മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.42
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.42.1
संन्यासत्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिपूदन ॥ ६.४२.१ ॥
മഹാബാഹോ, സംന്യാസത്തിന്റെ തത്ത്വവും, ഹൃഷീകേശാ, ത്യാഗത്തിന്റെ തത്ത്വവും വേർതിരിച്ച് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, കേശിനിഷൂദനാ.
6.42.2
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः ।
सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥ ६.४२.२ ॥
കാമ്യകർമ്മങ്ങളുടെ ഉപേക്ഷയെ കവികൾ സംന്യാസം എന്നറിയുന്നു; സകലകർമ്മഫലത്യാഗത്തെ വിചക്ഷണർ ത്യാഗം എന്നു പറയുന്നു.
6.42.3
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥ ६.४२.३ ॥
ചില മനീഷികൾ കർമ്മം ദോഷയുക്തമായതിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതാണെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റു ചിലർ യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ് എന്ന കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കരുതെന്നും പറയുന്നു.
6.42.4
निश्चयं श्रृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।
त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः संप्रकीर्तितः ॥ ६.४२.४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ത്യാഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എന്റെ നിശ്ചയം കേൾക്കൂ. പുരുഷവ്യാഘ്രാ, ത്യാഗം മൂന്നു വിധമാണെന്ന് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
6.42.5
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।
यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥ ६.४२.५ ॥
യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ് എന്ന കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതല്ല, അവ ചെയ്യേണ്ടതുതന്നെയാണ്; യജ്ഞവും ദാനവും തപസ്സും തന്നെയാണ് മനീഷികളെ പവിത്രരാക്കുന്നത്.
6.42.6
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।
कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥ ६.४२.६ ॥
പാർത്ഥാ, ഈ കർമ്മങ്ങളും ആസക്തിയും ഫലങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ചെയ്യേണ്ടവയാണ് എന്നതാണ് എന്റെ നിശ്ചിതവും ഉത്തമവുമായ അഭിപ്രായം.
6.42.7
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।
मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥ ६.४२.७ ॥
എന്നാൽ നിയതമായ കർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല. മോഹത്താൽ അതു ത്യജിക്കുന്നത് താമസമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
6.42.8
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥ ६.४२.८ ॥
"ഇത് ദുഃഖകരം" എന്നു കരുതി ശരീരക്ലേശഭയത്താൽ കർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ രാജസത്യാഗം ചെയ്തവനായി ത്യാഗഫലം നേടുന്നില്ല.
6.42.9
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।
सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्विको मतः ॥ ६.४२.९ ॥
"ഇത് ചെയ്യേണ്ടതാണ്" എന്നു കരുതി നിയതമായ കർമ്മം, സംഗവും ഫലവും ഉപേക്ഷിച്ചു ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, അർജുനാ, അതുതന്നെ സാത്ത്വികത്യാഗമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
6.42.10
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।
त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥ ६.४२.१० ॥
അശുഭകർമ്മത്തെ വെറുക്കാതെയും ശുഭകർമ്മത്തിൽ ആസക്തനാകാതെയും ഇരിക്കുന്നവൻ, സത്ത്വത്താൽ നിറഞ്ഞ, ബുദ്ധിമാനായ, സംശയം ഛേദിക്കപ്പെട്ടവനായ അവനാണ് ത്യാഗി.
6.42.11
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।
यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥ ६.४२.११ ॥
ദേഹധാരിക്ക് കർമ്മങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് സാധ്യമല്ല; എന്നാൽ കർമ്മഫലം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനെയാണ് ത്യാഗി എന്നു പറയുന്നത്.
6.42.12
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।
भवत्यत्यागिनीं प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥ ६.४२.१२ ॥
കർമ്മഫലം മൂന്നുവിധം — അനിഷ്ടം, ഇഷ്ടം, മിശ്രം. ത്യാഗം ചെയ്യാത്തവനു മരണാനന്തരം അതു ലഭിക്കുന്നു; സന്ന്യാസികൾക്ക് ഒരിക്കലും ലഭിക്കുന്നില്ല.
6.42.13
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।
साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणां ॥ ६.४२.१३ ॥
ഹേ മഹാബാഹോ! സാംഖ്യത്തിലും കൃതാന്തത്തിലും പറഞ്ഞിട്ടുള്ള, സകല കർമ്മസിദ്ധിക്കുള്ള ഈ അഞ്ചു കാരണങ്ങൾ എന്നിൽനിന്ന് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക.
6.42.14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्केष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ ६.४२.१४ ॥
അധിഷ്ഠാനം, കർത്താവ്, പലവിധമായ കരണങ്ങൾ, വ്യത്യസ്തമായ ചേഷ്ടകൾ, ഇവിടെ അഞ്ചാമത്തേത് ദൈവം.
6.42.15
शरीरवाङ्भनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥ ६.४२.१५ ॥
മനുഷ്യൻ ശരീരത്താലും വാക്കിനാലും മനസ്സിനാലും ഏതൊരു കർമ്മം ആരംഭിക്കുന്നുവോ, അത് ന്യായമായാലും അന്യായമായാലും, ഈ അഞ്ചും അതിന്റെ കാരണങ്ങളാണ്.
6.42.16
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥ ६.४२.१६ ॥
ഇങ്ങനെയിരിക്കെ, തന്നെത്തന്നെ മാത്രം കർത്താവായി കാണുന്നവൻ, അപക്വബുദ്ധികൊണ്ട്, ആ ദുർമ്മതി സത്യം കാണുന്നില്ല.
6.42.17
यस्य नाहंकृतो भवो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।
हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥ ६.४२.१७ ॥
ആർക്ക് അഹങ്കാരത്തിൽനിന്ന് ഭാവം ഉണ്ടാകുന്നില്ലയോ, ആരുടെ ബുദ്ധി ലിപ്തമാകുന്നില്ലയോ, അവൻ ഈ ലോകങ്ങളെ കൊന്നാലും കൊല്ലുന്നില്ല; ബന്ധിതനാകുന്നുമില്ല.
6.42.18
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।
करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ॥ ६.४२.१८ ॥
ജ്ഞാനം, ജ്ഞേയം, ജ്ഞാതാവ് — കർമ്മപ്രേരണ ത്രിവിധം; കരണം, കർമ്മം, കർത്താവ് — കർമ്മസംഗ്രഹവും ത്രിവിധം.
6.42.19
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।
प्रोच्यते गुणसंख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥ ६.४२.१९ ॥
ജ്ഞാനം, കർമ്മം, കർത്താവ് എന്നിവയും ഗുണഭേദമനുസരിച്ച് മൂന്നുവിധമായിത്തന്നെ പറയപ്പെടുന്നു. ഗുണസംഖ്യാനത്തിൽ അവയെയും യഥാവിധി കേൾക്കുക.
6.42.20
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्विकं ॥ ६.४२.२० ॥
ഏതിനാൽ ഒരുവൻ സർവഭൂതങ്ങളിലും ഒന്നായ അവ്യയഭാവത്തെ കാണുന്നുവോ, വിഭക്തങ്ങളിൽ അവിഭക്തമായതിനെ — ആ ജ്ഞാനത്തെ സാത്വികമെന്ന് അറിയുക.
6.42.21
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् ।
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥ ६.४२.२१ ॥
ഏത് ജ്ഞാനം സർവഭൂതങ്ങളിലും വിവിധങ്ങളായ നാനാഭാവങ്ങളെ വേർതിരിച്ചറിയുന്നുവോ — ആ ജ്ഞാനത്തെ രാജസമെന്ന് അറിയുക.
6.42.22
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तासममुदाहृतम् ॥ ६.४२.२२ ॥
ഏത് ജ്ഞാനം ഒരേ കർമ്മത്തിൽ പൂർണ്ണമായി പറ്റിനിൽക്കുന്നു, കാരണമില്ലാതെ, തത്ത്വാർത്ഥമില്ലാതെ, അല്പമായിരിക്കുന്നുവോ — അത് താമസമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
6.42.23
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्विकमुच्यते ॥ ६.४२.२३ ॥
ഫലം ആഗ്രഹിക്കാത്തവൻ, സംഗമില്ലാതെ, രാഗദ്വേഷമില്ലാതെ, നിയതമായി ചെയ്യുന്ന കർമ്മം സാത്വികമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
6.42.24
यत्तु कामेप्सुना कर्म ताहङ्कारेण वा पुनः ।
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥ ६.४२.२४ ॥
കാമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനാലോ അഹങ്കാരത്താലോ വളരെ പ്രയാസത്തോടെ ചെയ്യുന്ന കർമ്മം രാജസമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
6.42.25
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् ।
मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥ ६.४२.२५ ॥
ഫലവും നാശവും ഹിംസയും ഗണിക്കാതെ മോഹത്താൽ ആരംഭിക്കുന്ന കർമ്മം താമസമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
6.42.26
मुक्तसङ्गोनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्विक उच्यते ॥ ६.४२.२६ ॥
ആസക്തിയില്ലാത്തവനും അഹങ്കാരമില്ലാത്തവനും ധൈര്യോത്സാഹങ്ങളുള്ളവനും വിജയപരാജയങ്ങളിൽ മാറ്റമില്ലാത്തവനുമായ കർത്താവ് സാത്വികനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
6.42.27
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥ ६.४२.२७ ॥
ആസക്തിയുള്ളവനും കർമ്മഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ലോഭിയും ഹിംസാസ്വഭാവിയും അശുദ്ധനും സന്തോഷദുഃഖങ്ങളിൽ മുഴുകിയവനുമായ കർത്താവ് രാജസനെന്ന് പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.
6.42.28
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैकृतिकोऽलसः ।
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥ ६.४२.२८ ॥
അയുക്തനും സാധാരണക്കാരനും ദുശ്ശാഠ്യക്കാരനും വഞ്ചകനും കൗശലക്കാരനും അലസനും വിഷാദിയും കാലതാമസം വരുത്തുന്നവനുമായ കർത്താവ് താമസനെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
6.42.29
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं श्रृणु ।
प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनंजय ॥ ६.४२.२९ ॥
ധനഞ്ജയാ, ബുദ്ധിയുടെയും ധൃതിയുടെയും ഗുണഭേദങ്ങൾ മൂന്നുവിധമാണ്; അവ പൂർണ്ണമായും വേറിട്ടും ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കുക.
6.42.30
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्विकी ॥ ६.४२.३० ॥
പാർത്ഥാ, പ്രവൃത്തിയും നിവൃത്തിയും, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും, ഭയവും അഭയവും, ബന്ധവും മോക്ഷവും ഏത് ബുദ്ധി അറിയുന്നുവോ അത് സാത്വികമായ ബുദ്ധിയാണ്.
6.42.31
यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च ।
अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥ ६.४२.३१ ॥
ഏത് ബുദ്ധികൊണ്ട് ധർമ്മത്തെയും അധർമ്മത്തെയും, ചെയ്യേണ്ടതിനെയും ചെയ്യരുതാത്തതിനെയും ശരിയായി അറിയുന്നില്ലയോ, ഹേ പാർത്ഥാ, ആ ബുദ്ധി രാജസമാണ്.
6.42.32
अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसाऽऽवृता ।
सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥ ६.४२.३२ ॥
തമസ്സിനാൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ട്, അധർമ്മത്തെ ധർമ്മമെന്നു കരുതുന്ന, എല്ലാ കാര്യങ്ങളെയും വിപരീതമായി കാണുന്ന ബുദ്ധി, ഹേ പാർത്ഥാ, അത് താമസമാണ്.
6.42.33
धृत्या यया धारयते मनःप्रणेन्द्रियक्रियाः ।
योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्विकी ॥ ६.४२.३३ ॥
ഏത് ധൃതികൊണ്ട് മനസ്സിന്റെയും പ്രാണന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും പ്രവൃത്തികൾ ധരിക്കപ്പെടുന്നുവോ, ചഞ്ചലമല്ലാത്ത യോഗത്താൽ, ഹേ പാർത്ഥാ, ആ ധൃതി സാത്വികമാണ്.
6.42.34
यया तु धर्मकामार्धान्धृत्या धारयतेऽर्जुन ।
प्रसङ्गेन फलाकाङ्क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥ ६.४२.३४ ॥
ഏത് ധൃതികൊണ്ട് ആസക്തിയാൽ ഫലം കാംക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയെ ധരിക്കുന്നുവോ, ഹേ അർജുനാ, പാർത്ഥാ, ആ ധൃതി രാജസമാണ്.
6.42.35
यथा स्वप्नं भयं शोकं विषादं भदेमेव च ।
न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥ ६.४२.३५ ॥
ഏത് ധൃതികൊണ്ട് ദുർബുദ്ധി ഉറക്കം, ഭയം, ശോകം, വിഷാദം, മദം എന്നിവയെ വിടുന്നില്ലയോ, ഹേ പാർത്ഥാ, ആ ധൃതി താമസമാണ്.
6.42.36
सुखं त्विदानीं त्रिविधं श्रुणु मे भारतर्षभ ।
अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥ ६.४२.३६ ॥
ഇപ്പോൾ, ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, മൂന്നുവിധം സുഖത്തെ എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക; അഭ്യാസത്താൽ ആരതി നേടി ദുഃഖാന്തം പ്രാപിക്കുന്നതിനെ.
6.42.37
यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् ।
तत्सुखं सात्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम् ॥ ६.४२.३७ ॥
ആദ്യം വിഷംപോലെയും പരിണാമത്തിൽ അമൃതംപോലെയും ഇരിക്കുന്നതാണ് സാത്വികസുഖം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അത് ആത്മബുദ്ധിയുടെ പ്രസാദത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു.
6.42.38
विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपभम् ।
परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥ ६.४२.३८ ॥
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിഷയങ്ങളുമായി ചേരുന്നതിനാൽ ആദ്യം അമൃതംപോലെയും പരിണാമത്തിൽ വിഷംപോലെയും ഉള്ള സുഖം രാജസം എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
6.42.39
यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः ।
निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्ताभसमुदाहृतम् ॥ ६.४२.३९ ॥
ആദ്യത്തിലും അനുബന്ധത്തിലും ആത്മാവിനെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന സുഖം, ഉറക്കം, അലസത, അശ്രദ്ധ എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നത്, അത് താമസം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
6.42.40
न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः ।
सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेमिः स्यात्रिभिर्गुणैः ॥ ६.४२.४० ॥
ഭൂമിയിലോ സ്വർഗ്ഗത്തിലോ ദേവന്മാരിലോ പ്രകൃതിജങ്ങളായ ഈ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമായ ഒരു സത്ത്വവുമില്ല.
6.42.41
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परंतप ।
कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥ ६.४२.४१ ॥
പരന്തപാ, ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ എന്നിവരുടെ കർമ്മങ്ങൾ അവരുടെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഗുണങ്ങളാൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
6.42.42
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥ ६.४२.४२ ॥
ശമം, ദമം, തപസ്സ്, ശൗചം, ക്ഷമ, ആർജ്ജവം, ജ്ഞാനം, വിജ്ഞാനം, ആസ്തിക്യം—ഇവ ബ്രാഹ്മണന്റെ കർമ്മങ്ങളാണ്; അവ അവന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്നു.
6.42.43
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।
दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥ ६.४२.४३ ॥
ശൗര്യം, തേജസ്സ്, ധൃതി, ദാക്ഷ്യം, യുദ്ധത്തിൽ പിന്തിരിയാതിരിക്കൽ, ദാനം, ഈശ്വരഭാവം — ഇവ സ്വഭാവത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന ക്ഷാത്രകർമ്മം.
6.42.44
कृषिगोरक्ष्यरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ।
परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥ ६.४२.४४ ॥
കൃഷി, ഗോരക്ഷ, വൈശ്യകർമ്മം — ഇവ സ്വഭാവത്തിൽനിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നു; സേവാരൂപമായ കർമ്മവും ശൂദ്രന്റെ സ്വഭാവജമാണ്.
6.42.45
स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः ।
स्वकर्मनिरत्तः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥ ६.४२.४५ ॥
സ്വകർമ്മങ്ങളിൽ മുഴുകുന്ന മനുഷ്യൻ സിദ്ധി നേടുന്നു. സ്വകർമ്മനിരതൻ എങ്ങനെ സിദ്ധി നേടുന്നു എന്നു കേൾക്കുക.
6.42.46
यतः प्रवृत्तिर्भूतानां योन सर्वमिदं ततम् ।
स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवःक ॥ ६.४२.४६ ॥
ആരിൽനിന്നു ഭൂതങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തി ഉണ്ടാകുന്നുവോ, ആരാൽ ഇതെല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നുവോ, അവനെ സ്വകർമ്മത്താൽ പൂജിച്ച് മനുഷ്യൻ സിദ്ധി നേടുന്നു.
6.42.47
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्विषम् ॥ ६.४२.४७ ॥
സ്വധർമ്മം കുറവുള്ളതായാലും പരധർമ്മം നന്നായി അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമാണ്. സ്വഭാവനിയതമായ കർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ പാപം നേടുന്നില്ല.
6.42.48
सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् ।
सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥ ६.४२.४८ ॥
കൗന്തേയാ! സഹജകർമ്മം ദോഷമുള്ളതായാലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്; കാരണം എല്ലാ ആരംഭങ്ങളും ദോഷത്താൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, തീ പുകയാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ.
6.42.49
असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः ।
नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ॥ ६.४२.४९ ॥
എല്ലായിടത്തും ആസക്തിയില്ലാത്ത ബുദ്ധിയും ജിതാത്മാവും ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനുമായവൻ സന്ന്യാസത്താൽ നൈഷ്കർമ്യത്തിന്റെ പരമസിദ്ധി നേടുന്നു.
6.42.50
सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाऽऽप्नेति निबोध मे ।
समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥ ६.४२.५० ॥
സിദ്ധി നേടിയവൻ ബ്രഹ്മത്തെ എങ്ങനെ പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് എന്നിൽ നിന്ന് സംക്ഷേപത്തിൽ അറിയുക, കൗന്തേയാ. ഇതാണ് ജ്ഞാനത്തിന്റെ പരമനിഷ്ഠ.
6.42.51
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्याऽऽत्मानं नियम्य च ।
शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥ ६.४२.५१ ॥
വിശുദ്ധമായ ബുദ്ധിയോടു കൂടിയവനായി, ധൈര്യത്താൽ ആത്മാവിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, ശബ്ദാദി വിഷയങ്ങളെ ത്യജിച്ച്, രാഗദ്വേഷങ്ങളെ അകറ്റി,
6.42.52
विविक्तसेवी लध्वाशी यतकाक्कायमानसः ।
ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ ६.४२.५२ ॥
ഏകാന്തത്തിൽ വസിക്കുന്നവനും, അല്പമായി ഭക്ഷിക്കുന്നവനും, വാക്ക്, ശരീരം, മനസ്സ് എന്നിവ നിയന്ത്രിച്ചവനും, ധ്യാനയോഗത്തിൽ ഉറച്ചവനും, എന്നും വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ചവനും,
6.42.53
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् ।
विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ ६.४२.५३ ॥
അഹങ്കാരം, ബലം, ദർപ്പം, കാമം, ക്രോധം, പരിഗ്രഹം എന്നിവ ത്യജിച്ച്, മമതയില്ലാത്തവനും ശാന്തനുമായി അവൻ ബ്രഹ്മഭാവത്തിന് യോഗ്യനാകുന്നു.
6.42.54
ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचतिक न काङ्क्षति ।
समः सर्वेषु भूतेषु मद्तभक्तिं लभते पराम् ॥ ६.४२.५४ ॥
ബ്രഹ്മഭൂതനായി പ്രസന്നാത്മാവായവൻ ശോകിക്കുന്നില്ല, ആഗ്രഹിക്കുന്നുമില്ല. എല്ലാ ഭൂതങ്ങളിലും സമനായി അവൻ എന്നിലുള്ള പരമഭക്തി നേടുന്നു.
6.42.55
भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः ।
ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ॥ ६.४२.५५ ॥
ഭക്തിയാൽ ഞാൻ എത്രത്തോളമുള്ളവനും യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരുമാണെന്നും അവൻ അറിയുന്നു. പിന്നെ എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിഞ്ഞ് ഉടനെ അവൻ എന്നിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
6.42.56
सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः ।
मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ ६.४२.५६ ॥
എപ്പോഴും എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചെയ്യുമ്പോഴും എന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ശാശ്വതവും നാശമില്ലാത്തതുമായ പദം പ്രാപിക്കുന്നു.
6.42.57
चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः ।
बुद्धियोगमपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ॥ ६.४२.५७ ॥
മനസ്സാൽ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും എന്നിൽ സമർപ്പിച്ച്, എന്നെ പരമലക്ഷ്യമാക്കി, ബുദ്ധിയോഗത്തെ ആശ്രയിച്ച്, എന്നിൽത്തന്നെ ചിത്തം ഉറപ്പിച്ചു സദാ ഇരിക്കുക.
6.42.58
मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि ।
अथ चेत्त्वमहङ्कारान्न श्रोष्यसि विनङ्क्ष्यसि ॥ ६.४२.५८ ॥
എന്നിൽ ചിത്തം ഉറപ്പിച്ചാൽ എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നീ എല്ലാ കഷ്ടങ്ങളെയും കടക്കും. എന്നാൽ അഹങ്കാരത്താൽ നീ കേൾക്കാതിരുന്നാൽ നശിച്ചുപോകും.
6.42.59
यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे ।
मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥ ६.४२.५९ ॥
അഹങ്കാരത്തെ ആശ്രയിച്ച് 'ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യില്ല' എന്ന് നീ കരുതിയാൽ നിന്റെ ഈ നിശ്ചയം വ്യർത്ഥമാണ്; നിന്റെ പ്രകൃതി തന്നെ നിന്നെ നിയോഗിക്കും.
6.42.60
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।
कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत् ॥ ६.४२.६० ॥
കൗന്തേയാ, നിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ സ്വകർമ്മത്താൽ ബദ്ധനായി, മോഹത്താൽ ചെയ്യാൻ നീ ഇച്ഛിക്കാത്തതും, അവശനായി നീ ചെയ്യും.
6.42.61
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति ।
भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥ ६.४२.६१ ॥
അർജുനാ, ഈശ്വരൻ സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഹൃദയദേശത്ത് വസിക്കുന്നു; മായയാൽ യന്ത്രത്തിൽ കയറ്റപ്പെട്ട സർവഭൂതങ്ങളെയും അവൻ ചുഴറ്റുന്നു.
6.42.62
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत ।
तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतं ॥ ६.४२.६२ ॥
ഭാരതാ, അവനെത്തന്നെ സർവഭാവത്തോടെ ശരണം പ്രാപിക്കുക; അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ പരമശാന്തിയും ശാശ്വതസ്ഥാനവും നീ പ്രാപിക്കും.
6.42.63
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया ।
विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ॥ ६.४२.६३ ॥
ഇങ്ങനെ രഹസ്യത്തിലും രഹസ്യമായ ജ്ഞാനം ഞാൻ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നു; ഇതിനെ പൂർണമായി വിചാരിച്ച് നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ ചെയ്യുക.
6.42.64
सर्वगुह्यतमं भूयः श्रृणु मे परमं वचः ।
इष्टेऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ॥ ६.४२.६४ ॥
എല്ലാറ്റിലും അതിരഹസ്യമായ എന്റെ പരമവചനം വീണ്ടും കേൾക്കുക; നീ എനിക്ക് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്, അതിനാൽ നിനക്ക് ഹിതകരമായത് ഞാൻ പറയാം.
6.42.65
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु ।
मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥ ६.४२.६५ ॥
എന്നിൽ മനസ്സുവെക്കുക, എന്റെ ഭക്തനാകുക, എന്നെ യജിക്കുക, എന്നെ നമസ്കരിക്കുക; നീ സത്യമായും എന്നെത്തന്നെ പ്രാപിക്കും എന്ന് നിനക്ക് വാക്കുനൽകുന്നു; നീ എനിക്ക് പ്രിയനാണ്.
6.42.66
सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।
अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥ ६.४२.६६ ॥
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഒന്നു മാത്രമായി എന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുക; ഞാൻ നിന്നെ സർവപാപങ്ങളിൽനിന്നും മോചിപ്പിക്കും; ദുഃഖിക്കരുത്.
6.42.67
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।
न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ॥ ६.४२.६७ ॥
തപസ്സില്ലാത്തവനും ഭക്തിയില്ലാത്തവനും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്തവനും എന്നെ നിന്ദിക്കുന്നവനും ഇത് ഒരിക്കലും പറയരുത്.
6.42.68
य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति ।
भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥ ६.४२.६८ ॥
എന്റെ ഭക്തന്മാരോട് ഈ പരമരഹസ്യം പറയുന്നവനും എന്നിൽ പരമഭക്തി വെക്കുന്നവനും സംശയമില്ലാതെ എന്നെത്തന്നെ പ്രാപിക്കും.
6.42.69
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः ।
भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ॥ ६.४२.६९ ॥
മനുഷ്യരിൽ അവനെക്കാൾ എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം ചെയ്യുന്നവൻ ആരുമില്ല; ഭൂമിയിൽ അവനെക്കാൾ എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട മറ്റൊരാളും ഉണ്ടാവുകയില്ല.
6.42.70
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः ।
ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ॥ ६.४२.७० ॥
നമ്മുടെ ഈ ധർമ്മസംവാദം ആരു പഠിക്കുന്നുവോ, അവന്റെ ജ്ഞാനയജ്ഞത്താൽ ഞാൻ ആരാധിക്കപ്പെടും എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
6.42.71
श्रद्धावाननसूयश्च श्रृणुयादपि यो नरः ।
सोपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणां ॥ ६.४२.७१ ॥
ശ്രദ്ധയോടെയും അസൂയയില്ലാതെയും ഇത് കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യനും മുക്തനായി പുണ്യകർമികളുടെ ശുഭലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കും.
6.42.72
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा ।
कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनंजय ॥ ६.४२.७२ ॥
പാർത്ഥാ, ഇത് നീ ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ കേട്ടുവോ? ധനഞ്ജയാ, നിന്റെ അജ്ഞാനമോഹം നശിച്ചുവോ?
6.42.73
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत ।
स्थितोऽस्मि गतसंदेहः करिष्ये वचनं तव ॥ ६.४२.७३ ॥
അച്യുതാ! അങ്ങയുടെ കൃപയാൽ എന്റെ മോഹം നശിച്ചു, ഓർമ്മ തിരിച്ചുകിട്ടി. സംശയം നീങ്ങി ഞാൻ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; അങ്ങയുടെ വാക്കനുസരിച്ച് ചെയ്യും.
6.42.74
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः ।
संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ ६.४२.७४ ॥
ഇങ്ങനെ വാസുദേവനും മഹാത്മാവായ പാർത്ഥനും തമ്മിലുള്ള ഈ അദ്ഭുതകരവും രോമാഞ്ചജനകവുമായ സംവാദം ഞാൻ കേട്ടു.
6.42.75
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् ।
योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम् ॥ ६.४२.७५ ॥
വ്യാസന്റെ കൃപയാൽ, യോഗേശ്വരനായ കൃഷ്ണൻ തന്നെ നേരിട്ട് ഉപദേശിച്ച ഈ പരമരഹസ്യയോഗം ഞാൻ കേട്ടു.
6.42.76
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।
केशवार्जुवयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥ ६.४२.७६ ॥
രാജാവേ! കേശവന്റെയും അർജുനന്റെയും ഈ അദ്ഭുതവും പുണ്യവുമായ സംവാദം വീണ്ടുംവീണ്ടും ഓർത്ത് ഞാൻ ആനന്ദിക്കുന്നു.
6.42.77
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।
विस्मयो मे महान्राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ॥ ६.४२.७७ ॥
രാജാവേ! ഹരിയുടെ ആ അത്യദ്ഭുതരൂപം വീണ്ടുംവീണ്ടും ഓർക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് മഹാവിസ്മയമുണ്ടാകുന്നു; ഞാൻ വീണ്ടുംവീണ്ടും ആനന്ദിക്കുന്നു.
6.42.78
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ ६.४२.७८ ॥
യോഗേശ്വരനായ കൃഷ്ണൻ എവിടെയുണ്ടോ, വില്ലാളിയായ പാർത്ഥൻ എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെ ശ്രീയും വിജയവും ഐശ്വര്യവും ഉറച്ച നീതിയും ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.