മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.45
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.45.1
पूर्वाह्णे तस्य रौद्रस्य युद्धमह्नो विशांपते ।
प्रावर्तत महाघोरं राज्ञां देहावकर्तनम् ॥ ६.४५.१ ॥
ഹേ രാജാവേ, ആ ഭയങ്കര ദിവസത്തിന്റെ പൂർവാഹ്നത്തിൽ രാജാക്കന്മാരുടെ ശരീരങ്ങൾ ഛേദിക്കുന്ന മഹാഘോരമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
6.45.2
कुरूणां सृञ्जयानां च जिगीषूणां परस्परम् ।
सिंहानामिव संह्रादो दिवमुर्वी च नादयन् ॥ ६.४५.२ ॥
കുരുക്കളും സൃഞ്ജയരും പരസ്പരം ജയം കാംക്ഷിച്ച് സിംഹങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനം പോലെ ആകാശവും ഭൂമിയും മുഴക്കി.
6.45.3
आसीत्किलकिलाशब्दस्तलशङ्खरवैः सह ।
जझिरे सिंहनादाश्च शूराणां प्रतिगर्जताम् ॥ ६.४५.३ ॥
കിലകില ശബ്ദവും കൈയടിയും ശംഖൊലിയും ചേർന്നു; പ്രതിഗർജ്ജിക്കുന്ന വീരന്മാരുടെ സിംഹനാദങ്ങൾ മുഴങ്ങി.
6.45.4
तलत्राभिहताश्चैव ज्याशब्दा भरतर्षभ ।
पत्तीनां पादशब्दश्च वाजिनां च महास्वनः ॥ ६.४५.४ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കൈയുറകളിൽ തട്ടിയ വില്ലുനാൺ ശബ്ദങ്ങളും കാലാൾപ്പടയുടെ കാൽപ്പെരുമാറ്റവും കുതിരകളുടെ മഹാനാദവും മുഴങ്ങി.
6.45.5
तोत्राङ्कुशनिपातश्च आयुधानां च निःस्वनः ।
घण्टाशब्दश्च नागानामन्योन्यमभिधावताम् ॥ ६.४५.५ ॥
അങ്കുശവും ചാട്ടയും അടിക്കുന്ന ശബ്ദവും, ആയുധങ്ങളുടെ ഝണൽക്കാരവും, പരസ്പരം പാഞ്ഞടുക്കുന്ന ആനകളുടെ മണിനാദവും മുഴങ്ങി.
6.45.6
तस्मिन्समुदिते शब्दे तुगुले रोमहर्षणे ।
बभूव रथनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमःक ॥ ६.४५.६ ॥
ആ ഭീകരവും രോമാഞ്ചജനകവുമായ ശബ്ദത്തിൽ രഥങ്ങളുടെ ഇരമ്പൽ മേഘഗർജ്ജനം പോലെ ഉയർന്നു.
6.45.7
ते मनः क्रूरमाधाय समभित्यक्तजीविताः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त सर्व एवोच्छ्रितध्वजाः ॥ ६.४५.७ ॥
ക്രൂരമായ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ച്, ജീവൻ പൂർണ്ണമായി ത്യജിച്ച്, ഉയർന്ന കൊടികളോടെ അവർ പാണ്ഡവരുടെ നേരെ മുന്നേറി.
6.45.8
अथ शान्तनवो राजन्नभ्यधावद्धनञ्जयम् ।
प्रगृह्य कार्मुकं घोरं कालदण्डोपमं रणे ॥ ६.४५.८ ॥
രാജാവേ, അപ്പോൾ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രൻ ഭീഷ്മർ യുദ്ധത്തിൽ കാലദണ്ഡംപോലെ ഭയങ്കരമായ വില്ലെടുത്ത് ധനഞ്ജയനു നേരെ കുതിച്ചു.
6.45.9
अर्जुनोऽपि धनुर्गृह्य गाण्डीवं लोकविश्रुतम् ।
अभ्यधावत तेजस्वी गाङ्गेयं रणमूर्धनि ॥ ६.४५.९ ॥
അർജ്ജുനനും ലോകപ്രസിദ്ധമായ ഗാണ്ഡീവം എടുത്ത്, തേജസ്സോടെ യുദ്ധമുഖത്ത് ഗാംഗേയന്റെ നേരെ കുതിച്ചു.
6.45.10
तावुभौ कुरुशार्दूलौ परस्परवधैषिणौ ।
गाङ्गेयस्तु रणे पार्थं विद्ध्वा नाकम्पयद्बली ॥ ६.४५.१० ॥
കൗരവരിലെ ആ രണ്ടു വ്യാഘ്രങ്ങളും പരസ്പരം വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ ബലവാനായ ഗാംഗേയൻ യുദ്ധത്തിൽ പാർത്ഥനെ അമ്പുകൊണ്ട് മുറിവേൽപ്പിച്ചിട്ടും അവനെ ഇളക്കാനായില്ല.
6.45.11
तथैव पाण्डवो राजन्भीष्मं नाकम्पयद्युधि ।
सात्यकिस्तु महेष्वासः कृतवर्माणमभ्यात् ॥ ६.४५.११ ॥
അതുപോലെ, രാജാവേ, പാണ്ഡവനും യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മരെ ഇളക്കിയില്ല. മഹാധനുർധരനായ സാത്യകി കൃതവർമ്മാവിനെ ആക്രമിച്ചു.
6.45.12
तयोः समभयवद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
सात्यकिः कृतवर्माणं कृतवार्मा च सात्यकिम् ॥ ६.४५.१२ ॥
അവർ തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം തീക്ഷ്ണവും രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്നതുമായി. സാത്യകി കൃതവർമ്മാവിനെയും, കൃതവർമ്മാവ് സാത്യകിയെയും ആക്രമിച്ചു.
6.45.13
आनर्च्छतुः शरैर्घोरैस्तक्षमाणौ परस्परम् ।
तौ शराचितसर्वाङ्गौ शुशुभाते महाबलौ ॥ ६.४५.१३ ॥
അവർ ഇരുവരും ഭയങ്കരമായ അമ്പുകളാൽ പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു. അമ്പുകൾ മൂടിയ സർവാംഗങ്ങളോടെ ആ മഹാബലന്മാർ ശോഭിച്ചു.
6.45.14
वसन्ते पुष्पशबलौ पुष्पिताविव किंशुकौ ।
अभिमन्युर्महेष्वासं बृहद्बलमयोधयत् ॥ ६.४५.१४ ॥
വസന്തത്തിൽ പൂക്കളാൽ പുള്ളിയായ, പൂത്ത രണ്ടു കിംശുക വൃക്ഷങ്ങൾ പോലെ, അഭിമന്യു മഹാധനുർധരനായ ബൃഹദ്ബലനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു.
6.45.15
ततः कोसलराजाऽसावभिमन्योर्विशांपते ।
ध्वजं चिच्छेद समरे सारथिं च व्यपातयत् ॥ ६.४५.१५ ॥
അപ്പോൾ, ഹേ പ്രജാപതേ, കോസലരാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ അഭിമന്യുവിന്റെ ധ്വജം മുറിച്ചു, സാരഥിയെ വീഴ്ത്തി.
6.45.16
सौभद्रस्तु ततः क्रुद्धः पातिते रथसारथौ ।
बृहद्बलं महाराज विव्याध नवभिः शरैः ॥ ६.४५.१६ ॥
അപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, രഥസാരഥി വീണപ്പോൾ കുപിതനായ സൗഭദ്രൻ ബൃഹദ്ബലനെ ഒമ്പത് അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു.
6.45.17
अथापराभ्यां भल्लाभ्यां शिताभ्यामरिमर्दनः ।
ध्वजमेकेन चिच्छेद पार्ष्णिमेकेन सारथिम् ॥ ६.४५.१७ ॥
പിന്നെ ശത്രുമർദ്ദനൻ മറ്റു രണ്ട് മൂർച്ചയുള്ള ഭല്ലങ്ങളാൽ, ഒന്നിനാൽ ധ്വജം മുറിച്ചു, മറ്റൊന്നിനാൽ സാരഥിയുടെ കണങ്കാൽ.
6.45.18
अन्योन्यं च शरैः क्रुद्धौ ततक्षाते परस्परम् ।
मानिनं समरे दृप्तं कृतवैरं महारथम् ॥ ६.४५.१८ ॥
കോപിച്ച ഇരുവരും അമ്പുകളാൽ പരസ്പരം മുറിവേൽപ്പിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനിയും ഗർവ്വുള്ളവനും പഴയ വൈരമുള്ളവനുമായ മഹാരഥൻ.
6.45.19
भीमसेनस्तव सुतं दुर्योधनमयोधयत् ।
तावुभौ नरशार्दूलौ कुरुमुख्यौ महाबलौ ॥ ६.४५.१९ ॥
ഭീമസേനൻ നിങ്ങളുടെ പുത്രനായ ദുര്യോധനനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു. ആ ഇരുവരും മനുഷ്യരിൽ സിംഹങ്ങൾ, കുരുക്കളിൽ മുഖ്യർ, മഹാബലവാന്മാർ.
6.45.20
अन्योन्यं शरवर्षाभ्यां ववृषाते रणाजिरे ।
तौ वीक्ष्य तु महात्मानौ कृतिनौ चित्रयोधिनौ ॥ ६.४५.२० ॥
യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവർ പരസ്പരം അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചു. ആ മഹാത്മാക്കളെയും സമർഥരും അദ്ഭുതയോദ്ധാക്കളുമായവരെയും കണ്ടപ്പോൾ—
6.45.21
विस्मयः सर्वभूतानां समपद्यत भारत ।
दुःशासनस्तु नकुलं प्रत्युद्याय महाबलम् ॥ ६.४५.२१ ॥
ഭാരതാ! സർവഭൂതങ്ങൾക്കും വിസ്മയമുണ്ടായി. ദുശ്ശാസനൻ മഹാബലവാനായ നകുലന്റെ നേരെ മുന്നേറി.
6.45.22
अविध्यन्निशितैर्बाणैर्बहुभिर्मर्मभेदिभिः ।
तस्य माद्रीसुतः केतुं सशरं च शरासनम् ॥ ६.४५.२२ ॥
മൂർച്ചയുള്ള, മർമങ്ങളെ തുളയ്ക്കുന്ന അനേകം അമ്പുകളാൽ അവനെ തുളച്ചു. മാദ്രിയുടെ പുത്രൻ അവന്റെ കൊടിയും അമ്പോടുകൂടിയ വില്ലും—
6.45.23
चिच्छेद निशितैर्बाणैः प्रहसन्निव भारत ।
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत् ॥ ६.४५.२३ ॥
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ മുറിച്ചു, ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, ഭാരതാ! പിന്നെ അവനെ ഇരുപത്തഞ്ച് ചെറിയ അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ചു.
6.45.24
पुत्रस्तु तव दुर्धर्षो नकुलस्य महाहवे ।
तुरङ्गांश्चिच्छिदे बाणैर्ध्वजं चैवाभ्यपातयत् ॥ ६.४५.२४ ॥
നിങ്ങളുടെ ദുർധർഷനായ പുത്രൻ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ നകുലന്റെ കുതിരകളെ അമ്പുകളാൽ മുറിച്ചു, കൊടിയും വീഴ്ത്തി.
6.45.25
दुर्मुखः सहदेवं च प्रत्युद्याय महाबलम् ।
विव्याध शरवर्षेण यतमानं महाहवे ॥ ६.४५.२५ ॥
മഹാബലനായ സഹദേവനെ നേരിടാൻ ദുർമുഖൻ മുന്നോട്ടു ചെന്ന്, മഹായുദ്ധത്തിൽ പൊരുതുന്നവനെ അമ്പുകളുടെ വർഷംകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു.
6.45.26
सहदेवस्ततो वीरो दुर्मुखस्य महारणे ।
शरेण भृतशीक्ष्णेन पातयामास सारथिम् ॥ ६.४५.२६ ॥
അപ്പോൾ വീരനായ സഹദേവൻ മഹായുദ്ധത്തിൽ ദുർമുഖന്റെ സാരഥിയെ നന്നായി മൂർച്ചകൂട്ടിയ അമ്പുകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി.
6.45.27
तावन्योन्यं समासाद्य समरे युद्धदुर्मदौ ।
त्रासयेतां शरैर्घोरैः कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ६.४५.२७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആവേശം പൂണ്ട ആ ഇരുവരും പരസ്പരം അടുത്തെത്തി, പ്രതികാരത്തിനു പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഭയങ്കര അമ്പുകളാൽ പരസ്പരം ഭയപ്പെടുത്തി.
6.45.28
युधिष्टिरः स्वयं राजा मद्रराजानमभ्ययात् ।
तस्य मद्राधिपश्चापं द्विधा चिच्छेद मारिष ॥ ६.४५.२८ ॥
രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്നെ മദ്രരാജാവിനെ സമീപിച്ചു; ഹേ മാരിഷ, മദ്രാധിപൻ അവന്റെ വില്ല് രണ്ടായി മുറിച്ചു.
6.45.29
तदपास्य धनुश्छिन्नं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अन्यत्कार्मुकमादाय वेगवद्बलवत्तरम् ॥ ६.४५.२९ ॥
അപ്പോൾ കുന്തീപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഒടിഞ്ഞ വില്ല് വലിച്ചെറിഞ്ഞ്, വേഗമേറിയതും അതിബലമുള്ളതുമായ മറ്റൊരു വില്ല് എടുത്തു.
6.45.30
ततो मद्रेश्वरं राजा शरैः सन्नतपर्वभिः ।
छादयामास संक्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.४५.३० ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച രാജാവ് മദ്രേശ്വരനെ വളഞ്ഞ പർവങ്ങളുള്ള അമ്പുകളാൽ മൂടി, 'നില്ക്ക്, നില്ക്ക്!' എന്നു പറഞ്ഞു.
6.45.31
धृष्टद्युम्नस्ततो द्रोणमभ्यद्रवत भारत ।
तस्य द्रोणः सुसंक्रुद्धः परासुकरणं दृढम् ॥ ६.४५.३१ ॥
അപ്പോൾ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ദ്രോണരുടെ നേരെ കുതിച്ചു, ഓ ഭാരതാ. അവനുനേരെ ദ്രോണർ അത്യന്തം കുപിതനായി, പ്രാണൻ അപഹരിക്കുന്ന ദൃഢമായ (അമ്പ്) പ്രയോഗിച്ചു.
6.45.32
त्रिधा चिच्छेद समरे पाञ्चाल्यस्य तु कार्मुकम् ।
शरं चैव महाघोरं कालदण्डमिवापरम् ॥ ६.४५.३२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവൻ പാഞ്ചാല രാജകുമാരന്റെ വില്ല് മൂന്നു കഷണങ്ങളായി മുറിച്ചു; കാലദണ്ഡംപോലുള്ള മറ്റൊരു അതിഭയങ്കര അമ്പും (മുറിച്ചു).
6.45.33
प्रेषयामास समरे सोऽस्य काये न्यमञ्जत ।
अथान्यद्धनुरादाय सायकांश्च चतुर्दश ॥ ६.४५.३३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ അവൻ (അമ്പുകൾ) അയച്ചു; അവ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ ആഴ്ന്നിറങ്ങി. പിന്നെ മറ്റൊരു വില്ലെടുത്ത് പതിനാലു അമ്പുകൾ (അയച്ചു).
6.45.34
द्रोणं द्रुपदपुत्रस्तु प्रतिविव्याध संयुगे ।
तावन्योन्यं सुसंक्रुद्धौ चक्रतुः शुभृशं रणम् ॥ ६.४५.३४ ॥
ദ്രുപദപുത്രനും യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണരെ പ്രതിരോധിച്ച് ആക്രമിച്ചു. അവർ ഇരുവരും പരസ്പരം അത്യന്തം കുപിതരായി അതിഭീകരമായ യുദ്ധം ചെയ്തു.
6.45.35
सौमदत्तिं रणे शङ्खो रभसं रभसो युधि ।
प्रत्युद्ययौ महाराज तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.४५.३५ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ശംഖൻ സൗമദത്തിക്കുനേരെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്തു; രഭസനും യുദ്ധത്തിൽ (അവന്റെ നേരെ) കുതിച്ചു. ഓ മഹാരാജാവേ, അവൻ 'നിൽക്ക്, നിൽക്ക്' എന്നു പറഞ്ഞു.
6.45.36
तस्य वै दक्षिणं वीरो निर्बिभेद रणे भुजम् ।
समदत्तिस्तथा शङ्खं जत्रुदेशे समाहनत् ॥ ६.४५.३६ ॥
ആ വീരൻ യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ വലതുഭുജം തുളച്ചു; സോമദത്തന്റെ പുത്രൻ (സൗമദത്തി) ശംഖനെ കോളർബോൺ ഭാഗത്ത് പ്രഹരിച്ചു.
6.45.37
तयोस्तदभवद्युद्धं घोररूपं विशांपते ।
दृप्तयोः समरे पूर्वं वृत्रवासवयोरिव ॥ ६.४५.३७ ॥
രാജാവേ, ആ ഇരുവർക്കുമിടയിൽ അത് ഭയങ്കരരൂപമായ യുദ്ധമായി; മുൻകാലത്ത് ഗർവിച്ച വൃത്രനും വാസവനും (ഇന്ദ്രൻ) പോരാടിയതുപോലെ.
6.45.38
बाह्लीकं तु रणे क्रुद्ध क्रुद्धरूपो विशांपते ।
अभ्यद्रवदमेयात्मा धृष्टकेतुर्महारथः ॥ ६.४५.३८ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച ബാഹ്ലീകന്റെ നേരെ ക്രുദ്ധരൂപനായ, അളവറ്റ ആത്മാവുള്ള മഹാരഥൻ ധൃഷ്ടകേതു പാഞ്ഞടുത്തു.
6.45.39
बाह्लीकस्तु रणे राजन्धृष्टकेतुममर्षणः ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्सिंहनादमथानदत् ॥ ६.४५.३९ ॥
രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ അസഹിഷ്ണുവായ ബാഹ്ലീകൻ ധൃഷ്ടകേതുവിനെ പല ശരങ്ങളാൽ ആക്രമിച്ചു, സിംഹഗർജ്ജനം ചെയ്തു.
6.45.40
चेदिराजस्तु संक्रुद्धो बाह्लीकं नवभिः शरैः ।
विव्याध समरे तूर्णं मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ६.४५.४० ॥
ചേദിരാജാവ് അത്യന്തം കോപിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിൽ ബാഹ്ലീകനെ ഒമ്പത് ശരങ്ങളാൽ തുളച്ചു; മദിച്ച ആന മറ്റൊരു മദയാനയെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ.
6.45.41
तौ तत्र समरे क्रुद्धौ नर्दन्तौ च पुनः पुनः ।
समीयतुः सुसंक्रुद्धावङ्गारवबुधाविव ॥ ६.४५.४१ ॥
അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ കോപിച്ച ആ ഇരുവരും വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർജ്ജിച്ച്, അത്യന്തം കോപത്തോടെ, ജ്വലിക്കുന്ന തീക്കനലുകൾ പോലെ ഏറ്റുമുട്ടി.
6.45.42
राक्षसं रौद्रकर्माणं क्रूरकर्मा घटोत्कचः ।
अलम्बुसं प्रत्युदियाद्बलं शक्र इवाहवे ॥ ६.४५.४२ ॥
ക്രൂരകർമ്മിയായ ഘടോത്കചൻ, രൗദ്രകർമ്മിയായ രാക്ഷസൻ അലംബുസനെതിരെ സൈന്യവുമായി മുന്നേറി; യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ മുന്നേറുന്നതുപോലെ.
6.45.43
घटोत्कचस्ततः क्रुद्धो राक्षसं तं महाबलम् ।
नवत्या सायकैस्तीक्ष्णैर्दारयामास भारत ॥ ६.४५.४३ ॥
അപ്പോൾ കോപിഷ്ഠനായ ഘടോത്കചൻ ആ മഹാബലനായ രാക്ഷസനെ തൊണ്ണൂറ് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു, ഭാരതാ.
6.45.44
अलम्बुसस्तु समरे भैमसेनिं महाबलम् ।
बहुधा दारयामास शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.४५.४४ ॥
എന്നാൽ അലംബുസൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമസേനന്റെ മഹാബലനായ പുത്രനെ വളഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള അമ്പുകളാൽ പലവിധത്തിൽ തുളച്ചു.
6.45.45
व्यभ्राजेतां ततस्तौ तु संयुगे शरविक्षतौ ।
यथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ ॥ ६.४५.४५ ॥
അപ്പോൾ അമ്പുകളാൽ മുറിവേറ്റ ആ ഇരുവരും ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ മഹാബലന്മാരായ ബലനും ശക്രനും തിളങ്ങിയതുപോലെ യുദ്ധത്തിൽ തിളങ്ങി.
6.45.46
शिखण्डी समरे राजन्द्रौणिमभ्युद्ययौ बली ।
अश्वत्थामा ततः क्रुद्दः शिखण्डिनमुपस्थितम् ॥ ६.४५.४६ ॥
രാജാവേ, ബലവാനായ ശിഖണ്ഡി യുദ്ധത്തിൽ ദ്രോണപുത്രനെതിരെ മുന്നേറി. അപ്പോൾ കോപിഷ്ഠനായ അശ്വത്ഥാമാവ് മുന്നിൽ വന്ന ശിഖണ്ഡിയെ ആക്രമിച്ചു.
6.45.47
नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं विद्ध्वा ह्यकम्पयत् ।
शिखण्ड्यपि ततो राजन्द्रोणपुत्रमताडयत् ॥ ६.४५.४७ ॥
അതിമൂർച്ചയുള്ള നാരാചം കൊണ്ട് അവനെ ആഴത്തിൽ തുളച്ച് അവനെ വിറപ്പിച്ചു. രാജാവേ, പിന്നീട് ശിഖണ്ഡിയും ദ്രോണപുത്രനെ പ്രഹരിച്ചു.
6.45.48
सायकेन सुपीतेन तीक्ष्णेन निशितेन च ।
तौ जघ्नतुस्तदान्योन्यं शरैर्बहुविधैर्मृधे ॥ ६.४५.४८ ॥
നന്നായി മിനുക്കിയ, മൂർച്ചയുള്ള, കൂർത്ത അമ്പുകളാൽ അപ്പോൾ ആ ഇരുവരും യുദ്ധത്തിൽ പലതരം അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പരസ്പരം ആക്രമിച്ചു.
6.45.49
भगदत्तं रणे शूरं विराटो वाहिनीपतिः ।
अभ्ययात्त्वरितो राजंस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४५.४९ ॥
രാജാവേ, രണത്തിൽ ശൂരനായ ഭഗദത്തനെതിരെ സേനാപതി വിരാടൻ വേഗത്തിൽ മുന്നേറി; അപ്പോൾ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു.
6.45.50
विराटो भगदत्तं तु शरवर्षण भारत ।
अभ्यवर्षत्सुसंक्रुद्धो मेघो वृष्ट्या इवाचलम् ॥ ६.४५.५० ॥
ഭാരതാ, അതീവ കോപിതനായ വിരാടൻ ഭഗദത്തന്റെ മേൽ ശരവർഷം ചൊരിഞ്ഞു; മേഘം പർവതത്തിൽ മഴ പെയ്യിക്കുന്നതുപോലെ.
6.45.51
भगदत्तस्ततस्तूर्णं विराटं पृथिवीपतिम् ।
छादयामास समरे मेघः सूर्यमिवोदितम् ॥ ६.४५.५१ ॥
പിന്നെ ഭഗദത്തൻ വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ വിരാടനെ മറച്ചു; ഉദിച്ച സൂര്യനെ മേഘം മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
6.45.52
बृहत्क्षत्रं तु कैकेयं कृपः शारद्वतो ययौ ।
तं कृपः शरवर्षेण च्छादयामास भारत ॥ ६.४५.५२ ॥
ശാരദ്വതനായ കൃപൻ കൈകേയനായ ബൃഹത്ക്ഷത്രന്റെ നേരെ ചെന്നു; ഭാരതാ, കൃപൻ ശരവർഷത്താൽ അവനെ മറച്ചു.
6.45.53
गौतमं कैकयः क्रुद्धः शरवृष्ट्याऽभ्यपूरयत् ।
तावन्योन्यं हयान्हत्वा धनुश्छित्वा च भारत ॥ ६.४५.५३ ॥
കോപിതനായ കൈകേയൻ ഗൗതമനായ കൃപനെ ശരവർഷം കൊണ്ട് നിറച്ചു; ഭാരതാ, അവർ ഇരുവരും പരസ്പരം കുതിരകളെ കൊന്ന് വില്ല് മുറിച്ചു.
6.45.54
विरथावसियुद्धाय समीयतुरमर्षणौ ।
तयोस्तदभवद्युद्धं घोररूपं सुदारुणम् ॥ ६.४५.५४ ॥
രഥമില്ലാതായ ഇരുവരും ക്ഷമയില്ലാതെ വാളുകൊണ്ടുള്ള യുദ്ധത്തിനായി ഏറ്റുമുട്ടി; അവരുടെ യുദ്ധം ഭയങ്കരവും അത്യന്തം ഭീകരവുമായിത്തീർന്നു.
6.45.55
द्रुपदस्तु ततो राजन्सैन्धवं वै जयद्रथम् ।
अभ्युद्ययौ हृष्टरूपो हृष्टरूपं परंतपः ॥ ६.४५.५५ ॥
ഹേ രാജാവേ! അപ്പോൾ ശത്രുക്കളെ തപിപ്പിക്കുന്ന ദ്രുപദൻ സന്തുഷ്ടമുഖത്തോടെ സിന്ധുരാജാവായ ജയദ്രഥനു നേരെ മുന്നേറി.
6.45.56
ततः सैन्धवको राजा द्रुपदं विशिखैस्त्रिभिः ।
ताजयामास समरे स च तं प्रत्यबिध्यत ॥ ६.४५.५६ ॥
അപ്പോൾ സിന്ധുരാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ ദ്രുപദനെ മൂന്ന് അമ്പുകൾകൊണ്ട് മുറിവേൽപ്പിച്ചു; അവനും അവനെ തിരിച്ചടിച്ചു.
6.45.57
तयोस्तदभवद्युद्धं घोररूपं सुदारुणम् ।
ईक्षणप्रीतिजननं शुक्राङ्गरकयोरिव ॥ ६.४५.५७ ॥
അവരിരുവരുടെയും ആ യുദ്ധം അതിഭീകരവും ദാരുണവുമായിരുന്നു; ശുക്രന്റെയും അംഗാരകന്റെയും യുദ്ധംപോലെ അത് കാണാൻ ആനന്ദകരമായിരുന്നു.
6.45.58
विकर्णस्तु सुतस्तुभ्यं सुतसोमं महाबलम् ।
अभ्ययाञ्जवनैरश्वैस्ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४५.५८ ॥
നിന്റെ പുത്രൻ വികർണൻ മഹാബലനായ സുതസോമനു നേരെ വേഗമുള്ള കുതിരകളോടെ മുന്നേറി; പിന്നെ യുദ്ധം തുടർന്നു.
6.45.59
विकर्णः सुतसोमं तु विद्ध्वा नाकम्पयच्छरैः ।
सुतसोमो विकर्णं च तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.४५.५९ ॥
വികർണൻ സുതസോമനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് മുറിവേൽപ്പിച്ചിട്ടും അവനെ ഇളക്കാനായില്ല; സുതസോമൻ വികർണനെയും മുറിവേൽപ്പിച്ചു; അത് അദ്ഭുതകരമായി തോന്നി.
6.45.60
सुशर्माणं नरव्याघ्रश्चेकितानो महारथः ।
अभ्यद्रवत्सुसंक्रुद्धः पाण्डवार्थे पराक्रमी ॥ ६.४५.६० ॥
മഹാരഥനായ ചേകിതാനൻ, മനുഷ്യരിൽ വ്യാഘ്രനായവൻ, അത്യന്തം കുപിതനായി പാണ്ഡവർക്കുവേണ്ടി പരാക്രമത്തോടെ സുശർമനു നേരെ പാഞ്ഞു.
6.45.61
शुशर्मा तु महाराज चेकितानं महारथम् ।
महता शरवर्षेण वारयामास संयुगे ॥ ६.४५.६१ ॥
മഹാരാജാവേ, സുശർമ്മൻ മഹാരഥനായ ചേകിതാനനെ യുദ്ധത്തിൽ മഹത്തായ ശരവർഷത്താൽ തടഞ്ഞു.
6.45.62
चेकितानोऽपि संरब्धः सुशर्माणां महाहवे ।
प्राच्छादयत्तमिषुभिर्महामेघ इवाचलम् ॥ ६.४५.६२ ॥
ചേകിതാനനും കോപിച്ച് ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ സുശർമ്മനെ അമ്പുകളാൽ മൂടി, വലിയ മേഘം പർവതത്തെ മൂടുന്നതുപോലെ.
6.45.63
शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तु पराक्रान्तं पराक्रमी ।
अभ्यद्रवत राजेन्द्र मत्तः सिंह इव द्विपम् ॥ ६.४५.६३ ॥
രാജേന്ദ്രാ, പരാക്രമിയായ ശകുനി പരാക്രമിയായ പ്രതിവിന്ധ്യനെ ആക്രമിച്ചു, മദിച്ച സിംഹം ആനയെ ആക്രമിക്കുന്നതുപോലെ.
6.45.64
यौधिष्ठिरस्तु संक्रुद्धः सौबलं निशितैः शरैः ।
व्यदारयत संग्रामे मघवानिव दानवम् ॥ ६.४५.६४ ॥
യുധിഷ്ഠിരന്റെ പുത്രൻ കോപിച്ച് സൗബലനെ (ശകുനി) മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ യുദ്ധത്തിൽ പിളർത്തി, ഇന്ദ്രൻ ദാനവനെ പിളർക്കുന്നതുപോലെ.
6.45.65
शकुनिः प्रतिविन्ध्यं तु प्रतिविध्यन्तमाहवे ।
व्यदारयन्महाप्राज्ञः शरैः सन्नतपर्वभिः ॥ ६.४५.६५ ॥
എന്നാൽ മഹാപ്രാജ്ഞനായ ശകുനി യുദ്ധത്തിൽ തിരിച്ചടിച്ച പ്രതിവിന്ധ്യനെ വളഞ്ഞ പർവങ്ങളുള്ള അമ്പുകളാൽ പിളർത്തി.
6.45.66
सुदक्षिणं तु राजेन्द्र काम्भोजानां महारथम् ।
श्रुतकर्मा पराक्रान्तमभ्यद्रवत संयुगे ॥ ६.४५.६६ ॥
രാജേന്ദ്രാ, പരാക്രമിയായ ശ്രുതകർമ്മാവ് യുദ്ധത്തിൽ കാംബോജരുടെ മഹാരഥനായ സുദക്ഷിണനെ ആക്രമിച്ചു.
6.45.67
सुदक्षिणस्तु समरे साहदेविं महारथम् ।
विद्ध्वा नाकम्पयत वै मैनाकमिव पर्वतम् ॥ ६.४५.६७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ സുദക്ഷിണൻ മഹാരഥനായ സാഹദേവിയെ അമ്പുകളാൽ തുളച്ചു; എങ്കിലും അവൻ മൈനാകപർവതംപോലെ ഇളകിയില്ല.
6.45.68
श्रुतकर्मा ततः क्रुद्धः काम्भोजानां महारथम् ।
शरैर्बहुभिरानर्च्छद्दारयन्निव सर्वशः ॥ ६.४५.६८ ॥
അപ്പോൾ കുപിതനായ ശ്രുതകർമ്മാവ് കാംബോജരുടെ മഹാരഥനെ പല അമ്പുകളാൽ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും ആക്രമിച്ചു, അവനെ പിളർക്കുമെന്നപോലെ.
6.45.69
इरावानथ संक्रुद्धः श्रुतायुषमरिन्दमम् ।
प्रत्युद्ययौ रणे यत्तो यत्तरूपं परंतपः ॥ ६.४५.६९ ॥
പിന്നെ കോപിച്ച ഇരാവാൻ, യുദ്ധത്തിൽ ഒരുങ്ങിനിന്ന്, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അരിന്ദമനായ ശ്രുതായുസ്സിനെ എതിർത്തുചെന്നു.
6.45.70
आर्जुनिस्तस्य समरे हयान्हत्वा महारथः ।
ननाद बलवान्नादं तत्सैन्यं प्रत्यपूरयत् ॥ ६.४५.७० ॥
അർജ്ജുനപുത്രനായ മഹാരഥൻ യുദ്ധത്തിൽ അവന്റെ കുതിരകളെ വധിച്ച് ശക്തമായി ഗർജ്ജിച്ചു; ആ ഗർജ്ജനം ആ സൈന്യത്തെ നിറച്ചു.
6.45.71
श्रुतायुस्तु ततः क्रुद्धः फाल्गुनेः समरे हयान् ।
निजघान गदाग्रेण ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४५.७१ ॥
പിന്നെ കോപിച്ച ശ്രുതായുസ്സ്, യുദ്ധത്തിൽ ഫാൽഗുനിയുടെ (അർജ്ജുനന്റെ) കുതിരകളെ ഗദയുടെ അഗ്രംകൊണ്ട് വധിച്ചു; അപ്പോൾ യുദ്ധം തുടർന്നു.
6.45.72
विन्दानिविन्दावावन्त्यौ कुन्तिभोजं महारथम् ।
ससेनं ससुतं वीरं संससञ्जतुराहवे ॥ ६.४५.७२ ॥
അവന്തിയിലെ രണ്ട് രാജകുമാരന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും യുദ്ധത്തിൽ മഹാരഥനായ കുന്തിഭോജനെ, അവന്റെ സൈന്യത്തോടും പുത്രനോടും കൂടി ആക്രമിച്ചു.
6.45.73
तत्राद्भुतमपश्याम तयोर्घोरं पराक्रमम् ।
अयुध्येतां स्थिरौ भूत्वा महत्या सेनया सह ॥ ६.४५.७३ ॥
അവിടെ അവരുടെ അദ്ഭുതകരവും ഭയങ്കരവുമായ പരാക്രമം ഞങ്ങൾ കണ്ടു. ഉറച്ചുനിന്ന് മഹാസേനയോടൊപ്പം അവർ യുദ്ധം ചെയ്തു.
6.45.74
अनुविन्दस्तु गदया कुन्तिभोजमताडयत् ।
कुन्तिभोजश्च तं तूर्णं शरव्रातैरवाकिरत् ॥ ६.४५.७४ ॥
അനുവിന്ദൻ ഗദകൊണ്ട് കുന്തിഭോജനെ അടിച്ചു. കുന്തിഭോജൻ ഉടൻ അവനെ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹംകൊണ്ട് മൂടി.
6.45.75
कुन्तिभोजसुतश्चापि विन्दं विव्याध सायकैः ।
स च तं प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.४५.७५ ॥
കുന്തിഭോജന്റെ പുത്രനും വിന്ദനെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു. അവനും തിരിച്ച് അവനെ തുളച്ചു; അത് അദ്ഭുതംപോലെ ആയി.
6.45.76
केकया भ्रातरः पञ्च गान्धारान्पञ्च मारिष ।
ससैन्यास्ते ससैन्यांश्च योधयामासुराहवे ॥ ६.४५.७६ ॥
ഹേ മാരിഷ, കേകയരായ അഞ്ചു സഹോദരന്മാരും ഗാന്ധാരരായ അഞ്ചുപേരും തങ്ങളുടെ സേനകളോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ പോരാടി.
6.45.77
वीरबाहुश्च ते पुत्रो वैराटिं रथसत्तमम् ।
उत्तरं योधयामास विव्याध निशितैः शरैः ॥ ६.४५.७७ ॥
നിന്റെ പുത്രൻ വീരബാഹു വിരാടപുത്രനും ശ്രേഷ്ഠ രഥികനുമായ ഉത്തരനോട് പോരാടി മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ തുളച്ചു.
6.45.78
उत्तरश्चापि तं वीरं विव्याध निशितैः शरैः ।
चेदिराट् समरे राजन्नुलूकं समभिद्रवत् ॥ ६.४५.७८ ॥
ഉത്തരനും ആ വീരനെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു. ഹേ രാജൻ, ചേദിരാജാവ് യുദ്ധത്തിൽ ഉലൂകന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു.
6.45.79
तथैव शरवर्षेण उलूकं समविद्ध्यत ।
उलूकश्चापि तं बाणैर्निशितैर्लोमवाहिभिः ॥ ६.४५.७९ ॥
അതുപോലെ അമ്പുമഴകൊണ്ട് അവൻ ഉലൂകനെ നന്നായി മുറിവേൽപ്പിച്ചു. ഉലൂകനും അവനെ മൂർച്ചയുള്ള, തൂവൽ ഘടിപ്പിച്ച അമ്പുകളാൽ മുറിവേൽപ്പിച്ചു.
6.45.80
तयोर्युद्धं समभवद्धोररूपं विशांते ।
दारयेतां सुसंक्रुद्धावन्योन्यमपराजितौ ॥ ६.४५.८० ॥
അവർ തമ്മിൽ ഭയങ്കര രൂപത്തിലുള്ള യുദ്ധം നടന്നു, ഓ ജനനായകാ. അതികോപിതരായി, പരസ്പരം അജയ്യരായ ആ ഇരുവരും പരസ്പരം പിളർത്തി.
6.45.81
एवं द्वन्द्वसहस्राणि रथवारणवाजिनाम् ।
पदातीनां च समरे तव तेषां च संकुले ॥ ६.४५.८१ ॥
അങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ രഥികളുടെയും ആനകളുടെയും കുതിരപ്പടയാളികളുടെയും കാലാൾപ്പടയുടെയും ആയിരക്കണക്കിന് ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ നടന്നു; നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തിനും അവരുടെ പക്ഷത്തിനുമിടയിലെ കലഹത്തിൽ.
6.45.82
मुहूर्तमिव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम् ।
तत उन्मत्तवद्राजन्न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.४५.८२ ॥
ആ യുദ്ധം ഒരു നിമിഷം മധുരമായി തോന്നി. പിന്നെ, ഓ രാജാവേ, ഭ്രാന്തനെപ്പോലെ ഒന്നും മനസ്സിലായില്ല.
6.45.83
गजो गजेन समरे रथिनं च रथी ययौ ।
अश्वोऽश्वं समभिप्रायात्पदातिश्च पदातिनम् ॥ ६.४५.८३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ആന ആനയെയും, രഥി രഥിയെയും നേരിട്ടു. കുതിര കുതിരയെയും, കാലാൾ കാലാളിനെയും സമീപിച്ചു.
6.45.84
ततो युद्धं सुदुर्धर्षं व्याकुलं समपद्यत ।
शूराणां समरे तत्र समासाद्येतरेतरम् ॥ ६.४५.८४ ॥
പിന്നെ ആ യുദ്ധം അതിദുർധർഷവും കലുഷിതവുമായി. അവിടെ യുദ്ധത്തിൽ ശൂരന്മാർ പരസ്പരം നേരിട്ടു.
6.45.85
तत्र देवर्षयः सिद्धाश्चारणाश्च समागताः ।
प्रेक्षन्त तद्रणं घोरं देवासुरसमं भुवि ॥ ६.४५.८५ ॥
അവിടെ ദേവർഷികളും സിദ്ധന്മാരും ചാരണന്മാരും ഒത്തുചേർന്ന്, ഭൂമിയിൽ ദേവാസുരയുദ്ധത്തിനു തുല്യമായ ആ ഭീകരയുദ്ധം കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
6.45.86
ततो दन्तिसहस्राणि र्थानां चापि मारिष ।
अश्वौघाः पुरुषौघाश्च विपरीतं समाययुः ॥ ६.४५.८६ ॥
പിന്നെ, മാരിഷാ, ആയിരക്കണക്കിന് ആനകളും രഥങ്ങളും കുതിരക്കൂട്ടങ്ങളും മനുഷ്യക്കൂട്ടങ്ങളും ക്രമംതെറ്റി പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടി.
6.45.87
तत्रतत्र प्रदृश्यन्ते रथवारणपत्तयः ।
सादिनश्च नरव्याघ्र युध्यमाना मुहुर्मुहुः ॥ ६.४५.८७ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, അവിടെയിവിടെ രഥികളും ആനപ്പുറത്തുള്ളവരും കാലാളുകളും കുതിരപ്പുറത്തുള്ളവരും വീണ്ടും വീണ്ടും യുദ്ധം ചെയ്യുന്നതു കാണപ്പെട്ടു.