મહાભારત · અધ્યાય 6.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.44.1
एवं व्यूढेष्वनीकेषु मामकेष्वितरेषु च ।
के पूर्वं प्राहरंस्तत्र कुरवःक पाण्डवा नु किम् ॥ ६.४४.१ ॥
આ રીતે મારી બાજુની અને બીજી બાજુની સેનાઓ વ્યૂહમાં ગોઠવાયેલી હતી, ત્યારે ત્યાં કૌરવો કે પાંડવો પહેલાં પ્રહાર કરતા હતા?
6.44.2
भ्रातृभिः सहितो राजन्पुत्रो दुःशासनस्तव ।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा प्रययौ सह सेनया ॥ ६.४४.२ ॥
હે રાજન, તમારો પુત્ર દુઃશાસન ભાઈઓ સાથે ભીષ્મને આગળ રાખીને સેના સાથે આગળ વધ્યો.
6.44.3
तथैव पाण्डवाः सर्वे भीमसेनपुरोगमाः ।
भीष्मेण युद्धमिच्छन्तः प्रययुर्हृष्टमानसाः ॥ ६.४४.३ ॥
એ જ રીતે બધા પાંડવો ભીમસેનને આગળ રાખીને, ભીષ્મ સાથે યુદ્ધ ઇચ્છતા, હર્ષિત મનથી આગળ વધ્યા.
6.44.4
क्ष्वेडाः किलकिलाशब्दाः क्रकचा गोविषाणिकाः ।
भेरीमृदङ्गमुरजा हयकुञ्जरनिःस्वनाः ॥ ६.४४.४ ॥
સિંહનાદ, કિલકિલ અવાજો, ક્રકચ અને ગોવિષાણિકા, ભેરી, મૃદંગ અને મુરજ, તથા ઘોડા અને હાથીઓના અવાજ.
6.44.5
उभयोःक सेनयोर्ह्यासंस्ततस्तेऽस्मान्समाद्रवन् ।
वयं तान्प्रतिर्दन्तस्तदाऽऽसीत्तुमुलं महत् ॥ ६.४४.५ ॥
બંને સેનાઓમાં તેઓ અમારી તરફ દોડી આવ્યા; અમે તેમનો પ્રતિકાર કર્યો; ત્યારે મહા કોલાહલ થયો.
6.44.6
महान्त्यनीकानि महासमुच्छ्रये ।
समागमे पाण्डवधार्तराष्ट्रयोः।
चकम्पिरे शङ्खमृदङ्गनिःस्वनैः ।
प्रकम्पितानीव वनानि वायुना ॥ ६.४४.६ ॥
પાંડવો અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના તે મહા સમાગમમાં, શંખ અને મૃદંગના અવાજોથી મહાન સેનાઓ કંપી ઊઠી; પવનથી કંપતાં વનોની જેમ.
6.44.7
नरेन्द्र नागाश्वरताकुलाना-
मभ्यागतानामशिवे मुहूर्ते।
बभूव घोषस्तुमुलश्चमूनां ।
वातोद्धुतानामिव सागराणाम् ॥ ६.४४.७ ॥
હે નરેન્દ્ર, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલાં આવતાં સૈન્યોના અશુભ મુહૂર્તે, પવનથી ઉછળેલા સાગરો જેવો પ્રચંડ ઘોષ થયો.
6.44.8
तस्मिन्समुत्थिते शब्दे तुमुले रोमहर्षणे ।
भीमसेनो महाबाहुः प्राणदद्गोवृषो यथा ॥ ६.४४.८ ॥
તે રોમાંચક તુમુલ શબ્દ ઊઠતાં, મહાબાહુ ભીમસેને બળદની જેમ ગર્જના કરી.
6.44.9
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं वारणानां च बृंहितम् ।
सिंहनादं च सैन्यानां भीससेनरवोऽभ्यभूत् ॥ ६.४४.९ ॥
શંખ અને દુંદુભિનો ઘોષ, હાથીઓનો ચિત્કાર, સૈન્યોનો સિંહનાદ — આ સર્વને ભીમસેનની ગર્જનાએ દબાવી દીધાં.
6.44.10
हयानां हेषमाणानामनीकेषु सहस्रशः ।
सर्वानभ्यभवच्चब्दान्भीमस्य नदतः स्वनः ॥ ६.४४.१० ॥
સૈન્યોમાં હજારો ઘોડાઓનો હણહણાટ બધા અવાજોને વટાવી ગયો; ગર્જતા ભીમનો સ્વર તે સર્વને દબાવી ગયો.
6.44.11
तं श्रुत्वा निनदं तस्य सैन्यास्तव वितत्रसुः ।
जीमूतस्येव नदतः शक्राशनिसमस्वनम् ॥ ६.४४.११ ॥
તેનો તે ધ્વનિ સાંભળીને તમારું સૈન્ય ત્રાસ પામ્યું — ઇન્દ્રના વજ્રના ગડગડાટ જેવો, ગર્જતા મેઘ સમો એ હતો.
6.44.12
वाहनानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रमुस्रुवुः ।
शब्देन तस्य वीरस्य सिंहस्येवेतरेक मृगाः ॥ ६.४४.१२ ॥
તે વીરના ગર્જનથી સર્વ વાહનોએ મળમૂત્ર ત્યાગ્યા — સિંહની ગર્જનાથી અન્ય મૃગો ભય પામે તેમ.
6.44.13
दर्शयन्घोरमात्मानं महाभ्रमिव नादयन् ।
विभीषयंस्तव सुतान्भीमसेनः समभ्ययात् ॥ ६.४४.१३ ॥
ભયંકર રૂપ દેખાડતા, મહામેઘની જેમ ગર્જના કરતા, તમારા પુત્રોને ડરાવતા ભીમસેન આગળ વધ્યા.
6.44.14
तमायान्तं महेष्वासं सोदर्याः पर्यवारयन् ।
छादयन्तः शरव्रातैर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ६.४४.१४ ॥
આવતા તે મહાધનુર્ધરને તેના ભાઈઓએ ઘેરી લીધો; મેઘો સૂર્યને ઢાંકે તેમ બાણોની વર્ષાથી તેને ઢાંક્યો.
6.44.15
दुर्योधनश्च पुत्रस्ते दुर्मुखो दुःसहः शलः ।
दुःशासनश्चातिरथस्तथा दुर्मर्षणो नृपः ॥ ६.४४.१५ ॥
તમારો પુત્ર દુર્યોધન, દુર્મુખ, દુઃસહ, શલ, અતિરથી દુઃશાસન તથા રાજા દુર્મર્ષણ પણ.
6.44.16
विविंशतिश्चित्रसेनो विकर्णश्च महारथः ।
पुरुमित्रो जयो भोजः सौमदत्तिश्च वीर्यवान् ॥ ६.४४.१६ ॥
વિવિંશતિ, ચિત્રસેન, મહારથી વિકર્ણ, પુરુમિત્ર, જય, ભોજ તથા પરાક્રમી સૌમદત્તિ પણ.
6.44.17
महाचापानि धुन्वन्तो मेघा इव सविद्युतः ।
आददानाश्च नाराचान्निर्मुक्ताशीविषोपमान् ॥ ६.४४.१७ ॥
મોટાં ધનુષ્યોને ધ્રુજાવતા, વીજળી સહિતના મેઘ જેવા, છૂટેલા ઝેરી સર્પો સમાન નારાચ બાણો ગ્રહણ કરતા.
6.44.18
अथ ते द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.४४.१८ ॥
પછી દ્રૌપદીના પુત્રો, મહારથી સૌભદ્ર, નકુલ, સહદેવ તથા પૃષતનો પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પણ.
6.44.19
धार्तराष्ट्रान्प्रतिययुरर्दयन्तः शितैः शरैः ।
वज्रैरिव महावेगैः शिखराणि धराभृताम् ॥ ६.४४.१९ ॥
તીક્ષ્ણ બાણોથી પીડા આપતા તેઓ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો સામે ધસ્યા, જાણે મહાવેગથી વજ્રો પર્વતશિખરો પર પડી રહ્યા હોય.
6.44.20
तस्मिन्प्रथमसंग्रामे भीमज्यातलनिःस्वने ।
तावकानां परेषां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः ॥ ६.४४.२० ॥
તે પહેલા સંગ્રામમાં, હથેળીથી ધનુષ્યની દોરી અથડાવાના ભયંકર ધ્વનિ વચ્ચે, તમારા કે શત્રુઓના પક્ષમાં કોઈ પીઠ ફેરવતું ન હતું.
6.44.21
लाघवं द्रोणशिष्याणामपश्यं भरतर्षभ ।
निमित्तवेधिनां चैव शरानुत्सृजतां भृशम् ॥ ६.४४.२१ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! દ્રોણના શિષ્યોની ચપળતા મેં જોઈ; લક્ષ્યવેધી બનીને તેઓ સતત બાણો છોડતા હતા.
6.44.22
नोपशाम्यति निर्घोषो धनुषां कूजतां तथा ।
विनिश्चेरुः शरा दीप्ताज्योतींषीव नभस्तलात् ॥ ६.४४.२२ ॥
ધનુષ્યોનો ગર્જનાર અને દોરીનો ટંકાર શમ્યો નહીં; સળગતાં બાણો આકાશમાંથી તેજપુંજ બનીને છૂટ્યાં.
6.44.23
सर्वे त्वन्ये महीपालाः प्रेक्षका इव भारत ।
ददृशुर्दर्शनीयं तं भीमं ज्ञातिसमागमम् ॥ ६.४४.२३ ॥
હે ભારત! બીજા બધા રાજાઓ પ્રેક્ષકોની જેમ તે જોવાલાયક, ભયંકર જ્ઞાતિસમાગમને જોતા રહ્યા.
6.44.24
ततस्ते जातसंरम्भाः परस्परकृतागसः ।
अन्योन्यस्पर्धया राजन्व्यायच्छन्त महारथाः ॥ ६.४४.२४ ॥
ત્યારે તેઓ ક્રોધથી ભરાયા, એકબીજાના અપરાધી બનીને; હે રાજન્! પરસ્પરની સ્પર્ધાથી તે મહારથીઓ ધનુષ્ય ખેંચીને ઊભા રહ્યા.
6.44.25
कुरुपाण्डवसेने ते हस्त्यश्वरथसंकुले ।
शुशुभाते रणेऽतीव पटे चित्रार्पिते इव ॥ ६.४४.२५ ॥
કૌરવો અને પાંડવોની સેનાઓ, હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલી, તે રણભૂમિમાં ચિત્રિત વસ્ત્ર જેવી અતિશય શોભતી હતી.
6.44.26
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे प्रगृहीतशरासनाः ।
सहसैन्याः समापेतुः पुत्रस्य तव शासनात् ॥ ६.४४.२६ ॥
ત્યારે તમારા પુત્રની આજ્ઞાથી, ધનુષ્ય ઊંચા કરેલા તે બધા રાજાઓ પોતાની સેનાઓ સાથે એકઠા થઈ આગળ વધ્યા.
6.44.27
युधिष्ठिरेण चदिष्टाः पार्थिवास्ते सहस्रशः ।
विनदन्तः समापेतुः पुत्रस्य तव वाहिनीम् ॥ ६.४४.२७ ॥
યુધિષ્ઠિર દ્વારા આદેશિત તે હજારો રાજાઓ ગર્જના કરતા તમારા પુત્રની સેના પર એકસાથે ધસી ગયા.
6.44.28
उभयोः सेनयोस्तीव्रः सैन्यानां स समागमः ।
अन्तर्धीयत चादित्यः सैन्येन रजसा वृतः ॥ ६.४४.२८ ॥
બંને સેનાઓનો તે ભીષણ સંઘર્ષ થયો; સેનાની ધૂળથી ઘેરાઈને સૂર્ય અદૃશ્ય થઈ ગયો.
6.44.29
प्रयुद्धानां प्रभग्नानां पुनरावर्तिनामपि ।
नात्र स्वेषां परेषां वा विशेषः समदृश्यत ॥ ६.४४.२९ ॥
લડતા, પરાજિત થઈને ભાગતા અને ફરી પાછા ફરેલા યોદ્ધાઓમાં અહીં પોતાના અને શત્રુઓ વચ્ચે કોઈ ભેદ દેખાતો ન હતો.
6.44.30
तस्मिस्तु तुमुले युद्धे वर्तमाने महाभये ।
अति सर्वाण्यनीकानि पिता तेऽभिव्यरोचत ॥ ६.४४.३० ॥
તે ભયંકર અને કોલાહલભર્યા યુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે, તમારા પિતાએ બધી સેના-વ્યૂહોથી આગળ વધીને (સેનાને વ્યૂહમાં ગોઠવવાનું) પસંદ કર્યું.