మహాభారతం · అధ్యాయం 6.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.5.1
नदीनां पर्वतानां च नामधेयानि संजय ।
तथा जनपदानां च ये चान्ये भूमिमाश्रिताः ॥ ६.५.१ ॥
సంజయా, నదుల, పర్వతాల, జనపదాల పేర్లను, భూమిపై ఆశ్రయించిన ఇతరుల పేర్లను కూడా చెప్పు.
6.5.2
प्रमाणं च प्रमाणज्ञ पृथिव्या मम सर्वतः ।
निखिलेन समाचक्ष्व काननानि च संजय ॥ ६.५.२ ॥
ప్రమాణాలు తెలిసినవాడా సంజయా, నా భూమి విస్తారాన్ని అన్ని వైపుల నుండి, దాని అడవులను కూడా పూర్తిగా చెప్పు.
6.5.3
पञ्चेमानि महाराज महाभूतानि संग्रहात् ।
जगतीस्थानि सर्वाणि समान्याहुर्मनीषिणः ॥ ६.५.३ ॥
మహారాజా, సంక్షిప్తంగా ఇవి ఐదు మహాభూతాలు; లోకంలో ఉన్నవన్నీ వీటితో సమానమని జ్ఞానులు చెబుతారు.
6.5.4
भूमिरापस्तथा वायुरग्निराकाशमेव च ।
गुणोत्तराणि सर्वाणि तेषां भूमिः प्रधानतः ॥ ६.५.४ ॥
భూమి, జలం, వాయువు, అగ్ని, ఆకాశం కూడా; ఇవన్నీ వరుసగా ఎక్కువ గుణాలు కలవి; వాటిలో భూమి ప్రధానమైనది.
6.5.5
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
भूमेरेते गुणाः प्रोक्ता ऋषिभिस्तत्त्ववेदिभिःक ॥ ६.५.५ ॥
శబ్దం, స్పర్శ, రూపం, రసం, ఐదవది గంధం — ఇవి భూమి గుణాలని తత్త్వవేత్తలైన ఋషులు చెప్పారు.
6.5.6
चत्वारोऽप्सु गुणा राजन्गन्धस्तत्र न विद्यते ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च तेजसोऽथ गुणास्त्रयः ।
शब्दः स्पर्शश्च वायौ द्वौ अकाशे शब्द एव तु ॥ ६.५.६ ॥
రాజా, నీటిలో నాలుగు గుణాలు ఉంటాయి; అందులో గంధం ఉండదు. శబ్దం, స్పర్శ, రూపం అగ్ని యొక్క మూడు గుణాలు. వాయువులో శబ్దం, స్పర్శ రెండు; ఆకాశంలో శబ్దమే మాత్రమే.
6.5.7
एते पञ्च गुणा राजन्महाभूतेषु पञ्चसु ।
वर्तन्ते सर्वलोकेषु येषु भूताः प्रतिष्ठिताः ॥ ६.५.७ ॥
ఓ రాజా, ఈ ఐదు గుణాలు ఐదు మహాభూతాలలో ఉన్నాయి; అవి సర్వలోకాలలోనూ వర్తిస్తాయి, వాటిలోనే ప్రాణులు స్థిరపడి ఉన్నాయి.
6.5.8
अन्योन्यं नाभिवर्तन्ते साम्यं भवति वै यदा ॥ ६.५.८ ॥
అవి ఒకదానిని మరొకటి అధిగమించనప్పుడు, సమత్వం కలిగినప్పుడు—అప్పుడే.
6.5.9
यदा तु विषमीभावमाविशन्ति परस्परम् ।
तदा देहैर्देहवन्तो व्यतिरोहन्ति नान्यथा ॥ ६.५.९ ॥
కానీ అవి పరస్పరం విషమ స్థితిలో ప్రవేశించినప్పుడు, దేహులు దేహాలతో వివిధ రూపాలలో ఆవిర్భవిస్తారు; లేకపోతే కాదు.
6.5.10
आनुपूर्व्या विनश्यन्ति जायन्ते चानुपूर्वशः ।
सर्वाम्यपरिमेयाणि तदेषां रूपमैश्वरम् ॥ ६.५.१० ॥
క్రమంగా అవి నశిస్తాయి, క్రమంగా పుడతాయి; అన్నీ అపరిమితమైనవి—ఇదే వాటి ఈశ్వర రూపం.
6.5.11
तत्रतत्र हि दृश्यन्ते धातवः पाञ्चभौतिकाः ।
तेषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते ॥ ६.५.११ ॥
అక్కడక్కడ పంచభూతాత్మక ధాతువులు కనిపిస్తాయి; మనుష్యులు తర్కం ద్వారా వాటిని ప్రమాణాలుగా చెబుతారు.
6.5.12
अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत् ।
प्रकृतिभ्यः परं यत्तु तदचिन्त्यस्य लक्षणम् ॥ ६.५.१२ ॥
అచింత్యమైన భావాలు ఉన్నాయి; వాటిని తర్కంతో నిరూపించరాదు; ప్రకృతికి అతీతమైనదే అచింత్యం యొక్క లక్షణం.
6.5.13
सुदर्शनं प्रवक्ष्यामि द्वीपं तु कुरुनन्दन ।
परिमण्डलो महाराज द्वीपोऽसौ चक्रसंस्थितः ॥ ६.५.१३ ॥
కురునందనా, ఇప్పుడు నేను సుదర్శన ద్వీపాన్ని వివరిస్తాను. మహారాజా, ఆ వృత్తాకార ద్వీపం చక్రంలా ఉంది.
6.5.14
नदीजालप्रतिच्छन्नः पर्वतैश्चाभ्रसन्निभैः ।
पुरैश्च विविधाकारै रम्यैर्जनपदैस्तथा ॥ ६.५.१४ ॥
అది నదుల జాలంతో కప్పబడి ఉంది; మేఘాల వంటి పర్వతాలతో, వివిధ ఆకారాల నగరాలతో, రమణీయ జనపదాలతో కూడి ఉంది.
6.5.15
वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः संपन्नधनधान्यवान् ।
लवणेन समुद्रेण समन्तात्परिवारितः ॥ ६.५.१५ ॥
పూలు, ఫలాలతో నిండిన వృక్షాలతో అది ధనధాన్యాలతో సమృద్ధంగా ఉంది; ఉప్పు సముద్రం దానిని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టింది.
6.5.16
यथा हि पुरुषः पश्येदादर्शे मुखमात्मनः ।
एवं सुदर्शनद्वीपो दृश्यते चन्द्रमण्डले ॥ ६.५.१६ ॥
ఒక మనిషి అద్దంలో తన ముఖాన్ని చూసుకున్నట్లుగా, సుదర్శన ద్వీపం చంద్రమండలంలో కనిపిస్తుంది.
6.5.17
द्विरशस्तु ततः प्लक्षो द्विरंशः शाल्मलिर्महान् ।
द्विरंशः पिप्पलस्तस्य द्विरंशश्च कुशो महान्।
सर्वौषधिसमापन्नः पर्वतैः परिवारितः ॥ ६.५.१७ ॥
దాని కంటే రెట్టింపు ప్లక్ష ద్వీపం; దానికంటే రెట్టింపు విశాలమైన శాల్మలి ద్వీపం; దాని రెట్టింపు పిప్పల ద్వీపం; దానికి రెట్టింపు విశాలమైన కుశ ద్వీపం. అది సమస్త ఔషధులతో కూడి పర్వతాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
6.5.18
आपस्ततोऽन्या विज्ञेयाः शेषः संक्षेप उच्यते ।
ततोऽन्य उच्यते चायमेनं संक्षेपतः श्रृणु ॥ ६.५.१८ ॥
తరువాత ఇతర జలరాశులను తెలుసుకోవాలి; మిగిలినవి సంక్షేపంగా చెప్పబడతాయి. తరువాత మరొకటి చెప్పబడుతుంది — దీనిని సంక్షేపంగా వినుము.