ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.44.1
एवं व्यूढेष्वनीकेषु मामकेष्वितरेषु च ।
के पूर्वं प्राहरंस्तत्र कुरवःक पाण्डवा नु किम् ॥ ६.४४.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪੱਖ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਊਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਕੌਰਵ ਜਾਂ ਪਾਂਡਵ ਕਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰ ਕੀਤਾ?
6.44.2
भ्रातृभिः सहितो राजन्पुत्रो दुःशासनस्तव ।
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा प्रययौ सह सेनया ॥ ६.४४.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.44.3
तथैव पाण्डवाः सर्वे भीमसेनपुरोगमाः ।
भीष्मेण युद्धमिच्छन्तः प्रययुर्हृष्टमानसाः ॥ ६.४४.३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.44.4
क्ष्वेडाः किलकिलाशब्दाः क्रकचा गोविषाणिकाः ।
भेरीमृदङ्गमुरजा हयकुञ्जरनिःस्वनाः ॥ ६.४४.४ ॥
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗਰਜਾਂ, ਕਿਲਕਿਲ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਕ੍ਰਕਚ ਅਤੇ ਗੋਵਿਸ਼ਾਣਿਕਾ, ਭੇਰੀ, ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਅਤੇ ਮੁਰਜ, ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ।
6.44.5
उभयोःक सेनयोर्ह्यासंस्ततस्तेऽस्मान्समाद्रवन् ।
वयं तान्प्रतिर्दन्तस्तदाऽऽसीत्तुमुलं महत् ॥ ६.४४.५ ॥
ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਦੌੜੇ; ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ; ਤਦ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ।
6.44.6
महान्त्यनीकानि महासमुच्छ्रये ।
समागमे पाण्डवधार्तराष्ट्रयोः।
चकम्पिरे शङ्खमृदङ्गनिःस्वनैः ।
प्रकम्पितानीव वनानि वायुना ॥ ६.४४.६ ॥
ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੇਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਕੰਬ ਉੱਠੀਆਂ; ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਂਗ।
6.44.7
नरेन्द्र नागाश्वरताकुलाना-
मभ्यागतानामशिवे मुहूर्ते।
बभूव घोषस्तुमुलश्चमूनां ।
वातोद्धुतानामिव सागराणाम् ॥ ६.४४.७ ॥
ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਵੇਲੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਛਲੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ।
6.44.8
तस्मिन्समुत्थिते शब्दे तुमुले रोमहर्षणे ।
भीमसेनो महाबाहुः प्राणदद्गोवृषो यथा ॥ ६.४४.८ ॥
ਉਸ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੁਮੁਲ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠਣ ਤੇ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਦਹਾੜ ਮਾਰੀ।
6.44.9
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं वारणानां च बृंहितम् ।
सिंहनादं च सैन्यानां भीससेनरवोऽभ्यभूत् ॥ ६.४४.९ ॥
ਸ਼ੰਖਾਂ ਤੇ ਦੁੰਦਭੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਘਾੜ, ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਗਰਜਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨੇ ਦਬਾ ਲਏ।
6.44.10
हयानां हेषमाणानामनीकेषु सहस्रशः ।
सर्वानभ्यभवच्चब्दान्भीमस्य नदतः स्वनः ॥ ६.४४.१० ॥
ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਣਕਾਰ ਸਭ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਹੀ; ਗਰਜਦੇ ਭੀਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਲਿਆ।
6.44.11
तं श्रुत्वा निनदं तस्य सैन्यास्तव वितत्रसुः ।
जीमूतस्येव नदतः शक्राशनिसमस्वनम् ॥ ६.४४.११ ॥
ਉਸਦੀ ਉਹ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਕੰਬ ਉੱਠੀਆਂ — ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ।
6.44.12
वाहनानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रमुस्रुवुः ।
शब्देन तस्य वीरस्य सिंहस्येवेतरेक मृगाः ॥ ६.४४.१२ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ — ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਦਹਾੜ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮ੍ਰਿਗ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ।
6.44.13
दर्शयन्घोरमात्मानं महाभ्रमिव नादयन् ।
विभीषयंस्तव सुतान्भीमसेनः समभ्ययात् ॥ ६.४४.१३ ॥
ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਮਹਾਂ-ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗਰਜਦੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭੀਮਸੇਨ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.44.14
तमायान्तं महेष्वासं सोदर्याः पर्यवारयन् ।
छादयन्तः शरव्रातैर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ६.४४.१४ ॥
ਆਉਂਦੇ ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਬੱਦਲ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
6.44.15
दुर्योधनश्च पुत्रस्ते दुर्मुखो दुःसहः शलः ।
दुःशासनश्चातिरथस्तथा दुर्मर्षणो नृपः ॥ ६.४४.१५ ॥
ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਦੁਰਮੁਖ, ਦੁਃਸਹ, ਸ਼ਲ, ਅਤਿਰਥੀ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ ਵੀ।
6.44.16
विविंशतिश्चित्रसेनो विकर्णश्च महारथः ।
पुरुमित्रो जयो भोजः सौमदत्तिश्च वीर्यवान् ॥ ६.४४.१६ ॥
ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਨ, ਮਹਾਰਥੀ ਵਿਕਰਣ, ਪੁਰੂਮਿਤ੍ਰ, ਜਯ, ਭੋਜ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੌਮਦੱਤਿ ਵੀ।
6.44.17
महाचापानि धुन्वन्तो मेघा इव सविद्युतः ।
आददानाश्च नाराचान्निर्मुक्ताशीविषोपमान् ॥ ६.४४.१७ ॥
ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਹਿਲਾਉਂਦੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਨਾਰਾਚ ਤੀਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ।
6.44.18
अथ ते द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः ।
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ॥ ६.४४.१८ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਰਥੀ ਸੌਭਦ੍ਰ, ਨਕੁਲ, ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਵੀ।
6.44.19
धार्तराष्ट्रान्प्रतिययुरर्दयन्तः शितैः शरैः ।
वज्रैरिव महावेगैः शिखराणि धराभृताम् ॥ ६.४४.१९ ॥
ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਵੇਗ ਨਾਲ ਵਜ੍ਰ ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
6.44.20
तस्मिन्प्रथमसंग्रामे भीमज्यातलनिःस्वने ।
तावकानां परेषां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः ॥ ६.४४.२० ॥
ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣੀ ਵੱਜਣ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਜਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
6.44.21
लाघवं द्रोणशिष्याणामपश्यं भरतर्षभ ।
निमित्तवेधिनां चैव शरानुत्सृजतां भृशम् ॥ ६.४४.२१ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਵੇਖੀ; ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਸਨ।
6.44.22
नोपशाम्यति निर्घोषो धनुषां कूजतां तथा ।
विनिश्चेरुः शरा दीप्ताज्योतींषीव नभस्तलात् ॥ ६.४४.२२ ॥
ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਤੇ ਤਾਣੀਆਂ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਨਾ ਰੁਕੀ; ਬਲਦੇ ਤੀਰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜੋਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਛੁੱਟੇ।
6.44.23
सर्वे त्वन्ये महीपालाः प्रेक्षका इव भारत ।
ददृशुर्दर्शनीयं तं भीमं ज्ञातिसमागमम् ॥ ६.४४.२३ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੇਖਣਯੋਗ, ਭਿਆਨਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।
6.44.24
ततस्ते जातसंरम्भाः परस्परकृतागसः ।
अन्योन्यस्पर्धया राजन्व्यायच्छन्त महारथाः ॥ ६.४४.२४ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਉੱਠੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਪਰਾਧੀ ਬਣ ਕੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ! ਆਪਸੀ ਹੋੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
6.44.25
कुरुपाण्डवसेने ते हस्त्यश्वरथसंकुले ।
शुशुभाते रणेऽतीव पटे चित्रार्पिते इव ॥ ६.४४.२५ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਉਸ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਵਾਂਗ ਅਤਿਅੰਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
6.44.26
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे प्रगृहीतशरासनाः ।
सहसैन्याः समापेतुः पुत्रस्य तव शासनात् ॥ ६.४४.२६ ॥
ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੀ ਖੜ੍ਹੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.44.27
युधिष्ठिरेण चदिष्टाः पार्थिवास्ते सहस्रशः ।
विनदन्तः समापेतुः पुत्रस्य तव वाहिनीम् ॥ ६.४४.२७ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜੇ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
6.44.28
उभयोः सेनयोस्तीव्रः सैन्यानां स समागमः ।
अन्तर्धीयत चादित्यः सैन्येन रजसा वृतः ॥ ६.४४.२८ ॥
ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ; ਸੈਨਾ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਸੂਰਜ ਛੁਪ ਗਿਆ।
6.44.29
प्रयुद्धानां प्रभग्नानां पुनरावर्तिनामपि ।
नात्र स्वेषां परेषां वा विशेषः समदृश्यत ॥ ६.४४.२९ ॥
ਲੜਦੇ, ਹਾਰ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਆਪਣਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
6.44.30
तस्मिस्तु तुमुले युद्धे वर्तमाने महाभये ।
अति सर्वाण्यनीकानि पिता तेऽभिव्यरोचत ॥ ६.४४.३० ॥
ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੌਲੇ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਾ-ਵਿਊਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ (ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵਿਊਹ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ) ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ।