మహాభారతం · అధ్యాయం 6.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.42.1
संन्यासत्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिपूदन ॥ ६.४२.१ ॥
ఓ మహాబాహూ, సంన్యాసం యొక్క తత్త్వాన్ని, హృషీకేశా, త్యాగం యొక్క తత్త్వాన్ని వేర్వేరుగా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను, కేశినిషూదనా.
6.42.2
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः ।
सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥ ६.४२.२ ॥
కామ్య కర్మలను విడిచిపెట్టడాన్ని జ్ఞానులు సంన్యాసం అని తెలుసుకుంటారు; సమస్త కర్మఫలాలను త్యజించడాన్ని వివేకులు త్యాగం అంటారు.
6.42.3
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥ ६.४२.३ ॥
కొందరు కర్మ దోషయుక్తమైనది కాబట్టి విడువదగినదని చెబుతారు; మరికొందరు యజ్ఞ, దాన, తపస్సు కర్మలు విడువరానివని అంటారు.
6.42.4
निश्चयं श्रृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।
त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः ॥ ६.४२.४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఈ త్యాగం గురించి నా నిశ్చయాన్ని వినుము. పురుషవ్యాఘ్రా, త్యాగం మూడు విధాలుగా చెప్పబడింది.
6.42.5
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।
यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥ ६.४२.५ ॥
యజ్ఞ, దాన, తపస్సు కర్మలు విడువరానివి, అవి తప్పక చేయదగినవి; యజ్ఞం, దానం, తపస్సే మనీషులను పవిత్రులుగా చేస్తాయి.
6.42.6
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।
कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥ ६.४२.६ ॥
పార్థా, ఈ కర్మలను కూడా ఆసక్తిని, ఫలాలను విడిచిపెట్టి చేయాలి; ఇదే నా నిశ్చయమైన ఉత్తమ అభిప్రాయం.
6.42.7
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।
मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥ ६.४२.७ ॥
కానీ నియతమైన కర్మను త్యజించడం తగదు. మోహం వల్ల దాని పరిత్యాగం తామసమని చెప్పబడింది.
6.42.8
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥ ६.४२.८ ॥
"ఇది దుఃఖకరం" అని భావించి శరీర కష్టభయంతో కర్మను త్యజించేవాడు రాజస త్యాగం చేసినవాడై త్యాగఫలాన్ని పొందడు.
6.42.9
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।
सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्विको मतः ॥ ६.४२.९ ॥
"ఇది చేయదగినది" అని భావించి నియతమైన కర్మను, ఆసక్తిని మరియు ఫలాన్ని త్యజించి చేస్తే, ఓ అర్జునా, అదే సాత్త్విక త్యాగమని భావించబడుతుంది.
6.42.10
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।
त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥ ६.४२.१० ॥
అశుభకర్మను ద్వేషించక, శుభకర్మకు అంటుకొనక ఉండేవాడు, సత్త్వగుణంతో నిండినవాడు, మేధావి, సందేహాలు ఛేదించినవాడు — అతడే త్యాగి.
6.42.11
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।
यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥ ६.४२.११ ॥
దేహధారికి కర్మలను పూర్తిగా త్యజించడం సాధ్యం కాదు; కానీ కర్మఫలాన్ని త్యజించేవాడే 'త్యాగి' అని చెప్పబడతాడు.
6.42.12
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।
भवत्यत्यागिनीं प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥ ६.४२.१२ ॥
కర్మఫలం మూడు విధాలు — అనిష్టం, ఇష్టం, మిశ్రమం. త్యాగం చేయనివారికి మరణం తర్వాత అది కలుగుతుంది; సన్న్యాసులకు ఎప్పుడూ కలగదు.
6.42.13
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।
साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणां ॥ ६.४२.१३ ॥
ఓ మహాబాహో! సాంఖ్యంలో, కృతాంతంలో చెప్పబడిన, సమస్త కర్మల సిద్ధికి గల ఈ ఐదు కారణాలను నా నుండి తెలుసుకో.
6.42.14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्केष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ ६.४२.१४ ॥
ఆధారం, కర్త, అనేక విధాలైన కరణాలు, వేర్వేరు చేష్టలు, ఇక్కడ ఐదవది దైవం.
6.42.15
शरीरवाङ्भनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥ ६.४२.१५ ॥
మనిషి శరీరం, వాక్కు, మనస్సు ద్వారా ఏ కర్మను ఆరంభిస్తాడో, అది న్యాయమైనదైనా అన్యాయమైనదైనా, ఈ ఐదూ దానికి కారణాలు.
6.42.16
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥ ६.४२.१६ ॥
ఇది ఇలా ఉండగా, తనను మాత్రమే కర్తగా చూసేవాడు, అపరిపక్వ బుద్ధి వల్ల ఆ దుర్మతి సత్యాన్ని చూడడు.
6.42.17
यस्य नाहंकृतो भवो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।
हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥ ६.४२.१७ ॥
ఎవని భావం అహంకారంతో కలిగి ఉండదో, ఎవని బుద్ధి అంటుకోదో, అతడు ఈ లోకాలను చంపినా చంపడు, బంధింపబడడు.
6.42.18
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।
करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ॥ ६.४२.१८ ॥
జ్ఞానం, జ్ఞేయం, జ్ఞాత — కర్మ ప్రేరణ త్రివిధం; కరణం, కర్మ, కర్త — కర్మసంగ్రహం త్రివిధం.
6.42.19
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।
प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥ ६.४२.१९ ॥
జ్ఞానం, కర్మ, కర్త కూడా గుణభేదం వల్ల మూడు విధాలుగానే చెప్పబడతాయి. గుణాల గణనలో వాటిని కూడా యథావిధిగా వినుము.
6.42.20
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्विकं ॥ ६.४२.२० ॥
దేనితో మనుషుడు సర్వభూతాలలో ఒకటైన అవ్యయమైన భావాన్ని చూస్తాడో, విభక్తాలలో అవిభక్తమైనదాన్ని — ఆ జ్ఞానాన్ని సాత్త్వికమని తెలుసుకో.
6.42.21
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् ।
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥ ६.४२.२१ ॥
ఏ జ్ఞానం సర్వభూతాలలో వివిధ రకాల నానా భావాలను వేరు వేరుగా తెలుసుకుంటుందో — ఆ జ్ఞానాన్ని రాజసమని తెలుసుకో.
6.42.22
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तासममुदाहृतम् ॥ ६.४२.२२ ॥
ఏ జ్ఞానం ఒకే కార్యంలో సంపూర్ణంగా అంటుకుని, హేతువు లేకుండా, తత్త్వార్థం లేకుండా, అల్పమై ఉంటుందో — అది తామసమని చెప్పబడింది.
6.42.23
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्विकमुच्यते ॥ ६.४२.२३ ॥
ఫలాన్ని కోరని వాడు, ఆసక్తి లేకుండా, రాగద్వేషాలు లేకుండా, నియతంగా చేసిన కర్మ సాత్త్వికమని చెప్పబడుతుంది.
6.42.24
यत्तु कामेप्सुना कर्म ताहङ्कारेण वा पुनः ।
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥ ६.४२.२४ ॥
కామాన్ని కోరేవాడు లేదా అహంకారంతో అధిక శ్రమతో చేసే కర్మ రాజసమని చెప్పబడింది.
6.42.25
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् ।
मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥ ६.४२.२५ ॥
పరిణామాన్ని, నాశనాన్ని, హింసను లెక్కచేయకుండా మోహంతో ప్రారంభించే కర్మ తామసమని చెప్పబడుతుంది.
6.42.26
मुक्तसङ्गोनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते ॥ ६.४२.२६ ॥
ఆసక్తి లేనివాడు, అహంకారం లేనివాడు, ధైర్యోత్సాహాలు కలవాడు, సిద్ధి అసిద్ధులలో మారని కర్త సాత్త్వికుడని చెప్పబడతాడు.
6.42.27
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥ ६.४२.२७ ॥
అనురాగి, కర్మఫలాన్ని కోరేవాడు, లోభి, హింసాస్వభావుడు, అశుచి, హర్షశోకాలతో కూడినవాడైన కర్త రాజసుడని చెప్పబడ్డాడు.
6.42.28
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैकृतिकोऽलसः ।
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥ ६.४२.२८ ॥
అయుక్తుడు, సామాన్యుడు, మొండివాడు, మోసగాడు, కపటి, సోమరి, విషాదగ్రస్తుడు, జాప్యం చేసేవాడైన కర్త తామసుడని చెప్పబడతాడు.
6.42.29
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं श्रृणु ।
प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनंजय ॥ ६.४२.२९ ॥
ధనంజయా, బుద్ధి మరియు ధృతి యొక్క గుణాల ప్రకారం త్రివిధ భేదాలను సంపూర్ణంగా, వేరువేరుగా చెప్పబోతున్నాను; వినుము.
6.42.30
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्विकी ॥ ६.४२.३० ॥
పార్థా, ప్రవృత్తి నివృత్తులను, కర్తవ్యాకర్తవ్యములను, భయాభయములను, బంధమోక్షములను ఏ బుద్ధి తెలుసుకుంటుందో అదే సాత్త్వికమైన బుద్ధి.
6.42.31
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।
अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥ ६.४२.३१ ॥
దేనివలన ధర్మాధర్మములను, కర్తవ్యాకర్తవ్యములను సరిగా తెలుసుకోలేకపోతారో, ఓ పార్థా, ఆ బుద్ధి రాజసికమైనది.
6.42.32
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता ।
सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥ ६.४२.३२ ॥
తమస్సుచే కప్పబడి, అధర్మాన్ని ధర్మమని భావించే, అన్ని విషయాలనూ తారుమారుగా చూసే బుద్ధి, ఓ పార్థా, అది తామసికమైనది.
6.42.33
धृत्या यया धारयते मनःप्रणेन्द्रियक्रियाः ।
योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्विकी ॥ ६.४२.३३ ॥
ఏ ధృతితో మనస్సు, ప్రాణం, ఇంద్రియ క్రియలను ధరింపజేస్తారో, అచంచలమైన యోగంతో, ఓ పార్థా, ఆ ధృతి సాత్త్వికమైనది.
6.42.34
यया तु धर्मकामार्धान्धृत्या धारयतेऽर्जुन ।
प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥ ६.४२.३४ ॥
ఏ ధృతితో ఆసక్తివలన ఫలాన్ని కోరుతూ ధర్మ-కామ-అర్థాలను ధరిస్తారో, ఓ అర్జునా, పార్థా, ఆ ధృతి రాజసికమైనది.
6.42.35
यथा स्वप्नं भयं शोकं विषादं भदेमेव च ।
न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥ ६.४२.३५ ॥
ఏ ధృతితో దుర్బుద్ధి గలవాడు నిద్ర, భయం, శోకం, విషాదం, మదాన్ని విడిచిపెట్టడో, ఓ పార్థా, ఆ ధృతి తామసికమైనది.
6.42.36
सुखं त्विदानीं त्रिविधं श्रुणु मे भारतर्षभ ।
अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥ ६.४२.३६ ॥
ఇప్పుడు, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, మూడు రకాల సుఖాన్ని నా నుండి వినుము; అభ్యాసం వలన దేనిలో రమించి దుఃఖాంతాన్ని పొందుతాడో అది.
6.42.37
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् ।
तत्सुखं सात्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम् ॥ ६.४२.३७ ॥
ఏది మొదట విషంలా, పరిణామంలో అమృతంలా ఉంటుందో, ఆ సుఖాన్ని సాత్వికమని చెబుతారు; అది ఆత్మబుద్ధి ప్రసాదం నుండి పుడుతుంది.
6.42.38
विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपभम् ।
परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥ ६.४२.३८ ॥
ఇంద్రియాలు విషయాలతో కలవడం వల్ల ఏ సుఖం మొదట అమృతంలా, పరిణామంలో విషంలా ఉంటుందో, ఆ సుఖాన్ని రాజసమని స్మరిస్తారు.
6.42.39
यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।
निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्ताभसमुदाहृतम् ॥ ६.४२.३९ ॥
ఏ సుఖం మొదట్లోనూ, తరువాతా ఆత్మను మోహింపజేస్తుందో, నిద్ర, బద్ధకం, ప్రమాదం నుండి పుట్టే ఆ సుఖాన్ని తామసమని చెబుతారు.
6.42.40
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।
सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेमिः स्यात्रिभिर्गुणैः ॥ ६.४२.४० ॥
భూమిపైగానీ, స్వర్గంలోగానీ, దేవతల మధ్యగానీ, ప్రకృతి నుండి పుట్టిన ఈ మూడు గుణాల నుండి విముక్తమైన సత్త్వం లేదు.
6.42.41
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप ।
कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥ ६.४२.४१ ॥
పరంతపా, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రుల కర్మలు వారి స్వభావం నుండి పుట్టిన గుణాల ప్రకారం విభజించబడ్డాయి.
6.42.42
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥ ६.४२.४२ ॥
శమం, దమం, తపస్సు, శౌచం, క్షాంతి, ఆర్జవం, జ్ఞానం, విజ్ఞానం, ఆస్తిక్యం—ఇవి బ్రాహ్మణుని కర్మలు; అవి అతని స్వభావం నుండి పుడతాయి.
6.42.43
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।
दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥ ६.४२.४३ ॥
శౌర్యం, తేజస్సు, ధైర్యం, నైపుణ్యం, యుద్ధంలో వెనుతిరగకపోవడం, దానం, ప్రభుత్వ భావం — ఇవి స్వభావజనితమైన క్షత్రియ కర్మ.
6.42.44
कृषिगोरक्ष्यरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ।
परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥ ६.४२.४४ ॥
వ్యవసాయం, గోరక్షణ, వైశ్య కర్మ — ఇవి స్వభావజనితమైన కర్మలు; సేవారూప కర్మ కూడా శూద్రునికి స్వభావజనితమే.
6.42.45
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः ।
स्वकर्मनिरत्तः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥ ६.४२.४५ ॥
తన తన కర్మలో నిమగ్నమైన మనుషుడు సిద్ధిని పొందుతాడు. స్వకర్మలో నిరతుడైనవాడు ఎలా సిద్ధిని పొందుతాడో వినుము.
6.42.46
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां योन सर्वमिदं ततम् ।
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवःक ॥ ६.४२.४६ ॥
ఎవరినుండి ప్రాణుల ప్రవృత్తి కలుగుతుందో, ఎవరిచేత ఇదంతా వ్యాపించి ఉన్నదో, ఆయనను స్వకర్మతో పూజించి మనుషుడు సిద్ధిని పొందుతాడు.
6.42.47
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्विषम् ॥ ६.४२.४७ ॥
తన ధర్మం లోపభూయిష్టమైనా, పరధర్మాన్ని బాగా ఆచరించడం కంటే శ్రేష్ఠం. స్వభావానికి నియతమైన కర్మను చేసేవాడు పాపాన్ని పొందడు.
6.42.48
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।
सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥ ६.४२.४८ ॥
ఓ కౌంతేయా! సహజ కర్మ దోషయుక్తమైనా విడిచిపెట్టరాదు; ఎందుకంటే అన్ని ప్రయత్నాలూ దోషంతో చుట్టబడి ఉంటాయి, అగ్ని పొగతో కప్పబడినట్లు.
6.42.49
असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।
नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ॥ ६.४२.४९ ॥
ఎక్కడైనా అనాసక్త బుద్ధి కలవాడు, ఆత్మను జయించినవాడు, కోరికలు లేనివాడు సంన్యాసం ద్వారా నైష్కర్మ్య పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు.
6.42.50
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाऽऽप्नेति निबोध मे ।
समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥ ६.४२.५० ॥
సిద్ధిని పొందినవాడు బ్రహ్మను ఎలా చేరుకుంటాడో, కౌంతేయా, నా నుండి సంక్షిప్తంగా తెలుసుకో. ఇదే జ్ఞానం యొక్క పరమ నిష్ఠ.
6.42.51
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च ।
शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥ ६.४२.५१ ॥
విశుద్ధ బుద్ధితో కూడినవాడై, ధైర్యంతో ఆత్మను నియమించి, శబ్దాది విషయాలను త్యజించి, రాగద్వేషాలను విసర్జించి,
6.42.52
विविक्तसेवी लध्वाशी यतकाक्कायमानसः ।
ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ ६.४२.५२ ॥
ఏకాంతంలో నివసించువాడు, తక్కువ భుజించువాడు, వాక్కు, దేహం, మనస్సులను నియమించినవాడు, ధ్యానయోగంలో నిమగ్నుడు, నిత్యం వైరాగ్యాన్ని ఆశ్రయించినవాడు,
6.42.53
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।
विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ ६.४२.५३ ॥
అహంకారం, బలం, గర్వం, కామం, క్రోధం, పరిగ్రహాన్ని విడిచి, మమకారరహితుడై, శాంతుడై బ్రహ్మభావానికి అర్హుడవుతాడు.
6.42.54
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचतिक न काङ्क्षति ।
समः सर्वेषु भूतेषु मद्तभक्तिं लभते पराम् ॥ ६.४२.५४ ॥
బ్రహ్మభూతుడై, ప్రసన్నాత్ముడైనవాడు శోకించడు, కాంక్షించడు. సర్వప్రాణులపట్ల సమభావంతో ఉండి, నాపై పరమ భక్తిని పొందుతాడు.
6.42.55
भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।
ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ॥ ६.४२.५५ ॥
భక్తితో నేను ఎంతటివాడినో, నిజంగా ఏమిటో అతడు తెలుసుకుంటాడు. తరువాత నన్ను యథార్థంగా తెలిసికొని వెంటనే అతడు నాలో ప్రవేశిస్తాడు.
6.42.56
सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।
मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ ६.४२.५६ ॥
ఎల్లప్పుడూ అన్ని కర్మలు చేస్తున్నప్పటికీ, నన్ను ఆశ్రయించినవాడు నా అనుగ్రహం వల్ల శాశ్వతమైన, నాశరహితమైన స్థితిని పొందుతాడు.
6.42.57
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।
बुद्धियोगमपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ॥ ६.४२.५७ ॥
మనసుతో అన్ని కర్మలను నాకు సమర్పించి, నన్నే పరమ లక్ష్యంగా చేసుకొని, బుద్ధియోగాన్ని ఆశ్రయించి, ఎల్లప్పుడూ నాపైనే చిత్తం నిలిపి ఉండు.
6.42.58
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।
अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ॥ ६.४२.५८ ॥
నాపైనే చిత్తం నిలిపితే నా అనుగ్రహంతో అన్ని కష్టాలను దాటుతావు. కాని అహంకారంతో నువ్వు వినకపోతే నశిస్తావు.
6.42.59
यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।
मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥ ६.४२.५९ ॥
అహంకారాన్ని ఆశ్రయించి 'నేను యుద్ధం చేయను' అని నీవు అనుకుంటే, నీ ఈ నిశ్చయం మిథ్య; నీ స్వభావమే నిన్ను నియోగిస్తుంది.
6.42.60
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।
कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत् ॥ ६.४२.६० ॥
కౌంతేయా, నీ స్వభావం వల్ల పుట్టిన నీ స్వకర్మతో బంధింపబడి, మోహం వల్ల ఏదైతే చేయ ఇష్టపడవో, అది కూడా అవశుడవై చేస్తావు.
6.42.61
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।
भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥ ६.४२.६१ ॥
అర్జునా, ఈశ్వరుడు సర్వ ప్రాణుల హృదయ ప్రదేశంలో ఉన్నాడు; మాయచేత యంత్రారూఢమైన సర్వ ప్రాణులను త్రిప్పుతున్నాడు.
6.42.62
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।
तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतं ॥ ६.४२.६२ ॥
భారతా, అతనినే సర్వభావంతో శరణు పొందు; అతని అనుగ్రహంచేత పరమ శాంతిని శాశ్వత స్థానాన్ని పొందుతావు.
6.42.63
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया ।
विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ॥ ६.४२.६३ ॥
ఈ విధంగా నేను నీకు రహస్యం కంటే మరింత రహస్యమైన జ్ఞానాన్ని చెప్పాను; దీనిని పూర్తిగా విచారించి నీకు ఇష్టమైనట్లు చెయ్యి.
6.42.64
सर्वगुह्यतमं भूयः श्रृणु मे परमं वचः ।
इष्टेऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ॥ ६.४२.६४ ॥
సర్వ రహస్యాలలో అత్యంత రహస్యమైన నా పరమ వచనాన్ని మళ్లీ విను; నీవు నాకు ఎంతో ప్రియుడవు, కాబట్టి నీకు హితమైనది చెబుతాను.
6.42.65
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।
मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥ ६.४२.६५ ॥
నాపై మనసు ఉంచు, నా భక్తుడవు అవు, నన్ను పూజించు, నాకు నమస్కరించు; నీవు నన్నే పొందుతావు, ఇది నిజం; నేను ప్రతిజ్ఞ చేస్తున్నాను, నీవు నాకు ప్రియుడవు.
6.42.66
सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।
अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥ ६.४२.६६ ॥
అన్ని ధర్మాలను విడిచి, కేవలం నన్నే శరణు పొందు; నేను నిన్ను సర్వ పాపాల నుండి విడిపిస్తాను; శోకించకు.
6.42.67
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।
न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ॥ ६.४२.६७ ॥
తపస్సు చేయనివాడికి, భక్తి లేనివాడికి, వినడానికి ఇష్టపడనివాడికి, నన్ను నిందించేవాడికి ఇది ఎప్పటికీ చెప్పకూడదు.
6.42.68
य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।
भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥ ६.४२.६८ ॥
నా భక్తుల మధ్య ఈ పరమ రహస్యాన్ని బోధించి, నాపై పరమ భక్తిని కలిగినవాడు సందేహం లేకుండా నన్నే చేరుకుంటాడు.
6.42.69
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।
भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ॥ ६.४२.६९ ॥
మనుష్యులలో అతనికంటే నాకు ఎక్కువ ప్రియం చేసేవాడు ఎవడూ ఉండడు; భూమిపై అతనికంటే ప్రియమైనవాడు నాకు మరొకడు ఉండడు.
6.42.70
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।
ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ॥ ६.४२.७० ॥
మన ఈ ధర్మసంవాదాన్ని ఎవరు అధ్యయనం చేస్తారో, వారి జ్ఞానయజ్ఞం ద్వారా నేను పూజింపబడతానని నా అభిప్రాయం.
6.42.71
श्रद्धावाननसूयश्च श्रृणुयादपि यो नरः ।
सोपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणां ॥ ६.४२.७१ ॥
శ్రద్ధగలవాడై, అసూయ లేకుండా దీనిని వినే మనుష్యుడు కూడా ముక్తుడై పుణ్యకర్మల శుభలోకాలను పొందుతాడు.
6.42.72
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।
कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनंजय ॥ ६.४२.७२ ॥
పార్థా, ఇది నీవు ఏకాగ్రమైన మనసుతో విన్నావా? ధనంజయా, నీ అజ్ఞానవశమైన మోహం నశించిందా?
6.42.73
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत ।
स्थितोऽस्मि गतसंदेहः करिष्ये वचनं तव ॥ ६.४२.७३ ॥
అచ్యుతా! నీ అనుగ్రహం వల్ల నా మోహం నశించి స్మృతి తిరిగి లభించింది. సందేహం తొలగి స్థిరంగా ఉన్నాను; నీ మాట ప్రకారం చేస్తాను.
6.42.74
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।
संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ ६.४२.७४ ॥
ఇలా వాసుదేవుడు, మహాత్ముడైన పార్థుడి మధ్య జరిగిన ఈ అద్భుతమైన, రోమాంచకరమైన సంవాదాన్ని నేను విన్నాను.
6.42.75
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् ।
योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम् ॥ ६.४२.७५ ॥
వ్యాసుని అనుగ్రహం వల్ల, యోగేశ్వరుడైన కృష్ణుడు స్వయంగా ప్రత్యక్షంగా చెప్పిన ఈ పరమ రహస్య యోగాన్ని నేను విన్నాను.
6.42.76
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।
केशवार्जुवयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥ ६.४२.७६ ॥
ఓ రాజా! కేశవుడు, అర్జునుల మధ్య జరిగిన ఈ అద్భుత, పవిత్ర సంవాదాన్ని మళ్లీ మళ్లీ స్మరించుకుంటూ నేను ఆనందిస్తున్నాను.
6.42.77
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।
विस्मयो मे महान्राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ॥ ६.४२.७७ ॥
ఓ రాజా! హరి యొక్క ఆ అతి అద్భుత రూపాన్ని మళ్లీ మళ్లీ స్మరించుకుంటూ నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యం కలుగుతోంది; నేను మళ్లీ మళ్లీ ఆనందిస్తున్నాను.
6.42.78
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ ६.४२.७८ ॥
యోగేశ్వరుడైన కృష్ణుడు ఎక్కడ ఉంటాడో, ధనుర్ధారి పార్థుడు ఎక్కడ ఉంటాడో, అక్కడే శ్రీ, విజయం, ఐశ్వర్యం, స్థిరమైన నీతి ఉంటాయని నా అభిప్రాయం.