ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 6.52
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.52.1
एवं व्यूढेष्वनीकेषु मामकेष्वितरेषु च ।
कथं प्रहरतां श्रेष्ठाः संप्रहारं प्रचक्रिरे ॥ ६.५२.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਊਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ?
6.52.2
तथा व्यूढेष्वनीकेषु सन्नद्धरुचिरध्वजाः ।
तावकाः पाण्डवैः सार्धं यथाऽयुध्यन्त तच्छृणु।
अपारमिव संदृश्य सागरप्रतिमं बलम् ॥ ६.५२.२ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਊਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲੜੇ, ਉਹ ਸੁਣੋ। ਸਾਗਰ ਵਰਗੀ ਅਪਾਰ ਸੈਨਾ ਵੇਖ ਕੇ—
6.52.3
तेषां मध्ये स्थितो राजन्पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
अब्रवीत्तावकान्सर्वान्युद्ध्यध्वमिति दंशिताः ॥ ६.५२.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਕਵਚਧਾਰੀ ਆਪਣੇ ਸਭ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਯੁੱਧ ਕਰੋ।"
6.52.4
ते मनः क्रूरमाधाय समभित्यक्तजीविताः ।
पाण्डवानभ्यवर्तन्त सर्व एवोच्छ्रितध्वजाः ॥ ६.५२.४ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰੂਰ ਇਰਾਦਾ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਾਨ ਦੀ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਉੱਚੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵੱਲ ਵਧੇ।
6.52.5
ततो युद्धं समभवत्तुमुलं रोमहर्षणम् ।
तावकानां परेषां च व्यतिषक्तरथद्विपम् ॥ ६.५२.५ ॥
ਫਿਰ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ; ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਰੱਥ ਤੇ ਹਾਥੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਏ।
6.52.6
मुक्तास्तु रथिभिर्बाणा रुक्मपुङ्खाः सुतेजिताःक ।
सन्निपेतुरकुण्ठाग्रा नागेषु च हयेषु च ॥ ६.५२.६ ॥
ਰੱਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ, ਨਾ ਮੁੜਨ ਵਾਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਣ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਡਿੱਗੇ।
6.52.7
तथा प्रवृत्ते संग्रामे धनुरुद्यम्य दंशितः ।
अभिपत्य महाबाहुर्भीष्मो भीमपराक्रमः ॥ ६.५२.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਵਚਧਾਰੀ ਮਹਾਬਾਹੂ ਭੀਸ਼ਮ, ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕਰਮੀ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
6.52.8
सौभद्रे भीमसेने च सात्यकौ च महारथे ।
कैकेये च विराटे च धृष्टद्युम्ने च पार्षते ॥ ६.५२.८ ॥
ਸੌਭਦਰ (ਅਭਿਮਨਿਊ), ਭੀਮਸੇਨ, ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤਿਅਕੀ, ਕੈਕੇਯ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁੰਮਨ ਵੱਲ (ਭੀਸ਼ਮ ਵਧੇ)।
6.52.9
एतेषु नरवीरेषु चेदिमत्स्येषु चाभिभूः ।
ववर्ष शरवर्षाणि वृद्धः कुरुपितामहः ॥ ६.५२.९ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਰਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਚੇਦੀ-ਮਤਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਜੇਤੂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਕੁਰੂ-ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
6.52.10
अभिद्यत ततो व्यूहस्तस्मिन्वीरसमागमे ।
सर्वेषामेव सैन्यानामासीद्व्यतिकरो महान् ॥ ६.५२.१० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਵਿਊਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗੜਬੜ ਹੋ ਗਈ।
6.52.11
सादिनो ध्वजिनश्चैव हतप्रवरवाजिनः ।
विप्रद्रुतरथानीकाः समपद्यन्त पाण्डवाः ॥ ६.५२.११ ॥
ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਝੰਡਾਧਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਥ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਖਿੰਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈਆਂ, ਪਾਂਡਵ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ।
6.52.12
अर्जुनस्तु नरव्याघ्रो दृष्ट्वा भीष्मं महारथम् ।
वार्ष्णेयमब्रवीत्क्रुद्धो याहि यत्र पितामहः ॥ ६.५२.१२ ॥
ਪਰ ਨਰ-ਵਿਆਘਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ ਉੱਥੇ ਲੈ ਚੱਲੋ।"
6.52.13
एष भीष्मः सुसंक्रुद्धो वार्ष्णेय मम वाहिनीम् ।
नाशयिष्यति सुव्यक्तं दुर्योधनहिते रतः ॥ ६.५२.१३ ॥
ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯ, ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਇਹ ਭੀਸ਼ਮ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।
6.52.14
एष द्रोणः कृपः शल्यो विकर्णश्च जनार्दन ।
धार्तराष्ट्राश्च सहिता दुर्योधनपुरोगमाः ॥ ६.५२.१४ ॥
ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਇਹ ਦ੍ਰੋਣ, ਕ੍ਰਿਪ, ਸ਼ਲ੍ਯ, ਵਿਕਰਣ ਹਨ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹਨ।
6.52.15
पाञ्चालान्निहनिष्यन्ति रक्षिता दृढधन्वना ।
सोऽहं भीष्मं वधिष्यामि सैन्यहेतोर्जनार्दन ॥ ६.५२.१५ ॥
ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਧਨਵਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਗੇ; ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।
6.52.16
तमब्रवीद्वासुदेवो यत्तो भव धनंजय ।
एष त्वां प्रापयिष्यामि पितामहरथं प्रति ॥ ६.५२.१६ ॥
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਤਿਆਰ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਲੈ ਚੱਲਾਂਗਾ।'
6.52.17
एवमुक्त्वा ततः शौरी रथं तं लोकविश्रुतम् ।
प्रापयामास भीष्मस्य रथं प्रति जनेश्वर ॥ ६.५२.१७ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਉਸ ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਥ ਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
6.52.18
चलद्बहुपातकेन बलाकावर्णवाजिना ।
समुच्छ्रितमहाभीमनदद्वानरकेतुना ॥ ६.५२.१८ ॥
ਫੜਫੜਾਉਂਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਪਤਾਕਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਗਲੇ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਉੱਚਾ ਉੱਠਿਆ ਮਹਾਭਿਆਨਕ ਗਰਜਦਾ ਵਾਨਰ-ਧਵਜ ਵਾਲਾ।
6.52.19
महता मेघनादेन रथेनामिततेजसा ।
विनिघ्नन्कौरवानीकं शूरसेनांश्च पाण्डवः ॥ ६.५२.१९ ॥
ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਪਾਂਡਵ ਮੇਘ-ਗਰਜ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਰਥ ਨਾਲ ਕੌਰਵ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
6.52.20
प्रायाच्छरणदः शीघ्रं सुहृदां हर्षवर्धनः ।
तमापतन्तं वेगेन प्रभिन्नमिव वारणम् ॥ ६.५२.२० ॥
ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹਰਸ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਵੇਗ ਨਾਲ ਝਪਟਦੇ ਉਸ ਵੱਲ, ਮਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ।
6.52.21
त्रसयनतं रणे शूरान्मर्दयन्तं च सायकैः ।
सैन्धवप्रमुखैर्गुप्तः प्राच्यसौवीरकेकयैः ।
सहसा प्रत्युदीयाय भीष्मः शान्तनवोऽर्जुनम् ॥ ६.५२.२१ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਸਲਦੇ ਉਸ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸੈਂਧਵ-ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ, ਪੂਰਬੀ, ਸੌਵੀਰ ਅਤੇ ਕੇਕਯਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਾਖਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤਨੁ-ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.52.22
को हि गाण्डीवधन्वानमन्यः कुरुपितामहात् ।
द्रोणवैकर्तनाभ्यां वा रथी संयातुमर्हति ॥ ६.५२.२२ ॥
ਗਾਂਡੀਵ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨਾਲ ਕੁਰੂ-ਪਿਤਾਮਹ (ਭੀਸ਼ਮ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਰਥੀ ਲੜਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ?
6.52.23
ततो भीष्मो महाराज सर्वलोकमहारथः ।
अर्जुनं सप्ततसप्तत्या नाराचानां समाचिनोत् ॥ ६.५२.२३ ॥
ਤਦ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰਬਲੋਕ ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸੱਤਰ-ਸੱਤਰ (ਭਾਵ ਚਾਰ ਸੌ ਨੱਬੇ) ਨਾਰਾਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
6.52.24
द्रोणश्च पञ्चविंशत्या कृपः पञ्चाशता शरैः ।
दुर्योधनश्रतुःषष्ट्या शल्यश्च नवभिः शरैः ॥ ६.५२.२४ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਪੱਚੀ, ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਪੰਜਾਹ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਚੌਂਸਠ ਅਤੇ ਸ਼ਲਯ ਨੇ ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ (ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ)।
6.52.25
सैन्धवो नवभिश्चैव शकुनिश्चापि पञ्चभिः ।
विकर्णो दशभिर्भल्लै राजन्विव्याध पाण्डवम् ॥ ६.५२.२५ ॥
ਸੈਂਧਵ ਨੇ ਨੌਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਪੰਜ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਕਰਣ ਨੇ ਦਸ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.52.26
स तैर्विद्धो महेष्वासः समन्तान्निशितैः शरैः ।
न विव्यथे महाबाहुर्भिद्यमान इवाचलः ॥ ६.५२.२६ ॥
ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪੀੜਿਤ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਪਾਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
6.52.27
स भीष्मं पञ्चविंशत्या कृपं च नवभिः शरैः ।
द्रोणं षष्ट्या नरव्याघ्रो विकर्णं च त्रिभिः शरैः ॥ ६.५२.२७ ॥
ਉਸ ਨਰਵਿਆਘਰ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਪੱਚੀ, ਕ੍ਰਿਪ ਨੂੰ ਨੌਂ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਸੱਠ ਅਤੇ ਵਿਕਰਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.52.28
शल्यं चैव त्रिभिर्बाणै राजानं चैव पञ्चभिः ।
प्रत्यविध्यदमेयात्मा किरीटी भरतर्षभ ॥ ६.५२.२८ ॥
ਸ਼ਲ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਨਾਲ ਅਮੇਯਾਤਮਾ ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ।
6.52.29
तं सात्यकिर्विराटश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च परिवव्रुर्धनंजयम् ॥ ६.५२.२९ ॥
ਉਸ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਸਾਤਿਅਕੀ, ਵਿਰਾਟ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਪਾਰਸ਼ਤ, ਸੌਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
6.52.30
ततो द्रोणं महेष्वासं गाङ्गेयस्य प्रिये रतम् ।
अभ्यवर्तत पाञ्चाल्यः संयुक्तः सह सोमकैः ॥ ६.५२.३० ॥
ਫਿਰ ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਦ੍ਰੋਣ ਵੱਲ ਸੋਮਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
6.52.31
भीष्मस्तु रथिनां श्रेष्ठो राजन्विव्याध पाण्डवम् ।
अशीत्या निशितैर्बाणैस्ततोऽक्रोशन्त पाण्डवाः ॥ ६.५२.३१ ॥
ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਅੱਸੀ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਪਾਂਡਵ ਚੀਕ ਉੱਠੇ।
6.52.32
तेषां तु निनदं श्रुत्वा सहितानां प्रहृष्टवत् ।
प्रविवेश ततो मध्यं नरसिंहः प्रतापवान् ॥ ६.५२.३२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਨਰਸਿੰਘ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾ ਵੜਿਆ।
6.52.33
तेषां महारथानां स मध्यं प्राप्य धनंजयः ।
चिक्रीड धनुषा राजँल्लक्षं कृत्वा महारथान् ॥ ६.५२.३३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਧਨੰਜਯ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੀਤੀ।
6.52.34
क्षत्रियाणां शिरांस्युग्रैः कृन्तञ्शस्त्रैर्महारथः ।
शून्यान्कृत्वा रथोपस्थान्व्यचरत्फल्गुनस्तदा । ॥ ६.५२.३४ ॥
ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਢਦੇ, ਰੱਥਾਂ ਦੇ ਆਸਣ ਖਾਲੀ ਕਰਦੇ, ਤਦ ਮਹਾਰਥੀ ਫਲਗੁਨ ਵਿਚਰਿਆ।
6.52.35
ततो दुर्योधनो राजा भीष्ममाह जनेश्वरः ।
पीड्यमानं स्वकं सैन्यं दृष्ट्वा पार्थेन संयुगे ॥ ६.५२.३५ ॥
ਤਦ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
6.52.36
एष पाण्डुसुतस्तात कृष्णेन सहितो बली ।
यततां सर्वसैन्यानां मूलं नः परिकृन्तति।
त्वयि जीवति गाङ्गेय द्रोणे च रथिनां वरे ॥ ६.५२.३६ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇਹ ਬਲਵਾਨ ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰ ਸਾਡੀਆਂ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਗਾਂਗੇਯ, ਜਦ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣ ਵੀ ਹੈ—
6.52.37
त्वत्कृते चैव कर्णोऽपि न्यस्तशस्त्रो विशांपते ।
न युध्यति रणे पार्थान्हितकामः सदा मम।
स तथा कुरु गाङ्गेय यथा हन्येत फल्गुनः ॥ ६.५२.३७ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਕਰਣ ਨੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਮੇਰੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੜਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਗਾਂਗੇਯ, ਫਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਐਸਾ ਕਰੋ।
6.52.38
एवमुक्तस्ततो राजन्पिता देवव्रतस्तव ।
धिक् क्षात्रं धर्ममित्युक्त्वा प्रायात्पार्थं रथं प्रति ॥ ६.५२.३८ ॥
ਏਵੇਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ 'ਖ਼ਤ੍ਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ' ਆਖ ਕੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
6.52.39
उभौ श्वेतहयौ राजन्संसक्तौ प्रेक्ष्य पार्थिवाः ।
सिंहनादान्भृशं चक्रुः शङ्खान्दध्मुश्च मारिषत ॥ ६.५२.३९ ॥
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਭਿੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ੇਰ-ਦਹਾੜ ਕੀਤੀ; ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ।
6.52.40
द्रौणिर्दुर्योधनश्चैव विकर्णश्च तवात्मजः ।
परिवार्य रणे भीष्मं स्थिता युद्धाय मारिष ॥ ६.५२.४० ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਰਣ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਰਣ ਵਿੱਚ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
6.52.41
तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य धनञ्जयम् ।
स्थिता युद्धाय महते ततो युद्धमवर्तत ॥ ६.५२.४१ ॥
ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
6.52.42
गाङ्गेयस्तु रणे पार्थमानर्च्छन्नवभिः शरैः ।
तमर्जुनः प्रत्यविध्यद्दशभिर्मर्मभेदिभिः ॥ ६.५२.४२ ॥
ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਮਰਮ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
6.52.43
ततः शरसहस्रेण सुप्रयुक्तेन पाण्डवः ।
अर्जुनः समरश्लाघी भीष्मस्यावारयद्दिशः ॥ ६.५२.४३ ॥
ਤਦ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸੁਪ੍ਰਯੁਕਤ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ।
6.52.44
शरजालं ततस्तत्तु शरजालेन मारिष ।
वारयामास पार्थस्य भीष्मः शान्तनवस्तदा ॥ ६.५२.४४ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਤਦ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਬਾਣਜਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਣਜਾਲ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
6.52.45
उभौ परमसंहृष्टावुभौ युद्धाभिनन्दिनौ ।
निर्विशेषमयुध्येतां कृतप्रतिकृतैषिणौ ॥ ६.५२.४५ ॥
ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹਰਸ਼ਿਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬਰਾਬਰੀ ਨਾਲ ਲੜੇ।
6.52.46
भीष्मचापविमुक्तानि शरजालानि शङ्घशः ।
शीर्यमाणान्यदृश्यन्त भिन्नान्यर्जुनसायकैःक ॥ ६.५२.४६ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਬਾਣਜਾਲ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗਦੇ ਦਿਸੇ।
6.52.47
तथैवार्जुनमुक्तानि शरजालानि सर्वशः ।
गाङ्गेयशरनुन्नानि प्रापतन्त महीतले ॥ ६.५२.४७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਛੱਡੇ ਬਾਣਜਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਗਾਂਗੇਯ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ।
6.52.48
अर्जुनः पञ्चविंशत्या भीष्ममार्च्छच्छितैः शरैः ।
भीष्मोपि समरे पार्थं विव्याध निशितैः शरैः । ॥ ६.५२.४८ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪੱਚੀ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਵੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
6.52.49
अन्योन्यस्य हयान्विद्ध्वा ध्वजौ च सुमहाबलौ ।
रथेषां रथचक्रे च चिक्रीडतुररिन्दमौ ॥ ६.५२.४९ ॥
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਧੁਜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਥੀਆਂ ਦੇ ਰਥ-ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਤਰੂ-ਦਮਨ ਖੇਡਦੇ ਵਾਂਗ ਲੜੇ।
6.52.50
ततः क्रुद्धो महाराज भीष्मः प्रहरतां वरः ।
वासुदेवं त्रिभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ॥ ६.५२.५० ॥
ਤਦ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਸ਼ਮ, ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਰਿਆ।
6.52.51
भीष्मचापच्युतैस्तैस्तु निर्विद्धो मधुसूदनः ।
विरराज रणे राजन्सपुष्प इव किंशुकः ॥ ६.५२.५१ ॥
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭੇ।
6.52.52
ततोऽर्जुनो भृशं क्रुद्धो निर्विद्धं प्रेक्ष्य माधवम् ।
सारथिं कुरुवृद्धस्य निर्बिभेद शितैः शरैः ॥ ६.५२.५२ ॥
ਤਦ ਅਰਜੁਨ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ, ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ (ਭੀਸ਼ਮ) ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
6.52.53
यतमानौ तु तौ वीरावन्योन्यस्य वधं प्रति ।
न शक्नुतां तदाऽन्योन्यमभिसन्धातुमाहवे ॥ ६.५२.५३ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੇ।
6.52.54
तौ मण्डलानि चित्राणि गतत्प्रत्यागतानि च ।
अदर्शयेतां बहुधा सूतसामर्थ्यलाघवात् ॥ ६.५२.५४ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਫੁਰਤੀ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਮੰਡਲ-ਗਤੀਆਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।
6.52.55
अन्तरं च प्रहारेषु तर्कयन्तौ परस्परम् ।
राजन्नन्तरमार्गस्थौ स्थितावास्तां मुहुर्मुहुः ॥ ६.५२.५५ ॥
ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਕਾ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।
6.52.56
उभौ सिंहरवोन्मिश्रं शङ्खशब्दं च चक्रतुः ।
तथैव चापनिर्घोषं चक्रतुस्तौ महारथौ ॥ ६.५२.५६ ॥
ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਸ਼ੰਖ-ਨਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟੰਕਾਰ ਵੀ ਕੀਤੀ।
6.52.57
तयोः शङ्खनिनादेन रथनेमिस्वनेन च ।
दारिता सहसा भूमिश्चकम्पे च ननाद च ॥ ६.५२.५७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੰਖ-ਨਾਦ ਅਤੇ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਚਾਨਕ ਪਾਟ ਜਾਣ ਵਾਂਗ ਕੰਬ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ।
6.52.58
नोभयोरन्तरं कश्चिद्ददृशे भरतर्षभ ।
बलिनौ युद्धदुर्धर्षावन्योन्यसदृशावुभौ ॥ ६.५२.५८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ।
6.52.59
चिह्नमात्रेण भीष्मं तु प्रजज्ञुस्तत्र कौरवाः ।
तथा पाण्डुसुताः पार्थं चिह्नमात्रेण जज्ञिरेक ॥ ६.५२.५९ ॥
ਉੱਥੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ।
6.52.60
तयोर्नृवरयोर्दृष्ट्वा तादृशं तं पराक्रमम् ।
विस्कमयं सर्वभूतानि जग्मुर्भारतसंयुगे ॥ ६.५२.६० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦਾ ਐਸਾ ਪਰਾਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
6.52.61
न तयोर्विवरं कश्चिद्रणे पश्यति भारत ।
धर्मे स्थितस्य हि यथा न कश्चिद्वृजिनं क्वचित् ॥ ६.५२.६१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕੋਈ ਛਿੱਦ (ਦੋਸ਼ ਦਾ ਮੌਕਾ) ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
6.52.62
उभौ च शरजालेन तावदृश्यो बभूवतुः ।
प्रकाशौ च पुनस्तूर्णं बभूवतुरुभौ रणे ॥ ६.५२.६२ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਢਕੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ।
6.52.63
तत्र देवाः सगन्धर्वाश्चारणाश्चर्षिभिः सह ।
अन्योन्यं प्रत्यभाषन्त तयोर्दृष्ट्वा पराक्रमम् ॥ ६.५२.६३ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਰਾਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
6.52.64
न शक्यौ युधि संरब्धौ जेतुमेतौ कथंचन ।
सदेवासुरगन्धर्वैर्लोकैरपि महारथौ ॥ ६.५२.६४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ।
6.52.65
आश्चर्यभूतं लोकेषु युद्धमेतन्महाद्भुतम् ।
नैतादृशानि युद्धानि भविष्यन्ति कथंचन ॥ ६.५२.६५ ॥
ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯੁੱਧ ਇੱਕ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਅਦਭੁਤ; ਅਜਿਹੇ ਯੁੱਧ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।
6.52.66
न हि शक्यो रणे जेतुं भीष्मः पार्थेन धीमता ।
सधनुः सरथः साश्वः प्रवपन्सायकान्रणे ॥ ६.५२.६६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਾਰਥ ਵੱਲੋਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਧਨੁੱਖ, ਰੱਥ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
6.52.67
तथैव पाण्डवं युद्धे देवैरपि दुरासदम् ।
न विजेतुं रणे भीष्म उत्सहेत धनुर्धरम् ॥ ६.५२.६७ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਪਾਂਡਵ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਰਣ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
6.52.68
आलोकादपि युद्धं हि सममेतद्भविष्यति ।
इति स्म वाचोऽश्रूयन्त प्रोच्चरन्त्यकस्ततस्ततः।
गाङ्गेयार्जुनयोः सङ्ख्ये स्तवयुक्ता विशांपते ॥ ६.५२.६८ ॥
"ਇਹ ਯੁੱਧ ਤਾਂ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇਗਾ" ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੇ; ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਉੱਚੀ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗਾਂਗੇਯ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸਤਤਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
6.52.69
त्वदीयास्तु तदा योधाः पाण्डवेयाश्च भारत ।
अन्योन्यं समरे जघ्नुस्तयोस्तत्र समागमे ॥ ६.५२.६९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਦ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਯੋਧੇ ਉਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
6.52.70
शितधारैस्तथा स्वङ्गैर्विमलैश्च परश्वधैः ।
शरैरन्यैश्च बहुभिः सस्त्रैर्नानाविधैरपि ॥ ६.५२.७० ॥
ਤਿੱਖੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਉੱਤਮ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਨਿਰਮਲ ਕੁਹਾੜਿਆਂ, ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
6.52.71
उभयोः सेनयोः शूरा न्यकृन्तन्त परस्परम् ।
वर्तमाने तथा घोरे तस्मिन्युद्धे सुदारुणे।
द्रोणपाञ्चाल्ययो राजन्महानासीत्समागमः ॥ ६.५२.७१ ॥
ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਅਤਿ ਦਾਰੁਣ ਯੁੱਧ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲ੍ਯ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ।