مهابهاراتا · أدهيايا 6.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.49.1
श्वेते सेनापतौ तात संग्रमे निहते परैः ।
किमकुर्वन्महेष्वासाः पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥ ६.४९.१ ॥
يا بُنيّ العزيز، حين قُتل القائد الأبيض في المعركة على أيدي الأعداء، ماذا فعل الرماةُ العظام، البانتشالا، مع البانداڤا؟
6.49.2
सेनापतिं समाकर्ण्य श्वेतं युधि निपातितम् ।
तदर्थं यततां चापि परेषां प्रपलायिनाम् ॥ ६.४९.२ ॥
لما سمعوا أن القائد الأبيض قد أُسقط في المعركة، ماذا فعل الأعداء الساعون إلى ذلك، والفارّون أيضًا؟
6.49.3
मनः प्रीणाति मे वाक्यं जयं संजय श्रृण्वतः ।
प्रत्युपायं चिन्तयन्तः सञ्जनाः प्रस्रवन्ति मे ॥ ६.४९.३ ॥
يا سنجايا، سماع كلمات النصر يُسرّ قلبي؛ غير أن الأخيار، وهم يفكرون في حلٍّ، يُجرون مني الدموع.
6.49.4
स हि वीरोऽनुरक्तश्च वृद्धः कुरुपतिस्तदा ।
कृतं वैरं सदा तेन पितुः पुत्रेण धीमता ॥ ६.४९.४ ॥
ذلك البطل المخلص الشيخ، سيد الكورو، كان يحمل العداوة دائمًا، كما يحمل الابن الحكيم عداوة أبيه.
6.49.5
तस्योद्वेगभयाच्चापि संश्रितः पाण्डवान्पुरा ।
सर्वं बलं परित्यज्य दुर्गं संश्रित्य तिष्ठति ॥ ६.४९.५ ॥
من اضطرابه وخوفه لجأ من قبل إلى البانداڤا؛ والآن، بعد أن ترك جيشه كله، يقف متحصنًا في حصن.
6.49.6
पाण्डवानां प्रतापेन दुर्गं देशं निवेश्य च ।
सपत्नान्सततं बाधन्नार्यवृत्तिमनुष्ठितः ॥ ६.४९.६ ॥
استقر في أرض منيعة بفضل بأس البانداڤا، وظل يضايق أعداءه باستمرار، ويسلك سلوكًا غير نبيل.
6.49.7
आश्चर्यं वै सदा तेषां पुरा राज्ञां सुदुर्मतिः ।
ततो युधिष्ठिरे भक्तः कथं सञ्जय सूदितः ॥ ६.४९.७ ॥
قال دهريتاراشترا: يا سانجايا، إنه لعجب حقًا كيف أن ذاك الخبيث القلب، الذي كان في الماضي دائمًا وفيًّا ليوديشthira، قد أُهلك.
6.49.8
प्रक्षिप्तः संमतः क्षुद्रः पुत्रो मे पुरुषाधमः ।
न युद्धं रोचयेद्भीष्मो न चाचार्यः कथंचन ॥ ६.४९.८ ॥
قال دهريتاراشترا: ابني، الدنيء وأحط الرجال، المنبوذ ومع ذلك المحترم؛ لم يرتضِ بهيشما ولا المعلم الحرب بأي وجه.
6.49.9
न कृपो न च गान्धारी नाहं सञ्जय रोचये ।
न वासुदेवो वार्ष्णेयो धर्मराजश्च पाण्डवः ॥ ६.४९.९ ॥
قال دهريتاراشترا: لا كربا ولا غاندهاري ولا أنا، يا سانجايا، نرتضيه؛ ولا فاسوديفا فريشني، ولا الباندافي ملك الدهرمة يوديشthira.
6.49.10
न भीमो नार्जुनश्चैव न यमौ पुरुषर्षभौ ।
वार्यमाणो मया नित्यं गान्धार्या विदुरेण च ॥ ६.४९.१० ॥
قال دهريتاراشترا: لا بهيما ولا أرجونا، ولا التوأمان ثيرانُ الرجال، يرتضون ذلك. مع أنه كان يُنهى دائمًا من قِبَلي ومن غاندهاري ومن فيدورا،
6.49.11
जामदग्न्येन रामेण व्यासेन च महात्मना ।
दुर्योधनो युध्यमानो नित्यमेव हि सञ्जय ॥ ६.४९.११ ॥
قال دهريتاراشترا: حتى راما ابن جامادغني والعظيم النفس فياسا قد نهياه؛ يا سانجايا، كان دوريودهانا دائمًا يجادلهما.
6.49.12
कर्णस्य मतमास्थाय सौबलस्य च पापकृत् ।
दुःशासनस्य च तथा पाण्डवान्नान्वचिन्तयत् ॥ ६.४९.१२ ॥
قال دهريتاراشترا: متبعًا رأي كارنا ورأي شاكوني بن سوبالا، وكذلك رأي دوشاسانا، لم يفكّر ذلك الفاعل للشر في البانداڤا قط.
6.49.13
तस्याहं व्यसनं घोरं मन्ये प्राप्तं तु सञ्जय ।
श्वेतस्य च विनाशेन भीष्मस्य विजयेन च ॥ ६.४९.१३ ॥
يا سانجaya، أظن أن محنة رهيبة قد حلّت به بسبب هلاك شفيتا وانتصار بهيشما.
6.49.14
संक्रुद्धः कृष्णसहितः पार्थः किमकरोद्युधि ।
अर्जुनाद्धि भयं भूयस्तन्मे तात न शाम्यति ॥ ६.४९.१४ ॥
ماذا فعل بارثا الغاضب، ومعه كريشنا، في المعركة؟ يا بني، لا يهدأ خوفي من أرجونا.
6.49.15
स हि शूरश्च कौन्तेयः क्षिप्रकारी धनंजयः ।
मन्ये शरैः शरीराणि शत्रूणां प्रमथिष्यति ॥ ६.४९.१५ ॥
ذلك البطل ابن كونتي، دهنجاي سريع الفعل، سيحطم، فيما أظن، أجساد الأعداء بالسهام.
6.49.16
ऐन्द्रिमिन्द्रानुजसमं महेन्द्रसदृशं बले ।
अमोघक्रोधसंकल्पं दृष्ट्वा वः किमभून्मनः ॥ ६.४९.१६ ॥
يماثل أخا إندرا الأصغر، ويشبه ماهيندرا في القوة، لا يخيب غضبه ولا عزمه؛ فلما رأيتموه، ماذا صار قلبكم؟
6.49.17
तथैव वेदविच्छूरो ज्वलनार्कसमद्युतिः ।
इन्द्रास्त्रविदमेयात्मा प्रपतन्समितिंजयः ॥ ६.४९.१७ ॥
وكذلك العالم بالفيدا، البطل المتوهج كالنار والشمس، الماهر في أسلحة إندرا، ذو النفس اللامتناهية، المندفع إلى الأمام، المنتصر في القتال.
6.49.18
वज्रसंस्पर्शरूपाणामस्त्राणां च प्रयोजकः ।
सखङ्गाक्षेपहस्तस्तु घोषं चक्रे महारथः ॥ ६.४९.१८ ॥
ذلك الرامي الكبير، يطلق أسلحة شكلها كلمسة الصاعقة، ممسكًا بالسيف في يده، أطلق صيحة مدوية.
6.49.19
स सञ्जय महाप्राज्ञो द्रुपदस्यात्मजो बली ।
धृष्टद्युम्नः किमकरोच्छ्वेते युधि निपातिते ॥ ६.४९.१९ ॥
يا سنجايا، ماذا فعل دريشتادyumna ابن دروبادا، الحكيم العظيم والقوي، حين سقط شفيتا في المعركة؟
6.49.20
पुरा चैवापराधेन वधेन च चमूपतेः ।
मन्ये मनः प्रजज्वाल पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ६.४९.२० ॥
أظن أن قلوب البانداڤا العظماء اشتعلت من قبل بسبب إساءة قائد الجيش وقتله.
6.49.21
तेषां क्रोधं चिन्तयंस्तु अहःसु च निशासु च ।
न शान्तिमधिगच्छामि दुर्योदनकृतेन हि ।
कथं चाभून्महायुद्धं सर्वमाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.४९.२१ ॥
وأنا أتأمل غضبهم ليلا ونهارا لا أجد سكينة، لأن هذا من فعل دورودهانا. يا سنجايا، كيف نشأت هذه الحرب العظيمة؟ أخبرني بكل شيء.
6.49.22
श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा तवापनयनो महान् ।
न च दुर्योधने दोषमिमामाधातुमर्हसि ॥ ६.४९.२२ ॥
اسمع أيها الملك بقلب ثابت: هذا خطؤك العظيم. لا ينبغي أن تلقي هذا الذنب على دورودهانا.
6.49.23
गतोदके सेतुबन्धो यादृक्तादृङ्भतिस्तव ।
संदीप्ते भवने यद्वत्कूपस्य खननं तथा ॥ ६.४९.२३ ॥
كبناء السد بعد ذهاب الماء، أو حفر البئر والبيت يحترق، هكذا تفكيرك عديم الجدوى.
6.49.24
गतपूर्वाह्णभूयिष्ठे तस्मिन्नहनि दारुणे ।
तावकानां परेषां च पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ६.४९.२४ ॥
لما مضى معظم الصباح من ذلك اليوم الرهيب، استؤنفت المعركة بين رجالك والأعداء.
6.49.25
श्वेतं तु निहतं दृष्ट्वा विराटस्य चमूपतिम् ।
कृतवर्मणा च सहितं दृष्ट्वा शल्यमवस्थितम् ॥ ६.४९.२५ ॥
ولما رأى شفيتا قائد جيش فيراتا مقتولًا، ورأى شَلْيَا واقفًا بثبات مع كريتافارمان—
6.49.26
शङ्खः क्रोधात्प्रजज्वाल हविषा हव्यवाडिव ।
स विस्फार्य महच्चापं शक्रचापोपमं बली ॥ ६.४९.२६ ॥
اشتعل شانكها غضبًا كنار القربان إذا صُبّ عليها السمن؛ فشدّ ذلك القوي قوسه العظيم، مثل قوس إندرا.
6.49.27
अभ्यधावज्जिघांसन्वै शल्यं मद्राधिपं युधि ।
महता रथसङ्घेन समन्तात्परिरक्षितः ॥ ६.४९.२७ ॥
راغبًا في قتل شَلْيَا، ملك المادرا، في المعركة، اندفع نحوه محاطًا من كل جانب بجيش عظيم من العربات.
6.49.28
सृजन्बाणमयं वर्षं प्रायाच्छल्यरथं प्रति ।
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मत्तवारणविक्रमम् ॥ ६.४९.२८ ॥
وأطلق مطرًا من السهام وتقدم نحو عربة شَلْيَا؛ ولما رآه يهاجم بشجاعة فيل هائج—
6.49.29
तावकानां रथाः सप्त समन्तात्पर्यवारयन् ।
मद्रराजं परीप्सन्तो मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम् ॥ ६.४९.२९ ॥
وأحاط بملك المادرا من كل جانب سبعةٌ من رماة عرباتكم، راغبين في حمايته، إذ قد دخل بين أنياب الموت.
6.49.30
बृहद्बलश्च कौसल्यो जयत्सेनश्च मागधः ।
तथा रुक्मरथो राजन्पुत्रः शल्यस्य मानितः ॥ ६.४९.३० ॥
بريهادبالا الكوسالي، وجيتسينا المَغادي، وأيها الملك، روكماراثا ابن شَلْيَا المُكرَّم—
6.49.31
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च सुदक्षिणःक ।
बृहत्क्षत्रस्य दायादः सैन्धवश्च जयद्रथः ॥ ६.४९.३१ ॥
فيندا وأنوفيندا، أميرا أفانتي، وملك كامبوجا سوداكشينا، وجايادراثا السايندهافي، وريث بريهاتكشاترا.
6.49.32
नानाधातुविचित्राणि कार्मुकाणि महात्मनाम् ।
विस्फारितान्यदृश्यन्त तोयदेष्विव विद्युतः ॥ ६.४९.३२ ॥
كانت أقواس العظماء المزخرفة بمعادن شتى، إذا شُدَّت، تلمع كالبروق بين الغيوم.
6.49.33
ते तु बाणमयं वर्षं शङ्खमूर्ध्निं न्यपातयन् ।
निदाघान्तेऽनिलोद्धृता मेघा इव नगे जलम् ॥ ६.४९.३३ ॥
أمطروا رأس شانكها بوابل من السهام، كما تصب الغيوم التي حركتها الريح في آخر الصيف الماء على الجبل.
6.49.34
ततः क्रुद्धो महेष्वासः सप्तभल्लैः सुतेजनैः ।
धनूंषि तेषामाच्छिद्य ननर्द पृतनापतिः ॥ ६.४९.३४ ॥
فغضب القائد العظيم الرامي، فقطع أقواسهم بسبعة سهام حادة عريضة الرؤوس، وزأر.
6.49.35
ततो भीष्मो महाबाहुर्विनद्य जलदो यथा ।
तालमात्रं धनुर्गृह्य शङ्खमभ्यद्रवद्रणे ॥ ६.४९.३५ ॥
فزأر بهيشما ذو الذراعين القويتين كالسحابة الممطرة، وأخذ قوسًا طولها طول نخلة، وانقضّ على شانكها في الميدان.
6.49.36
तमुद्यन्तमुदीक्ष्याथ महेष्वासं महाबलम् ।
संत्रस्ता पाण्डवी सेना वातवेगहतेव नौः ॥ ६.४९.३६ ॥
فلما رأوا ذلك الرامي العظيم الشديد القوة ينهض، ارتعد جيش البانداڤا، كالقارب يضربه عصف الريح.
6.49.37
ततोऽर्जुनः संत्वरितः शङ्खस्यासीत्पुरःसरः ।
भीष्माद्रक्ष्योऽयमद्येति ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४९.३७ ॥
ثم أسرع أرجونا إلى مقدمة شانخا، مفكرًا: «يجب اليوم حماية هذا من بhīṣma». ثم بدأت المعركة.
6.49.38
हाहाकारो महानासीद्योधानां युधि युध्यताम् ।
तेजस्तेजसि संपृक्तमित्येवं विस्मयं ययुः ॥ ६.४९.३८ ॥
ارتفع صياح عظيم من الآه بين المحاربين المتقاتلين في المعركة. «اختلط البريق بالبريق» هكذا وقعوا في الدهشة.
6.49.39
अथ शल्यो गदापाणिरवतीर्य महारथात् ।
शङ्खस्य चतुरो वाहानहनद्भरतर्षभ ॥ ६.४९.३९ ॥
ثم نزل شالييا، والمِقمعة في يده، من عربته العظيمة، وقتل خيول شانخا الأربعة، يا ثور البهاراتا.
6.49.40
स हताश्वाद्रथात्तूर्णं खङ्गमादाय विद्रुतः ।
बीभत्सोश्च रथं प्राप्य पुनः शान्तिमविन्दत ॥ ६.४९.४० ॥
وبعد أن قُتلت خيوله، فرّ مسرعًا من العربة وفي يده السيف، فلما وصل إلى عربة بيبهاتسو (أرجونا) وجد السكينة من جديد.
6.49.41
ततो भीष्मरथात्तूर्णमुत्पतन्ति पतत्रिणः ।
यैरन्तरीक्षं भूमिश्च सर्वतः समवस्तृता ॥ ६.४९.४१ ॥
ثم انطلقت السهام ذات الريش مسرعة من عربة بhīṣma، فغطّت السماء والأرض من كل جانب.
6.49.42
पञ्चालानथ मत्स्यांश्च केकयांश्च प्रभद्रकान् ।
भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठः पातयामास पत्रिभिः ॥ ६.४९.४२ ॥
أسقط بhīṣma، أفضل الضاربين، البانجالا والماتسيا والكيكايا والبرابهادراكا بسهامه.
6.49.43
उत्सृज्य समरे राजन्पाण्डवं सव्यसाचिनम् ।
अभ्यद्रवत पाञ्चाल्यं द्रुपदं सेनया वृतम् ॥ ६.४९.४३ ॥
أيها الملك، إذ ترك في المعركة الباندافي سافياسachin (أرجونا)، اندفع نحو دروبادا أمير البانتشالا المحاط بجيش.
6.49.44
प्रियं संबन्धिनं राजञ्शरानवकिरन्बहून् ।
अग्निनेव प्रदग्धानि वनानि शिशिरात्यये ॥ ६.४९.४४ ॥
أيها الملك، وهو يمطر بالسهام الكثيرة قريبه الحبيب، كالغابات المحروقة بالنار في نهاية الشتاء.
6.49.45
शरदग्धान्यदृश्यन्त सैन्यानि द्रुपदस्य ह ।
अत्यतिष्ठद्रणे भीष्मो विधूम इव पावकः ॥ ६.४९.४५ ॥
ظهرت جيوش دروبادا محترقة بالسهام، وفي المعركة برز بهيشما كنار بلا دخان.
6.49.46
मध्यन्दिने यथाऽऽदित्यं तपन्तमिव तेजसा ।
न शेकुः पाण्डवेयस्य योधा भीष्मं निरीक्षितुम् ॥ ६.४९.४६ ॥
كالشمس الملتهبة بنورها عند الظهيرة، لم يستطع محاربو الباندافا النظر إلى بهيشما.
6.49.47
वीक्षांचक्रुः समंतात्ते पाण्डवा भयपीडिताः ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त गावः शीतार्दिता इव ॥ ६.४९.४७ ॥
نظر الباندافا المكروبون بالخوف حولهم من كل جانب، فلم يجدوا حامياً، كالأبقار المصابة بالبرد.
6.49.48
सा तु यौधिष्ठिरी सेना गाङ्गेयशरपीडिता ।
सिंहेनेव विनिर्भिन्ना शुक्ला गौरिव गोपतेः ॥ ६.४९.४८ ॥
تمزقت تلك الجيوش لـيودهيشثيرا، المعذّبة بسهام ابن غانغا، كبقرة بيضاء لسيد القطعان مزّقها أسد.
6.49.49
हते विप्रुद्रुते सैन्ये निरुत्साहे विमर्दिते ।
हाहाकारो महानासीत्पाण्डुसैन्येषु भारत ॥ ६.४९.४९ ॥
وحين قُتل الجيش وتشتّت وفقد عزيمته وسُحق، ارتفع صراخ عظيم من الحزن في جيوش البانداويين، يا بهاراتا.
6.49.50
ततो भीष्मः शान्तनवो नित्यं मण्डलकार्मुकः ।
मुमोच बाणान्दीप्ताग्रानहीनाशीविषानिव ॥ ६.४९.५० ॥
فأطلق بهيشما، ابن شانتانو، الذي كان يشدّ قوسه دائماً في دائرة، سهاماً ذات رؤوس متّقدة كالأفاعي السامّة.
6.49.51
शरैरेकायनीकुर्वन्दिशः सर्वा यतव्रतः ।
जघान पाण्डवरथानादिश्यादिश्य भारत ॥ ६.४९.५१ ॥
فجعل بسهامه الجهات كلها طريقاً واحداً، ثابتاً على نذره، فضرب عربات البانداويين موجّهاً السهام إلى كل جهة، يا بهاراتا.
6.49.52
ततः सैन्येषु भग्नेषु मथितेषु च सर्वशः ।
प्राप्ते चास्तं दिनकरे न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.४९.५२ ॥
ثم، لما انكسرت الجيوش وسُحقت من كل جانب، وغربت الشمس، لم يُعرف شيء.
6.49.53
भीष्मं च समुदीर्यन्तं दृष्ट्वा पार्था महाहवे ।
अवहारमकुर्वन्त सैन्यानां भरतर्षभ ॥ ६.४९.५३ ॥
ولما رأى أبناء بريثا بهيشما ينهض بضراوة في المعركة العظيمة، أمروا جيوشهم بالتراجع، يا ثور البهاراتا.