เราฟังถึงแผ่นดินนั้นเถิด
6.4.6
बहूनि च सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
कोट्यश्च लोकवीराणां समेताः कुरुजाङ्गले ॥ ६.४.६ ॥
มีนักรบแห่งโลกนับได้หลายพัน หลายแสน หลายล้าน และหลายสิบล้านคน มาประชุมกันอยู่ที่กุรุชางคละ
6.4.7
देशानां च परीमाणं नगराणां च संजय ।
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन यत एते समागताः ॥ ६.४.७ ॥
โอ้สัญชัย เราปรารถนาจะฟังโดยถ่องแท้ถึงขนาดของแว่นแคว้นและของนครทั้งหลาย ที่คนเหล่านี้มาประชุมกันจากที่นั้น
6.4.8
दिव्यबुद्धिप्रदीपेन युक्तस्त्वं ज्ञानचक्षुषा ।
प्रभावात्तस्य विप्रर्षेर्व्यासस्यामिततेजसः ॥ ६.४.८ ॥
ท่านได้รับดวงประทีปแห่งปัญญาอันเป็นทิพย์ และดวงตาแห่งความรู้ ด้วยอำนาจของวิปรฤษีผู้เป็นพราหมณ์ คือท่านวยาสผู้มีรัศมีหาที่สุดมิได้
6.4.9
यथाप्रज्ञं महाप्राज्ञ भौमान्वक्ष्यामि ते गुणान् ।
शास्त्रचक्षुरवेक्षस्व नमस्ते भरतर्षभ ॥ ६.४.९ ॥
โอ้ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ เราจะกล่าวคุณสมบัติของแผ่นดินแก่ท่านตามแต่ปัญญาของเราจะถึง จงพิจารณาด้วยดวงตาแห่งคัมภีร์ ข้าขอน้อมนมัสการท่าน โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรต
6.4.10
द्विविधानीह भूतानि चराणि स्थावराणि च ।
त्रसानां त्रिविधा योनिरण्डस्वेदजरायुजाः ॥ ६.४.१० ॥
ในโลกนี้สรรพสัตว์มีอยู่สองประเภท คือสัตว์ที่เคลื่อนที่ได้และสัตว์ที่เคลื่อนที่ไม่ได้ กำเนิดของสัตว์ที่เคลื่อนที่ได้มีสามอย่าง คือเกิดจากไข่ เกิดจากเหงื่อ และเกิดจากครรภ์
6.4.11
त्रसानां खलु सर्वेषां श्रेष्ठा राजञ्जरायुजाः ।
जरायुजानां प्रवरा मानवाः पशवश्च ये ॥ ६.४.११ ॥
โอ้พระราชา ในบรรดาสัตว์ที่เคลื่อนที่ได้ทั้งหมด สัตว์ที่เกิดจากครรภ์เป็นที่หนึ่งอย่างแน่นอน และในบรรดาสัตว์ที่เกิดจากครรภ์ มนุษย์และสัตว์เลี้ยงทั้งหลายเป็นเลิศ
6.4.12
नानारूपधरा राजंस्तेषां भेदाश्चतुर्दश ।
वेदोक्ताः पृथिवीपाल येषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ ६.४.१२ ॥
โอ้พระราชา สัตว์เหล่านั้นมีรูปร่างต่างๆ นานา มีการแบ่งออกเป็นสิบสี่ประเภท ตามที่กล่าวไว้ในพระเวท โอ้ผู้พิทักษ์แผ่นดิน ซึ่งการบูชายัญตั้งอยู่บนสัตว์เหล่านั้น
6.4.13
ग्राम्याणां पुरुषाः श्रेष्ठाः सिंहाश्चारण्यवासिनाम् ।
सर्वेषामेव भूतानामन्योन्येनोपजीवनम् ॥ ६.४.१३ ॥
ในบรรดาสัตว์บ้าน มนุษย์เป็นผู้ประเสริฐที่สุด และในบรรดาสัตว์ป่า สิงโตเป็นผู้ประเสริฐ สรรพสัตว์ทั้งหมดต่างอาศัยพึ่งพากันและกัน
6.4.14
उद्भिञ्जाः स्थावराः प्रोक्तास्तेषां पञ्चैव जातयः ।
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातयः ॥ ६.४.१४ ॥
สัตว์ที่งอกขึ้นจากแผ่นดินซึ่งไม่เคลื่อนที่ได้ ท่านกล่าวว่ามีอยู่ห้าชนิดเท่านั้น ได้แก่ ต้นไม้ พุ่มไม้ เถาวัลย์ ไม้เลื้อย ชนิดที่มีแก่นเป็นเปลือกไม้ และชนิดหญ้า
6.4.15
तेषां विंशतिरेकोना महाभूतेषु पञ्चसु ।
चतुर्विशतिरुद्दिष्टा गायत्री लोकसंमता ॥ ६.४.१५ ॥
ในจำนวนนั้น สิบเก้าอยู่ในมหาภูตทั้งห้า และยี่สิบสี่ได้รับการกล่าวว่าเป็นคายตรี ซึ่งโลกยอมรับ
6.4.16
य एतां वेद गायत्रीं पुण्यां सर्वगुणान्विताम् ।
तत्त्वेन भरतश्रेष्ठ स लोके न प्रणश्यति ॥ ६.४.१६ ॥
ผู้ใดรู้คายตรีอันศักดิ์สิทธิ์นี้โดยถ่องแท้ ซึ่งประกอบด้วยคุณความดีทั้งปวง โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรต ผู้นั้นย่อมไม่พินาศในโลก
6.4.17
अरण्यवासिनः सप्त सप्तैषां ग्रामवासिनः ।
सिंहा व्याघ्रा वराहाश्च महिषा वारणास्तथा ॥ ६.४.१७ ॥
มีสัตว์ป่าเจ็ดชนิด และในจำนวนนั้นมีสัตว์บ้านเจ็ดชนิด คือ สิงโต เสือ หมู ควาย และช้างด้วยเช่นกัน
6.4.18
ऋक्षाश्च वानराश्चैव सप्तारण्याः स्मृता नृप ।
गौरजाविमनुष्याश्च अश्वाश्वतरगर्दभाः ॥ ६.४.१८ ॥
หมีและลิงด้วยเช่นกัน สัตว์ป่าเจ็ดชนิดจึงถูกบันทึกไว้ โอ้พระราชา วัว แพะ แกะ มนุษย์ ม้า ลาที่เกิดจากม้ากับลา และลา
6.4.19
एते ग्राम्याः समाख्याताः पशवः सप्त साधुभिः ।
एते वै पशवो राजन्ग्राम्यारण्याश्चतुर्दश ॥ ६.४.१९ ॥
สัตว์เลี้ยงเจ็ดชนิดนี้ได้รับการประกาศโดยผู้รู้ทั้งหลาย โอ้พระราชา แท้จริงแล้วนี่คือสัตว์สิบสี่ชนิด ทั้งที่เป็นสัตว์บ้านและสัตว์ป่า
6.4.20
भूमौ च जायते सर्वं भूमौ सर्वं विनश्यति ।
भूमिः प्रतिष्ठा भूतानां भूमिरेव सनातनम् ॥ ६.४.२० ॥
ทุกสิ่งเกิดขึ้นจากแผ่นดิน และทุกสิ่งย่อมดับสูญลงในแผ่นดิน แผ่นดินเป็นที่ตั้งของสรรพสัตว์ แผ่นดินเท่านั้นที่เป็นนิรันดร์
6.4.21
यस्य भूमिस्तस्य सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ।
तत्रातिगृद्धा राजानो विनिघ्नन्तीतरेतरम् ॥ ६.४.२१ ॥
โลกทั้งสิ้น ทั้งที่ไม่เคลื่อนที่และเคลื่อนที่ได้ เป็นของผู้ที่ครอบครองแผ่นดินนั้น เพราะแผ่นดินนั้น บรรดากษัตริย์ผู้โลภมากจึงฆ่าฟันกันและกัน