మహాభారతం · అధ్యాయం 6.53
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
6.53.1
कथं द्रोणो महेष्वासः पाञ्चाल्यश्चापि पार्षतः ।
उभौ समीयतुर्यत्तौ तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ६.५३.१ ॥
సంజయా, మహాధనుర్ధారి ద్రోణుడు, పాంచాల రాజకుమారుడు పృషత పుత్రుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, ఇద్దరూ యుద్ధానికి సిద్ధమై ఎలా తలపడ్డారు? అది నాకు చెప్పు.
6.53.2
दिष्टमेव परं मन्ये पौरुषादिति मे मतिः ।
यत्र शान्तनवो भीष्मो नातरद्युधि पाण्डवम् ॥ ६.५३.२ ॥
పురుషార్థం కంటే దైవమే గొప్పదని నా అభిప్రాయం; ఎందుకంటే యుద్ధంలో శంతనుని కుమారుడు భీష్ముడు పాండవుడిని జయించలేకపోయాడు.
6.53.3
भीष्मो हि समरे क्रुद्धो हन्याल्लोकांश्चराचरान् ।
स कथं पाण्डवं युद्धे नातरत्सञ्जयौजसा ॥ ६.५३.३ ॥
భీష్ముడు యుద్ధంలో కోపించితే చరాచర లోకాలన్నింటినీ నాశనం చేయగలడు. సంజయా, అతడు తన బలంతో యుద్ధంలో పాండవుడిని ఎలా జయించలేకపోయాడు?
6.53.4
श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा युद्धमेतत्सुदारुणम् ।
न शक्याः पाण्डवा जेतुं देवैरपि सवासवैः ॥ ६.५३.४ ॥
రాజా, స్థిరంగా ఉండి వినుము. ఈ యుద్ధం అత్యంత భయంకరమైనది. ఇంద్రునితో సహా దేవతలైనా పాండవులను జయించలేరు.
6.53.5
द्रोणस्तु निशितैर्बाणैर्धृष्टद्युम्नमविध्यत ।
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् ॥ ६.५३.५ ॥
ద్రోణుడు వాడి బాణాలతో ధృష్టద్యుమ్నుడిని గాయపరిచాడు; అతని సారథిని భల్లంతో రథపీఠం నుండి పడగొట్టాడు.
6.53.6
तथाऽस्य चतुरो वाहांश्चतुर्भिः सायकोत्तमैः ।
पीडयामास संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नस्य मारिष ॥ ६.५३.६ ॥
అదేవిధంగా, అయ్యా, అతడు కోపించి ధృష్టద్యుమ్నుని నాలుగు గుర్రాలను నాలుగు ఉత్తమ బాణాలతో బాధించాడు.
6.53.7
धृष्टद्युम्नस्ततो द्रोणं नवत्या निशितैः शरैः ।
विव्याध प्रहसन्वीरस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ६.५३.७ ॥
అప్పుడు వీరుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు నవ్వుతూ తీక్ష్ణమైన తొంభై బాణాలతో ద్రోణుని గాయపరిచి, "నిలువు, నిలువు!" అన్నాడు.
6.53.8
ततः पुनरमेयात्मा भारद्वाजः प्रतापवान् ।
शरैः प्रच्छादयामास धृष्टद्युम्नममर्षणम् ॥ ६.५३.८ ॥
అప్పుడు అమితాత్ముడు, ప్రతాపవంతుడు అయిన భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) కోపించిన ధృష్టద్యుమ్నుని బాణాలతో కప్పివేశాడు.
6.53.9
आददे च शरं घोरं पार्षतान्तचिकीर्षकया ।
शक्राशनिसमस्पर्शं कालदण्डमिवापरम् ॥ ६.५३.९ ॥
పార్షతుని అంతం చేయాలనే కోరికతో ద్రోణుడు ఇంద్రుని వజ్రంతో సమానమైన స్పర్శ గల ఒక భయంకర బాణాన్ని తీసుకున్నాడు; అది మరో కాలదండంలా ఉంది.
6.53.10
हाहाकारो महानासीत्सर्वसैन्येषु भारत ।
तमिषुं संधितं दृष्ट्वा भारद्वाजेन संयुगे ॥ ६.५३.१० ॥
భరతవంశీయుడా! యుద్ధంలో భారద్వాజుడు ఆ బాణాన్ని సంధించడం చూసి అన్ని సైన్యాల్లో మహా హాహాకారం చెలరేగింది.
6.53.11
तत्राद्भुतमपश्याम धृष्टद्युम्नस्य पौरुषम् ।
यदेकः समरे वीरस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥ ६.५३.११ ॥
అక్కడ ధృష్టద్యుమ్నుని పౌరుషంలో ఒక అద్భుతాన్ని చూశాం; ఆ వీరుడు యుద్ధంలో ఒంటరిగా పర్వతంలా కదలకుండా నిలిచాడు.
6.53.12
तं च दीप्तं शरं घोरमायान्तं मृत्युमात्मनः ।
चिच्छेद शरवृष्टिं च भारद्वाजे मुमोच ह ॥ ६.५३.१२ ॥
తన మృత్యువులా వస్తున్న ఆ ప్రకాశిస్తున్న భయంకర బాణాన్ని అతడు ఖండించి, భారద్వాజునిపై బాణవర్షాన్ని విడిచాడు.
6.53.13
तत उच्चुक्रुशुः सर्वे पाञ्चालाः पाण्डवैः सह ।
धृष्टद्युम्नेन तत्कर्म कृतं दृष्ट्वा सुदुष्करम् ॥ ६.५३.१३ ॥
అప్పుడు పాంచాలులు, పాండవులు అందరూ ధృష్టద్యుమ్నుడు చేసిన ఆ అత్యంత కష్టమైన కార్యాన్ని చూసి గట్టిగా కేకలు వేశారు.
6.53.14
ततः शक्तिं महावेगां स्वर्णवैडूर्यभूषिताम् ।
द्रोणस्य निधनाकाङ्क्षी चिक्षेप स पराक्रमी ॥ ६.५३.१४ ॥
అప్పుడు ద్రోణుని మరణాన్ని కోరిన ఆ పరాక్రమశాలి బంగారం, వైడూర్యాలతో అలంకరించిన అతివేగవంతమైన శక్తిని విసిరాడు.
6.53.15
तामापतन्तीं सहसा शक्तिं कनकभूषिताम् ।
त्रिधा चिच्छेद समरे भारद्वाजो हसन्निव ॥ ६.५३.१५ ॥
యుద్ధంలో అకస్మాత్తుగా దూసుకువస్తున్న ఆ బంగారు అలంకారాల శక్తిని భారద్వాజుడు నవ్వుతున్నట్లుగా మూడు ముక్కలుగా నరికాడు.
6.53.16
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नः प्रतपवान् ।
ववर्ष शरवर्षाणि द्रोणं प्रति जनेश्वरः ॥ ६.५३.१६ ॥
శక్తి నాశనమవడం చూసిన ప్రతాపవంతుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, ఓ జనేశ్వరా, ద్రోణుని వైపు బాణాల వర్షం కురిపించాడు.
6.53.17
शरवर्षं ततस्तत्तु सन्निवार्य महायशाः ।
द्रोणो द्रुपदपुत्रस्य मध्ये चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ६.५३.१७ ॥
ఆ బాణవర్షాన్ని పూర్తిగా అడ్డుకున్న మహాయశస్వి ద్రోణుడు ద్రుపదుని కుమారుని ధనుస్సును మధ్యలో ఖండించాడు.
6.53.18
स च्छिन्नधन्वा समरे गदां गुर्वी महायशाः ।
द्रोणाय प्रेषयामास गिरिसारमयीं बली ॥ ६.५३.१८ ॥
యుద్ధంలో విల్లు విరిగిన ఆ మహాయశస్వి, బలవంతుడు, పర్వతసారంతో చేసిన భారీ గదను ద్రోణుని వైపు విసిరాడు.
6.53.19
सा गदा वेगवन्मुक्ता प्रायाद्द्रोणजिघांसया ।
तत्राद्भुतमपश्याम भारद्वाजस्य पौरुषम् ॥ ६.५३.१९ ॥
వేగంగా విసిరిన ఆ గద ద్రోణుడిని చంపాలనే కోరికతో ముందుకు దూసుకెళ్లింది. అక్కడ భారద్వాజుడి (ద్రోణుడి) అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని మేము చూశాము.
6.53.20
लाघवाद्व्यंसयामास गदां हेमविभूषिताम् ।
व्यंसयित्वा गदां तां च प्रेषयामास पार्षतम् ॥ ६.५३.२० ॥
చురుకుదనంతో అతడు బంగారంతో అలంకరించిన ఆ గదను పక్కకు తోసివేశాడు. ఆ గదను పక్కకు తోసి, పార్షతుడి (ధృష్టద్యుమ్నుడి) వైపు దానిని విసిరాడు.
6.53.21
भल्लान्सुनिशितान्पीतातान्रुक्मपुङ्खान्सुदारुणान् ।
ते तस्य कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे ॥ ६.५३.२१ ॥
అత్యంత పదునైన, పసుపు రంగు, బంగారు రెక్కలున్న, అత్యంత భయంకరమైన భల్ల బాణాలు అతని కవచాన్ని చీల్చి, యుద్ధంలో రక్తాన్ని త్రాగాయి.
6.53.22
अथान्यद्धनुरादाय धृष्टद्युम्नो महारथः ।
द्रोणं युधि पराक्रम्य शरैर्विव्याध पञ्चभिः ॥ ६.५३.२२ ॥
అప్పుడు మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు మరొక విల్లును తీసుకుని, యుద్ధంలో పరాక్రమంతో ముందుకు సాగి ద్రోణుడిని ఐదు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
6.53.23
रुधिराक्तौ ततस्तौ तु शुशुभाते नरर्षभौ ।
वसन्तसमये राजन्पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ६.५३.२३ ॥
రక్తంతో తడిసిన ఆ ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠులు, ఓ రాజా, వసంత కాలంలో పూసిన కింశుక వృక్షాల వలె ప్రకాశించారు.
6.53.24
अमर्षितस्ततो राजन्पराक्रम्य चमूमुखे ।
द्रोणो द्रुपदपुत्रस्य पुनश्चिच्छेद कार्मुकम् ॥ ६.५३.२४ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, కోపోద్రిక్తుడైన ద్రోణుడు సైన్యం ముందుభాగంలో పరాక్రమంతో ముందుకు సాగి, ద్రుపదుడి కుమారుని విల్లును మళ్లీ ఖండించాడు.
6.53.25
अथैनं छिन्नधन्वानं शरैः सन्नतपर्वभिः ।
अभ्यवर्षदमेयात्मा वृष्ट्या मेघ इवाचलम् ॥ ६.५३.२५ ॥
అప్పుడు విల్లు తెగిపోయిన అతనిపై, అమేయాత్ముడైన (ద్రోణుడు) వంగిన కణుపుల బాణాలతో, మేఘం పర్వతంపై వర్షం కురిపించినట్లు వర్షం కురిపించాడు.
6.53.26
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीजादपातयत् ।
अथास्य चतुरो वाहांश्चतुर्भिर्निशितैः शरैः ॥ ६.५३.२६ ॥
అతని సారథిని కూడా భల్ల బాణంతో రథపు ఆసనం నుండి పడగొట్టాడు. తరువాత అతని నాలుగు గుర్రాలను నాలుగు వాడి బాణాలతో...
6.53.27
पातयामास समरे सिंहनादं ननाद च ।
ततोऽपरेण भल्लेन हस्ताच्चापमथाच्छिनत् ॥ ६.५३.२७ ॥
యుద్ధంలో అతన్ని పడగొట్టి సింహనాదం చేశాడు. తరువాత మరొక భల్ల బాణంతో అతని చేతి నుండి విల్లును తెగగొట్టాడు.
6.53.28
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः ।
गदापाणिरवारोहत्स्व्यापयन्पौरुषं महत् ॥ ६.५३.२८ ॥
విల్లు తెగి, రథం లేక, గుర్రాలు, సారథి హతమై, అతడు గదను చేతబట్టి తన గొప్ప పౌరుషాన్ని నిలబెట్టుకుంటూ కిందికి దిగాడు.
6.53.29
तामस्य विशिस्वैस्तूर्णं पातयामास भारत ।
रथादनवरूढस्य तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ६.५३.२९ ॥
ఓ భారతా! అతని (గదను) వాడి బాణాలతో వేగంగా పడగొట్టాడు. రథం దిగని వానికి అది అద్భుతంగా తోచింది.
6.53.30
ततः स विपुलं चर्म शतचन्द्रं च भानुमत् ।
खङ्गं च विपुलं दिव्यं प्रगृह्य सुभुजो बली ॥ ६.५३.३० ॥
అప్పుడు ఆ బలవంతుడు, సుందరమైన భుజాలు గలవాడు, విశాలమైన డాలును, వందచంద్రాలతో ప్రకాశించే డాలును, విశాలమైన దివ్య ఖడ్గాన్ని తీసుకున్నాడు.
6.53.31
अभिदुद्राव वेगेन द्रोणस्य वधाकाङ्क्षया ।
आमिषार्थी यथा सिंहो वने मत्तमिव द्विपम् ॥ ६.५३.३१ ॥
ద్రోణుని వధించాలనే కోరికతో అతడు వేగంగా దూకాడు; అడవిలో మాంసాన్ని కోరే సింహం మదించిన ఏనుగుపై దూకినట్లు.
6.53.32
तत्राद्भुतमपश्याम भारद्वाजस्य पौरुषम् ।
लाघवं चास्त्रयोगं च बलं बाह्वोश्च भारत ॥ ६.५३.३२ ॥
అక్కడ భారద్వాజుని (ద్రోణుని) పరాక్రమం, చురుకుదనం, అస్త్ర ప్రయోగం, బాహువుల బలం అద్భుతంగా కనిపించాయి, ఓ భరతా.
6.53.33
यदेनं शरवर्षेण वारयामास पार्षतम् ।
न शशाक ततो गन्तुं बलवानपि संयुगे ॥ ६.५३.३३ ॥
బాణవర్షంతో పార్షతుడిని (ధృష్టద్యుమ్నుని) అతడు ఆపివేయడంతో, బలవంతుడైనా ఆ యుద్ధంలో అతడు ముందుకు వెళ్లలేకపోయాడు.
6.53.34
निवारितस्तु द्रोणेन धृष्टद्युम्नो महारथः ।
न्यावारयच्छरौघांस्तांश्चर्मणा कृतहस्तवत् ॥ ६.५३.३४ ॥
ద్రోణునిచే ఆపబడినప్పటికీ, మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు ఆ బాణ ప్రవాహాలను నైపుణ్యవంతుడిలా తన డాలుతో అడ్డుకున్నాడు.
6.53.35
ततो भीमो महाबाहुः सहसाऽभ्यपतद्बली ।
साहाय्यकारी समरे पार्षतस्य महात्मनः ॥ ६.५३.३५ ॥
అప్పుడు మహాబాహువు, బలవంతుడైన భీముడు అకస్మాత్తుగా దూకాడు; యుద్ధంలో మహాత్ముడైన పార్షతునికి సహాయం చేయడానికి.
6.53.36
स द्रोमं निशितैर्बाणै राजन्विव्याध सप्तभिः ।
पार्षतं च रथं तूर्णं स्वकमारोहयत्तदा ॥ ६.५३.३६ ॥
ఓ రాజా, అతడు పదునైన బాణాలతో ఏడు బాణాలను ద్రోణునిపై ప్రయోగించి, వెంటనే పార్షతుడిని తన రథంపైకి ఎక్కించుకున్నాడు.
6.53.37
ततो दुर्योधनो राजन्कलिङ्गं समचोदयत् ।
सैन्येन महता युक्तं भारद्वाजस्य रक्षणे ॥ ६.५३.३७ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, దుర్యోధనుడు భారద్వాజుడు (ద్రోణుడు) రక్షణ కోసం గొప్ప సైన్యంతో కూడిన కళింగులను ముందుకు నడిపించాడు.
6.53.38
ततः सा महती सेन कलिङ्गानां जनेश्वर ।
भीममभ्युद्ययौ तूर्णं तव पुत्रस्य शासनात् ॥ ६.५३.३८ ॥
అప్పుడు, ఓ జనేశ్వరా, నీ కుమారుని ఆజ్ఞ మేరకు కళింగుల ఆ మహా సేన వేగంగా భీముని వైపు ముందుకు సాగింది.
6.53.39
पाञ्चाल्यमथ संत्यज्य द्रोणोऽपि रथिनां वरः ।
विराटद्रुपदौ वृद्धौ वारयामास संयुगे ॥ ६.५३.३९ ॥
తరువాత, పాంచాల సేనను విడిచిపెట్టి, రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణుడు యుద్ధంలో వృద్ధులైన విరాటుని, ద్రుపదుని అడ్డగించాడు.
6.53.40
धृष्टद्युम्नोऽपि समरे धर्मराजानमभ्ययात् ।
ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ६.५३.४० ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా యుద్ధంలో ధర్మరాజు (యుధిష్ఠిరుని) వైపు ముందుకు వెళ్ళాడు. అప్పుడు రోమాంచకరమైన భయంకర యుద్ధం మొదలైంది.
6.53.41
कलिङ्गानां च समरे भीष्मस्य च महात्मनः ।
जगतः प्रक्षयकरं घोररूपं भयावहम् ॥ ६.५३.४१ ॥
కళింగులకు, మహాత్ముడైన భీష్ముడికి మధ్య జరిగిన ఆ యుద్ధం లోకాన్ని నాశనం చేసే, భయంకర రూపంతో భయాన్ని కలిగించేదిగా ఉంది.