മഹാഭാരതം · അധ്യായം 6.49
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.49.1
श्वेते सेनापतौ तात संग्रमे निहते परैः ।
किमकुर्वन्महेष्वासाः पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ॥ ६.४९.१ ॥
പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളാൽ ശ്വേത സേനാപതി വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ മഹാധനുർധരരായ പാഞ്ചാലർ പാണ്ഡവരോടൊപ്പം എന്ത് ചെയ്തു?
6.49.2
सेनापतिं समाकर्ण्य श्वेतं युधि निपातितम् ।
तदर्थं यततां चापि परेषां प्रपलायिनाम् ॥ ६.४९.२ ॥
യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട ശ്വേത സേനാപതിയെക്കുറിച്ച് കേട്ട്, അതിനായി ശ്രമിച്ച ശത്രുക്കളും ഓടിപ്പോയവരും എന്ത് ചെയ്തു?
6.49.3
मनः प्रीणाति मे वाक्यं जयं संजय श्रृण्वतः ।
प्रत्युपायं चिन्तयन्तः सञ्जनाः प्रस्रवन्ति मे ॥ ६.४९.३ ॥
സഞ്ജയാ, ജയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് സന്തോഷിക്കുന്നു; പ്രതിവിധി ചിന്തിക്കുന്ന സജ്ജനങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് കണ്ണീരൊഴുക്കുന്നു.
6.49.4
स हि वीरोऽनुरक्तश्च वृद्धः कुरुपतिस्तदा ।
कृतं वैरं सदा तेन पितुः पुत्रेण धीमता ॥ ६.४९.४ ॥
ആ വീരനും അനുരക്തനും വൃദ്ധനുമായ കുരുപതി അന്ന് എപ്പോഴും വൈരം പുലർത്തി; ബുദ്ധിമാനായ പുത്രൻ പിതാവിന്റെ വൈരം തുടരുന്നതുപോലെ.
6.49.5
तस्योद्वेगभयाच्चापि संश्रितः पाण्डवान्पुरा ।
सर्वं बलं परित्यज्य दुर्गं संश्रित्य तिष्ठति ॥ ६.४९.५ ॥
അവന്റെ ഉദ്വേഗവും ഭയവും കാരണം മുമ്പ് അവൻ പാണ്ഡവരുടെ അഭയം തേടിയിരുന്നു; ഇപ്പോൾ എല്ലാ സേനയും ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരു കോട്ടയെ ആശ്രയിച്ചു നിൽക്കുന്നു.
6.49.6
पाण्डवानां प्रतापेन दुर्गं देशं निवेश्य च ।
सपत्नान्सततं बाधन्नार्यवृत्तिमनुष्ठितः ॥ ६.४९.६ ॥
പാണ്ഡവരുടെ പ്രതാപത്താൽ ദുർഗമമായ ദേശത്ത് വാസമുറപ്പിച്ച്, ശത്രുക്കളെ നിരന്തരം പീഡിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ അനാര്യമായ നടപടികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
6.49.7
आश्चर्यं वै सदा तेषां पुरा राज्ञां सुदुर्मतिः ।
ततो युधिष्ठिरे भक्तः कथं सञ्जय सूदितः ॥ ६.४९.७ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു: ഓ സഞ്ജയാ, മുൻപ് എപ്പോഴും ദുർബുദ്ധിയായവൻ യുധിഷ്ഠിരനിൽ ഭക്തി പുലർത്തിയിരുന്നിട്ടും എങ്ങനെ വധിക്കപ്പെട്ടു എന്നത് തീർച്ചയായും അത്ഭുതമാണ്.
6.49.8
प्रक्षिप्तः संमतः क्षुद्रः पुत्रो मे पुरुषाधमः ।
न युद्धं रोचयेद्भीष्मो न चाचार्यः कथंचन ॥ ६.४९.८ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ പുത്രൻ, നീചനും മനുഷ്യരിൽ അധമനുമായവൻ, (എല്ലാവരാലും) തള്ളപ്പെട്ടവനായിട്ടും ആദരിക്കപ്പെട്ടു; ഭീഷ്മനോ ആചാര്യനോ ഒരു വിധത്തിലും യുദ്ധം ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല.
6.49.9
न कृपो न च गान्धारी नाहं सञ्जय रोचये ।
न वासुदेवो वार्ष्णेयो धर्मराजश्च पाण्डवः ॥ ६.४९.९ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു: കൃപനും ഗാന്ധാരിയും ഞാനും, ഓ സഞ്ജയാ, ഇതിനെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല; വാസുദേവനായ വാർഷ്ണേയനും പാണ്ഡവനായ ധർമ്മരാജനും (യുധിഷ്ഠിരൻ) ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല.
6.49.10
न भीमो नार्जुनश्चैव न यमौ पुरुषर्षभौ ।
वार्यमाणो मया नित्यं गान्धार्या विदुरेण च ॥ ६.४९.१० ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു: ഭീമനും അർജുനനും, മനുഷ്യരിൽ ഋഷഭന്മാരായ യമളരും (നകുല-സഹദേവർ) ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. ഞാനും ഗാന്ധാരിയും വിദുരനും അവനെ എപ്പോഴും വിലക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
6.49.11
जामदग्न्येन रामेण व्यासेन च महात्मना ।
दुर्योधनो युध्यमानो नित्यमेव हि सञ्जय ॥ ६.४९.११ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു: ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രൻ രാമനും (പരശുരാമൻ), മഹാത്മാവായ വ്യാസനും (അവനെ വിലക്കി). ഓ സഞ്ജയാ, ദുര്യോധനൻ അവരോടും എപ്പോഴും തർക്കിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
6.49.12
कर्णस्य मतमास्थाय सौबलस्य च पापकृत् ।
दुःशासनस्य च तथा पाण्डवान्नान्वचिन्तयत् ॥ ६.४९.१२ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു: കർണന്റെ അഭിപ്രായവും സൗബലന്റെ (ശകുനിയുടെ) അഭിപ്രായവും സ്വീകരിച്ച്, ദുശ്ശാസനന്റെ അഭിപ്രായവും സ്വീകരിച്ച്, പാപകർമ്മി പാണ്ഡവരെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചതേയില്ല.
6.49.13
तस्याहं व्यसनं घोरं मन्ये प्राप्तं तु सञ्जय ।
श्वेतस्य च विनाशेन भीष्मस्य विजयेन च ॥ ६.४९.१३ ॥
സഞ്ജയാ, ശ്വേതന്റെ നാശവും ഭീഷ്മന്റെ വിജയവും കാരണം അവന്റെമേൽ ഘോരമായ ദുരന്തം വന്നുവെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
6.49.14
संक्रुद्धः कृष्णसहितः पार्थः किमकरोद्युधि ।
अर्जुनाद्धि भयं भूयस्तन्मे तात न शाम्यति ॥ ६.४९.१४ ॥
കൃഷ്ണനോടൊപ്പമുള്ള കോപിഷ്ഠനായ പാർത്ഥൻ യുദ്ധത്തിൽ എന്ത് ചെയ്തു? കുഞ്ഞേ, അർജുനനിൽ നിന്നുള്ള എന്റെ ഭയം ഇപ്പോഴും ശമിക്കുന്നില്ല.
6.49.15
स हि शूरश्च कौन्तेयः क्षिप्रकारी धनंजयः ।
मन्ये शरैः शरीराणि शत्रूणां प्रमथिष्यति ॥ ६.४९.१५ ॥
ആ ശൂരനായ കൗന്തേയൻ, വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ധനഞ്ജയൻ, അമ്പുകളാൽ ശത്രുക്കളുടെ ശരീരങ്ങളെ തകർക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
6.49.16
ऐन्द्रिमिन्द्रानुजसमं महेन्द्रसदृशं बले ।
अमोघक्रोधसंकल्पं दृष्ट्वा वः किमभून्मनः ॥ ६.४९.१६ ॥
ഇന്ദ്രാനുജനു തുല്യനും ബലത്തിൽ മഹേന്ദ്രനു സമനും കോപവും സങ്കല്പവും പാഴാകാത്തവനുമായ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ മനസ്സിന് എന്തായി?
6.49.17
तथैव वेदविच्छूरो ज्वलनार्कसमद्युतिः ।
इन्द्रास्त्रविदमेयात्मा प्रपतन्समितिंजयः ॥ ६.४९.१७ ॥
അതുപോലെ വേദജ്ഞനും ശൂരനും അഗ്നിക്കും സൂര്യനും തുല്യമായ തേജസ്സുള്ളവനും ഇന്ദ്രാസ്ത്രങ്ങൾ അറിയുന്നവനും അളവറ്റ ആത്മാവുള്ളവനും യുദ്ധത്തിൽ മുന്നേറി ജയിക്കുന്നവനുമായ അവൻ.
6.49.18
वज्रसंस्पर्शरूपाणामस्त्राणां च प्रयोजकः ।
सखङ्गाक्षेपहस्तस्तु घोषं चक्रे महारथः ॥ ६.४९.१८ ॥
വജ്രസ്പർശത്തിനു തുല്യമായ രൂപമുള്ള അസ്ത്രങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുന്നവനും കൈയിൽ വാൾ വീശുന്ന ആ മഹാരഥൻ ഗർജിച്ചു.
6.49.19
स सञ्जय महाप्राज्ञो द्रुपदस्यात्मजो बली ।
धृष्टद्युम्नः किमकरोच्छ्वेते युधि निपातिते ॥ ६.४९.१९ ॥
സഞ്ജയാ, മഹാപ്രാജ്ഞനും ബലവാനുമായ ദ്രുപദപുത്രൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, യുദ്ധത്തിൽ ശ്വേതൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ എന്തു ചെയ്തു?
6.49.20
पुरा चैवापराधेन वधेन च चमूपतेः ।
मन्ये मनः प्रजज्वाल पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ ६.४९.२० ॥
മുമ്പ് സേനാപതിയുടെ അപരാധവും വധവും കൊണ്ട്, മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരുടെ മനസ്സ് ജ്വലിച്ചു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.
6.49.21
तेषां क्रोधं चिन्तयंस्तु अहःसु च निशासु च ।
न शान्तिमधिगच्छामि दुर्योदनकृतेन हि ।
कथं चाभून्महायुद्धं सर्वमाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.४९.२१ ॥
അവരുടെ ക്രോധത്തെ പകലും രാത്രിയും ചിന്തിച്ച് എനിക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കുന്നില്ല; ഇത് ദുര്യോധനൻ ചെയ്തതാണ്. സഞ്ജയാ, ഈ മഹായുദ്ധം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? എല്ലാം പറയൂ.
6.49.22
श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा तवापनयनो महान् ।
न च दुर्योधने दोषमिमामाधातुमर्हसि ॥ ६.४९.२२ ॥
രാജാവേ, സ്ഥിരചിത്തനായി കേൾക്കൂ. ഇത് നിന്റെ വലിയ തെറ്റാണ്. ഈ കുറ്റം ദുര്യോധനന്റെ മേൽ ചുമത്തരുത്.
6.49.23
गतोदके सेतुबन्धो यादृक्तादृङ्भतिस्तव ।
संदीप्ते भवने यद्वत्कूपस्य खननं तथा ॥ ६.४९.२३ ॥
വെള്ളം പോയ ശേഷം അണകെട്ടുന്നതും വീട് കത്തുമ്പോൾ കിണർ കുഴിക്കുന്നതും പോലെ, നിന്റെ വിചാരവും വ്യർഥമാണ്.
6.49.24
गतपूर्वाह्णभूयिष्ठे तस्मिन्नहनि दारुणे ।
तावकानां परेषां च पुनर्युद्धमवर्तत ॥ ६.४९.२४ ॥
ആ ഭയങ്കരമായ ദിവസത്തിന്റെ പൂർവാഹ്നം ഏറെയും കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, നിന്റെ ആളുകൾക്കും ശത്രുക്കൾക്കും ഇടയിൽ യുദ്ധം വീണ്ടും തുടങ്ങി.
6.49.25
श्वेतं तु निहतं दृष्ट्वा विराटस्य चमूपतिम् ।
कृतवर्मणा च सहितं दृष्ट्वा शल्यमवस्थितम् ॥ ६.४९.२५ ॥
വിരാടന്റെ സേനാപതിയായ ശ്വേതൻ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ടും, കൃതവർമ്മാവിനോടു ചേർന്ന് ശല്യൻ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതു കണ്ടും—
6.49.26
शङ्खः क्रोधात्प्रजज्वाल हविषा हव्यवाडिव ।
स विस्फार्य महच्चापं शक्रचापोपमं बली ॥ ६.४९.२६ ॥
ശംഖൻ കോപത്താൽ നെയ്യാൽ ഹവ്യവാഹനനെന്നപോലെ ജ്വലിച്ചു; ആ ബലവാൻ ഇന്ദ്രധനുസ്സിനു സമാനമായ മഹാചാപം വലിച്ചുമുറുക്കി.
6.49.27
अभ्यधावज्जिघांसन्वै शल्यं मद्राधिपं युधि ।
महता रथसङ्घेन समन्तात्परिरक्षितः ॥ ६.४९.२७ ॥
യുദ്ധത്തിൽ മദ്രരാജാവായ ശല്യനെ കൊല്ലാനാഗ്രഹിച്ച് അവൻ പാഞ്ഞടുത്തു; ചുറ്റും മഹത്തായ രഥസംഘത്താൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനായി.
6.49.28
सृजन्बाणमयं वर्षं प्रायाच्छल्यरथं प्रति ।
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मत्तवारणविक्रमम् ॥ ६.४९.२८ ॥
അമ്പുമഴ പെയ്യിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ ശല്യന്റെ രഥത്തിലേക്കു ചെന്നു; മദയാനയുടെ വിക്രമത്തോടെ പാഞ്ഞടുക്കുന്ന അവനെ കണ്ട്—
6.49.29
तावकानां रथाः सप्त समन्तात्पर्यवारयन् ।
मद्रराजं परीप्सन्तो मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम् ॥ ६.४९.२९ ॥
നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തെ ഏഴു രഥികർ മദ്രരാജാവിനെ ചുറ്റും വളഞ്ഞുനിന്നു; മൃത്യുവിന്റെ ദംഷ്ട്രകൾക്കിടയിൽ അകപ്പെട്ടവനെ രക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്.
6.49.30
बृहद्बलश्च कौसल्यो जयत्सेनश्च मागधः ।
तथा रुक्मरथो राजन्पुत्रः शल्यस्य मानितः ॥ ६.४९.३० ॥
കൗസല്യനായ ബൃഹദ്ബലനും മാഗധനായ ജയത്സേനനും; രാജാവേ, ശല്യന്റെ ആദരണീയനായ പുത്രൻ രുക്മരഥനും—
6.49.31
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च सुदक्षिणःक ।
बृहत्क्षत्रस्य दायादः सैन्धवश्च जयद्रथः ॥ ६.४९.३१ ॥
അവന്തിയിലെ രണ്ടു രാജകുമാരന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും, കാംബോജരാജാവായ സുദക്ഷിണനും, ബൃഹത്ക്ഷത്രന്റെ അവകാശിയായ സൈന്ധവൻ ജയദ്രഥനും.
6.49.32
नानाधातुविचित्राणि कार्मुकाणि महात्मनाम् ।
विस्फारितान्यदृश्यन्त तोयदेष्विव विद्युतः ॥ ६.४९.३२ ॥
മഹാത്മാക്കളുടെ വില്ലുകൾ പലതരം ലോഹങ്ങളാൽ വിചിത്രമായിരുന്നു; വലിച്ചുനീട്ടിയപ്പോൾ മേഘങ്ങളിലെ മിന്നൽ പോലെ കാണപ്പെട്ടു.
6.49.33
ते तु बाणमयं वर्षं शङ्खमूर्ध्निं न्यपातयन् ।
निदाघान्तेऽनिलोद्धृता मेघा इव नगे जलम् ॥ ६.४९.३३ ॥
അവർ ശംഖന്റെ തലയിൽ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു; വേനലിന്റെ അവസാനം കാറ്റിളക്കിയ മേഘങ്ങൾ മലയിൽ വെള്ളം പെയ്യിക്കുന്നതുപോലെ.
6.49.34
ततः क्रुद्धो महेष्वासः सप्तभल्लैः सुतेजनैः ।
धनूंषि तेषामाच्छिद्य ननर्द पृतनापतिः ॥ ६.४९.३४ ॥
അപ്പോൾ കോപിച്ച മഹാധനുർധരനായ സേനാപതി, മൂർച്ചയുള്ള ഏഴു ഭല്ലങ്ങളാൽ അവരുടെ വില്ലുകൾ മുറിച്ച് ഗർജ്ജിച്ചു.
6.49.35
ततो भीष्मो महाबाहुर्विनद्य जलदो यथा ।
तालमात्रं धनुर्गृह्य शङ्खमभ्यद्रवद्रणे ॥ ६.४९.३५ ॥
അപ്പോൾ മഹാബാഹുവായ ഭീഷ്മർ മേഘം പോലെ ഗർജ്ജിച്ച്, പനയുടെ നീളമുള്ള വില്ലെടുത്ത് യുദ്ധത്തിൽ ശംഖനെതിരെ പാഞ്ഞു.
6.49.36
तमुद्यन्तमुदीक्ष्याथ महेष्वासं महाबलम् ।
संत्रस्ता पाण्डवी सेना वातवेगहतेव नौः ॥ ६.४९.३६ ॥
ആ മഹാധനുർധരനും മഹാബലനുമായവൻ ഉയർന്നു വരുന്നത് കണ്ട് പാണ്ഡവസേന ഭയന്നു; കാറ്റിന്റെ വേഗതയിൽ അടിക്കപ്പെട്ട തോണിപോലെ.
6.49.37
ततोऽर्जुनः संत्वरितः शङ्खस्यासीत्पुरःसरः ।
भीष्माद्रक्ष्योऽयमद्येति ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.४९.३७ ॥
അപ്പോൾ അർജ്ജുനൻ വേഗത്തിൽ ശംഖന്റെ മുന്നിലേക്ക് വന്നു. 'ഇന്ന് ഇവനെ ഭീഷ്മനിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കണം' എന്ന് കരുതി അപ്പോൾ യുദ്ധം തുടങ്ങി.
6.49.38
हाहाकारो महानासीद्योधानां युधि युध्यताम् ।
तेजस्तेजसि संपृक्तमित्येवं विस्मयं ययुः ॥ ६.४९.३८ ॥
യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന യോദ്ധാക്കൾക്കിടയിൽ വലിയ ഹാഹാകാരമുണ്ടായി. 'തേജസ്സ് തേജസ്സിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു' എന്ന് അവർ വിസ്മയിച്ചു.
6.49.39
अथ शल्यो गदापाणिरवतीर्य महारथात् ।
शङ्खस्य चतुरो वाहानहनद्भरतर्षभ ॥ ६.४९.३९ ॥
അപ്പോൾ ഗദ കയ്യിലെടുത്ത ശല്യൻ മഹാരഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ശംഖന്റെ നാല് കുതിരകളെ അവൻ കൊന്നു.
6.49.40
स हताश्वाद्रथात्तूर्णं खङ्गमादाय विद्रुतः ।
बीभत्सोश्च रथं प्राप्य पुनः शान्तिमविन्दत ॥ ६.४९.४० ॥
കുതിരകൾ കൊല്ലപ്പെട്ട രഥത്തിൽ നിന്ന് അവൻ വാൾ എടുത്ത് വേഗത്തിൽ ഓടി; ബീഭത്സുവിന്റെ (അർജ്ജുനന്റെ) രഥത്തിലെത്തി വീണ്ടും ശാന്തി നേടി.
6.49.41
ततो भीष्मरथात्तूर्णमुत्पतन्ति पतत्रिणः ।
यैरन्तरीक्षं भूमिश्च सर्वतः समवस्तृता ॥ ६.४९.४१ ॥
അപ്പോൾ ഭീഷ്മന്റെ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചിറകുള്ള അമ്പുകൾ വേഗത്തിൽ ഉയർന്നു; അവകൊണ്ട് ആകാശവും ഭൂമിയും എല്ലായിടത്തും മൂടപ്പെട്ടു.
6.49.42
पञ्चालानथ मत्स्यांश्च केकयांश्च प्रभद्रकान् ।
भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठः पातयामास पत्रिभिः ॥ ६.४९.४२ ॥
പാഞ്ചാലരെയും മത്സ്യരെയും കേകയരെയും പ്രഭദ്രകരെയും പ്രഹരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി.
6.49.43
उत्सृज्य समरे राजन्पाण्डवं सव्यसाचिनम् ।
अभ्यद्रवत पाञ्चाल्यं द्रुपदं सेनया वृतम् ॥ ६.४९.४३ ॥
ഹേ രാജാവേ! യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവനും സവ്യസാചിയുമായ അർജുനനെ വിട്ട്, സൈന്യത്താൽ വളയപ്പെട്ട പാഞ്ചാല്യൻ ദ്രുപദന്റെ നേരെ അവൻ പാഞ്ഞടുത്തു.
6.49.44
प्रियं संबन्धिनं राजञ्शरानवकिरन्बहून् ।
अग्निनेव प्रदग्धानि वनानि शिशिरात्यये ॥ ६.४९.४४ ॥
ഹേ രാജാവേ! തന്റെ പ്രിയ ബന്ധുവായ (ദ്രുപദൻ) മേൽ ബഹുതരം അമ്പുകൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട്, ശിശിരകാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ തീയാൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ട വനങ്ങൾ പോലെ.
6.49.45
शरदग्धान्यदृश्यन्त सैन्यानि द्रुपदस्य ह ।
अत्यतिष्ठद्रणे भीष्मो विधूम इव पावकः ॥ ६.४९.४५ ॥
ദ്രുപദന്റെ സൈന്യങ്ങൾ അമ്പുകളാൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടവയായി കാണപ്പെട്ടു; യുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മൻ പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ നിലകൊണ്ടു.
6.49.46
मध्यन्दिने यथाऽऽदित्यं तपन्तमिव तेजसा ।
न शेकुः पाण्डवेयस्य योधा भीष्मं निरीक्षितुम् ॥ ६.४९.४६ ॥
ഉച്ചസമയത്ത് തന്റെ തേജസ്സിനാൽ ജ്വലിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ, പാണ്ഡവപക്ഷ യോദ്ധാക്കൾക്ക് ഭീഷ്മനെ നോക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
6.49.47
वीक्षांचक्रुः समंतात्ते पाण्डवा भयपीडिताः ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त गावः शीतार्दिता इव ॥ ६.४९.४७ ॥
ഭയപീഡിതരായ പാണ്ഡവർ ചുറ്റും നോക്കി; തണുപ്പിനാൽ വലയുന്ന പശുക്കളെപ്പോലെ രക്ഷകനെ അവർ കണ്ടെത്തിയില്ല.
6.49.48
सा तु यौधिष्ठिरी सेना गाङ्गेयशरपीडिता ।
सिंहेनेव विनिर्भिन्ना शुक्ला गौरिव गोपतेः ॥ ६.४९.४८ ॥
ഗാംഗേയന്റെ (ഭീഷ്മന്റെ) അമ്പുകളാൽ പീഡിതമായ ആ യുധിഷ്ഠിരസേന, ഗോപതിയുടെ വെള്ളപ്പശുവിനെ സിംഹം കീറിയതുപോലെ ചിതറിപ്പോയി.
6.49.49
हते विप्रुद्रुते सैन्ये निरुत्साहे विमर्दिते ।
हाहाकारो महानासीत्पाण्डुसैन्येषु भारत ॥ ६.४९.४९ ॥
സൈന്യം കൊല്ലപ്പെട്ടും ചിതറിയോടിയും ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെട്ടും ചതഞ്ഞരഞ്ഞപ്പോൾ പാണ്ഡവസൈന്യങ്ങളിൽ മഹാ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു, ഭാരതാ.
6.49.50
ततो भीष्मः शान्तनवो नित्यं मण्डलकार्मुकः ।
मुमोच बाणान्दीप्ताग्रानहीनाशीविषानिव ॥ ६.४९.५० ॥
അപ്പോൾ ശന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മൻ, എപ്പോഴും വൃത്താകൃതിയിൽ വില്ലുവലിച്ച്, വിഷസർപ്പങ്ങൾ പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്രങ്ങളോടുകൂടിയ അമ്പുകൾ തൊടുത്തു.
6.49.51
शरैरेकायनीकुर्वन्दिशः सर्वा यतव्रतः ।
जघान पाण्डवरथानादिश्यादिश्य भारत ॥ ६.४९.५१ ॥
അമ്പുകൊണ്ട് എല്ലാ ദിക്കുകളെയും ഒരു വഴിയാക്കി, വ്രതനിഷ്ഠനായി, ഓരോ ദിക്കിലും ലക്ഷ്യം വെച്ച് പാണ്ഡവരഥങ്ങളെ വീഴ്ത്തി, ഭാരതാ.
6.49.52
ततः सैन्येषु भग्नेषु मथितेषु च सर्वशः ।
प्राप्ते चास्तं दिनकरे न प्राज्ञायत किंचन ॥ ६.४९.५२ ॥
പിന്നെ സൈന്യങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും തകർന്നും ചതഞ്ഞും പോയി; സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചപ്പോൾ ഒന്നും തിരിച്ചറിയാനായില്ല.
6.49.53
भीष्मं च समुदीर्यन्तं दृष्ट्वा पार्था महाहवे ।
अवहारमकुर्वन्त सैन्यानां भरतर्षभ ॥ ६.४९.५३ ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ ഭീഷ്മൻ ഉഗ്രമായി ഉയരുന്നത് കണ്ട് പൃഥയുടെ പുത്രന്മാർ സൈന്യത്തെ പിൻവലിച്ചു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.