マハーバーラタ · 章 6.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.49.1
श्वेते सेनापतौ तात संग्रमे निहते परैः ।
किमकुर्वन्महेष्वासाः पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥ ६.४९.१ ॥
愛しい子よ、戦いで白の将軍が敵に殺されたとき、偉大な弓手であるパーンチャーラたちはパーンダヴァたちと共に何をしたのか。
6.49.2
सेनापतिं समाकर्ण्य श्वेतं युधि निपातितम् ।
तदर्थं यततां चापि परेषां प्रपलायिनाम् ॥ ६.४९.२ ॥
戦いで白の将軍が倒れたと聞いて、そのために努めていた敵や逃げ去った者たちは何をしたのか。
6.49.3
मनः प्रीणाति मे वाक्यं जयं संजय श्रृण्वतः ।
प्रत्युपायं चिन्तयन्तः सञ्जनाः प्रस्रवन्ति मे ॥ ६.४९.३ ॥
サンジャヤよ、勝利の言葉を聞けば私の心は喜ぶ。しかし善き人々は対策を思案しながら、私から涙を流させる。
6.49.4
स हि वीरोऽनुरक्तश्च वृद्धः कुरुपतिस्तदा ।
कृतं वैरं सदा तेन पितुः पुत्रेण धीमता ॥ ६.४९.४ ॥
その英雄であり忠実で老いたクル族の主は、常に敵意を抱き続けていた。賢い息子が父の恨みを受け継ぐように。
6.49.5
तस्योद्वेगभयाच्चापि संश्रितः पाण्डवान्पुरा ।
सर्वं बलं परित्यज्य दुर्गं संश्रित्य तिष्ठति ॥ ६.४९.५ ॥
その動揺と恐怖のために、彼は以前パーンダヴァたちのもとに身を寄せた。今は全軍を捨て、城砦に拠って立っている。
6.49.6
पाण्डवानां प्रतापेन दुर्गं देशं निवेश्य च ।
सपत्नान्सततं बाधन्नार्यवृत्तिमनुष्ठितः ॥ ६.४९.६ ॥
パーンダヴァの威勢によって、険しい地に居を定め、敵を絶えず苦しめながら、彼は不徳の振る舞いに及んでいる。
6.49.7
आश्चर्यं वै सदा तेषां पुरा राज्ञां सुदुर्मतिः ।
ततो युधिष्ठिरे भक्तः कथं सञ्जय सूदितः ॥ ६.४९.७ ॥
ドリタラーシトラは言った。サンジャヤよ、実に不思議だ。かつて常に悪心を持ちながらユディシュティラに帰依していた彼が、どうして打ち倒されたのか。
6.49.8
प्रक्षिप्तः संमतः क्षुद्रः पुत्रो मे पुरुषाधमः ।
न युद्धं रोचयेद्भीष्मो न चाचार्यः कथंचन ॥ ६.४९.८ ॥
ドリタラーシトラは言った。私の息子、卑しく人間の中で最も下劣な者は、退けられながらも尊ばれていた。ビーシュマも師も、決して戦争を良しとはしなかった。
6.49.9
न कृपो न च गान्धारी नाहं सञ्जय रोचये ।
न वासुदेवो वार्ष्णेयो धर्मराजश्च पाण्डवः ॥ ६.४९.९ ॥
ドリタラーシトラは言った。サンジャヤよ、クリパもガーンダーリーも私も、これを良しとしない。ヴァースデーヴァ（クリシュナ）も、パーンドゥの法王ユディシュティラも。
6.49.10
न भीमो नार्जुनश्चैव न यमौ पुरुषर्षभौ ।
वार्यमाणो मया नित्यं गान्धार्या विदुरेण च ॥ ६.४९.१० ॥
ドリタラーシトラは言った。ビーマもアルジュナも、人中の牡牛である双子（ナクラとサハデーヴァ）も、これを良しとしない。私、ガーンダーリー、ヴィドゥラによって常に制止されてきたのに、
6.49.11
जामदग्न्येन रामेण व्यासेन च महात्मना ।
दुर्योधनो युध्यमानो नित्यमेव हि सञ्जय ॥ ६.४९.११ ॥
ドリタラーシトラは言った。ジャマダグニの子ラーマ（パラシュラーマ）と、偉大な魂のヴィヤーサによってさえ、制止された。サンジャヤよ、ドゥルヨーダナは常にその二人とも争っていた。
6.49.12
कर्णस्य मतमास्थाय सौबलस्य च पापकृत् ।
दुःशासनस्य च तथा पाण्डवान्नान्वचिन्तयत् ॥ ६.४९.१२ ॥
ドリタラーシトラは言った。カルナの意見とスバラの子シャクニの意見に従い、ドゥフシャーサナの意見にも従って、その悪行者はパーンダヴァたちのことを一度も考えなかった。
6.49.13
तस्याहं व्यसनं घोरं मन्ये प्राप्तं तु सञ्जय ।
श्वेतस्य च विनाशेन भीष्मस्य विजयेन च ॥ ६.४९.१३ ॥
サンジャヤよ、シヴェータの死とビーシュマの勝利によって、彼に恐ろしい災厄が降りかかったと私は思う。
6.49.14
संक्रुद्धः कृष्णसहितः पार्थः किमकरोद्युधि ।
अर्जुनाद्धि भयं भूयस्तन्मे तात न शाम्यति ॥ ६.४९.१४ ॥
クリシュナと共にいる怒れるパールタは戦いで何をしたのか。わが子よ、アルジュナへの私の恐れは静まらない。
6.49.15
स हि शूरश्च कौन्तेयः क्षिप्रकारी धनंजयः ।
मन्ये शरैः शरीराणि शत्रूणां प्रमथिष्यति ॥ ६.४९.१५ ॥
あの勇士クンティーの子、速やかに行動するダナンジャヤは、矢で敵の身体を打ち砕くだろうと私は思う。
6.49.16
ऐन्द्रिमिन्द्रानुजसमं महेन्द्रसदृशं बले ।
अमोघक्रोधसंकल्पं दृष्ट्वा वः किमभून्मनः ॥ ६.४९.१६ ॥
インドラの弟に等しく、力においてマヘーンドラに似て、怒りと決意が決して空しくならない者を見て、お前たちの心はどうなったのか。
6.49.17
तथैव वेदविच्छूरो ज्वलनार्कसमद्युतिः ।
इन्द्रास्त्रविदमेयात्मा प्रपतन्समितिंजयः ॥ ६.४९.१७ ॥
同様に、ヴェーダに通じ、火と太陽のように輝く英雄、インドラの武器に通じ、無量の魂を持ち、突進して戦いに勝つ者。
6.49.18
वज्रसंस्पर्शरूपाणामस्त्राणां च प्रयोजकः ।
सखङ्गाक्षेपहस्तस्तु घोषं चक्रे महारथः ॥ ६.४९.१८ ॥
雷霆の触れるような形の武器を用い、手に剣を振るうその大戦車兵は、雄叫びをあげた。
6.49.19
स सञ्जय महाप्राज्ञो द्रुपदस्यात्मजो बली ।
धृष्टद्युम्नः किमकरोच्छ्वेते युधि निपातिते ॥ ६.४९.१९ ॥
サンジャヤよ、ドルパダの子、大智で力強いドリシュタデュムナは、戦いでシュヴェータが倒れた時に何をしたのか？
6.49.20
पुरा चैवापराधेन वधेन च चमूपतेः ।
मन्ये मनः प्रजज्वाल पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ६.४९.२० ॥
以前、将軍の過ちと殺害のために、偉大な心のパーンダヴァたちの心は燃え上がったのだと私は思う。
6.49.21
तेषां क्रोधं चिन्तयंस्तु अहःसु च निशासु च ।
न शान्तिमधिगच्छामि दुर्योदनकृतेन हि ।
कथं चाभून्महायुद्धं सर्वमाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.४९.२१ ॥
彼らの怒りを昼も夜も思い悩み、私は安らぎを得られない。これはドゥルヨーダナが招いたことだ。サンジャヤよ、この大戦はどのように起こったのか。すべてを語れ。
6.49.22
श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा तवापनयनो महान् ।
न च दुर्योधने दोषमिमामाधातुमर्हसि ॥ ६.४९.२२ ॥
王よ、心を落ち着けて聞け。これはあなたの大きな過ちだ。この罪をドゥルヨーダナに負わせてはならない。
6.49.23
गतोदके सेतुबन्धो यादृक्तादृङ्भतिस्तव ।
संदीप्ते भवने यद्वत्कूपस्य खननं तथा ॥ ६.४९.२३ ॥
水が流れ去った後に堤を築き、家が燃えている時に井戸を掘るように、あなたの考えも無益だ。
6.49.24
गतपूर्वाह्णभूयिष्ठे तस्मिन्नहनि दारुणे ।
तावकानां परेषां च पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ६.४९.२४ ॥
その恐ろしい日の午前の大半が過ぎた時、味方と敵との戦いが再び始まった。
6.49.25
श्वेतं तु निहतं दृष्ट्वा विराटस्य चमूपतिम् ।
कृतवर्मणा च सहितं दृष्ट्वा शल्यमवस्थितम् ॥ ६.४९.२५ ॥
ヴィラータの将軍シュヴェータが殺されたのを見て、またクリタヴァルマンと共にシャリヤが毅然と立っているのを見て——
6.49.26
शङ्खः क्रोधात्प्रजज्वाल हविषा हव्यवाडिव ।
स विस्फार्य महच्चापं शक्रचापोपमं बली ॥ ६.४९.२६ ॥
シャンカは怒りに燃え上がった、酥油を注がれた祭火のように。その勇士は、インドラの弓（虹）のような大弓を引き絞った。
6.49.27
अभ्यधावज्जिघांसन्वै शल्यं मद्राधिपं युधि ।
महता रथसङ्घेन समन्तात्परिरक्षितः ॥ ६.४९.२७ ॥
戦場でマドラ王シャリヤを殺そうと欲し、彼は四方を大戦車隊に守られながら、彼へと突進した。
6.49.28
सृजन्बाणमयं वर्षं प्रायाच्छल्यरथं प्रति ।
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मत्तवारणविक्रमम् ॥ ६.४९.२८ ॥
矢の雨を降らせながら、彼はシャリヤの戦車へと進んだ。発情した象のような勇猛さで襲いかかってくるのを見て——
6.49.29
तावकानां रथाः सप्त समन्तात्पर्यवारयन् ।
मद्रराजं परीप्सन्तो मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम् ॥ ६.४९.२९ ॥
あなたの側の七人の戦車兵が、死の顎の間に入り込んだマドラ王を守ろうとして、四方から彼を取り囲んだ。
6.49.30
बृहद्बलश्च कौसल्यो जयत्सेनश्च मागधः ।
तथा रुक्मरथो राजन्पुत्रः शल्यस्य मानितः ॥ ६.४९.३० ॥
コーサラのブリハドバラ、マガダのジャヤッセナ、そして王よ、シャリヤの尊ばれる息子ルクマラタ——
6.49.31
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च सुदक्षिणःक ।
बृहत्क्षत्रस्य दायादः सैन्धवश्च जयद्रथः ॥ ६.४९.३१ ॥
アヴァンティーの二王子ヴィンダとアヌヴィンダ、カンボージャの王スダクシナ、そしてブリハットクシャトラの後継者であるサインダヴァのジャヤドラタ。
6.49.32
नानाधातुविचित्राणि कार्मुकाणि महात्मनाम् ।
विस्फारितान्यदृश्यन्त तोयदेष्विव विद्युतः ॥ ६.४९.३२ ॥
高潔な戦士たちの弓は多様な金属で彩られ、引き絞られると雲の中の稲妻のように見えた。
6.49.33
ते तु बाणमयं वर्षं शङ्खमूर्ध्निं न्यपातयन् ।
निदाघान्तेऽनिलोद्धृता मेघा इव नगे जलम् ॥ ६.४९.३३ ॥
彼らはシャンカの頭上に矢の雨を降らせた。夏の終わりに風に揺られた雲が山に水を注ぐように。
6.49.34
ततः क्रुद्धो महेष्वासः सप्तभल्लैः सुतेजनैः ।
धनूंषि तेषामाच्छिद्य ननर्द पृतनापतिः ॥ ६.४९.३४ ॥
すると激怒した大弓の名手、軍の統帥は、鋭い七本の広刃の矢で彼らの弓を断ち切り、吠えた。
6.49.35
ततो भीष्मो महाबाहुर्विनद्य जलदो यथा ।
तालमात्रं धनुर्गृह्य शङ्खमभ्यद्रवद्रणे ॥ ६.४९.३५ ॥
すると剛腕のビーシュマは雨雲のように吠え、棕櫚の木ほどの弓を取って、戦場でシャンカへ突進した。
6.49.36
तमुद्यन्तमुदीक्ष्याथ महेष्वासं महाबलम् ।
संत्रस्ता पाण्डवी सेना वातवेगहतेव नौः ॥ ६.४९.३६ ॥
その大弓の名手、大力の者が進み出るのを見て、パーンダヴァの軍勢は恐怖した。風の勢いに打たれた舟のように。
6.49.37
ततोऽर्जुनः संत्वरितः शङ्खस्यासीत्पुरःसरः ।
भीष्माद्रक्ष्योऽयमद्येति ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४९.३७ ॥
そこでアルジュナは急いでシャンカの前に進み出た。「今日この者をビーシュマから守らねばならない」と思い、そこで戦いが始まった。
6.49.38
हाहाकारो महानासीद्योधानां युधि युध्यताम् ।
तेजस्तेजसि संपृक्तमित्येवं विस्मयं ययुः ॥ ६.४९.३८ ॥
戦う戦士たちの間に「ああ、ああ」という大きな叫びが起こった。「輝きが輝きと混じり合った」と、彼らは驚嘆に陥った。
6.49.39
अथ शल्यो गदापाणिरवतीर्य महारथात् ।
शङ्खस्य चतुरो वाहानहनद्भरतर्षभ ॥ ६.४९.३९ ॥
そこでガダーを手にしたシャリヤは大戦車から降り、バラタの雄牛よ、シャンカの四頭の馬を打ち殺した。
6.49.40
स हताश्वाद्रथात्तूर्णं खङ्गमादाय विद्रुतः ।
बीभत्सोश्च रथं प्राप्य पुनः शान्तिमविन्दत ॥ ६.४९.४० ॥
馬が殺された戦車から彼は剣を取って急いで逃げ、ビーバトス（アルジュナ）の戦車に着いて再び安らぎを得た。
6.49.41
ततो भीष्मरथात्तूर्णमुत्पतन्ति पतत्रिणः ।
यैरन्तरीक्षं भूमिश्च सर्वतः समवस्तृता ॥ ६.४९.४१ ॥
するとビーシュマの戦車から羽根のついた矢が素早く舞い上がり、それによって空と大地が四方を覆われた。
6.49.42
पञ्चालानथ मत्स्यांश्च केकयांश्च प्रभद्रकान् ।
भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठः पातयामास पत्रिभिः ॥ ६.४९.४२ ॥
打つ者の中で最も優れたビーシュマは、パンチャーラ、マツヤ、ケーカヤ、プラバドラカを矢で倒した。
6.49.43
उत्सृज्य समरे राजन्पाण्डवं सव्यसाचिनम् ।
अभ्यद्रवत पाञ्चाल्यं द्रुपदं सेनया वृतम् ॥ ६.४९.४३ ॥
おお王よ、戦場でパーンダヴァのサヴィヤサーチン（アルジュナ）を離れ、軍勢に囲まれたパーンチャーリヤの王ドルパダへと突進した。
6.49.44
प्रियं संबन्धिनं राजञ्शरानवकिरन्बहून् ।
अग्निनेव प्रदग्धानि वनानि शिशिरात्यये ॥ ६.४९.४४ ॥
おお王よ、愛する親族（ドルパダ）の上に多くの矢を降らせ、冬の終わりに火に焼かれた森のように。
6.49.45
शरदग्धान्यदृश्यन्त सैन्यानि द्रुपदस्य ह ।
अत्यतिष्ठद्रणे भीष्मो विधूम इव पावकः ॥ ६.४९.४५ ॥
ドルパダの軍勢は矢に焼かれたように見え、戦場ではビーシュマが煙のない火のように際立っていた。
6.49.46
मध्यन्दिने यथाऽऽदित्यं तपन्तमिव तेजसा ।
न शेकुः पाण्डवेयस्य योधा भीष्मं निरीक्षितुम् ॥ ६.४९.४६ ॥
正午に輝きで燃える太陽のように、パーンダヴァ側の戦士たちはビーシュマを直視できなかった。
6.49.47
वीक्षांचक्रुः समंतात्ते पाण्डवा भयपीडिताः ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त गावः शीतार्दिता इव ॥ ६.४९.४७ ॥
恐怖に苦しむパーンダヴァたちは四方を見回したが、寒さに震える牛のように守護者を見出せなかった。
6.49.48
सा तु यौधिष्ठिरी सेना गाङ्गेयशरपीडिता ।
सिंहेनेव विनिर्भिन्ना शुक्ला गौरिव गोपतेः ॥ ६.४९.४८ ॥
ガンガーの子（ビーシュマ）の矢に苦しめられたユディシュティラの軍勢は、獅子に引き裂かれた牛飼いの白い牛のように砕け散った。
6.49.49
हते विप्रुद्रुते सैन्ये निरुत्साहे विमर्दिते ।
हाहाकारो महानासीत्पाण्डुसैन्येषु भारत ॥ ६.४९.४९ ॥
軍が殺され、散り散りになり、気力を失い、踏みにじられたとき、パーンドゥの軍勢の中に大いなる嘆きの叫びが起こった、バーラタよ。
6.49.50
ततो भीष्मः शान्तनवो नित्यं मण्डलकार्मुकः ।
मुमोच बाणान्दीप्ताग्रानहीनाशीविषानिव ॥ ६.४९.५० ॥
そのとき、シャンタヌの子ビーシュマは、常に弓を円形に引き絞り、毒蛇のように先端の燃える矢を放った。
6.49.51
शरैरेकायनीकुर्वन्दिशः सर्वा यतव्रतः ।
जघान पाण्डवरथानादिश्यादिश्य भारत ॥ ६.४९.५१ ॥
矢で四方をひとつの道とし、誓いに堅固なまま、各方向へ狙いを定めて、パーンダヴァの戦車を打ち倒した、バーラタよ。
6.49.52
ततः सैन्येषु भग्नेषु मथितेषु च सर्वशः ।
प्राप्ते चास्तं दिनकरे न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.४९.५२ ॥
軍は四方で砕かれ踏みにじられ、日が沈んだとき、何も見分けがつかなかった。
6.49.53
भीष्मं च समुदीर्यन्तं दृष्ट्वा पार्था महाहवे ।
अवहारमकुर्वन्त सैन्यानां भरतर्षभ ॥ ६.४९.५३ ॥
大戦でビーシュマが猛然と立ち上がるのを見て、プリターの子らは軍を退かせた、バラタの牡牛よ。