มหาภารตะ · อัธยายะ 6.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.5.1
नदीनां पर्वतानां च नामधेयानि संजय ।
तथा जनपदानां च ये चान्ये भूमिमाश्रिताः ॥ ६.५.१ ॥
สัญชัย ขอท่านจงบอกนามของแม่น้ำ ภูเขา แคว้นทั้งหลาย และสิ่งอื่นๆ ที่อาศัยอยู่บนพื้นพิภพนี้แก่เรา
6.5.2
प्रमाणं च प्रमाणज्ञ पृथिव्या मम सर्वतः ।
निखिलेन समाचक्ष्व काननानि च संजय ॥ ६.५.२ ॥
ผู้รู้ขนาดทั้งหลาย สัญชัย ขอท่านจงกล่าวขนาดของพื้นพิภพของเราโดยรอบทุกด้าน และป่าไม้ทั้งหลายอย่างครบถ้วน
6.5.3
पञ्चेमानि महाराज महाभूतानि संग्रहात् ।
जगतीस्थानि सर्वाणि समान्याहुर्मनीषिणः ॥ ६.५.३ ॥
ข้าแต่มหาราช โดยย่อ มหาภูตทั้งห้านี้ บรรดาสิ่งทั้งปวงที่มีอยู่ในโลก ปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่าเสมอกับมหาภูตเหล่านั้น
6.5.4
भूमिरापस्तथा वायुरग्निराकाशमेव च ।
गुणोत्तराणि सर्वाणि तेषां भूमिः प्रधानतः ॥ ६.५.४ ॥
ดิน น้ำ ลม ไฟ และอากาศด้วย สิ่งเหล่านี้ทั้งหมดมีคุณเพิ่มขึ้นไปตามลำดับ และในบรรดาสิ่งเหล่านั้น ดินเป็นใหญ่ที่สุด
6.5.5
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पञ्चमः ।
भूमेरेते गुणाः प्रोक्ता ऋषिभिस्तत्त्ववेदिभिःक ॥ ६.५.५ ॥
เสียง การสัมผัส รูป รส และลำดับที่ห้าคือกลิ่น นี่คือคุณของดิน ที่ฤๅษีผู้รู้สัจธรรมได้กล่าวไว้
6.5.6
चत्वारोऽप्सु गुणा राजन्गन्धस्तत्र न विद्यते ।
शब्दः स्पर्शश्च रूपं च तेजसोऽथ गुणास्त्रयः ।
शब्दः स्पर्शश्च वायौ द्वौ अकाशे शब्द एव तु ॥ ६.५.६ ॥
ข้าแต่พระราชา น้ำมีคุณสี่อย่าง แต่ในน้ำไม่มีกลิ่น เสียง การสัมผัส และรูป เป็นคุณสามอย่างของไฟ ลมมีสองคือเสียงและการสัมผัส ส่วนอากาศมีเสียงเพียงอย่างเดียว
6.5.7
एते पञ्च गुणा राजन्महाभूतेषु पञ्चसु ।
वर्तन्ते सर्वलोकेषु येषु भूताः प्रतिष्ठिताः ॥ ६.५.७ ॥
ข้าแต่พระราชา คุณทั้งห้านี้มีอยู่ในมหาภูตทั้งห้า และดำรงอยู่ในโลกทั้งปวง ซึ่งสรรพสัตว์ตั้งอยู่
6.5.8
अन्योन्यं नाभिवर्तन्ते साम्यं भवति वै यदा ॥ ६.५.८ ॥
เมื่อสิ่งเหล่านั้นไม่ข่มกันและกัน และเกิดความสมดุลขึ้น จึงเป็นเช่นนั้น
6.5.9
यदा तु विषमीभावमाविशन्ति परस्परम् ।
तदा देहैर्देहवन्तो व्यतिरोहन्ति नान्यथा ॥ ६.५.९ ॥
แต่เมื่อสิ่งเหล่านั้นเข้าสู่ความไม่สมดุลต่อกัน สัตว์ที่มีร่างกายก็ปรากฏร่างในรูปต่างๆ กัน มิใช่เป็นอย่างอื่น
6.5.10
आनुपूर्व्या विनश्यन्ति जायन्ते चानुपूर्वशः ।
सर्वाम्यपरिमेयाणि तदेषां रूपमैश्वरम् ॥ ६.५.१० ॥
ตามลำดับสิ่งเหล่านั้นย่อมดับไป และตามลำดับย่อมเกิดขึ้น ทั้งหมดนั้นหาประมาณมิได้ นั่นคือรูปอันยิ่งใหญ่ของสิ่งเหล่านั้น
6.5.11
तत्रतत्र हि दृश्यन्ते धातवः पाञ्चभौतिकाः ।
तेषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते ॥ ६.५.११ ॥
ในที่นั้นๆ ย่อมเห็นธาตุประกอบที่ทำขึ้นจากมหาภูตทั้งห้า มนุษย์ด้วยการใช้เหตุผลย่อมกล่าวถึงสิ่งเหล่านั้นว่าเป็นหลักฐาน
6.5.12
अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत् ।
प्रकृतिभ्यः परं यत्तु तदचिन्त्यस्य लक्षणम् ॥ ६.५.१२ ॥
ความจริงมีภาวะทั้งหลายที่คิดให้ถึงไม่ได้ ไม่ควรพิสูจน์สิ่งเหล่านั้นด้วยเหตุผล สิ่งใดที่อยู่เหนือปรกติ นั่นคือเครื่องหมายของสิ่งที่คิดไม่ถึง
6.5.13
सुदर्शनं प्रवक्ष्यामि द्वीपं तु कुरुनन्दन ।
परिमण्डलो महाराज द्वीपोऽसौ चक्रसंस्थितः ॥ ६.५.१३ ॥
ข้าแต่กุรุนันทน์ เราจะกล่าวถึงทวีปสุทรรศนะ ข้าแต่มหาราช ทวีปวงกลมนั้นตั้งอยู่ดุจล้อรถ
6.5.14
नदीजालप्रतिच्छन्नः पर्वतैश्चाभ्रसन्निभैः ।
पुरैश्च विविधाकारै रम्यैर्जनपदैस्तथा ॥ ६.५.१४ ॥
ทวีปนั้นถูกปกคลุมด้วยข่ายแม่น้ำ ภูเขาที่คล้ายเมฆ เมืองที่มีรูปร่างต่างๆ และแคว้นอันงดงามด้วย
6.5.15
वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः संपन्नधनधान्यवान् ।
लवणेन समुद्रेण समन्तात्परिवारितः ॥ ६.५.१५ ॥
ทวีปนั้นอุดมด้วยทรัพย์และธัญญาหาร มีต้นไม้ที่ออกดอกและผล และมหาสมุทรเค็มล้อมรอบอยู่โดยรอบทุกด้าน
6.5.16
यथा हि पुरुषः पश्येदादर्शे मुखमात्मनः ।
एवं सुदर्शनद्वीपो दृश्यते चन्द्रमण्डले ॥ ६.५.१६ ॥
เหมือนดังบุรุษเห็นใบหน้าของตนในกระจก ทวีปสุทรรศนะก็ปรากฏให้เห็นในวงจันทร์ฉันนั้น
6.5.17
द्विरशस्तु ततः प्लक्षो द्विरंशः शाल्मलिर्महान् ।
द्विरंशः पिप्पलस्तस्य द्विरंशश्च कुशो महान्।
सर्वौषधिसमापन्नः पर्वतैः परिवारितः ॥ ६.५.१७ ॥
ต่อจากนั้น ทวีปปลักษะมีขนาดใหญ่เป็นสองเท่า ทวีปศาลมลีอันยิ่งใหญ่มีขนาดสองเท่าของทวีปนั้น ทวีปปิปผละมีขนาดสองเท่าของทวีปศาลมลี และทวีปกุศอันยิ่งใหญ่มีขนาดสองเท่าของทวีปปิปผละ ทวีปนั้นเพียบพร้อมด้วยสมุนไพรทั้งปวง และมีภูเขาล้อมรอบ
6.5.18
आपस्ततोऽन्या विज्ञेयाः शेषः संक्षेप उच्यते ।
ततोऽन्य उच्यते चायमेनं संक्षेपतः श्रृणु ॥ ६.५.१८ ॥
ต่อจากนั้นพึงทราบว่ามีน้ำอื่นๆ ส่วนที่เหลือจะกล่าวโดยย่อ ต่อจากนั้นจะกล่าวถึงอีกทวีปหนึ่ง ท่านจงฟังโดยย่อ