มหาภารตะ · อัธยายะ 6.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.45.1
पूर्वाह्णे तस्य रौद्रस्य युद्धमह्नो विशांपते ।
प्रावर्तत महाघोरं राज्ञां देहावकर्तनम् ॥ ६.४५.१ ॥
ในยามเช้าของวันอันน่าสะพรึงกลัวนั้น ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน การรบอันน่าสะพรึงยิ่งได้เริ่มขึ้น ทำให้ร่างของบรรดากษัตริย์ถูกฟันขาดกระจุยกระจาย
6.45.2
कुरूणां सृञ्जयानां च जिगीषूणां परस्परम् ।
सिंहानामिव संह्रादो दिवमुर्वी च नादयन् ॥ ६.४५.२ ॥
ชาวกุรุและชาวสฤญชัยต่างปรารถนาชัยชนะเหนือกันและกัน คำรามดังเหมือนสิงโต ก้องไปทั่วท้องฟ้าและแผ่นดิน
6.45.3
आसीत्किलकिलाशब्दस्तलशङ्खरवैः सह ।
जझिरे सिंहनादाश्च शूराणां प्रतिगर्जताम् ॥ ६.४५.३ ॥
มีเสียงโห่ร้องด้วยความยินดีปนกับเสียงตบฝ่ามือและเสียงสังข์ดังก้อง และเสียงคำรามของวีรบุรุษสะท้อนตอบกันไปมา
6.45.4
तलत्राभिहताश्चैव ज्याशब्दा भरतर्षभ ।
पत्तीनां पादशब्दश्च वाजिनां च महास्वनः ॥ ६.४५.४ ॥
ข้าแต่ยอดแห่งภรตวงศ์ เสียงดีดสายธนูกระทบปลอกแขน เสียงเท้าของทหารราบ และเสียงร้องกึกก้องของม้าก็ดังขึ้นด้วย
6.45.5
तोत्राङ्कुशनिपातश्च आयुधानां च निःस्वनः ।
घण्टाशब्दश्च नागानामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ६.४५.५ ॥
มีเสียงไม้ขอและแส้ฟาดลง เสียงกระทบของอาวุธ และเสียงกระดิ่งของช้างที่พุ่งเข้าใส่กันดังระงม
6.45.6
तस्मिन्समुदिते शब्दे तुगुले रोमहर्षणे ।
बभूव रथनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमःक ॥ ६.४५.६ ॥
ท่ามกลางเสียงอื้ออึงน่าสะพรึงขนลุกนั้น เสียงกึกก้องของรถศึกดังขึ้นเหมือนเสียงฟ้าร้องของเมฆฝน
6.45.7
ते मनः क्रूरमाधाय समभित्यक्तजीविताः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त सर्व एवोच्छ्रितध्वजाः ॥ ६.४५.७ ॥
พวกเขาตั้งจิตใจโหดเหี้ยม และสละชีวิตกันทั้งสิ้น ทุกคนชูธงสูงแล้วรุกเข้าหาปาณฑพ
6.45.8
अथ शान्तनवो राजन्नभ्यधावद्धनञ्जयम् ।
प्रगृह्य कार्मुकं घोरं कालदण्डोपमं रणे ॥ ६.४५.८ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ครั้งนั้นภีษมะ โอรสของศานตนุ พุ่งเข้าหาธนัญชัย ในสนามรบพระองค์ถือธนูอันน่าสะพรึงกลัว ดุจไม้คทาของพญายม
6.45.9
अर्जुनोऽपि धनुर्गृह्य गाण्डीवं लोकविश्रुतम् ।
अभ्यधावत तेजस्वी गाङ्गेयं रणमूर्धनि ॥ ६.४५.९ ॥
แม้อรชุนก็ถือคันธนูคาณฑีวะอันขจรไปทั่วโลก ด้วยความองอาจรุ่งโรจน์ พุ่งเข้าหาคงคาเบยะ ณ แนวหน้าของสงคราม
6.45.10
तावुभौ कुरुशार्दूलौ परस्परवधैषिणौ ।
गाङ्गेयस्तु रणे पार्थं विद्ध्वा नाकम्पयद्बली ॥ ६.४५.१० ॥
ทั้งสองเสือแห่งกุรุนั้นต่างปรารถนาความตายของกันและกัน แต่คงคาเบยะผู้มีกำลังมหาศาล แม้จะยิงอรชุนผู้เป็นโอรสของปฤถาในการรบ ก็มิอาจทำให้พระองค์หวั่นไหวได้
6.45.11
तथैव पाण्डवो राजन्भीष्मं नाकम्पयद्युधि ।
सात्यकिस्तु महेष्वासः कृतवर्माणमभ्यात् ॥ ६.४५.११ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ เช่นเดียวกัน โอรสของปาณฑุก็มิอาจทำให้ภีษมะหวั่นไหวได้ในการรบ ส่วนสาตยกีผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ได้เข้าโจมตีกฤตวรมัน
6.45.12
तयोः समभयवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
सात्यकिः कृतवर्माणं कृतवार्मा च सात्यकिम् ॥ ६.४५.१२ ॥
ระหว่างทั้งสองนั้นได้เกิดการรบอันดุเดือดน่าสะพรึงขนลุก สาตยกีต่อสู้กับกฤตวรมัน และกฤตวรมันต่อสู้กับสาตยกี
6.45.13
आनर्च्छतुः शरैर्घोरैस्तक्षमाणौ परस्परम् ।
तौ शराचितसर्वाङ्गौ शुशुभाते महाबलौ ॥ ६.४५.१३ ॥
ทั้งสองต่างยิงธนูอันน่ากลัวใส่กันและกัน ทำให้ได้รับบาดเจ็บ ผู้มีกำลังมหาศาลทั้งสองปรากฏร่างเต็มไปด้วยลูกศรแล้วยังคงเปล่งรัศมี
6.45.14
वसन्ते पुष्पशबलौ पुष्पिताविव किंशुकौ ।
अभिमन्युर्महेष्वासं बृहद्बलमयोधयत् ॥ ६.४५.१४ ॥
ดุจต้นกิงศุกะสองต้นที่ผลิดอกบานประดับด้วยดอกไม้สลับสีในฤดูวสันต์ อภิมันยุได้ต่อสู้กับพาหุพละผู้เป็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่
6.45.15
ततः कोसलराजाऽसावभिमन्योर्विशांपते ।
ध्वजं चिच्छेद समरे सारथिं च व्यपातयत् ॥ ६.४५.१५ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ครั้นแล้วกษัตริย์แห่งโกศลได้ตัดธงของอภิมันยุในการรบ และทำให้นายสารถีของเขาล้มลง
6.45.16
सौभद्रस्तु ततः क्रुद्धः पातिते रथसारथौ ।
बृहद्बलं महाराज विव्याध नवभिः शरैः ॥ ६.४५.१६ ॥
ข้าแต่มหาราช เมื่อนายสารถีแห่งรถศึกของโอรสสุภัทราถูกโค่นลงแล้ว พระองค์ก็โกรธจัดและยิงพาหุพละด้วยลูกศรเก้าดอก
6.45.17
अथापराभ्यां भल्लाभ्यां शिताभ्यामरिमर्दनः ।
ध्वजमेकेन चिच्छेद पार्ष्णिमेकेन सारथिम् ॥ ६.४५.१७ ॥
จากนั้นผู้ย่ำยีศัตรูได้ใช้ลูกศรภัลละคมอีกสองดอก ตัดธงด้วยดอกหนึ่ง และตัดส้นเท้าของนายสารถีด้วยอีกดอกหนึ่ง
6.45.18
अन्योन्यं च शरैः क्रुद्धौ ततक्षाते परस्परम् ।
मानिनं समरे दृप्तं कृतवैरं महारथम् ॥ ६.४५.१८ ॥
ทั้งสองต่างโกรธจัด ยิงลูกศรใส่กันและกัน ในการรบนั้น มหารถีผู้ทะนงตน หยิ่งผยองและมีความแค้นเก่าต่อกัน
6.45.19
भीमसेनस्तव सुतं दुर्योधनमयोधयत् ।
तावुभौ नरशार्दूलौ कुरुमुख्यौ महाबलौ ॥ ६.४५.१९ ॥
ภีมเสนได้ต่อสู้กับทุรโยธน์ โอรสของท่าน ทั้งสองเสือแห่งมนุษย์ ผู้เป็นประมุขของชาวกุรุและมีกำลังมหาศาลนั้น
6.45.20
अन्योन्यं शरवर्षाभ्यां ववृषाते रणाजिरे ।
तौ वीक्ष्य तु महात्मानौ कृतिनौ चित्रयोधिनौ ॥ ६.४५.२० ॥
ในสนามรบ ทั้งสองต่างโปรยฝนลูกศรใส่กันและกัน เมื่อเห็นวีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ มีฝีมือเชี่ยวชาญ และเป็นนักรบผู้น่าพิศวงทั้งสองนั้น
6.45.21
विस्मयः सर्वभूतानां समपद्यत भारत ।
दुःशासनस्तु नकुलं प्रत्युद्याय महाबलम् ॥ ६.४५.२१ ॥
ข้าแต่ภารตะ ความตะลึงงันเกิดขึ้นแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง ฝ่ายทุศศาสนะก็รุกเข้าสู้กับนกุลผู้มีกำลังมหาศาล
6.45.22
अविध्यन्निशितैर्बाणैर्बहुभिर्मर्मभेदिभिः ।
तस्य माद्रीसुतः केतुं सशरं च शरासनम् ॥ ६.४५.२२ ॥
ทุศศาสนะยิงนกุลด้วยลูกศรคมนับจำนวนมากที่ทะลวงจุดสำคัญ ฝ่ายโอรสของมาทรีจึงยิงธงและคันธนูของทุศศาสนะพร้อมทั้งลูกศรที่พาดอยู่
6.45.23
चिच्छेद निशितैर्बाणैः प्रहसन्निव भारत ।
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ॥ ६.४५.२३ ॥
ข้าแต่ภารตะ นกุลตัดธงนั้นด้วยลูกศรคม ราวกับหัวเราะอยู่ แล้วจึงยิงทุศศาสนะด้วยลูกศรเล็กอีกยี่สิบห้าดอก
6.45.24
पुत्रस्तु तव दुर्धर्षो नकुलस्य महाहवे ।
तुरङ्गांश्चिच्छिदे बाणैर्ध्वजं चैवाभ्यपातयत् ॥ ६.४५.२४ ॥
ฝ่ายโอรสของท่านที่ไม่อาจถูกต้านทานได้ ในมหายุทธนั้น ได้ตัดม้าของนกุลด้วยลูกศร และยิงธงของนกุลให้ล้มลงด้วย
6.45.25
दुर्मुखः सहदेवं च प्रत्युद्याय महाबलम् ।
विव्याध शरवर्षेण यतमानं महाहवे ॥ ६.४५.२५ ॥
ทุรมุขรุกเข้าสู้สหเทวะผู้มีกำลังมหาศาล แล้วยิงสหเทวะผู้กำลังต่อสู้อยู่ในมหายุทธด้วยฝนลูกศร
6.45.26
सहदेवस्ततो वीरो दुर्मुखस्य महारणे ।
शरेण भृतशीक्ष्णेन पातयामास सारथिम् ॥ ६.४५.२६ ॥
จากนั้นสหเทวะผู้กล้าหาญในมหาสมรภูมิ ได้ยิงนายสารถีของทุรมุขให้ล้มลงด้วยลูกศรคมกริบที่ลับไว้อย่างดี
6.45.27
तावन्योन्यं समासाद्य समरे युद्धदुर्मदौ ।
त्रासयेतां शरैर्घोरैः कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ६.४५.२७ ॥
ทั้งสองเข้าประจันหน้ากันในสนามรบ ต่างเมามันด้วยการรบ พยายามตอบโต้กันและกัน ต่างข่มขวัญกันด้วยลูกศรอันน่าสยดสยอง
6.45.28
युधिष्टिरः स्वयं राजा मद्रराजानमभ्ययात् ।
तस्य मद्राधिपश्चापं द्विधा चिच्छेद मारिष ॥ ६.४५.२८ ॥
พระเจ้ายุธิษฐิระทรงรุกเข้าหาพระราชามัทรราช ข้าแต่ผู้ทรงเกียรติ ฝ่ายเจ้าแห่งมัทรตัดคันธนูของพระองค์เป็นสองท่อน
6.45.29
तदपास्य धनुश्छिन्नं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अन्यत्कार्मुकमादाय वेगवद्बलवत्तरम् ॥ ६.४५.२९ ॥
ยุธิษฐิระ โอรสของกุนตี ทรงโยนคันธนูที่หักแล้วทิ้งไป แล้วหยิบคันธนูอีกคันหนึ่งที่รวดเร็วและทรงพลังยิ่งกว่า
6.45.30
ततो मद्रेश्वरं राजा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
छादयामास संक्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.४५.३० ॥
จากนั้นพระราชาทรงกริ้วยิ่ง ได้ปกคลุมเจ้าแห่งมัทรด้วยลูกศรที่มีข้อโค้ง แล้วตรัสว่า หยุดอยู่ หยุดอยู่!
6.45.31
धृष्टद्युम्नस्ततो द्रोणमभ्यद्रवत भारत ।
तस्य द्रोणः सुसंक्रुद्धः परासुकरणं दृढम् ॥ ६.४५.३१ ॥
จากนั้นธฤษฏทยุมนะพุ่งเข้าหาโทรณะ ข้าแต่ภารตะ ฝ่ายโทรณะผู้โกรธจัดต่อเขา จึงปล่อยลูกศรอันแข็งแกร่งที่พรากชีวิตออกไป
6.45.32
त्रिधा चिच्छेद समरे पाञ्चाल्यस्य तु कार्मुकम् ।
शरं चैव महाघोरं कालदण्डमिवापरम् ॥ ६.४५.३२ ॥
ในการรบ โทรณะตัดคันธนูของเจ้าชายปาญจาละออกเป็นสามท่อน และยังตัดลูกศรอีกดอกหนึ่งที่น่าสะพรึงกลัวยิ่งนัก ดุจดั่งไม้เท้าแห่งยมราช
6.45.33
प्रेषयामास समरे सोऽस्य काये न्यमञ्जत ।
अथान्यद्धनुरादाय सायकांश्च चतुर्दश ॥ ६.४५.३३ ॥
ในสมรภูมิ เขาปล่อยลูกศรพุ่งไป ลูกศรจมเข้าสู่ร่างของอีกฝ่าย จากนั้นเขาหยิบคันธนูอีกคันหนึ่งและยิงลูกศรสิบสี่ดอก
6.45.34
द्रोणं द्रुपदपुत्रस्तु प्रतिविव्याध संयुगे ।
तावन्योन्यं सुसंक्रुद्धौ चक्रतुः शुभृशं रणम् ॥ ६.४५.३४ ॥
โอรสของทรุปทะก็ยิงสวนโทรณะในการรบเช่นกัน ทั้งสองต่างโกรธจัดต่อกัน ได้ประกอบการสู้รบอันดุเดือดยิ่งนัก
6.45.35
सौमदत्तिं रणे शङ्खो रभसं रभसो युधि ।
प्रत्युद्ययौ महाराज तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.४५.३५ ॥
ในสมรภูมิ ศังขะพุ่งเข้าหาเสามทัตติอย่างดุดัน และรภสะก็พุ่งเข้าหาเขาในการรบ ข้าแต่มหาราชา ฝ่ายรภสะกล่าวว่า หยุดอยู่ หยุดอยู่!
6.45.36
तस्य वै दक्षिणं वीरो निर्बिभेद रणे भुजम् ।
समदत्तिस्तथा शङ्खं जत्रुदेशे समाहनत् ॥ ६.४५.३६ ॥
ผู้กล้าหาญคนนั้นทะลวงแขนขวาของศังขะในสมรภูมิ ฝ่ายเสามทัตติ โอรสของโสมทัตตะ ก็ฟาดศังขะที่บริเวณกระดูกไหปลาร้า
6.45.37
तयोस्तदभवद्युद्धं घोररूपं विशांपते ।
दृप्तयोः समरे पूर्वं वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.४५.३७ ॥
ระหว่างทั้งสองนั้นได้เกิดการต่อสู้อันน่าสะพรึง ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ดุจการต่อสู้เมื่อนานมาแล้วระหว่างวฤตระผู้หยิ่งยโสกับวาสวะ
6.45.38
बाह्लीकं तु रणे क्रुद्ध क्रुद्धरूपो विशांपते ।
अभ्यद्रवदमेयात्मा धृष्टकेतुर्महारथः ॥ ६.४५.३८ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ฝ่ายธฤษฏเกตุผู้เป็นมหารถีผู้มีจิตวิญญาณหาที่สุดมิได้ มีรูปลักษณ์ดุร้าย ได้รุกเข้าหาพาหลีกผู้กำลังโกรธในการรบ
6.45.39
बाह्लीकस्तु रणे राजन्धृष्टकेतुममर्षणः ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्सिंहनादमथानदत् ॥ ६.४५.३९ ॥
ฝ่ายพาหลีกผู้ไม่อดทนในการรบ ข้าแต่พระราชา ได้ยิงธฤษฏเกตุด้วยลูกศรหลายดอก แล้วคำรามดุจเสียงสิงห์
6.45.40
चेदिराजस्तु संक्रुद्धो बाह्लीकं नवभिः शरैः ।
विव्याध समरे तूर्णं मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ६.४५.४० ॥
ฝ่ายพระราชาแห่งเจทิผู้กริ้วยิ่ง ได้ยิงพาหลีกด้วยลูกศรเก้าดอกอย่างรวดเร็วในสมรภูมิ ดุจช้างที่คลั่งตกใจแทงช้างที่คลั่งอีกตัวหนึ่ง
6.45.41
तौ तत्र समरे क्रुद्धौ नर्दन्तौ च पुनः पुनः ।
समीयतुः सुसंक्रुद्धावङ्गारवबुधाविव ॥ ६.४५.४१ ॥
ทั้งสองในสนามรบนั้น ต่างโกรธและคำรามซ้ำแล้วซ้ำอีก พุ่งเข้าปะทะกันด้วยความโกรธรุนแรง เหมือนถ่านไฟที่ลุกโชนสองก้อนกระทบกัน
6.45.42
राक्षसं रौद्रकर्माणं क्रूरकर्मा घटोत्कचः ।
अलम्बुसं प्रत्युदियाद्बलं शक्र इवाहवे ॥ ६.४५.४२ ॥
ฆโฏตกัจ ผู้มีการกระทำอันดุร้าย ยกกองกำลังของตนเข้าต่อสู้กับรากษสอลัมพุสะ ผู้มีการกระทำอันน่าสะพรึง เหมือนพระอินทร์ยกทัพเข้าสู่สงคราม
6.45.43
घटोत्कचस्ततः क्रुद्धो राक्षसं तं महाबलम् ।
नवत्या सायकैस्तीक्ष्णैर्दारयामास भारत ॥ ६.४५.४३ ॥
ครั้นแล้วฆโฏตกัจผู้โกรธเกรี้ยว ใช้ลูกศรคมกล้าเก้าสิบดอกแทงรากษสผู้มีกำลังมหาศาลนั้น ข้าแต่พระภารตะ
6.45.44
अलम्बुसस्तु समरे भैमसेनिं महाबलम् ।
बहुधा दारयामास शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.४५.४४ ॥
ส่วนอลัมพุสะ ในสนามรบ ได้ใช้ลูกศรที่มีข้อโค้งงอแทงบุตรแห่งภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลนั้นหลายประการ
6.45.45
व्यभ्राजेतां ततस्तौ तु संयुगे शरविक्षतौ ।
यथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ ॥ ६.४५.४५ ॥
ทั้งสองผู้ถูกลูกศรบาดเจ็บในการรบนั้นจึงรุ่งเรืองขึ้น เหมือนพละและศักระผู้มีกำลังมหาศาลรุ่งเรืองในสงครามระหว่างเทพกับอสูร
6.45.46
शिखण्डी समरे राजन्द्रौणिमभ्युद्ययौ बली ।
अश्वत्थामा ततः क्रुद्दः शिखण्डिनमुपस्थितम् ॥ ६.४५.४६ ॥
ข้าแต่พระราชา ศิขัณฑีผู้มีกำลังได้ยกเข้าต่อสู้กับบุตรแห่งโทรณะในสนามรบ ครั้นแล้วอัศวัตถามาผู้โกรธเกรี้ยวก็โจมตีศิขัณฑีผู้เข้ามาเผชิญหน้า
6.45.47
नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं विद्ध्वा ह्यकम्पयत् ।
शिखण्ड्यपि ततो राजन्द्रोणपुत्रमताडयत् ॥ ६.४५.४७ ॥
ด้วยลูกศรเหล็กที่คมยิ่ง เขาแทงอย่างหนักจนทำให้ศิขัณฑีสั่นสะเทือนจริงๆ ครั้นแล้ว ข้าแต่พระราชา ศิขัณฑีก็ฟาดฟันบุตรแห่งโทรณะเช่นกัน
6.45.48
सायकेन सुपीतेन तीक्ष्णेन निशितेन च ।
तौ जघ्नतुस्तदान्योन्यं शरैर्बहुविधैर्मृधे ॥ ६.४५.४८ ॥
ด้วยลูกศรที่ขัดเกลาอย่างดี คมกล้า และลับแหลม ทั้งสองจึงฟาดฟันกันและกันในการรบด้วยลูกศรหลายชนิด
6.45.49
भगदत्तं रणे शूरं विराटो वाहिनीपतिः ।
अभ्ययात्त्वरितो राजंस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४५.४९ ॥
ข้าแต่พระราชา วิราฏผู้เป็นจอมทัพ รีบเข้าต่อสู้กับภคทัตผู้กล้าหาญในสนามรบ แล้วการต่อสู้ก็เริ่มขึ้น
6.45.50
विराटो भगदत्तं तु शरवर्षण भारत ।
अभ्यवर्षत्सुसंक्रुद्धो मेघो वृष्ट्या इवाचलम् ॥ ६.४५.५० ॥
ข้าแต่พระภารตะ วิราฏผู้โกรธเกรี้ยวยิ่งนักได้ระดมลูกศรลงใส่ภคทัต เหมือนเมฆหลั่งฝนลงบนภูเขา
6.45.51
भगदत्तस्ततस्तूर्णं विराटं पृथिवीपतिम् ।
छादयामास समरे मेघः सूर्यमिवोदितम् ॥ ६.४५.५१ ॥
ครั้นแล้วภคทัตรีบปกคลุมพระเจ้าวิราฏผู้เป็นจอมปฐพีในสนามรบ เหมือนเมฆปกคลุมดวงอาทิตย์ที่ขึ้นแล้ว
6.45.52
बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं कृपः शारद्वतो ययौ ।
तं कृपः शरवर्षेण च्छादयामास भारत ॥ ६.४५.५२ ॥
กฤปะ บุตรแห่งศารทวัต ได้เข้าต่อสู้กับพฤหัตกษัตระแห่งแคว้นเกกัย ข้าแต่พระภารตะ กฤปะปกคลุมเขาด้วยฝนลูกศร
6.45.53
गौतमं कैकयः क्रुद्धः शरवृष्ट्याऽभ्यपूरयत् ।
तावन्योन्यं हयान्हत्वा धनुश्छित्वा च भारत ॥ ६.४५.५३ ॥
ไกเกยะผู้โกรธเกรี้ยวได้ระดมฝนลูกศรใส่เคาตมะ (กฤปะ) ข้าแต่พระภารตะ ครั้นแล้วทั้งสองได้ฆ่าม้าของกันและกัน และหักธนูของกันและกัน
6.45.54
विरथावसियुद्धाय समीयतुरमर्षणौ ।
तयोस्तदभवद्युद्धं घोररूपं सुदारुणम् ॥ ६.४५.५४ ॥
ทั้งสองไร้รถศึกและไม่ยอมแพ้ จึงเข้าปะทะกันเพื่อการต่อสู้ด้วยดาบ การต่อสู้ของทั้งสองจึงกลายเป็นการรบที่น่ากลัวและน่าสยดสยองยิ่ง
6.45.55
द्रुपदस्तु ततो राजन्सैन्धवं वै जयद्रथम् ।
अभ्युद्ययौ हृष्टरूपो हृष्टरूपं परंतपः ॥ ६.४५.५५ ॥
ข้าแต่พระราชา ครั้นแล้วทรุปทะผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่น มีใบหน้าปลาบปลื้ม ได้เข้าต่อสู้กับชัยทรถ พระราชาแห่งชาวสินธุ
6.45.56
ततः सैन्धवको राजा द्रुपदं विशिखैस्त्रिभिः ।
ताजयामास समरे स च तं प्रत्यबिध्यत ॥ ६.४५.५६ ॥
ครั้นแล้วพระราชาแห่งชาวสินธุใช้ลูกศรสามดอกแทงทรุปทะในสนามรบ และทรุปทะก็แทงตอบกลับไป
6.45.57
तयोस्तदभवद्युद्धं घोररूपं सुदारुणम् ।
ईक्षणप्रीतिजननं शुक्राङ्गरकयोरिव ॥ ६.४५.५७ ॥
การต่อสู้ของทั้งสองกลายเป็นการรบที่น่ากลัวและน่าสยดสยองยิ่ง เป็นที่น่าชื่นชมแก่สายตา เหมือนการต่อสู้ระหว่างศุกระกับองคารกะ
6.45.58
विकर्णस्तु सुतस्तुभ्यं सुतसोमं महाबलम् ।
अभ्ययाञ्जवनैरश्वैस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४५.५८ ॥
วิกรรณบุตรของท่าน ได้เข้าต่อสู้กับสุตโสมผู้มีกำลังมหาศาลด้วยม้าที่วิ่งเร็ว แล้วการต่อสู้ก็เริ่มขึ้น
6.45.59
विकर्णः सुतसोमं तु विद्ध्वा नाकम्पयच्छरैः ।
सुतसोमो विकर्णं च तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.४५.५९ ॥
วิกรรณแทงสุตโสมด้วยลูกศรแต่ไม่อาจทำให้เขาสั่นสะเทือนได้ ส่วนสุตโสมก็แทงวิกรรณ และเหตุการณ์นั้นก็ดูเหมือนเป็นสิ่งมหัศจรรย์
6.45.60
सुशर्माणं नरव्याघ्रश्चेकितानो महारथः ।
अभ्यद्रवत्सुसंक्रुद्धः पाण्डवार्थे पराक्रमी ॥ ६.४५.६० ॥
เจกิตานะ นรวยาฆระ มหารถผู้เป็นนักรบผู้กล้า โกรธเกรี้ยวยิ่งนัก เพื่อประโยชน์แก่ปาณฑพ ได้พุ่งเข้าใส่สุศรมัน
6.45.61
शुशर्मा तु महाराज चेकितानं महारथम् ।
महता शरवर्षेण वारयामास संयुगे ॥ ६.४५.६१ ॥
มหาราชเอ๋ย ศุศรรมาขัดขวางเจกิตานะผู้เป็นรถีเอกด้วยฝนลูกศรอันใหญ่หลวงในการรบ
6.45.62
चेकितानोऽपि संरब्धः सुशर्माणां महाहवे ।
प्राच्छादयत्तमिषुभिर्महामेघ इवाचलम् ॥ ६.४५.६२ ॥
เจกิตานะเองก็เดือดดาล ในการรบอันยิ่งใหญ่นั้นได้คลุมศุศรรมาด้วยลูกศร เหมือนเมฆใหญ่คลุมภูเขา
6.45.63
शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तु पराक्रान्तं पराक्रमी ।
अभ्यद्रवत राजेन्द्र मत्तः सिंह इव द्विपम् ॥ ६.४५.६३ ॥
โอ้ใจกษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ สกุนีผู้กล้าหาญโจมตีปรติวินธยะผู้ทรงพลัง เหมือนสิงโตที่คลั่งโถมใส่ช้าง
6.45.64
यौधिष्ठिरस्तु संक्रुद्धः सौबलं निशितैः शरैः ।
व्यदारयत संग्रामे मघवानिव दानवम् ॥ ६.४५.६४ ॥
ฝ่ายโอรสของยุธิษฐิระเดือดดาลยิ่ง ฉีกทำลายเสาพลอาณาจักรสาวลาด้วยลูกศรคมกริบในสนามรบ เหมือนพระอินทร์ทำลายอสูร
6.45.65
शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तु प्रतिविध्यन्तमाहवे ।
व्यदारयन्महाप्राज्ञः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.४५.६५ ॥
ส่วนสกุนีผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ในการรบได้ฉีกทำลายปรติวินธยะผู้กำลังโต้ตอบ ด้วยลูกศรที่มีข้อปล้องโค้งงอ
6.45.66
सुदक्षिणं तु राजेन्द्र काम्भोजानां महारथम् ।
श्रुतकर्मा पराक्रान्तमभ्यद्रवत संयुगे ॥ ६.४५.६६ ॥
โอ้ใจกษัตริย์ผู้เป็นใหญ่ ศรุตกรมันผู้กล้าหาญได้โจมตีสุทักษิณะ รถีเอกแห่งกัมโภชในการรบ
6.45.67
सुदक्षिणस्तु समरे साहदेविं महारथम् ।
विद्ध्वा नाकम्पयत वै मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ६.४५.६७ ॥
ในการรบ สุทักษิณะยิงสาหเทวีรถีเอกจนทะลุ แต่เขาไม่สั่นไหว เหมือนภูเขาไมนากะ
6.45.68
श्रुतकर्मा ततः क्रुद्धः काम्भोजानां महारथम् ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्दारयन्निव सर्वशः ॥ ६.४५.६८ ॥
ครั้นแล้ว ศรุตกรมันผู้เดือดดาลได้ยิงลูกศรจำนวนมากใส่รถีเอกแห่งกัมโภชจากทุกทิศ ราวกับจะฉีกเขาออกเป็นชิ้น ๆ
6.45.69
इरावानथ संक्रुद्धः श्रुतायुषमरिन्दमम् ।
प्रत्युद्ययौ रणे यत्तो यत्तरूपं परंतपः ॥ ६.४५.६९ ॥
ฝ่ายอิราวานผู้เดือดดาลยิ่ง ได้เข้าต่อสู้กับศรุตายุษผู้ปราบศัตรู ด้วยความพร้อมและแน่วแน่ ผู้ทำให้ศัตรูเดือดร้อน
6.45.70
आर्जुनिस्तस्य समरे हयान्हत्वा महारथः ।
ननाद बलवान्नादं तत्सैन्यं प्रत्यपूरयत् ॥ ६.४५.७० ॥
โอรสของอรชุน รถีผู้ยิ่งใหญ่ ได้ฆ่าม้าของศัตรูในการรบ และคำรามอย่างทรงพลัง เสียงคำรามนั้นเต็มไปทั่วกองทัพ
6.45.71
श्रुतायुस्तु ततः क्रुद्धः फाल्गुनेः समरे हयान् ।
निजघान गदाग्रेण ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४५.७१ ॥
ครั้นแล้ว ศรุตายุษผู้เดือดดาล ได้ฟาดม้าของพาลคุนีในการรบด้วยปลายคทา การต่อสู้จึงลุกโชนขึ้น
6.45.72
विन्दानिविन्दावावन्त्यौ कुन्तिभोजं महारथम् ।
ससेनं ससुतं वीरं संससञ्जतुराहवे ॥ ६.४५.७२ ॥
วินทะและอนุวินทะสองเจ้าชายแห่งอวันตี ในการรบได้โจมตีกุนติโภชะรถีเอก พร้อมกองทัพและโอรสของเขาผู้กล้าหาญ
6.45.73
तत्राद्भुतमपश्याम तयोर्घोरं पराक्रमम् ।
अयुध्येतां स्थिरौ भूत्वा महत्या सेनया सह ॥ ६.४५.७३ ॥
ที่นั่นพวกเราได้เห็นความกล้าหาญอันน่าพิศวงและน่าสะพรึงของทั้งสอง ยืนหยัดมั่นคงต่อสู้ไปพร้อมกับกองทัพอันยิ่งใหญ่
6.45.74
अनुविन्दस्तु गदया कुन्तिभोजमताडयत् ।
कुन्तिभोजश्च तं तूर्णं शरव्रातैरवाकिरत् ॥ ६.४५.७४ ॥
อนุวินทะฟาดกุนติโภชะด้วยคทา ส่วนกุนติโภชะก็รีบเร่งโปรยลูกศรปกคลุมเขาเป็นลูกใหญ่ ๆ
6.45.75
कुन्तिभोजसुतश्चापि विन्दं विव्याध सायकैः ।
स च तं प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.४५.७५ ॥
โอรสของกุนติโภชะก็ยิงวินทะด้วยลูกศรเช่นกัน และวินทะก็ยิงตอบโต้เขา เหตุการณ์นั้นจึงดูน่าอัศจรรย์
6.45.76
केकया भ्रातरः पञ्च गान्धारान्पञ्च मारिष ।
ससैन्यास्ते ससैन्यांश्च योधयामासुराहवे ॥ ६.४५.७६ ॥
ท่านผู้เจริญ พี่น้องแห่งเกกยะทั้งห้า และคันธาระทั้งห้า พร้อมด้วยกองทัพของตน ได้ต่อสู้กันในการรบ ฝ่ายหนึ่งต่ออีกฝ่ายหนึ่งพร้อมกองทัพของตนเอง
6.45.77
वीरबाहुश्च ते पुत्रो वैराटिं रथसत्तमम् ।
उत्तरं योधयामास विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.४५.७७ ॥
ฝ่ายวีรพาหุโอรสของท่าน ได้ต่อสู้กับอุตตระโอรสของวิราฏ รถีผู้เลิศ และยิงเขาด้วยลูกศรคมกริบ
6.45.78
उत्तरश्चापि तं वीरं विव्याध निशितैः शरैः ।
चेदिराट् समरे राजन्नुलूकं समभिद्रवत् ॥ ६.४५.७८ ॥
อุตตระก็ยิงวีรบุรุษผู้นั้นด้วยลูกศรคมกริบเช่นกัน โอ้มหาราช กษัตริย์แห่งเจทิได้พุ่งเข้าใส่อุลูกะในการรบ
6.45.79
तथैव शरवर्षेण उलूकं समविद्ध्यत ।
उलूकश्चापि तं बाणैर्निशितैर्लोमवाहिभिः ॥ ६.४५.७९ ॥
เช่นนั้นเอง กษัตริย์แห่งเจทิได้ยิงอุลูกะอย่างทั่วถึงด้วยฝนลูกศร ส่วนอุลูกะก็ยิงตอบด้วยลูกศรคมกริบที่มีขนนก
6.45.80
तयोर्युद्धं समभवद्धोररूपं विशांते ।
दारयेतां सुसंक्रुद्धावन्योन्यमपराजितौ ॥ ६.४५.८० ॥
การต่อสู้ระหว่างทั้งสองเกิดขึ้นอย่างน่าสะพรึง โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ ทั้งสองผู้เดือดดาลยิ่งและต่างไม่พ่ายแพ้ต่อกัน ได้ฉีกกันและกัน
6.45.81
एवं द्वन्द्वसहस्राणि रथवारणवाजिनाम् ।
पदातीनां च समरे तव तेषां च संकुले ॥ ६.४५.८१ ॥
ในการรบเช่นนี้ มีการประลองตัวต่อตัวนับพันคู่ระหว่างนักรบบนรถ ผู้ขี่ช้าง ผู้ขี่ม้า และพลเดินเท้า ท่ามกลางความอลหม่านของพลของท่านและของฝ่ายตรงข้าม
6.45.82
मुहूर्तमिव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम् ।
तत उन्मत्तवद्राजन्न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.४५.८२ ॥
การรบนั้นชั่วครู่หนึ่งดูน่าชมอย่างยิ่ง แล้วแต่นั้นมา ข้าแต่พระราชา ราวกับคนคลุ้มคลั่ง ก็ไม่อาจแยกแยะสิ่งใดได้เลย
6.45.83
गजो गजेन समरे रथिनं च रथी ययौ ।
अश्वोऽश्वं समभिप्रायात्पदातिश्च पदातिनम् ॥ ६.४५.८३ ॥
ในสนามรบ ช้างประจันกับช้าง และนักรบบนรถประจันกับนักรบบนรถ ม้าพุ่งเข้าหาม้า และพลเดินเท้าพุ่งเข้าหาพลเดินเท้า
6.45.84
ततो युद्धं सुदुर्धर्षं व्याकुलं समपद्यत ।
शूराणां समरे तत्र समासाद्येतरेतरम् ॥ ६.४५.८४ ॥
จากนั้น การต่อสู้ก็กลายเป็นการประจัญบานที่ยากจะต้านทานอย่างยิ่ง และวุ่นวายสับสน ณ ที่นั้น ในสนามรบ บรรดาวีรบุรุษประจันหน้ากันแล้วต่อสู้กัน
6.45.85
तत्र देवर्षयः सिद्धाश्चारणाश्च समागताः ।
प्रेक्षन्त तद्रणं घोरं देवासुरसमं भुवि ॥ ६.४५.८५ ॥
ที่นั่น บรรดาฤๅษีผู้เป็นทิพย์ ผู้สำเร็จสิทธิ์ และนักขับขานทิพย์ได้มาประชุมกันและเฝ้ามองการรบอันน่าสะพรึงกลัวนั้นบนแผ่นดินโลก ซึ่งเหมือนการรบระหว่างเทพกับอสูร
6.45.86
ततो दन्तिसहस्राणि र्थानां चापि मारिष ।
अश्वौघाः पुरुषौघाश्च विपरीतं समाययुः ॥ ६.४५.८६ ॥
จากนั้น ข้าแต่ผู้ประเสริฐ ช้างนับพันเชือก รถศึกนับพันคัน ฝูงม้า และฝูงคนก็ประดังเข้ามาปนเปกันอย่างสับสน
6.45.87
तत्रतत्र प्रदृश्यन्ते रथवारणपत्तयः ।
सादिनश्च नरव्याघ्र युध्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ ६.४५.८७ ॥
ที่นั่นนั่นเอง ข้าแต่ปุรุษพยัคฆ์ เห็นนักรบบนรถ นักรบบนช้าง พลเดินเท้า และทหารม้า ต่อสู้กันอยู่ซ้ำแล้วซ้ำเล่า